Supreme Court dismisses appeal on tort damages calculation for total destruction of property based on current value.

Απόφαση 839 / 2012 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Αποζημίωση από αδικοπραξία (914 ΑΚ). Επί ολικής καταστροφής πράγματος, η αποζημίωση υπολογίζεται με βάση την αξία σε τέτοια κατάσταση και όχι με την απαιτούμενη δαπάνη για την απόκτηση καινούργιου πράγματος, που θα προσπόριζε ωφέλεια στο ζημιούμενο, πράγμα το οποίο θα ήταν αντίθετο με την έννοια του διαφέροντος και τη διέπουσα τούτο γενική αρχή της αποκαταστάσεως του δανειστή στην προ του ζημιογόνου γεγονότος κατάσταση. Για να θεμελιωθεί ευθεία παραβίαση του άρθρου 914 ΑΚ από την ανωτέρω αιτία πρέπει να περιλαμβάνονται στις παραδοχές του αποδεικτικού πορίσματος της αποφάσεως ότι επήλθε μείωση της αξίας του καταστραφέντος πράγματος λόγω παλαιότητάς του και να διαπιστώνεται παράλειψη του δικαστηρίου να μειώσει κατ’ ανάλογο ποσοστό την οφειλόμενη αποζημίωση. Αβάσιμος λόγος αναίρεσης από το άρθρο 560 αρ.1 Κ.Πολ.Δ..

Αριθμός 839/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Εμμανουήλ Καλούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Γιαννούλη, Βασίλειο Φούκα, Νικόλαο Λεοντή και Δημήτριο Τίγγα, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Κ. του Μ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κων/νο Μπότσαρη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσίβλητου: Μ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αντώνιο Ντούμο, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26 Ιανουαρίου 2006 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Τυρνάβου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 29/207 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 329/2008 του Πολυμελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την 23.2.2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Δημήτριος Τίγγας, ανέγνωσε την από 12 Οκτωβρίου 2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως ως και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική του δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 914, 297 και 298 ΑΚ συνάγεται, ότι εκείνος που υπαιτίως και παρανόμως καταστρέφει εντελώς ξένο πράγμα υποχρεούται σε αποζημίωση του παθόντος και ειδικότερα του ιδιοκτήτη, ο οποίος δικαιούται να απαιτήσει την ανόρθωση της θετικής ζημίας, αναγόμενης στην αντικειμενική αξία του πράγματος κατά το χρόνο της πρώτης ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου συζητήσεως της αγωγής (Ολ.Α.Π. 23/2005), για το ορισμένο της οποίας αρκούν τα στοιχεία αυτά, εφόσον τα περιστατικά που προσδιορίζουν την αξία του πράγματος μπορούν να προκύπτουν και από τις αποδείξεις (Α.Π. 183/1991, 1046/2011).

Επί καταστροφής πράγματος που δεν είναι καινούργιο, εφόσον και η αποζημίωση παρέχεται σε χρήμα, η ζημία και το εις αυτήν αντιστοιχούν διαφέρον πρέπει να υπολογίζεται με βάση την αξία του πράγματος σε τέτοια κατάσταση και όχι ανάλογα με την απαιτούμενη δαπάνη για την απόκτηση καινούργιου πράγματος, διότι άλλως ο ζημιούμενος θα αποκόμιζε και ωφέλεια, πράγμα το οποίο θα ήταν αντίθετο με την έννοια του διαφέροντος και τη διέπουσα τούτο γενική αρχή της αποκαταστάσεως του δανειστή στην προ του ζημιογόνου γεγονότος κατάσταση, (Α.Π. 1006/1977).

Εξάλλου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 560 του Κ.Πολ.Δικ. "κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνον: 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό η ξένο, εσωτερικού η διεθνούς δικαίου.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνον αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν μπορεί να προβληθεί σε μικροδιαφορές, 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος ή δίκασε ειρηνοδίκης του οποίου είχε γίνει δεκτή η εξαίρεση, 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα, 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας".

Από την ανωτέρω διάταξη συνάγεται ότι οι λόγοι αναιρέσεως κατ' αποφάσεων των ειρηνοδικείων ή των πρωτοδικείων που εκδίδονται επί εφέσεων κατ' αποφάσεων των ειρηνοδικείων, αντίστοιχοι με τους αριθμούς 1, 2, 4, 5 και 7 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ., απαριθμούνται περιοριστικώς και δεν χωρεί ανάλογη εφαρμογή των λοιπών λόγων αναιρέσεως του τελευταίου αυτού άρθρου (Ολ.Α.Π. 45/1987).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο που δίκασε επί εφέσεως κατ' αποφάσεως του Ειρηνοδικείου, ύστερα από ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων δέχθηκε τα ακόλουθα: "ο ενάγων, Μ. Κ., είναι κύριος, νομέας και κάτοχος αγρού 57.000 τμ που βρίσκεται στη θέση "Μάτι" της κτηματικής περιφέρειας Αργυροπουλίου του Δήμου Τυρνάβου Ν.

Λάρισας. Το ακίνητο αυτό στην ΝΔ πλευρά του και σε μήκος 280 μ. ορίζεται με την ιδιοκτησία του εναγομένου Α. Κ., ενώ η ευρύτερη περιοχή στην οποία βρίσκονται τα παραπάνω δύο ακίνητα είναι επικλινής εις τρόπον ώστε το ακίνητο του ενάγοντα να βρίσκεται χαμηλότερα του ακινήτου του εναγομένου. Ο ενάγων, τουλάχιστον από το έτος 2001, είχε τοποθετήσει στο σύνολο της κοινής οριογραμμής των παραπάνω ακινήτων περίφραξη αποτελούμενη από σιδηροπασσάλους, συρματόπλεγμα ύψους 1,80 μ και άνωθεν αυτού αγκαθωτό σύρμα.

Περί τον μήνα Αύγουστο 2005 ο εναγόμενος μάζεψε πάρα πολλές πέτρες διαφόρου μεγέθους προερχόμενες από το κτήμα του που στη συνέχεια ένα μεγάλο μέρος αυτών σώρευσε περίπου στο μέσον της παραπάνω οριογραμμής, σε επαφή με την ως άνω περίφραξη και σε μήκος περίπου 15 μ. ενώ τις υπόλοιπες σώρευσε σε μικρότερους σωρούς, σε άλλα σημεία της ιδίας οριογραμμής, πάλι σε επαφή με την περίφραξη.

Εξαιτίας όμως της κλίσεως του εδάφους στις αμέσως επόμενες ημέρες, οι σωρευθείσες πέτρες κύλησαν και μετακινήθηκαν προς την ιδικτησία του ενάγοντα παρασύροντας και συγχρόνως καταστρέφοντας ένα μέρος της περιφράξεως, καταπονώντας δε ιδιαίτερα το σύνολο σχεδόν τον υπολοίπου μέρους της. Ειδικότερα σε μήκος περίπου 15 μ.

περί το μέσον της περιφράξεως, το συρματόπλεγμα και οι πάσσαλοι, αρχικά υποχώρησαν από την πίεση που δέχθηκαν από την κατακρήμνιση των σωρών με πέτρες, (οι οποίες στη συνέχεια κατρακυλώντας εισήλθαν στην ιδιοκτησία του ενάγοντα) στη συνέχεια δε υπέστησαν εκτεταμένες ζημιές, έτσι ώστε να είναι παντελώς αδύνατη κάθε περαιτέρω χρησιμότητά τους.

Η έντονη πίεση όμως που δημιουργήθηκε στο παραπάνω τμήμα της περίφραξης (που καταστράφηκε ολοσχερώς) από την πτώση των πετρών, προκάλεσε και την υπέρμετρη διαστολή των εκατέρωθεν αυτού (ενιαία) εκτεινόμενης περίφραξης με αποτέλεσμα πλέον αφενός μεν αυτή να είναι αδύνατο να επανέλθει, με κατάλληλους χειρισμούς στην προτέρα κατάσταση της, αφετέρου και κατ' επέκταση να είναι αδύνατο να χρησιμοποιηθεί κατά τον αρχικό προορισμό της.

Η παραπάνω διαστολή καταπόνησε ιδιαίτερα και σχεδόν το σύνολο των λοιπών πασσάλων, χάνοντας έτσι την ευστάθειά της, σχεδόν ολοκληρωτικά, η περίφραξη, με αποτέλεσμα να απαιτείται πλέον ολική αντικατάσταση της. Για την επανακατασκευή πλέον της περίφραξης αυτής, ήτοι για αγορά νέων σιδηροπασσάλων, συρματοπλέγματος, αγκαθωτού σύρματος και αμοιβή τεχνικού προσωπικού, απαιτείται δαπάνη ύψους 15 € ανά τρέχον μέτρο (βλ.

προσκομιζόμενες έγγραφες προσφορές α - Ε. Κ. και β - Σ. Π., που δεν αντικρούστηκαν από τον εφεσίβλητο). Ήτοι η συνολικά απαιτούμενη δαπάνη, για την εκ νέου κατασκευή της περιφράξεως, ανέρχεται στις (15Χ280=)4.200 €. Στις 14-10-2005 ο ενάγων υπέβαλε σχετική μήνυση κατά του εναγομένου ενώπιον του αρμοδίου οργάνου της Αγροφυλακής, Ν.

Κ., που μετά την επιτόπια μετάβασή του στον παραπάνω χώρο, πράγματι διαπίστωσε ζημία στην περίφραξη, την οποία και (αόριστα) εκτίμησε στα 58 € (βλ. από 14-10-2005 έκθεση βεβαιώσεως αγροτικού αδικήματος). Στην έκθεση αυτή όμως δεν λαμβάνει χώρα αναφορά, αφενός μεν περί της παλαιότητας της περιφράξεως, αφετέρου περί των ευρημάτων που διαπιστώθηκαν, τρίτον της έννοιας και της έκτασης της διαπιστωθείσας ζημίας, εις τρόπον ώστε αβίαστα πλέον συνάγεται ότι το παραπάνω όργανο αυθαίρετα υπολόγισε το ύψος της, ήτοι αξία που, ομοίως, δεν προκύπτει αν αντιστοιχεί στην αξία μέρους ή του συνόλου της υπάρχουσας (και ήδη καταστραφείσας) περιφράξεως ή αν αναφέρεται στο ύψος δαπάνης προς αποκατάσταση τμήματος ή του συνόλου της ή εν τέλει αν πρόκειται για δαπάνη προσωπικού προς επισκευή της ίδιας περίφραξης.

Την αοριστία αυτή το παραπάνω όργανο δεν συγκεκριμενοποίησε ούτε κατά την ένορκη εξέτασή του ως μάρτυρα κατά την συζήτηση ενώπιον του πρωτοβαθμίου Ειρηνοδικείου Τυρνάβου, συνεπώς το παραπάνω έγγραφο και η σχετική μαρτυρική κατάθεση, δεν βαρύνουν την κρίση του παρόντος Δικαστηρίου στον σχηματισμό δικανικής πεποιθήσεως.

Περαιτέρω ο εναγόμενος κηρύχτηκε ένοχος του αδικήματος της αγροτικής φθοράς, δυνάμει της υπ' αριθμ. 112/21-3-2006 αποφάσεως του Πταισματοδικείου Τυρνάβου, ενώ συγχρόνως του επιβλήθηκε ποινή προστίμου 35 €. Η ίδια ως άνω απόφαση συγχρόνως υποχρέωσε τον εναγόμενο να καταβάλλει στον ενάγοντα 30 € ως αποζημίωση για την παραπάνω φθορά.

Από τα παραπάνω λοιπόν σαφώς προκύπτει η αποστέρηση της χρήσεως της περιφράξεως από μέρους του ενάγοντα, λόγω της ολοκληρωτικής καταστροφής της που έλαβε χώρα από τις παραπάνω υπαίτιες πράξεις του εναγομένου, οι οποίες συνδέονται αιτιωδώς με το επελθόν αποτέλεσμα. Ειδικότερα ο εναγόμενος αμελώς ενεργώντας και παραβλέποντας την φυσική εδαφική κλίση σώρευσε πέτρες εντός της ιδιοκτησίας του, εφαπτόμενες όμως με την περίφραξη επί της οριογραμμής, των οποίων (πετρών) η μεταγενέστερη μετακύλιση επέφερε σ' αυτή (την περίφραξη) τόσο μεγάλες ζημιές, έτσι ώστε πλέον να απαιτείται η συνολική αντικατάστασή της (της περίφραξης), για να εκπληρώνεται ο διαχωριστικός σκοπός της, καθώς επίσης ότι ως δαπάνη ανακατασκευής της απαιτείται το παραπάνω ποσό, σύμφωνα άλλωστε και με τα αναφερόμενα στην ως άνω μείζονα σκέψη.

Από το παραπάνω, αναγκαίο προς αποκατάσταση, ποσό όμως πρέπει να αφαιρεθεί το ποσό που επιδίκασε ως (μερική) αποζημίωση το Πταισματοδικείο Τυρνάβου στον ενάγοντα, συνεπώς αυτός πλέον δικαιούται να λάβει ως αποζημίωση (4.200 - 30=) 4.170 €. Υπέστη λοιπόν πράγματι ο ενάγων, από υπαιτιότητα του εναγομένου, ζημία ίση με το αμέσως παραπάνω ποσό και στα πλαίσια αυτά πρέπει να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να τον αποζημιώσει, κατά τα αμέσως παραπάνω αναφερόμενα.

Έσφαλε λοιπόν η πρωτόδικη απόφαση που επιδίκασε στον ενάγοντα μικρότερο του παραπάνω ποσού και για το λόγο αυτό πρέπει να εξαφανιστεί" έτσι όπως έκρινε το Πολυμελές Πρωτοδικείο και αφού εξαφάνισε την απόφαση του Ειρηνοδικείου Τυρνάβου, δεχόμενο την έφεση του αναιρεσιβλήτου, επιδίκασε ως αποζημίωσή του από αδικοπραξία το ποσό των 4.200 ευρώ, για την υπαίτια καταστροφή της περίφραξης του αγρού του από το συγκύριο γειτονικού αγρού αναιρεσείοντα, λόγω μετακυλίσεως των μεταφερθέντων από τον τελευταίο, στο επικλινές κοινό όριο των αγρών τους, λίθων και προσπτώσεως τούτων στην από συρματόπλεγμα περίφραξη του ακινήτου του αναιρεσείοντος, δεν παραβίασε ευθέως, με εσφαλμένη εφαρμογή, τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 914, 297, 298 Α.Κ.

αφού στον υπαγωγικό συλλογισμό του αναφέρονται όλα τα αναγκαία για τη θεμελίωση των εν λόγω διατάξεων περιστατικά: 1) Η τοποθέτηση από τον αναιρεσείοντα ηθελημένα κατά μήκος του κοινού ορίου του αγρού του με τον αγρό του αναιρεσιβλήτου σωρού λίθων, οι οποίοι λόγω του επικλινούς του εδάφους μετακύλισαν προς τον ευρισκόμενο σε χαμηλότερο σημείο αγρό του αναιρεσιβλήτου και παρέσυραν την περίφραξή του, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η επισκευή της και να χρειάζεται ολική αποκατάσταση. 2) Το παράνομο της προξενηθείσας έτσι προσβολής του δικαιώματος κυριότητας του αναιρεσιβλήτου στην περίφραξη του αγρού του. 3) Η ζημία του αναιρεσιβλήτου (αξία υλικών και αμοιβή εργατοτεχνιτών) με βάση την κατάσταση της υπάρχουσας και ήδη καταστραφείσας περίφραξης. 4) Η υπαιτιότητα του αναιρεσείοντος για την εν λόγω ζημία, καθόσον μπορούσε αυτός να προβλέψει, ότι ήταν ενδεχόμενο, λόγω του επικλινούς του εδάφους και της δημιουργούμενης ολισθηρότητάς του και ενίοτε υποχώρησής του από τις βροχοπτώσεις, να μετακινηθεί μερικών ή ολικώς η σωρός των λίθων που τοποθέτησε προς την παρακείμενη περίφραξη του αναιρεσιβλήτου. 5) Ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ως άνω παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος και της ζημίας του αναιρεσιβλήτου.

Επομένως ο δεύτερος από το άρθρο 560 αρ.1 του Κ. Πολ.Δικ. λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος, κατά το μέρος δε που, υπό την επίκλησή του, πλήσσεται η εκτίμηση από το Πολυμελές Πρωτοδικείο πραγματικών γεγονότων και η αξιολόγηση των αποδείξεων είναι απαράδεκτος (άρθρο 561 παρ.1 Κ.Πολ.Δικ.). Περαιτέρω ο ίδιος (δεύτερος) λόγος της αναιρέσεως, κατά το μέρος που αποδίδεται πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρ.19 του Κ.Πολ.Δικ.

για ανεπάρκεια της αιτιολογίας κατά τον υπολογισμό της ζημίας που υπέστη ο αναιρεσίβλητος και ειδικότερα τις διαστάσεις των απαιτουμένων σιδηροπασσάλων, τις διαστάσεις αυτών και της παλαιότητας της προϋπάρχουσας περίφραξης, είναι απαράδεκτος, ως μη προβλεπόμενος από τη διάταξη του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δικ.

Για τον ίδιο λόγο είναι απορριπτέος και ο πρώτος λόγος αναιρέσεως περί (ποιοτικής) αοριστίας της αγωγής του αναιρεσιβλήτου, λόγω μη επικλήσεως για τη θεμελίωση της αγωγικής αξιώσεως από αδικοπραξία του παρανόμου και υπαιτίου της επιζήμιας συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος, διότι η πλημμέλεια αυτή ελέγχεται μόνον ως παραβίαση από το άρθρο 559 αρ.14 του Κ.Πολ.Δικ.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί ο αναιρεσίων στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 176και 183 του Κ.Πολ.Δικ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23-2-2009 αίτηση του Α. Κ. για αναίρεση της 329/2008 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, το οποίο δίκασε επί εφέσεως κατ' αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Τυρνάβου.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οχτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 20 Φεβρουαρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 24 Μαΐου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ