Supreme Court dismisses bank's appeal against state guarantee release due to bank's failure to include guarantor in debt restructuring agreement.

Απόφαση 828 / 2025 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 828/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βρυσηίδα Θωμάτου, Ευτύχιο Νικόπουλο, Βαρβάρα Πάπαρη και Μαρία Αρχοντάκη - Τραυλού - Τζανετάτου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Νοεμβρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Γ. Φ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "ALPHA BANK", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ανθή Φλωροπούλου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ευτυχία Τσούντου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13/7/2017 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1976/2019 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 798/2023 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28/7/2023 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 28.7.2023 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία με αριθ. 798/2023 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Με την προσβαλλόμενη απόφαση το Δευτεροβάθμιο Δικαστήριο απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της με αριθ. 1976/2019 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή της αναιρεσείουσας κατά του αναιρεσιβλήτου.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να εξετασθεί για το παραδεκτό και βάσιμο του λόγου της (άρθρο 577 παρ. 1, 3 ΚΠολΔ). Ι.1. Το άρθρο 862 του ΑΚ ορίζει ότι "Ο εγγυητής ελευθερώνεται, εφόσον από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη".

Επομένως, κατά τη διάταξη αυτή, οι προϋποθέσεις ελευθέρωσης του εγγυητή από την ευθύνη του είναι η επιγενόμενη αδυναμία του οφειλέτη να ικανοποιήσει τον δανειστή και πταίσμα του τελευταίου που τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με την αδυναμία. 2. Σύμφωνα με το ν. 2322/1995, το Ελληνικό Δημόσιο μπορεί να παρέχει την εγγύησή του για την κάλυψη δανείων, εγγυητικών επιστολών και πιστώσεων που χορηγούν οι τράπεζες προς ιδιωτικές επιχειρήσεις και επαγγελματίες.

Για την παροχή της εγγύησης του Δημοσίου εκδίδεται απόφαση του Υπουργού Οικονομικών (άρθρo 1 του ν. 2322/1995), με την οποία οριοθετούνται συγκεκριμένα οι περιοχές ή οι κλάδοι που ενισχύονται, τίθενται οι προϋποθέσεις που πρέπει να συντρέχουν στις ενισχυόμενες επιχειρήσεις και καθορίζονται οι βασικοί όροι που πρέπει να διέπουν τις χρηματοδοτήσεις, για τις οποίες παρέχεται η εγγύηση του Δημοσίου.

Η ως άνω εγγύηση του Δημοσίου διέπεται καταρχήν από τις ειδικές ρυθμίσεις του ν. 2322/1995, σε συνδυασμό με τις υπουργικές αποφάσεις που εκδόθηκαν κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 1 αυτού. Οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα που διέπουν την εγγύηση (ΑΚ 847 επ.) εφαρμόζονται συμπληρωματικά, εφόσον αυτό δεν αποκλείεται από τις ειδικές ρυθμίσεις του ν. 2322/1995 και των συναφών υπουργικών αποφάσεων (ΑΠ 1000/2006).

Ειδικότερα, οι υπουργικές αποφάσεις χορήγησης της εγγύησης του Δημοσίου αποτελούν το αντίστοιχο της δήλωσης παροχής εγγύησης, που θα απαιτείτο στην περίπτωση ιδιώτη εγγυητή και η εγγύηση αυτή παρέχεται προς τις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εκάστοτε αντίστοιχης υπουργικής απόφασης, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 1 του ν. 2322/1995, από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (έτσι ΓνωμΝΣΚ 18/2013, ιστοσελίδα ΝΣΚ).

Το δε άρθρο 11 του ν. 2322/1995, όπως ίσχυε πριν την κατάργησή του με το άρθρο 106 παρ. 1 του ν. 4549/2018, όριζε ότι: " 1. Το Ελληνικό Δημόσιο, ως εγγυητής, προβαίνει σε εξόφληση των υποχρεώσεών του που απορρέουν από την κατάπτωση των εγγυήσεων που έχει παράσχει μετά από προηγούμενη βεβαίωση, ως εσόδων του, των σχετικών ποσών στις αρμόδιες Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες (Δ.Ο.Υ.) και με βάση τα δικαιολογητικά που καθιστούν δυνατή τη βεβαίωση και την πλήρη υποκατάστασή του στα δικαιώματα του πιστωτικού ιδρύματος ή άλλου φορέα που χορήγησε το δάνειο, την εγγυητική επιστολή ή την πίστωση γενικά, τόσο κατά των πρωτοφειλετών όσο και κατά των εγγυητών και λοιπών συνυπόχρεων. 2.

Οι ασφάλειες που χορηγούνται από τους πρωτοφειλέτες, τους εγγυητές και άλλους συνυπόχρεους στο όνομα των πιστωτικών ιδρυμάτων και των λοιπών φορέων για την εξασφάλιση των δανείων, εγγυητικών επιστολών ή πιστώσεων, λειτουργούν υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου από τη βεβαίωση και μόνο ως εσόδων του, των εγγυημένων ανεξόφλητων οφειλών. 3. (...). 4.

Αν από υπαιτιότητα του δανειστή ή πιστωτή δεν συνέτρεχαν ή εκ των υστέρων εξέλειπαν οι προϋποθέσεις χορήγησης της εγγύησης, το Δημόσιο ελευθερώνεται και τυχόν εντολές πληρωμής, λόγω κατάπτωσης της εγγύησης, ανακαλούνται και εκπίπτονται από τις Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες όπου έχουν βεβαιωθεί τα αντίστοιχα ποσά με μέριμνα της Δ/νσης Κίνησης Κεφαλαίων, Εγγυήσεων, Δανείων και Αξιών (Γ.Λ.Κ.-Δ25). 5.

Τα αναγκαία δικαιολογητικά, που καθιστούν δυνατή τη βεβαίωση και την πλήρη υποκατάσταση του Δημοσίου στα δικαιώματα των τραπεζών, ο χρόνος και ο τρόπος βεβαίωσης, οι περιπτώσεις έκπτωσης από την αρμόδια Διεύθυνση του υπουργείου Οικονομικών (ΓΛΚ - Δ25) βεβαιωμένων ήδη οφειλών και κάθε άλλο σχετικό θέμα, καθορίζονται με αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών". 3.

Εξάλλου, στο κεφάλαιο ΙΙΓ παρ. 2 της ΥΑ 2064537/14707/ 0025/25.10.1991, όπως τροποποιήθηκε με την ΥΑ 2077755/17620 /0025/13.1.1992 και ισχύει, ορίζεται ότι: "2. Για συνολική χρηματοδότηση άνω του ποσού των δραχμών 10.000.000 και για το τμήμα που υπερβαίνει το ποσό αυτό η εγγύηση του Δημοσίου παρέχεται και ισχύει μόνο έναντι ασφαλειών (εμπράγματων, προσωπικών ή άλλων) οι οποίες θα λαμβάνονται υποχρεωτικά από τις Τράπεζες και οι οποίες θα κρίνονται ως επαρκείς κατά τη χορήγηση των δανείων και για το σύνολο αυτών από τις ίδιες τις δανείστριες Τράπεζες".

4. Περαιτέρω, στις διατάξεις του άρθρου 65 παρ. 4 και 5 του ν. 2362/1995 "Περί Δημοσίου Λογιστικού, ελέγχου των δαπανών του Κράτους και άλλες διατάξεις", όπως ίσχυε μέχρι την κατάργησή του με το άρθρο 177 παρ. 4 του ν. 4270/2014 ορίζονται τα ακόλουθα: "4. Εάν η εγγύηση δεν χορηγήθηκε εγκύρως λόγω πταίσματος του δανειστή ή πιστωτή, το Δημόσιο ελευθερώνεται και τυχόν εντολές πληρωμής, λόγω κατάπτωσης της εγγύησης, ανακαλούνται και εκπίπτονται από τις Δημόσιες Οικονομικές υπηρεσίες, όπου έχουν βεβαιωθεί τα αντίστοιχα ποσά, με μέριμνα της αρμόδιας Διεύθυνσης του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους. 5.

Τα αναγκαία δικαιολογητικά, που καθιστούν δυνατή τη βεβαίωση και την πλήρη υποκατάσταση του Δημοσίου στα δικαιώματα του δανειστή ή πιστωτή, ο χρόνος και ο τρόπος βεβαίωσης, οι περιπτώσεις έκπτωσης από την αρμόδια Διεύθυνση του υπουργείου Οικονομικών βεβαιωμένων ήδη οφειλών και κάθε άλλο σχετικό θέμα, καθορίζονται με αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών". 5.

Ακολούθως, στην ΥΑ ....2006 παρ. 2, 3 και 4 ορίζονται τα ακόλουθα σχετικά με την διαδικασία βεβαίωσης και διαγραφής οφειλών δανείων εγγυημένων από το Ελληνικό Δημόσιο: "2. Η 25η Διεύθυνση μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα διενεργεί έλεγχο δικαιολογητικών και τήρησης των όρων της απόφασης με βάση την οποία παρασχέθηκε η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.

Στη συνέχεια αποστέλλει έναν πλήρη φάκελο με τον οικείο χρηματικό κατάλογο και τις τριπλότυπες περιληπτικές καταστάσεις βεβαίωσης στην αρμόδια Δ.Ο.Υ, η οποία προβαίνει εντός προθεσμίας ενός μηνός στην εν στενή εννοία βεβαίωση υπέρ του Δημοσίου του ποσού αυτού για το οποίο έχει εγγυηθεί το Ελληνικό Δημόσιο, στο λογαριασμό "Κεφάλαιο Ασφαλίσεως Χρηματοδοτήσεων εκ Κεφαλαίων ή εγγυήσει του Ελληνικού Δημοσίου" και σε βάρος των υποχρέων φυσικών ή νομικών προσώπων και αποστέλλει άμεσα στην 25η Διεύθυνση το αντίγραφο της περιληπτικής κατάστασης βεβαίωσης. 3.

Η 25η Διεύθυνση ακολούθως προβαίνει στην πληρωμή της βεβαιωμένης εγγυημένης οφειλής, μέσω του Ειδικού Λογαριασμού ... "Γ.Λ.Κ. Δ25 - Κεφάλαιον Ασφαλίσεως Χρηματοδοτήσεων εκ Κεφαλαίων ή Εγγυήσει του Ελληνικού Δημοσίου". 4. Σε περίπτωση που η Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία κρίνει, ότι δεν της εστάλησαν επαρκή δικαιολογητικά για τη βεβαίωση του συνόλου του ποσού υποχρεούται να ζητήσει συμπληρωματικά στοιχεία από τη δανείστρια Τράπεζα ή τη βεβαιούσα Αρχή".

Στο δε κεφάλαιο Β της ίδιας ΥΑ καθορίζονται τα απαιτούμενα στοιχεία του φακέλου που αποστέλλει το πιστωτικό ίδρυμα στην 25η Διεύθυνση για την είσπραξη των απαιτήσεων και, συγκεκριμένα, ο φάκελος αυτός θα πρέπει να περιέχει τα ακόλουθα: "Αναλυτικές καταστάσεις οφειλών εγγυημένων από το Ελληνικό Δημόσιο. -Αντίγραφα όλων των δανειακών συμβάσεων, των συμβάσεων πίστωσης με Ανοικτό Αλληλόχρεο Λογαριασμό και των παρεπομένων αυτών συμβάσεων, ώστε να διασφαλίζεται η γνώση του συνόλου των συμβατικών σχέσεων και δικαιωμάτων που στεγάζονται κάτω από την σύμβαση, με την οποία συνδέεται η εγγυημένη από το Δημόσιο απαίτηση. -Αντίγραφα όλων των τυχόν συμβάσεων ρύθμισης που υπεγράφησαν, ώστε να γίνονται γνωστοί οι όροι τυχόν ρυθμίσεων (που εδράζονται σε διοικητικές ρυθμίσεις ή νόμους ή απλά αποτελούν "συμφωνίες" των πιστωτών με τα πιστωτικά ιδρύματα) και είναι εφικτή η διαπίστωση αν στα πλαίσια των ρυθμίσεων αυτών έχουν παραβιασθεί οι διατάξεις των νομοθετικών - διοικητικών ρυθμιστικών πράξεων ή αν υφίστανται καταχρηστικοί όροι ή όροι που βλάπτουν έμμεσα ή άμεσα τα συμφέροντα του εγγυητή Ελληνικού Δημοσίου. -Ανάλυση της κίνησης των λογαριασμών που τηρήθηκαν για κάθε σύμβαση χωριστά, από την υπογραφή της μέχρι την ημερομηνία αποστολής των δικαιολογητικών. (...) Σε κάθε περίπτωση που το πιστωτικό ίδρυμα δεν παρέχει τα προβλεπόμενα στοιχεία ή αυτά που θα ζητηθούν ή κατόπιν του διενεργηθέντος ελέγχου αποδειχθεί εσφαλμένη πληρωμή το πιστωτικό ίδρυμα οφείλει να επιστρέψει άμεσα στο λογαριασμό του Δημοσίου το καταβληθέν ποσό". 5.

Κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 2322/1995 και λαμβανομένης υπόψη της αναγκαιότητας για διεύρυνση της αναπτυξιακής δραστηριότητας και διατήρηση και επαύξηση των θέσεων εργασίας στο Νομό Δράμας, με την με αριθ. ....2006 απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών (...), δόθηκε η δυνατότητα ρύθμισης των υφιστάμενων μέχρι 30.6.2006 ληξιπρόθεσμων και μη οφειλών από δάνεια για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης των βιοτεχνικών, βιομηχανικών, μεταλλευτικών, κτηνοτροφικών επιχειρήσεων βιομηχανικού τύπου και ξενοδοχειακών επιχειρήσεων που ήταν εγκατεστημένες και λειτουργούσαν, ανεξάρτητα από την έδρα της επιχείρησης, στο Νομό Δράμας, σ' ένα νέο δάνειο, συμπεριλαμβανομένων των τόκων του 1ου εξαμήνου 2006, το οποίο θα εξοφλείτο σε ίσες εξαμηνιαίες χρεολυτικές ή τοκοχρεολυτικές δόσεις, με πρώτη καταβλητέα δόση την 31η.12.2006 και τελευταία την 31η.12.2016 και θα εξασφαλιζόταν με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2322/1995.

Ακολούθως εκδόθηκε, σε εφαρμογή των ανωτέρω, η με αριθ. ....2006 απόφαση του Υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, με την οποία παρασχέθηκε η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, σε ποσοστό 80%, για τα ως άνω δάνεια ρύθμισης, καθώς και για τα τυχόν νέα κεφάλαια κίνησης που θα απαιτούνταν, με απαραίτητη προϋπόθεση τη λήψη επαρκών εμπράγματων εξασφαλίσεων.

Ορίστηκε δε ότι σε περίπτωση που οι πρωτοφειλέτες δεν θα εξοφλούσαν δύο συνεχόμενες δόσεις, ολόκληρο το ποσό του δανείου θα κηρυσσόταν ληξιπρόθεσμο και απαιτητό και οι τράπεζες θα μπορούσαν να αξιώσουν την ικανοποίησή τους από τον εγγυητή Ελληνικό Δημόσιο, υποβάλλοντας τα προβλεπόμενα στην προαναφερόμενη ....2006 υπουργική απόφαση δικαιολογητικά. 6.

Με την ακολουθήσασα ....2009 απόφαση του Υφυπουργού Οικονομικών τροποποιήθηκε η ανωτέρω ....2006 ΥΑ και προβλέφθηκαν, στο Μέρος Β', οι όροι και προϋποθέσεις παροχής της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου, ως εξής: "Παρέχεται η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, σε ποσοστό 80%, για τη ρύθμιση των μέχρι 30.6.2009 εγγυημένων από το Ελληνικό Δημόσιο, δυνάμει των υπ` αριθμ. ....2006, ....2008 και ....2009 αποφάσεων του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, ληξιπρόθεσμων και μη οφειλών που προέρχονται από δάνεια που έχουν χορηγηθεί για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης σε βιοτεχνικές, βιομηχανικές, μεταλλευτικές, κτηνοτροφικές επιχειρήσεις βιομηχανικού τύπου και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες και λειτουργούν στο Νομό Δράμας, σε ένα ενιαίο με το τρέχον δάνειο, συμπεριλαμβανομένου και του 80% των οφειλόμενων τόκων από 1.1.2008 έως 30.6.2009.

Το νέο αυτό δάνειο θα εξοφληθεί σε ίσες εξαμηνιαίες χρεολυτικές ή τοκοχρεολυτικές δόσεις με πρώτη καταβλητέα δόση την 31.12.2010 και τελευταία την 31.12.2018. Λόγω της παρεχόμενης εγγύησης καταβάλλεται στο Ελληνικό Δημόσιο εξαμηνιαία και μέχρι τη λήξη του δανείου από έκαστο δανειολήπτη προμήθεια ασφαλείας σε ποσοστό 0,4% επί του ανεξόφλητου κάθε φορά υπολοίπου του δανείου.

Η πρώτη καταβολή γίνεται με την υπογραφή της νέας δανειακής σύμβασης. Οι επιχειρήσεις, με την υπογραφή της δανειακής σύμβασης, υποχρεούνται να καταβάλουν το 20% των οφειλόμενων τόκων που αντιστοιχούν στο χρονικό διάστημα από 1.1.2008 έως 30.6.2009, καθώς και την ανωτέρω προμήθεια ασφαλείας σε ποσοστό 0,4%. Ποσοστό 20% των τόκων του χρονικού διαστήματος από 1.7.2009 έως 31.12.2009, μαζί με προμήθεια ασφαλείας σε ποσοστό 0,4%, βαρύνει τις επιχειρήσεις και καταβάλλεται την 31.12.2009, ενώ το υπόλοιπο των τόκων κεφαλαιοποιείται την 31.12.2009.

Ποσοστό 20% των τόκων του χρονικού διαστήματος από 1.1.2010 έως 30.6.2010, μαζί με προμήθεια ασφαλείας σε ποσοστό 0,4% βαρύνει τις επιχειρήσεις και καταβάλλεται την 30.6.2010, ενώ το υπόλοιπο των τόκων κεφαλαιοποιείται την 30.6.2010. Ως επιτόκιο ορίζεται το εκάστοτε επιτόκιο της αγοράς για την κατηγορία της δανειοδότησης για την οποία παρέχεται η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.

Οι διατάξεις της υπ' αριθμ. ....2006 (ΦΕΚ ....2006) απόφασης του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών. Οι όροι και οι προϋποθέσεις για την παροχή της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου είναι οι ακόλουθοι: 1. Η υποβολή αίτησης των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων στα πιστωτικά ιδρύματα για την υπαγωγή τους στις διατάξεις της παρούσας με καταληκτική ημερομηνία την 30.9.2009. 2.

Η καταβολή του 20% των τόκων που αντιστοιχούν στο χρονικό διάστημα από 1.1.2008 έως 30.6.2009. 3. Η καταβολή της προμήθειας ασφαλείας σε ποσοστό 0,4% επί του ανεξόφλητου υπολοίπου του δανείου την 30.6.2009. 4. Οι ήδη ληφθείσες εξασφαλίσεις να παραμένουν ισχυρές. (...). Σε περίπτωση που κατά την 31.12.2010, και μέσα στο επόμενο τρίμηνο από τη λήξη της πρώτης χρεολυτικής, με τους αναλογούντες τόκους, ή τοκοχρεολυτικής δόσης, οι πρωτοφειλέτες δεν εξοφλήσουν τη δόση αυτή και κάθε άλλη οφειλή απορρέουσα από τις προηγούμενες εξαμηνιαίες υποχρεώσεις καταβολής της προμήθειας 0,4% και του 20% των τόκων περιόδου, ολόκληρο το ποσό των οφειλών καθίσταται ληξιπρόθεσμο και απαιτητό.

Το ίδιο ισχύει και σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης καταβολής και κάθε επόμενης χρεολυτικής ή τοκοχρεολυτικής δόσης. Τα πιστωτικά ιδρύματα, προκειμένου να εξοφληθούν από το Δημόσιο οι εγγυημένες απαιτήσεις τους, θα πρέπει να υποβάλουν τα δικαιολογητικά που ορίζονται στην υπ' αριθμ. ....2006 (ΦΕΚ Β' 16/13.1.2006) απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών.

Τα πιστωτικά ιδρύματα πρέπει να επιδιώκουν μέσα στον ανωτέρω οριζόμενο χρόνο των τριών (3) μηνών, για τον οποίο το Δημόσιο καλύπτει με την εγγύηση του τους τόκους υπερημερίας, την είσπραξη από τους πρωτοφειλέτες της ληξιπρόθεσμης εγγυημένης από το Ελληνικό Δημόσιο δόσης, με την ίδια επιμέλεια που επιδεικνύουν και για τα δάνεια που χορηγούν χωρίς την εγγύηση του Δημοσίου.

Το Ελληνικό Δημόσιο, ως εγγυητής, αναλαμβάνει την υποχρέωση εξόφλησης των εγγυημένων απαιτήσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων, που θα περιλαμβάνουν το ανεξόφλητο εγγυημένο ποσό κεφαλαίου, τους ανεξόφλητους τόκους (συμβατικούς και υπερημερίας μέχρι ενός τριμήνου), και τέλος τα έξοδα της αναγγελίας κλεισίματος του λογαριασμού.

Ο έλεγχος της εφαρμογής των διατάξεων της παρούσας απόφασης, καθώς και η αντιμετώπιση στο πλαίσιο αυτής των προβλημάτων που θα ανακύπτουν κατά την υλοποίηση, ανατίθεται στη Διεύθυνση Κίνησης Κεφαλαίων, Εγγυήσεων, Δανείων και Αξιών (Γ.Λ.Κ. - Δ.25 - Τμήμα Δ'). (...)". Είναι σαφές, ότι οι διατάξεις που ρυθμίζουν την παροχή της εγγύησης του Δημοσίου για την τραπεζική χρηματοδότηση των επιχειρήσεων αφορούν και θεραπεύουν το δημόσιο και γενικότερο συμφέρον, έχουν επιτακτικό χαρακτήρα και, ως εκ τούτου, συνιστούν κανόνες αναγκαστικού δικαίου, των οποίων η εφαρμογή δεν δύναται να αποκλεισθεί από την ιδιωτική βούληση.

Το Δημόσιο, ως εγγυητής, αναλαμβάνει με τη σύμβαση της εγγύησης την υποχρέωση να εξοφλήσει τις απαιτήσεις που αφορά η εγγύησή του, εφόσον οι οφειλόμενες από τον πρωτοφειλέτη δόσεις του χορηγηθέντος δανείου γίνουν ληξιπρόθεσμες. (βλ. σχετ. ΑΠ 181/2021). Επειδή δε, με τις ως άνω διατάξεις, που είναι ειδικότερες σε σχέση με εκείνες του άρθρου 862 ΑΚ, όπως ήδη εκτέθηκε, καθορίζονται οι προϋποθέσεις ελευθέρωσης του Ελληνικού Δημοσίου ως εγγυητή κατά παρέκκλιση από τα ισχύοντα στο άρθρο τούτο για τους εγγυητές, το Δημόσιο ελευθερώνεται όχι μόνο εάν σε ύστερο χρόνο, δηλαδή μετά την κατάρτιση της της σύμβασης εγγύησης, εξέλιπαν οι προϋποθέσεις χορήγησης της εγγύησης από υπαιτιότητα του δανειστή, αλλά ακόμη και σε περίπτωση που εξαρχής δεν συνέτρεχαν από υπαιτιότητα του δανειστή οι προϋποθέσεις χορήγησης της εγγύησης του Δημοσίου.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με εσφαλμένη εφαρμογή (ΟλΑΠ 7/2006, ΟλΑΠ 4/2005, ΑΠ 1208/2022, ΑΠ 1082/2022).

Συνεπώς στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η ανωτέρω παραβίαση κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν και της υπαγωγής αυτών στον νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε τον νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (ΑΠ 181/2021).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον μόνο λόγο αναίρεσης, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται ότι το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε τις διατάξεις του άρθρου 862 ΑΚ, του άρθρου 11 παρ. 4 του ν. 2322/1995, της ΥΑ 2064537/14707/0025/25.10.1991, όπως τροποποιήθηκε με την ΥΑ 2077755/ 17620/0025/13.1.1992, του άρθρου 65 παρ. 4 του ν. 2362/1995 και της ΥΑ ....2006 και εσφαλμένα υπήγαγε όσα έκρινε ότι αποδείχθηκαν, όπως διαλαμβάνονται αυτά στο δικόγραφο της αίτησης αναίρεσης, στις εν λόγω διατάξεις, με συνέπεια να δεχθεί ότι το εναγόμενο - αναιρεσίβλητο ελευθερώθηκε από την εγγύησή του που είχε αναλάβει προς αυτήν (αναιρεσείουσα) για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της ανώνυμης εταιρείας "Χ.

Α. Χ. - Συσκευαστήριο Πατάτας Α.Ε." από σύμβαση πίστωσης με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό, που είχε συνάψει η άνω εταιρεία με την ίδια (αναιρεσείουσα) και είχαν εγγυηθεί οι Χ. Χ. και Α. Π., και να απορρίψει την αγωγή της, με την οποία ζητούσε, αφού καταπέσει η εγγύηση του εναγομένου υπέρ αυτής, να αναγνωριστεί η υποχρέωση του τελευταίου ως εγγυητή να της καταβάλει το ποσό των 840.478,07 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επομένη της υποβολής του αιτήματος κατάπτωσης, διαφορετικά από την επομένη της επίδοσης της αγωγής.

Από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης με αριθ. 798/2023 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών προκύπτει ότι αυτή δέχθηκε τα ακόλουθα ως προς την ουσία της διαφοράς: "Μεταξύ της μη διαδίκου στην παρούσα δίκη ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Χ. Α. Χ. - ΣΥΣΚΕΥΑΣΤΗΡΙΑ ΠΑΤΑΤΑΣ Α.Ε." και της ενάγουσας συνήφθη στη Δράμα η με αριθμ. ...-2000 σύμβαση πίστωσης με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό, δυνάμει της οποίας χορηγήθηκε από την τελευταία πίστωση μέχρι του ποσού των 20.000.000 δραχμών.

Την καλή τήρηση των όρων της σύμβασης εγγυήθηκαν με προσωπική εγγύηση οι Χ. Χ. και Α. Π., στη δε συνέχεια η αρχική σύμβαση τροποποιήθηκε με εννέα αυξητικές πράξεις. Ακολούθως, με το με αριθμ. ....2006 έγγραφο της 25ης Διεύθυνσης του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και σε απάντηση επιστολής της πρωτοφειλέτριας ως άνω ανώνυμης εταιρίας, το Συμβούλιο Διαχείρισης και Αξιολόγησης της Εγγυητικής Ευθύνης του Ελληνικού Δημοσίου ενέκρινε την παροχή εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου σε ποσοστό 80% για τη ρύθμιση των οφειλών της επιχείρησης με ημερομηνία 30.6.2006 ποσού 1.025.156,00 ΕΥΡΩ με τον όρο διατήρησης των υφισταμένων εξασφαλίσεων και επιπρόσθετα εγγραφής πρόσθετης προσημείωσης υποθήκης ποσού 705.000 ευρώ επί του επιχειρηματικού ακινήτου της πρωτοφειλέτριας εταιρίας.

Κατόπιν αυτών και προς υλοποίηση των ανωτέρω υπεγράφη μεταξύ της ενάγουσας και των μη διαδίκων στην παρούσα δίκη ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Χ. Α. Χ. - ΣΥΣΚΕΥΑΣΤΗΡΙΑ ΠΑΤΑΤΑΣ Α.Ε" η από 22/5/2007 πρόσθετη πράξη αναγνώρισης και ρύθμισης οφειλών, στην οποία συνεβλήθησαν ατομικά ως εγγυητές και οι Χ. Χ. και Α.

Π. Στη σύμβαση αυτή τόσο η πρωτοφειλέτρια ανώνυμη εταιρία, όσο και οι εγγυητές αυτής αναγνώρισαν εγγράφως το συνολικό υπόλοιπο της οφειλής τους, όπως προερχόταν από την κίνηση των λογαριασμών στο ποσό των 795.060,61 ευρώ στις 22/5/2007. Στη συνέχεια εξεδόθη η με αριθμ. ....2009 ΥΑ με την οποία δόθηκε η δυνατότητα για την παροχή εγγύησης του εναγόμενου στις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες και λειτουργούν στο Νομό Δράμας για τη ρύθμιση των μέχρι την 30.6.2009 εγγυημένων με βάση τις προγενέστερες ΥΑ, οφειλών τους.

Στο κείμενο της ανωτέρω ΥΑ όπως αυτό δημοσιεύθηκε ΦΕΚ ....2009 ορίστηκαν αυθεντικά οι όροι και οι προϋποθέσεις για την παροχή εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου μεταξύ των οποίων υπάρχει και η αναφερόμενη με τον αριθμό 4, σύμφωνα με την οποία "οι ήδη ληφθείσες εξασφαλίσεις να παραμένουν ισχυρές". Στα πλαίσια έκδοσης της ως άνω αναφερόμενης ΥΑ η ενάγουσα έλαβε τη με αριθμ.

Πρωτ. ...-2009 επιστολή της 25ης Διεύθυνσης του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, με την οποία παρασχέθηκε από το εναγόμενο η έγκριση για τη ρύθμιση, υπό το καθεστώς που διαγράφηκε με την αμέσως προαναφερόμενη ΥΑ, των μέχρι την 30/6/2009 εγγυημένων από το Ελληνικό Δημόσιο ληξιπρόθεσμων και μη οφειλών της επιχείρησης, αρχικά ποσού 948.177,76 ευρώ και κατόπιν οίκοθεν διορθώσεως ποσού 1025.513,06 ευρώ, υπό τους όρους, που ρητά επαναλήφθηκαν στην επιστολή, ήτοι ως εξής: "α.

οι ήδη ληφθείσες εξασφαλίσεις να παραμείνουν ισχυρές". Προς υλοποίηση των ανωτέρω υπεγράφη η από 12/3/2010 πρόσθετη πράξη στην από 22/5/2007 πρόσθετη πράξη αναγνωρίσεως και ρυθμίσεως οφειλής μεταξύ της ενάγουσας και της πρωτοφειλέτριας ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Χ. Α. Χ. - ΣΥΣΚΕΥΑΣΤΗΡΙΑ ΠΑΤΑΤΑΣ Α.Ε", στην οποία συνεβλήθη ατομικά ως εγγυητής μόνο ο Χ.

Χ. Σύμφωνα με τον όρο 4.2 της από 12/3/2010 πρόσθετης πράξης προβλέφθηκε η υποχρέωση της πρωτοφειλέτριας ανώνυμης εταιρίας να καταβάλει μέχρι την 31/3/2011 την πρώτη χρεολυτική δόση της ρύθμισης που έληγε την 31/12/2010. Όμως, η πρωτοφειλέτρια εταιρία δεν τήρησε την ως άνω συμβατική της υποχρέωση, με συνέπεια η ενάγουσα να κλείσει οριστικά, στις 6/6/2012, τον με αριθμ. ...

αλληλόχρεο λογαριασμό και να καταγγείλει τη μεταξύ τους σύμβαση στις 14/6/2012. Κατά το κλείσιμο του λογαριασμού αυτός παρουσίαζε χρεωστικό υπόλοιπο συνολικού ποσού 1.219.517,98 ευρώ και για το λόγο αυτό στις 6/6/2012 η ενάγουσα υπέβαλε προς την αρμόδια διεύθυνση του εναγόμενου αίτημα καταβολής της κατεπεσούσης εγγύησης συνολικού ποσού 864.298,01 ευρώ (80% κεφαλαίου).

Ωστόσο το εναγόμενο με τη με αριθμ. πρωτ. ...-2013 επιστολή του, το περιεχόμενο της οποίας επαναλήφθηκε με τη με αριθμ. πρωτ. ...-2014 επιστολή του αρνήθηκε την καταβολή οιουδήποτε ποσού επικαλούμενο το πραγματικό γεγονός, που δεν αμφισβητείται αλλά συνομολογείται (261 ΚΠολΔ) από την ενάγουσα, της μη σύμπραξης στην από 12/3/2010 πρόσθετης πράξης της Α.

Π., ως εγγυήτριας. Πράγματι κατά τη διάταξη του άρθρου 11 παρ. 4 Ν. 2322/1995, που ως ειδική κατισχύει των γενικών διατάξεων περί εγγύησης του κοινού δικαίου (άρθρ. 847 επ. Α.Κ) δίνεται αυθεντικά από το Νομοθέτη η δυνατότητα του Ελληνικού Δημοσίου να ελευθερωθεί από την εγγύηση που χορήγησε, είτε όταν δεν συνέτρεχαν εξαρχής οι προϋποθέσεις χορήγησης της εγγύησης, είτε όταν εξέλιπαν εκ των υστέρων οι προϋποθέσεις χορήγησης της, είτε όταν η εγγύηση δεν χορηγήθηκε εγκύρως για οποιονδήποτε λόγο, υπό την προϋπόθεση ότι η ακυρότητα οφείλεται σε πταίσμα, κατά το αστικό δίκαιο, του δανειστή ή του πιστωτή.

Στην προκείμενη περίπτωση και σύμφωνα με όσα εκτίθενται στη νομική σκέψη της παρούσας, ορθώς το εναγόμενο, Ελληνικό Δημόσιο, αρνήθηκε την μη καταβολή του ποσού της εγγύησης, καθώς στην από 12/3/2010 πρόσθετη πράξη αναγνώρισης οφειλής μεταξύ της ενάγουσας ως πιστούχου και της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Χ.

Α. Χ. - ΣΥΣΚΕΥΑΣΤΗΡΙΑ ΠΑΤΑΤΑΣ Α.Ε" δεν συνεβλήθη παρέχοντας ατομική εγγύηση η Α. Π., κατά παράβαση του σαφούς, ρητού και μη επιδεχόμενου ερμηνείας ή αμφισβήτησης όρου της με αριθμ. ...-2009 ΥΑ, με την οποία δόθηκε η δυνατότητα για την παροχή εγγύησης του εναγομένου στις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες και λειτουργούν στο Νομό Δράμας για τη ρύθμιση των μέχρι την 30/6/2009 εγγυημένων με βάσει τις προγενέστερες ΥΑ, οφειλών τους.

Και τούτο διότι μολονότι προς υλοποίηση προγενέστερης σχετικής ΥΑ υπεγράφη μεταξύ της ενάγουσας και των μη διαδίκων στην παρούσα δίκη ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Χ. Α. Χ. - ΣΥΣΚΕΥΑΣΤΗΡΙΑ ΠΑΤΑΤΑΣ Α.Ε" η από 22/5/2007 πρόσθετη πράξη αναγνώρισης και ρύθμισης οφειλών, στην οποία συνεβλήθησαν ατομικά ως εγγυητές και οι Χ.

Χ. και Α. Π., εντούτοις στην μεταγενέστερη (ρύθμιση) αυτής δεν διατηρήθηκε η εξασφάλιση δια της ατομικής εγγύησης της Α. Π., κατά ευθεία παράβαση του σχετικού όρου του εγκύρου της δοθείσας εγγύησης, όπως άλλωστε περιλήφθηκε προς υπόμνηση στη με αριθμ. πρωτ. ....2009 επιστολή της 25ης Διεύθυνσης του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.

Επιπλέον, η ως άνω αρμόδια Υπηρεσία (25η Διεύθυνση ΓΛΚ) με το υπ' αριθμ. πρωτ. ...-2010 έγγραφό της επισήμανε στην εκκαλούσα ότι προκειμένου να διατηρηθεί η παρασχεθείσα εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου σε ισχύ, θα πρέπει να μεριμνήσει ώστε να καλύπτεται συμβατικά η εν λόγω δανειακή υποχρέωση και ζητούσε να προβεί αυτή σε όλες τις αναγκαίες διορθώσεις επί του κειμένου αυτής προκειμένου να μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα, τροποποίηση, όμως, στην οποία δεν προέβη αυτή.

Αυτή δε, η παράλειψη που σαφώς οφείλεται σε πταίσμα της ενάγουσας κατά την τήρηση των όρων της εγγύησης μεταξύ της ιδίας ως πιστωτή και του εναγόμενου ως εγγυητή, εκτός του ότι ανάγεται στο κύρος του νομοθετικού πλαισίου χορηγηθείσας εγγύησης, κατά την περίπτωση β', ως ανωτέρω αναφέρθηκε, το οποίο (πλαίσιο) εισάγει ius cogens δίχως δυνατότητα μεταβολής των όρων από τα συμβαλλόμενα μέρη, έχει και ουσιαστικό υπόβαθρο, καθόσον με τη μη σύμπραξη στην από 12/3/2010 πρόσθετη πράξη αναγνώρισης και ρύθμιση των εγγυημένων οφειλών της Α.

Π. ως εγγυήτριας, τούτη αφενός δεν καθίσταται υπόχρεη αυτής της αναγνώρισης - παρά το γεγονός ότι τυγχάνει υπόχρεη μέχρι του ποσού της αμέσως προγενέστερης αναγνώρισης - το δε εναγόμενο δεν έχει έναντι αυτής αναγωγικό δικαίωμα για την περίπτωση καταβολής του ποσού της καταπεσούσας εγγύησης, στην ατομική της περιουσία.

Τα ανωτέρω δεν αναιρούνται από την έκδοση διαταγής πληρωμής σε βάρος της ανωτέρω αρχικής εγγυήτριας, Α. Π., καθώς αφενός τούτο δεν αναπληρώνει την μη τήρηση της ανωτέρω υποχρέωσης κατά την υπογραφή της πρόσθετης πράξης, αφετέρου λόγω της μη σύμπραξης αυτής στην ανωτέρω πρόσθετη πράξη δεν είναι δυνατή η βεβαίωση σε βάρος της του ποσού της αιτούμενης εγγύησης (άρθρο 65 παρ. 3 του ν. 2362/1995).

Κατόπιν των προεκτιθέμενων, η εκκαλουμένη που δέχθηκε τα ίδια και δη απέρριψε την αγωγή, δεχόμενη την προβαλλόμενη ένσταση ελευθερώσεως του εναγομένου, Ελληνικού Δημοσίου, ορθώς ερμήνευσε και εφήρμοσε τον νόμο και εκτίμησε τις αποδείξεις, οι δε περί του αντιθέτου λόγοι της έφεσης πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμοι".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προεκτεθείσες στη μείζονα πρόταση διατάξεις, δεχόμενο ότι παραβιάστηκαν οι όροι χορήγησης της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου (εναγομένου - αναιρεσιβλήτου) κατά την σύναψη της από 12.3.2010 πρόσθετης πράξης αναγνώρισης και ρύθμισης οφειλής μεταξύ της αναιρεσείουσας τράπεζας, της πρωτοφειλέτριας εταιρείας και του εγγυητή Χ.

Χ., δεδομένου ότι δεν συμβλήθηκε σ' αυτήν και η εγγυήτρια της πίστωσης της πρωτοφειλέτριας εταιρείας Α. Π., κατά παράβαση του σχετικού όρου της χορηγηθείσας εγγύησης από το αναιρεσίβλητο. Η παράλειψη δε αυτή, με βάση τις προεκτιθέμενες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης από την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών - ως προς την οποία (εκτίμηση) η κρίση της είναι αναιρετικά ανέλεγκτη - οφείλεται σε υπαιτιότητα της αναιρεσείουσας τράπεζας, καθόσον δεν μερίμνησε, ως όφειλε, ώστε να συμπράξει και στην ως άνω πρόσθετη πράξη αναγνώρισης και ρύθμισης οφειλής η εγγυήτρια της αρχικής οφειλής Α.

Π. Κατόπιν τούτου, ο υπό κρίση μόνος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος και πρέπει ν' απορριφθεί, συνακόλουθα δε πρέπει και η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης ν' απορριφθεί. Ακολούθως πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου, που καταβλήθηκε από την αναιρεσείουσα, στο Δημόσιο Ταμείο και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, το οποίο κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), θα ορισθούν δε μειωμένα (άρθρο 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957, ΑΠ 181/2021), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28.7.2023 με αριθ. κατάθ. 675/25.8.2023 αίτηση αναίρεσης κατά της με αριθ. 798/2023 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου, που καταβλήθηκε από την αναιρεσείουσα, στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Απριλίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 13 Μαΐου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ