Supreme Court dismisses appeal against lower court's compensation award for unauthorized public land use.

Απόφαση 827 / 2015 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 827/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεώργιο Κοντό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Oκτωβρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Τoυ αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Προϊστάμενο της Κτηματικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Εμμανουέλα Πανοπούλου, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: Μ. Α. του Ε. κατοίκου ... της Δημοτικής Ενότητας ... του Δήμου Ρόδου, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μιχαήλ Κόκκινο, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-8-1998 ανακοπή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7/1999 του ίδιου Δικαστηρίου, μετά από παραπομπή 851/2001 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου και 303/2010 του Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 25-11-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Κοντός, ανέγνωσε την από 1-10-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 115 παρ. 1 του π.δ. της 11/12-11-1929 "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", το οποίο εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 2 ν. 4266/ 1929 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 ν. 5895/1933, όπως περαιτέρω τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τα άρθρα 20 α.ν. 1540/1938, 19 α.ν. 1919/1939, 2 α.ν. 1925/1951 και 5 παρ. 4 α.ν. 263/1968, σε βάρος εκείνων που χωρίς συμβατική σχέση καρπώνονται ή κάνουν χρήση δημοσίων κτημάτων, στα οποία περιλαμβάνονται ο αιγιαλός και η παραλία (άρθρο 2 ν. 2971/2001) βεβαιώνεται αποζημίωση για το χρονικό διάστημα που έκαναν χρήση.

Κατά την παράγραφο 2 του ίδιου, ως άνω, άρθρου η αποζημίωση ορίζεται κατά κρίση αγαθού ανδρός, με πρωτόκολλο το οποίο κοινοποιείται σε αυτόν που καρπώνεται ή χρησιμοποιεί το ακίνητο, ο οποίος δικαιούται να ασκήσει ανακοπή κατά του πρωτοκόλλου κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα στην παράγραφο αυτή. Η αποζημίωση που καθορίζεται με το πρωτόκολλο συνίσταται στην ωφέλεια την οποία εκείνος που καρπούται ή κάνει αυθαίρετα χρήση του δημοσίου κτήματος αδικαιολογήτως απεκόμισε, ήτοι ότι θα κατέβαλλε οποιοσδήποτε τρίτος στο Δημόσιο ως αντάλλαγμα, αν με έγκυρη σύμβαση χρησιμοποιούσε το αυθαιρέτως χρησιμοποιούμενο δημόσιο κτήμα (Α.Π.1030/2013).

Περαιτέρω κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ.: "Αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών...". Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Τέλος, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παραβάσεως του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ’ αυτήν λόγος αναιρέσεως ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία (Ολ ΑΠ 1/1999).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφαση του, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΔΚ 455/4.4.1995 απόφαση του Περιφερειακού Διευθυντή Δωδεκανήσου, παραχωρήθηκε στην Κοινότητα ... η εκμετάλλευση κοινόχρηστου χώρου αιγιαλού και παραλίας του Δημόσιου για τοποθέτηση τριών (3) κινητών τροχήλατων καντινών στις θέσεις, α) ..., β) ...

και γ) ... για τρία (3) έτη, αντί ετησίου μισθώματος για έκαστη καντίνα 100.000 δραχμές. Στη συνέχεια η Κοινότητα ... μετά από νομότυπη δημοπρασία εκμίσθωσε στον πατέρα της ανακόπτουσας Ε. Α. παραλιακό χώρο στην περιοχή ..., στη θέση ..., για εγκατάσταση κινητής καντίνας, τύπου προκάτ, δυνάμει του από 15.4.1997 συμφωνητικού εκμίσθωσης ακινήτου για τρία έτη κατά το χρονικό διάστημα από 1.5.1997 έως 31.12.1999 αντί συνολικού μισθώματος για τα τρία έτη του ποσού των 5.457.375 δραχμών και του ετήσιου μισθώματος 1.818.125 δραχμών.

Η ανακόπτουσα κατά το χρονικό διάστημα των μηνών Απριλίου, Μαΐου και Ιουνίου 1998 προέβη στην αυθαίρετη κατάληψη τμήματος κοινόχρηστου παραλιακού χώρου του Δημοσίου διαστάσεων 12 επί 4μ έμπροσθεν της ανωτέρω καντίνας, όπου κατασκεύασε σκιάδα ξυλοκατασκευή με βαγιές και καλαμιές, εντός του οποίου είχε τοποθετήσει οκτώ (8) τραπέζια των τεσσάρων (4) καθισμάτων έκαστο και δίπλα πίσω από την καντίνα είχε κατασκευάσει ένα παράπηγμα διαστάσεων 4 επί 3μ, το οποίο το χρησιμοποιούσε ως αποθήκη.

Με το ανακοπτόμενο... πρωτόκολλο..., το οποίο εξέδωσε ο Προϊστάμενος της Κτηματικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσου, η ανακόπτουσα υποχρεώθηκε να καταβάλει στο καθ’ ου η ανακοπή Ελληνικό Δημόσιο, το ποσό του 1.894.625 δραχμών ως αποζημίωση για αυθαίρετη χρήση των ανωτέρω τμημάτων κοινόχρηστου παραλιακού χώρου και οκτώ τραπεζοκαθισματων, για το χρονικό διάστημα των μηνών Απριλίου, Μαΐου και Ιουνίου 1998.

Το πρωτόκολλο αυτό ..., συντάχθηκε βάσει της συνημμένης σ’ αυτό... έκθεσης ελέγχου - αυτοψίας των αρμοδίων της Κτηματικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσου, στην οποία... περιγράφονται τα πιο πάνω τμήματα διαστάσεων 12 επί 4μ και τα οκτώ τραπέζια των τεσσάρων καθισμάτων έκαστο και εμφανίζονται με ακρίβεια στο σ’ αυτή συνημμένο ...

σκαρίφημα. Η ανακόπτουσα δεν αμφισβητεί την... κατοχή των προαναφερόμενων τμημάτων και τραπεζοκαθισματων. Για τον καθορισμό της αποζημίωσης στην προαναφερθείσα έκθεση ελέγχου, οι συντάξαντες αυτήν αρμόδιοι υπάλληλοι της Κτηματικής Υπηρεσίας κατά τα εκτιθέμενα σ’ αυτή: α) για τα δύο τμήματα κατάληψης διαστάσεων 12 επί 4μ και 4 επί 3μ αντίστοιχα, έλαβαν υπόψη τους το ποσό του ετησίου μισθώματος στο προμνημονευόμενο από 15.4.1997 συμφωνητικό εκμίσθωσης για την κινητή καντίνα 1.819.125 δραχμές δια 7 μήνες, (η θερινή περίοδος που αρχίζει την 1η - 4ου και τελειώνει την 31η -10ου), ίσον 259.875 δραχμές μηνιαίως, και βάσει αυτού του μηνιαίου ποσού καθόρισαν την αποζημίωση, και δη 259.875 δραχμές μηνιαίως επί 3 μήνες (Απρίλιος, Μάιος, Ιούνιος 1998) ίσον 779.625 δραχμές και β) για την αυθαίρετη ανάπτυξη προς εκμετάλλευση 8 τραπεζιών των 4 καθισμάτων έκαστο, έλαβαν υπόψη τους την υπ’ αριθμ. 1040305/2476/Β00Ί0/. 1.5.1998 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών στοιχείο Δ αριθμ. 2 περ.

γ και αριθμ. 3 στην οποία καθορίζεται το ύψος της αποζημίωσης για όλη την τουριστική περίοδο ανά τετραθέσιο τραπέζι, για τις περιοχές με μεγάλη τουριστική κίνηση και με μεγάλης διάρκειας τουριστική περίοδο σε 70.000 δραχμές διπλασιαζόμενο, και βάσει της απόφασης αυτής, αφού δέχθηκαν ότι η περιοχή είναι με μεγάλη τουριστική κίνηση και με μεγάλης διάρκειας τουριστική περίοδο, και καθόρισαν την αποζημίωση για τα 8 τετραθέσια τραπέζια επί 70.000 δραχμές έκαστο, ίσον 560.000 δραχμές και διπλασιαζόμενο προσδιόρισαν την αποζημίωση στο ποσό του 1.200.000δρχ ήτοι σύνολο 1.829.625 δραχμές (779.625δρχ συν 1.120.000δρχ ίσον 1.822.625δρχ).

Το Δικαστήριο κρίνοντας εκ των ενόντων, πιθανολογεί ότι κατά την κρίση "αγαθού ανδρός" η οφειλόμενη αποζημίωση ανέρχεται για τα 8 τετραθέσια τραπέζια όχι στο ως άνω ποσό των 1.200.000 δραχμών που προαναφέρεται στην από 6.7.1998 έκθεση ελέγχου, για το χρονικό διάστημα των μηνών Απριλίου, Μαΐου και Ιουνίου 1998, βάσει της οποίας συντάχθηκε το ανακοπτόμενο πρωτόκολλο, αλλά ανέρχεται στο ποσό των 85.712 δραχμών και τούτο διότι ναι μεν κατά τα αναφερόμενα στην ανωτέρω υπ’ αριθμ. 1040305/2476/ Β0010/6.5.1998 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, για έκαστο τετραθέσιο τραπέζι το ύψος της αποζημίωσης για όλη την τουριστική περίοδο, η οποία...αρχίζει από 1η 4ου και τελειώνει την 31η 10ου, για τις περιοχές με μεγάλη τουριστική κίνηση και με μεγάλης διάρκειας τουριστική περίοδο καθορίζεται στο ποσό των 70.000 δραχμών διπλασιαζόμενο δια 7 μήνες που είναι όλη η τουριστική περίοδος ίσον 10.000 δραχμές μηνιαίως, πλην όμως ενόψει του ότι ο παραλιακός χώρος στην περιοχή ...

στη θέση ... στην οποία βρίσκονται τα ως άνω καταληφθέντα από την ανακόπτουσα τμήματα του κοινόχρηστου παραλιακού χώρου του Δημοσίου, την τουριστική περίοδο του 1998, δεν είχε ακόμα εκεί αναπτυχθεί μεγάλη τουριστική κίνηση, η αποζημίωση για έκαστο τετραθέσιο τραπέζι, για όλη την τουριστική περίοδο, καθορίζεται στο ποσό των 25.000 δραχμών δια 7 μήνες που είναι όλη η τουριστική περίοδος ίσον 3.571,42 δραχμές μηνιαίως επί 3 μήνες που είναι ο χρόνος κατάληψης από την ανακόπτουσα ίσον 10.714 δραχμές επί 8 τετραθέσια τραπέζια ίσον 85.712 δραχμές.

Ως εκ τούτου η συνολική αποζημίωση ανέρχεται στο ποσό των 865.337 δραχμών (779.625δρχ για τα καταληφθέντα από την ανακόπτουσα τμήματα συν 85.712δρχ για τα 8 τετραθέσια τραπέζια ίσον 865.337δρχ. Όμως επειδή το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο καθόρισε τη συνολική αποζημίωση στο ποσό των 950.000 δραχμών και εκκαλούν είναι το καθ’ ου η ανακοπή και όχι η ανακόπτουσα, η έφεση πρέπει να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμη...".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε ακολούθως την έφεση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου κατά της πρωτόδικης απόφασης, με την οποία κατά μερική παραδοχή της ανακοπής της αναιρεσίβλητης ακύρωσε την πράξη επιβολής προστίμου και περιόρισε την αποζημίωση στο ποσό των 950.000 δραχμών. Έτσι, κρίνοντας το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου τις προεκτεθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 115 π.δ. 11/12-11-1929, οι οποίες ήταν εφαρμοστέες στην προκειμένη περίπτωση και όχι η υπ’ αριθμ. 1040305/2476/ Β 0010/6.5.1998 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, όπως αβασίμως διατείνεται το αναιρεσείον.

Η εν λόγω απόφαση απευθύνεται στους Προϊσταμένους των ΔΟΥ και της Κτηματικής Περιφερείας Δωδεκανήσου και καθορίζει το ύψος της αποζημιώσεως για την χορήγηση σε ιδιώτες και επιχειρήσεις αδείας τοποθετήσεως τραπεζιών και καθισμάτων στην κοινόχρηστη ζώνη αιγιαλού και παραλίας καθώς και του επιβαλλομένου εκ μέρους των σε περίπτωση παραβάσεων προστίμου και δεν δεσμεύει το επιλαμβανόμενο της ασκούμενης σχετικής ανακοπής δικαστήριο, το οποίο, βάσει, των εφαρμοστέων, ως άνω, διατάξεων εχώρησε στον καθορισμό της καταβλητέας αποζημιώσεως, κατά την κρίση "αγαθού ανδρός" δηλαδή, στο ύψος της ευλόγου τοιαύτης, κατά την αναιρετικούς ανέλεγκτη κρίση του.

Περαιτέρω, το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς τα ουσιώδη ζητήματα της χρονικής διαρκείας χρήσεως του καταληφθέντος από την αναιρεσίβλητο παραλιακού χώρου και του τρόπου υπολογισμού της αποζημιώσεως "κατά κρίση αγαθού ανδρός", που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή εφαρμογή των προειρημένων διατάξεων, τις οποίες δεν παρεβίασε ούτε εκ πλαγίου.

Επομένως ο περί του αντιθέτου λόγος της κρινομένης αιτήσεως, με τον οποίο προσάπτονται στην προσβαλλομένη απόφαση αιτιάσεις εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ. ότι δηλαδή το Εφετείο παρεβίασε τις διατάξεις της προαναφερομένης Υπουργικής αποφάσεως, με την οποία ορίζονται συγκεκριμένα οι διαβαθμίσεις της δυναμένης να επιβληθεί αποζημιώσεως, οι προϋποθέσεις υπαγωγής εκάστης περιπτώσεως στο ανάλογο ύψος αποζημιώσεως και ο τρόπος υπολογισμού αυτής(εφάπαξ κατ’ έτος και όχι αναλόγως του χρόνου καταλήψεως), επί πλέον δε διέλαβε στην απόφαση του ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες κυρίως ως προς την διάρκεια και την διαβάθμιση της τουριστικής κινήσεως στην περιοχή του καταληφθέντος παραλιακού χώρου είναι αβάσιμος.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η αίτηση, πρέπει να απορριφθεί στο σύνολο της, και να καταδικασθεί το αναιρεσείον, ως ηττώμενο (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης μειωμένων όμως σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 22 παρ. 1 του ν. 3693/57, της υπ’ αριθμ. 134423/28-12-1992 Κ.Υ.Α. των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης και του άρθρου 28 παρ. 5 του ν. 2579/98, κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25 Νοεμβρίου 2013 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 303/2010 αποφάσεως του Εφετείου Δωδεκανήσου.

Επιβάλλει στο αναιρεσείον τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Δεκεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 10 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ