Supreme Court dismisses appeal against construction contract decision regarding material supply and risk allocation.

Απόφαση 826 / 2023 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 826/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Κατσιάνη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Ασημίνα Υφαντή, Στέφανο - Σπυρίδωνα Πανταζόπουλο - Εισηγητή, Γεώργιο Παπαγεωργίου και Κορνηλία Πανούτσου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 3 Απριλίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) Ανώνυμης ...... Εταιρείας με την επωνυμία "... ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", πρώην ".... - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ, ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ", πρώην "... ΑΝΩΝΥΜΗ ...... ΕΤΑΙΡΕΙΑ", πρώην "ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ...ΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ - ΕΤΕΠ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στην ... ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ανώνυμης ...... Εταιρείας με την επωνυμία "...." που εδρεύει στη Νέα ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 3) Ανώνυμης ...... Εταιρείας με την επωνυμία "...." που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 4) Ανώνυμης ...... Εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΝΩΝΥΜΟΣ ...... ΕΤΑΙΡΕΙΑ", πρώην "...... ... Α.Ε." που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 5) Κοινοπραξίας των ως άνω ανωνύμων ...νικών εταιρειών με την επωνυμία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ... ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε. - .... - .... - ... Α.Τ.Ε." πρώην "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ... - .... - .... - ... Α.Τ.Ε.", πρώην "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ... Α.Τ.Ε. - .... - .... - ... Α.Ε.Τ.Β.Τ.Ε.", πρώην "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΕΤΕΠ Α.Ε. - .... - .... - ...... ... Α.Ε." που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Ρόβλια με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε." που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15/6/2001 προσφυγή των ήδη αναιρεσειουσών, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο ...ς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 20417/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 346/2017 του Πενταμελούς Εφετείου ...ς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 27/7/2018 αίτησή τους. Με την υπ' αριθμ. 118/2022 Πράξη του Προέδρου του Α1' Πολιτικού Τμήματος, ορίστηκε, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 307 του ΚΠολΔ, η δικάσιμος, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Νόμιμα φέρεται προς περαιτέρω συζήτηση για τη σημερινή δικάσιμο η από 27-7-2018 αίτηση αναίρεσης των αναιρεσειουσών, ύστερα από την υπ' αριθμ. 118/2022 πράξη του Προέδρου του τμήματος λόγω επανασυζήτησης κατ' εφαρμογή του άρθρου 307 ΚΠολΔ, η οποία αποτελεί συνέχεια της προηγουμένης συζήτησής τους της 13-1-2020. Υπόκειται προς κρίση η από 27-7-2018 αίτηση για αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 346/2017 τελεσίδικης απόφασης του πενταμελούς Εφετείου Θεσ/κης. Με την προσβαλλόμενη απόφαση απερρίφθη κατ' ουσίαν η από 15-6-2001 προσφυγή των προσφευγουσών και ήδη αναιρεσειουσών κατά της καθ' ης η προσφυγή, ήδη αναιρεσίβλητης, με την οποίαν οι πρώτες ζητούσαν, μεταξύ των άλλων, να υποχρεωθεί η εναγόμενη να τους καταβάλει το ποσό των 13.495.851,16 ευρώ με βάση τις διατάξεις των άρθρων 200 και 288 ΑΚ από τη μεταξύ τους σύμβαση εκτέλεσης δημόσιου έργου. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 ΚΠολΔ, άρθρα 144, 83 ν. 4790/2021). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να εξεταστεί το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της.

Kατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 7/2006).

Με το λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (ΟλΑΠ 27/1998, ΑΠ 538/2012).

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση (ΑΠ 531/2014).

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (ΟλΑΠ 7/2006, ΑΠ 114/2016).

Με το λόγο αυτό δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο (ΑΠ 472/2017, ΑΠ 905/2017). Εξάλλου, έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, η οποία στοιχειοθετεί τον προβλεπόμενο από τη διάταξη του αριθμού 19 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, συντρέχει, όταν στο αιτιολογικό της απόφασης, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα κα χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε ή αν συνέτρεχαν οι όροι άλλου κανόνα που ήταν εφαρμοστέος αλλά δεν εφαρμόσθηκε (ΟλΑΠ 6/2006, ΑΠ 184/2017).

Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ.3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία), δηλαδή όταν τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το αποδεικτικό πόρισμά της για κρίσιμο ζήτημα συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης.

Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξ άλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΟλΑΠ 15/2006, ΑΠ 166/2016).

Γενικές εκφράσεις για ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα των αιτιολογιών της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης δεν αρκούν, όπως, επίσης, δεν αρκούν οι όλως περιορισμένες, μεμονωμένες και κατ' επιλογήν αποσπασματικές παραδοχές της απόφασης (ΟλΑΠ 32/1999, ΑΠ 148/2008). Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ.1 και 3 του Ν.1418/84, (όπως το δεύτερο εδάφιο της παρ.3 αντικαταστάθηκε με την παρ.1 του άρθρου 1 του Ν.2229/1994) , ως ίσχυε αυτός κατά το χρόνο άσκησης της υπό κρίση προσφυγής, (πριν δηλαδή από την τροποποίησή του με τον Ν. 2940/2001, η ισχύ του οποίου άρχισε από 2-8-2001 και δεν καταλάμβανε, σύμφωνα με τις μεταβατικές του διατάξεις του άρθρου 8 και τις εκκρεμείς υποθέσεις, οι οποίες εξακολουθούν να εξετάζονται με βάση τις διατάξεις που ίσχυαν κατά το χρόνο της υποβολής των), δημόσια έργα, είναι έργα υποδομής της χώρας, που καλύπτουν βασικές ανάγκες του κοινωνικού συνόλου, συμβάλλουν στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνατοτήτων, στην αύξηση του εθνικού προϊόντος, στην ασφάλεια της χώρας και γενικά αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του λαού.

Από ...... άποψη, δημόσια έργα, είναι όλα τα έργα, που εκτελούν φορείς του δημόσιου τομέα και συνδέονται με οποιοδήποτε τρόπο με το έδαφος, το υπέδαφος ή τον υποθαλάσσιο χώρο, όπως και τα πλωτά τμήματα των ...νικών έργων. Ως έργο νοείται κάθε νέα κατασκευή ή επέκταση ή ανακαίνιση ή επισκευή ή συντήρηση και η οικονομικά ή ...νικά αυτοτελής λειτουργία, καθώς και κάθε σχετική ερευνητική εργασία, που απαιτεί ......

γνώση και επέμβαση. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ.1 του ίδιου νόμου, [όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 96 παρ. 7 του ν. 1892/1990 (ΦΕΚ Α'101) και στη συνέχεια από το άρθρο 1 παρ. 2 του ν. 2229/1994 (ΦΕΚ Α'138)] ο νόμος αυτός εφαρμόζεται σε όλα τα έργα που προγραμματίζονται και εκτελούνται από τους φορείς του δημόσιου τομέα, που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 2190/1994 (ΦΕΚ Α'28).

Στους φορείς αυτούς, κατά την περίπτωση ε' του τελευταίου αυτού άρθρου, συγκαταλέγονται τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που ανήκουν στο κράτος ή επιχορηγούνται τακτικώς, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις από κρατικούς πόρους κατά 50% τουλάχιστον του ετήσιου προϋπολογισμού τους ή το κράτος κατέχει το 51% τουλάχιστον του μετοχικού του κεφαλαίου.

Κατά το άρθρο 5 παρ. 6 του Ν. 2229/1994, όπως ισχύει μετά την προσθήκη που έγινε με την παρ. 5 του τέταρτου άρθρου του Ν. 2372/1996, " Με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Εθ... Οικονομίας, Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορεί να ιδρύονται νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου χωριστά για κάθε μεγάλο έργο ύψους άνω των είκοσι πέντε δισεκατομμυρίων (25.000.000.000) δραχμών με τη μορφή της ανώνυμης εταιρίας.

Με τις αποφάσεις αυτές προσδιορίζεται το συγκεκριμένο έργο, την πραγματοποίηση του οποίου αναλαμβάνει η εταιρεία και καθορίζεται κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια. Με όμοια απόφαση καθορίζεται ο τρόπος χρηματοδότησης του έργου. Τα νομικά αυτά πρόσωπα εφεξής θα διέπονται από τις διατάξεις του κωδικοποιημένου νόμου 2190/1920, όπως κάθε φορά ισχύει, εφόσον δεν τροποποιούνται από τις διατάξεις του νόμου αυτού.".

Στην παρ. 7 του ως άνω άρθρου (όπως ίσχυε πριν την γενόμενη με την παρ. 1 άρθ. 17 Ν.3212/2003 ΦΕΚ Α' 308/31-12-2003 τροποποίησή της) διαγράφεται ο σκοπός των εταιριών αυτών και ορίζεται: "Σκοπός των εταιριών αυτών είναι: α. Η ολική ή μερική μελέτη, κατασκευή, επέκταση, συντήρηση, οργάνωση, εξοπλισμός και εκμετάλλευση κάθε είδους έργου υποδομής, καθώς και η διοίκηση, επίβλεψη και παρακολούθησή τους.

β. Η ολική η μερική ανάθεση, απευθείας, εφόσον αυτό επιτρέπεται από τις κείμενες διατάξεις ή με διαγωνισμό σε τρίτους, της μελέτης και ή κατασκευής και/ή επέκτασης και/ή συντήρησης και/ή οργάνωσης και/ή εξοπλισμού και/ή εκμετάλλευσης των έργων υποδομής για τα οποία έχουν συσταθεί, καθώς και της επίβλεψης και/ή παρακολούθησης της εκτέλεσης των σχετικών συμβάσεων και του ελέγχου των σχετικών μελετών, γ.

Η παροχή συμβουλών και, η εισήγηση σε θέματα σχετικά με τα παραπάνω.". Κατά τα οριζόμενα δε στην παρ. 8 του ίδιου άρθρου, όπως συμπληρώθηκε με την παρ.1 του άρθρου 7 του Ν.2576/1998, "Η εκπόνηση των μελετών και η εκτέλεση των έργων των εταιριών, καθώς και οι συναφείς προμήθειες και εργασίες γίνονται κατ' εξαίρεση από κάθε κείμενη διάταξη, πλην εκείνων του δικαίου της ευρωπαϊκής Ένωσης, σχετική με την ανάθεση μελετών και εκτέλεση δημόσιων έργων και τη διενέργεια κρατικών προμηθειών.

Τα πλαίσια των διαδικασιών καθορίζονται με κανονισμούς που εγκρίνονται από τους εποπτεύοντες υπουργούς και δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με τους ανωτέρω κανονισμούς μπορεί να ρυθμίζεται και κάθε θέμα που αφορά στην ανάθεση και εκπόνηση μελετών, στην ανάθεση και κατασκευή των έργων και στη διενέργεια προμηθειών.".

Σύμφωνα δε, με την παρ. 9 του άρθρου αυτού "Για την εκπλήρωση του σκοπού τους, οι εταιρείες μπορούν ενδεικτικά: α) να συνεργάζονται με οποιοδήποτε νομικό ή φυσικό πρόσωπο, με οποιονδήποτε τρόπο, β) να αντιπροσωπεύουν οποιαδήποτε επιχείρηση ημεδαπή ή αλλοδαπή με όμοιους ή παρεμφερείς σκοπούς, γ) να συνάπτουν συμβάσεις προς εξεύρεση οικονομικών πόρων, στις οποίες το Ελληνικό Δημόσιο δύναται να χορηγεί την εγγύησή του, δ) να αναθέτουν καθήκοντα συμβούλου σε ημεδαπά ή αλλοδαπά φυσικά ή νομικά πρόσωπα.".

Κατά την παρ. 10 του εν λόγω άρθρου (όπως συμπληρώθηκε με την παρ.1 του δεύτερου άρθρου του Ν. 2261/1994 "Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και του κατά περίπτωση αρμόδιου υπουργού εγκρίνεται το καταστατικό των εταιρειών, που θα περιλαμβάνει το ύψος του μετοχικού κεφαλαίου, τον τρόπο κάλυψης αυτού και τον αριθμό και το είδος των μετοχών της εταιρείας τα ονόματα των μελών του πρώτου διοικητικού συμβουλίου, καθώς και όλες τις λοιπές διατάξεις που απαιτούνται σύμφωνα με τον κωδικοποιημένο νόμο 2190/1920, όπως κάθε φορά ισχύει.

Στο διοικητικό συμβούλιο των εταιριών μπορεί να οριστούν και υπάλληλοι της Γε... Γραμματείας Δημόσιων Έργων, του Υπουργείου Χωροταξίας, Περιβάλλοντος και Δημόσιων Έργων". Τέλος, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 11 του ίδιου άρθρου, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 12 του

Ν. 2338/1995 "Οι εταιρείες λειτουργούν για χάρη του δημόσιου συμφέροντος, είναι επιχειρήσεις κοινής ωφελείας και διέπονται από τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας. Οι εταιρείες δεν υπάγονται στην κατηγορία των οργανισμών και επιχειρήσεων του ευρύτερου δημόσιου τομέα ούτε στις διατάξεις που διέπουν εταιρείες που ανήκουν άμεσα ή έμμεσα στο Δημόσιο.

Οι μετοχές τους ανήκουν αποκλειστικά στο Ελληνικό Δημόσιο, το οποίο εκπροσωπείται στη Γε... Συνέλευση από τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και τον αρμόδιο κατά περίπτωση υπουργό", ενώ σύμφωνα με την παρ.15 "Οι εταιρείες απολαύουν όλων των διοικητικών, οικονομικών και δικαστικών ατελειών, καθώς και όλων των δικονομικών προνομίων του Δημοσίου.

Οι διατάξεις του Κώδικα Δικών Δημοσίου εφαρμόζονται και στις εταιρείες αυτές". Περαιτέρω, με βάση τις ως άνω διατάξεις της παραγράφου 6 του άρθρου 5 του Ν. 2229/1994, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. Δ17α/02//69/ΦΝ380/10.11.1994 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθ... Οικονομίας και Οικονομικών και του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Β 846/14.11.1994, διόρθωση Β 886/29.11.1994), και με την παράγραφο 1 αυτής, ιδρύθηκε το νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με τη μορφή ανώνυμης εταιρείας της καθ' ης η προσφυγή και την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε", με έδρα τη ....

Κατά την παράγραφο 2 της ως άνω κοινής υπουργικής απόφασης, σκοπός της ιδρυόμενης εταιρείας είναι, τα οριζόμενα σχετικά στην ανωτέρω παράγραφο 7 του άρθρου 5 του Ν. 2229/1994, δηλαδή, η ολική ή μερική μελέτη, κατασκευή, επέκταση, συντήρηση, οργάνωση, εξοπλισμός, εκμετάλλευση, διοίκηση, επίβλεψη και παρακολούθηση του έργου της Εγνατίας οδού καθώς και του οδικού δικτύου το οποίο εξυπηρετεί ( το έργο ή συνδέεται με αυτό, η ολική ή μερική ανάθεση σε τρίτους, απ' ευθείας ή κατόπιν διαγωνισμού, της μελέτης, κατασκευής, επεκτάσεως, συντήρησης,

οργάνωσης, εξοπλισμού και εκμετάλλευσης του αναφερθέντος έργου καθώς και της επίβλεψης και της παρακολούθησης της εκτέλεσης των σχετικών συμβάσεων και του ελέγχου των σχετικών μελετών και, τέλος, η εισήγηση και παροχή συμβουλών επί σχετικών θεμάτων. Εξάλλου, κατά την παράγραφο 4 της αυτής κοινής υπουργικής απόφασης, η οργάνωση, διοίκηση και λειτουργία της εταιρείας διέπεται από τις σχετικές ειδικές διατάξεις του άρθρου 5 του Ν. 2229/1994, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του Κωδικοποιημένου Νόμου 2190/1920 "περί Ανωνύμων Εταιρειών".

Στη συνέχεια, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην προαναφερόμενη παρ. 8 του άρθρου 5 του Ν.2229/1994, καταρτίσθηκε ο "Κανονισμός ανάθεσης και εκπόνησης μελετών και εκτέλεσης έργων της Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε"", ο οποίος εγκρίθηκε με την υπ' αριθ. Δ 17α/10/59/ΦΝ393/10. 7.1996 απόφαση του εποπτεύοντος Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ, που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στα ΦΕΚ Β'611/22.7.1996.

Ο Κανονισμός αυτός, που, στη συνέχεια με αλλεπάλληλες αποφάσεις του ως άνω Υπουργού που δημοσιεύθηκαν στο ΦΕΚ τροποποιήθηκε, έχει ισχύ νόμου. Μεταξύ των άλλων τροποποιήσεων, με την υπ' αριθ. Δ17α/08/20/ΦΝ 393/23-2-1998 απόφαση του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ τροποποιήθηκε το άρθρο 3 του ως άνω Κανονισμού που προβλέπει τις διαδικασίες ανάθεσης και εκτέλεσης έργων ως εξής: "Εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά στον Κανονισμό αυτόν, τα έργα της εταιρείας ανατίθενται και εκτελούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 1418/1984, του ν. 2576/1998, του ΠΔ/τος 609/1985, του ΠΔ/τος 23/1993 και όλων των σχετικών εκτελεστικών υπουργικών αποφάσεων και προεδρικών διαταγμάτων, όπως οι εν λόγω διατάξεις ισχύουν κατά το χρόνο δημοσίευσης του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως".

Εξάλλου, με την υπ' αριθ. Δ17α/53/7/ΦΝ 393/19-6-1998 απόφαση του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ περί "Εγκρίσεως της απόφασης του Δ.Σ "ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε" για τα όργανα που αποφασίζουν ή γνωμοδοτούν στα έργα και τις μελέτες της Εταιρείας", ορίστηκαν με το άρθρο 2 αυτής, τα αρμόδια όργανα και συμβούλια που αποφασίζουν ή γνωμοδοτούν για την εκπόνηση των μελετών και την ανάθεση και κατασκευή των έργων της Εταιρείας αυτής, τα οποία εκχωρήθηκαν στην Εταιρεία με σχετικές υπουργικές αποφάσεις εκδοθείσες σύμφωνα με την εξουσιοδοτική διάταξη της παρ. 19 του ως άνω άρθρου 5 του Ν.2229/1994.

Ειδικότερα στο ανωτέρω άρθρο 2 ορίζεται: "α. "Εργοδότης" ή "κύριος" του έργου, είναι η Εταιρεία με την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ". β. "Διευθύνουσα Υπηρεσία" ή "Επιβλέπουσα Υπηρεσία" είναι οι Διευθυντές Κατασκευών Τομέων, οι Προϊστάμενοι των Περιφερειακών Τμημάτων και ο Διευθυντής Μελετών γ. "Προϊσταμένη Αρχή" ή "Εποπτεύουσα Αρχή" είναι το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας, η ......

Επιτροπή, ο Γενικός Διευθυντής

και ο Διευθυντής της ...... Διεύθυνσης.... δ. Στις αιτήσεις

θεραπείας που ασκούνται από τον ανάδοχο αποφασίζει ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας μετά από γνώμη του ...νικού Συμβουλίου.".

Συνεπώς, από το συνδυασμό των ως άνω νόμων και των προβλεπόμενων στον, έχοντα ισχύ νόμου, Κανονισμό, διατάξεων, προκύπτει ότι, όλα τα έργα που προγραμματίζονται και αποφασίζονται από το εν λόγω Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, και συμφωνούνται και εκτελούνται για λογαριασμό του, προς εκπλήρωση των σκοπών του, ως κυρίου του έργου, χαρακτηρίζονται ως δημόσια έργα και τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις του ν. 1418/1984, όπως εκάστοτε ισχύουν, επομένως και εκείνη του άρθρου 13 παρ. 2 ν. 1418/84.

Σύμφωνα δε με την εν λόγω διάταξη, όπως αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της, με την παρ.3 του άρθ.3 του Ν.2229/94, αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση κάθε διαφοράς μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών που προκύπτει από τη σύμβαση κατασκευής δημοσίου έργου είναι το διοικητικό ή πολιτικό Εφετείο της περιφέρειας στην οποία βρίσκεται το έργο.

Συνακόλουθα τούτων, ο νόμος 1418/1984, ως ήδη ισχύει, εφαρμόζεται και επί της Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε"", ενώ οι διαφορές που ανακύπτουν από την εκτέλεση δημοσίου έργου αυτής, ως κυρίας του έργου και του αναδόχου αυτού, υπάγονται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, λόγω της ως άνω ιδιότητας της εν λόγω εταιρίας, ως νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου.

Περαιτέρω, στο άρθρο 13 του ν. 1484/1984, που αναφέρεται στη δικαστική επίλυση των διαφορών οι οποίες προκύπτουν από την εκτέλεση δημόσιων έργων, ορίζεται στην παρ.3 :"Της προσφυγής στο εφετείο προηγείται υποχρεωτικά αίτηση θεραπείας, σύμφωνα με τις διατάξεις του προηγούμενου άρθρου, διαφορετικά η προσφυγή κηρύσσεται απαράδεκτη.

Η προσφυγή στο εφετείο ασκείται μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία δύο μηνών από την κοινοποίηση της απόφασης που εκδόθηκε στην αίτηση θεραπείας ή από τη λήξη της τρίμηνης προθεσμίας της παρ. 7 του προηγούμενου άρθρου....". Επίσης στο άρθρο 12 παρ. 3 εδαφ. γ' και δ' του ν. 1418/1984 ορίζεται ότι " Αίτηση θεραπείας ασκείται επίσης και κατά αποφάσεων ή πράξεων της προϊστάμενης αρχής ή του κυρίου του έργου εφόσον με τις αποφάσεις ή πράξεις αυτές δημιουργείται για πρώτη φορά διαφωνία.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση δεν απαιτείται να προηγηθεί ένσταση και η τρίμηνη ανατρεπτική προθεσμία για την άσκηση της αίτησης θεραπείας αρχίζει από την κοινοποίηση της απόφασης ή της πράξης στο ανάδοχο". Περαιτέρω, ο κατά το ανωτέρω εν προκειμένω εφαρμοστέος ν. 1418/1984 προβλέπει: στο άρθρο 4 παρ. 2 επ.

ως κύρια διαδικασία επιλογής της αναδόχου της κατασκευής του έργου εργοληπτικής επιχείρησης την ανοικτή δημοπρασία, στο άρθρο 5 παρ. 1 ότι η σύμβαση για την κατασκευή του έργου καταρτίζεται με βάση τους όρους της διακήρυξης και των τευχών και σχεδίων που τη συνοδεύουν, που με την προσφορά του αποδέχεται ο ανάδοχος ή με βάση την έγκριση για την κατάρτισή της με την οποία συμφωνεί ο ανάδοχος ενώ η σύμβαση δεν μπορεί να περιέχει όρους αντιθέτους με τα πιο πάνω στοιχεία, στο άρθρο 7 παρ.1, ότι ο ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να κατασκευάσει το έργο κατά τους όρους της σύμβασης και τις σύμφωνες προς αυτή και το νόμο έγγραφες εντολές του φορέα κατασκευής του έργου, στο άρθρο 8 παρ. 1, ότι το έργο εκτελείται σύμφωνα με τη σύμβαση και τα τεύχη και σχέδια που τη συνοδεύουν.

Το δε περί εκτέλεσης του νόμου τούτου Π. Δ 609/1985, που εκδόθηκε σε εκτέλεση του άρθρου 5 του ως άνω Νόμου, όπως αυτές ισχύουν μετά την τροποποίησή τους με το ΠΔ 286/94, προβλέπει στο άρθρο 4 (παρ. 1 και 4) ότι η δημοπρασία δια την ανάθεση κατασκευής του έργου διενεργείται με βάση τη σχετική διακήρυξη, περιλαμβανούσης, μεταξύ άλλων, (περ.

η') και τον κατάλογο των συμβατικών τευχών και σχεδίων, τα οποία ευρίσκονται εις την διάθεση των ενδιαφερομένων, εις το άρθρο 5 ότι (παρ. 1) η διακήρυξη της δημοπρασίας μνημονεύει τα συμβατικά τεύχη και σχέδια που μαζί με την διακήρυξη, αποτελούν τη βάση δια την κατάρτιση της εργολαβικής συμβάσεως (...), ότι (παρ. 2) τα ...νικά συμβατικά τεύχη είναι σχέδια και κείμενα τα οποία δίδουν εικόνα του μέλλοντος να κατασκευαστεί έργου και των υποχρεώσεων που αναλαμβάνει ο ανάδοχος με τη σύμβαση (......

περιγραφή, συγγραφές υποχρεώσεων), ότι (παρ. 3) ο προϋπολογισμός της υπηρεσίας αποτελεί ένδειξη της προεκτίμησης του κόστους του έργου και ανώτατο όριο προσφοράς, όταν η διακήρυξη δεν ορίζει ρητά εκπτώσεις, ανάλογα με το εφαρμοζόμενο σύστημα υποβολής προσφοράς, και ότι ο προϋπολογισμός μπορεί να είναι αναλυτικός ή να περιλαμβάνει κατ' αποκοπή τίμημα για το έργο ή τμήματά του, ότι (παρ. 4) στις τιμές του προϋπολογισμού και του τιμολογίου τόσο της υπηρεσίας όσον και της προσφοράς περιλαμβάνεται κάθε σχετική δαπάνη, όπως και τα γενικά έξοδα και το όφελος της εργοληπτικής επιχείρησης, κατά τη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 34, ο ανάδοχος έχει υποχρέωση να τηρεί με ακρίβεια τη διάταξη και τις διαστάσεις των διαφόρων μερών του έργου, όπως προκύπτουν από τα εγκεκριμένα σχέδια ή άλλα στοιχεία της μελέτης.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των 43 του π.δ. 609/1985 και 8 του ν. 1418/1993, προκύπτει ότι νέες εργασίες, για τις οποίες ανακύπτει ανάγκη κανονισμού τιμή μονάδος, είναι εκείνες που προβλέπονται μεν συμβατικά, πλην από ανάγκη για την ...... αρτιότητα του έργου εκτελούνται κατά εντελώς διαφορετικό τρόπο εκείνο της σύμβασης, σε σημείο ώστε συνεπεία της μεταβολής, να αποκτούν διαφορετικό χαρακτήρα από εκείνο που περιγράφεται στη σύμβαση ή τα τιμολόγια.

Παραλλαγές όμως που ανάγονται, στα αξιούμενα για την εκτέλεση του έργου ...νικά μέσα και τα χρησιμοποιούμενα για την εκτέλεση υλικά, που επιβάλλονται στον ανάδοχο κατά την εκτέλεση του έργου από δυσχέρειες απρόβλεπτες και έχουν ως συνέπεια να επηρεάζουν αυξητικά το κόστος που είχε προϋπολογιστεί και επί του οποίου ο ανάδοχος στήριξε την προσφορά του, δεν έχουν το χαρακτήρα νέων εργασιών, αλλά είναι δυνατόν να τύχει υπέρ του αναδόχου εφαρμογής το άρθρο 288 ΑΚ και η αύξηση κατ' εφαρμογή του άρθρου αυτού από το δικαστήριο της αμοιβής που είχε συμφωνηθεί, προκειμένου να επέλθει εξισορρόπηση των εκατέρωθεν παροχών, ενόψει της ζημίας που υπέστη αυτός από την απροσδόκητη αύξηση του κόστους του έργου (ΑΠ 234/2005).

Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 288 ΑΚ ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να εκπληρώσει την παροχή, όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται σε κάθε ενοχή, είτε αυτή πηγάζει από αδικοπραξία είτε γεννιέται από το νόμο, κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεων του οφειλέτη και του δανειστή που απορρέουν από οποιαδήποτε έγκυρη ενοχική σχέση, όταν δεν προβλέπεται από το νόμο άλλη προστασία των προσώπων ή δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που απαιτούνται από το νόμο για την προβλεπόμενη προστασία.

Λειτουργεί δε ως αρχή συμπληρωματική των δικαιοπρακτικών βουλήσεων και ως διορθωτική αυτών, στις περιπτώσεις εκείνες, κατά τις οποίες, ένεκα συνδρομής ειδικών συνθηκών, όπως οι νομισματικές εκπτώσεις, υποτιμήσεις, διακυμάνσεις κ.λ.π, μεταβλήθηκαν οι προϋποθέσεις εκπλήρωσης των συμβατικών παροχών, στο μέτρο που συμφωνήθηκε.

Το άρθρ. 288 ΑΚ εφαρμόζεται στις αμφοτεροβαρείς συμβάσεις όταν δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της ειδικότερης διάταξης του άρθρου 388 ΑΚ (ΑΠ 1271/2012), που απαιτεί η εκ των υστέρων μεταβολή των συνθηκών εκτελέσεως της συμβάσεως, στις οποίες κατά την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη από κοινού τα μέρη στήριξαν τη σύναψή της, να οφείλεται σε λόγους έκτακτους, αλλά και απρόβλεπτους, χωρίς όμως υπαιτιότητα των μερών, προκειμένου η σύμβαση να μπορεί να αναπροσαρμοσθεί ή να λυθεί εξ ολοκλήρου από το δικαστήριο κατά το μέρος που δεν εκτελέσθηκε ακόμη, εφόσον από την παραπάνω μεταβολή η παροχή του οφειλέτη, εν όψει και της αντιπαροχής, έγινε υπέρμετρα επαχθής (ΑΠ 1088/2017, πρβλ.

ΟλΑΠ 927/82). Το άρθρο αυτό, σε συνδυασμό με το άρθρο 200 ΑΚ, που ορίζει ότι οι συμβάσεις ερμηνεύονται όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη, τα οποία αποδίδουν γε... αρχή του δικαίου, έχουν, ως προεκτέθηκε, ανάλογη εφαρμογή και στις συμβάσεις εκτέλεσης δημοσίων έργων, εφόσον δεν αντίκειται στις διατάξεις της ειδικής περί δημοσίων έργων νομοθεσίας και δεν προβλέπεται από το νόμο άλλη προστασία του αναδόχου ή λείπουν τυχόν απαιτούμενες ειδικές προϋποθέσεις για την παροχή της προβλεπόμενης αυτής προστασίας.

Έτσι, κατ' εφαρμογή των διατάξεων αυτών, το αρμόδιο δικαστήριο μπορεί, εάν αυτό δεν επιτεύχθηκε κατά την ενώπιον των διοικητικών οργάνων διαδικασία, να παρεμβαίνει διορθωτικά στη σύμβαση, προς αποκατάσταση της ισορροπίας παροχής και αντιπαροχής καθορίζοντας, ακόμη και κατά παρέκκλιση από τα συμφωνηθέντα, την παροχή και την αντιπαροχή, όταν αυτό επιβάλλεται από την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, στις περιπτώσεις, δηλαδή, εκείνες, κατά τις οποίες συντρέχουν απρόβλεπτες συνθήκες, οι οποίες καθιστούν, εντούτοις, την παροχή που οφείλεται· από έναν από τους αντισυμβληθέντες υπερμέτρως επαχθή και μάλιστα σε βαθμό που υπερβαίνει τον κίνδυνο που μπορεί να αναληφθεί από αυτόν, σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη (ΑΠ 398/2008).

Η ρήτρα της καλόπιστης και σύμφωνης με τα συναλλακτικά ήθη εκπλήρωσης των παροχών είναι αναγκαστικού δικαίου και συνεπώς δεν επιτρέπεται παραίτηση απ' αυτή, είτε ρητή είτε σιωπηρή. Δεν αποτελεί όμως παραίτηση η ειδικότερη συμφωνία σε αμφοτεροβαρή σύμβαση, με την οποία προβλέπεται η εκπλήρωση των παροχών, όπως ακριβώς συμφωνήθηκαν, ακόμη και σε περίπτωση συγκεκριμένης μελλοντικής μεταβολής των συνθηκών εκτελέσεως της συμβάσεως, διότι τότε με την ειδική αυτή συμφωνία, που βρίσκεται μέσα στα όρια της ελευθερίας των συμβάσεων και δεν αντίκειται άνευ άλλου τινος στη συναλλακτική καλή πίστη και εντιμότητα, αναλαμβάνεται από τον οφειλέτη ο σχετικός κίνδυνος και τονίζεται η ευθύνη του για την πιστή και στη συγκεκριμένη αυτή περίπτωση εκπλήρωση της παροχής του (ΑΠ 334/2015).

Η απόδειξη των απροβλέπτων συνθηκών καθώς και των πραγματικών περιστατικών που συνάπτονται με το γεγονός ότι η εκτέλεση της παροχής κατέστη για τον ανάδοχο του έργου υπερμέτρως επαχθής, που επισύρουν την εφαρμογή των εν λόγω άρθρων βαρύνει την πλευρά του τελευταίου που τις επικαλείται. Στη συγκεκριμένη περίπτωση από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι αυτή επί της από 18-6-2001 προσφυγής των αναιρεσειουσών με την οποία ζητούσαν να αναγνωριστεί ότι η καθ' ης οφείλει να τους καταβάλει το ποσό των 13.495.851, 16 ευρώ, κατ'εφαρμογή των άρθρων 200 και 288 ΑΚ, δέχτηκε, μεταξύ των άλλων, τα εξής: "Κατόπιν του από 26-8-1998 μειοδοτικού διαγωνισμού της καθ' ης η προσφυγή-εναγομένης, που αποτελεί νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου από τα αναφερόμενα στο άρθ. 5 παρ.6 του ν. 2229/1994, το οποίο ιδρύθηκε με την Δ14α/02/69/ΦΝ30/10-11-1994 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθ...

Οικονομίας- Οικονομικών και ΠΕΧΩΔΕ (ΦΕΚ 846/14-11-1994 τεύχος Β) με σκοπό τη μελέτη-κατασκευή-συντήρηση και εκμετάλλευση της Εγνατίας οδού, καθώς και την ανάδειξη της πέμπτης των προσφευγουσών κοινοπραξίας [της οποίας μέλη είναι οι λοιπές προσφεύγουσες εταιρείες], αναδόχου του έργου "Εγνατία οδός, Τμήμα ... {9,1- 9,2}", η καθ' ης "κύριος του έργου" και η ανάδοχος κοινοπραξία κατάρτισαν εγγράφως την από ...

σύμβαση κατασκευής του δημόσιου έργου υπό της προσφεύγουσας κοινοπραξίας εντός 36 μηνών, έναντι εργολαβικού ανταλλάγματος 32.458.023.334 δραχμών πλέον Φ.Π.Α., που βάρυνε τον κύριο του έργου. Ρητά προβλέπεται στη σύμβαση ότι η κατασκευή του έργου και γενικότερα η εκτέλεση της σύμβασης θα γίνει σύμφωνα με την από 26-8-1998 οικονομική προσφορά της αναδόχου, όπως αυτή ελέγχθηκε από την επιτροπή διεξαγωγής της δημοπρασίας και τους όρους των λοιπών τευχών δημοπράτησης και στοιχείων της εργολαβίας, όπως αυτοί ιεραρχικά αναφέρονται στο άρθρο 4 παρ. 2 της σχετικής διακήρυξης, ότι η σύμβαση διέπεται από τον κανονισμό ανάθεσης και εκπόνησης μελετών και εκτέλεσης έργων της "Εγνατία οδός Α.

Ε. ", το πδ 23/1993 και όπως τα συμβατικά τεύχη ορίζουν. Βάσει του άρθ. 3 του κανονισμού αυτού που εγκρίθηκε με την Δ17α/10/59/ΦΝ393/10-7-1996 απόφαση του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ (ΦΕΚ Β 611/1996) κατά νομοθετική εξουσιοδότηση του άρθ. 5 παρ.8 και 11 του V. 2229/1994 και, όπως τροποποιήθηκε με όμοια δημοσιευμένες αποφάσεις του ίδιου Υπουργού, έχει ισχύ νόμου, εφαρμόζονται, μεταξύ άλλων, οι διατάξεις του ν. 1418/1984 και του πδ 609/1985 που εκδόθηκε σε εκτέλεσή του.

Κατά το άρθρο 34 παρ. 3 και 8 του πδ 609/1985 αν δεν ορίζεται διαφορετικά στη σύμβαση ο ανάδοχος υποχρεούται να διαθέτει για το έργο όλα τα υλικά και βαρύνεται σε κάθε περίπτωση με όλες τις απαιτούμενες δαπάνες για την εκτέλεση τού έργου, μεταξύ των οποίων οι δαπάνες των υλικών και της μεταφοράς των, έχει όλη την ευθύνη για την ανεύρεση και χρησιμοποίηση πηγών αδρανών υλικών που δεν προέρχονται από το εμπόριο, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά από τη σύμβαση.

Στην προκειμένη περίπτωση, κατά το άρθρο 2 της από ... ως άνω σύμβασης, τα τεύχη δημοπράτησης και τα στοιχεία της εργολαβίας αποτέλεσαν πλέον συμβατικά τεύχη και κατά σειρά ισχύος είναι τα ακόλουθα: α) η διακήρυξη, β) το τιμολόγιο προσφοράς, γ) το τιμολόγιο μελέτης, δ)ο προϋπολογισμός προσφοράς, ε) η Ειδική Συγγραφή Υποχρεώσεων, στ) η ......

Περιγραφή, ζ) ο Οδηγός Σχεδιασμού Μελετών Έργων Οδοποιίας (ΟΣΜΕΟ) -αναθεώρηση ΑΙ, η) η ...... Συγγραφή Υποχρεώσεων, ΤΣΥ και οι αναφερόμενες σε αυτήν συμπληρωματικές ...νικές Προδιαγραφές, θ) το Χρονοδιάγραμμα καθώς και το οργανόγραμμα ανάπτυξης του εργοταξίου, ι) οι υπάρχουσες εγκεκριμένες ...νικές Μελέτες καθώς και οι Οριστικές Μελέτες και τα κατασκευαστικά σχέδια όπως θα διορθωθούν και θα εγκριθούν από την αναθέτουσα αρχή, ία)το τεύχος τυπικών διατομών της ΕΟΑΕ, ιβ) ο οδηγός Σχεδιασμού Αποκατάστασης Τοπίου και το παρ. 6 αυτού, ιγ) τα Πρότυπα Κατασκευής Εργων, ιδ) ο Προϋπολογισμός Μελέτης.

Περαιτέρω στην παρ. 5.1.1 του άρθρου Α- 5 της Ειδικής Συγγραφής Υποχρεώσεων, η οποία βρίσκεται από πλευράς ισχύος στην πέμπτη σειρά, αναφέρεται ότι "Οι διαγωνιζόμενοι οφείλουν να διερευνήσουν πλήρως α. Την περιοχή του έργου, β. Τις περιοχές πηγών υλικών... δ. Τις συνθήκες εκτέλεσης του έργου κ.λ.π.", ενώ στο άρθρο 10 της Διακήρυξης, που από πλευράς ισχύος βρίσκεται στην πρώτη θέση και κατισχύει των λοιπών, αναφέρεται ότι ο Ανάδοχος έλαβε πλήρη γνώση των τοπικών συνθηκών του έργου κατά την υποβολή της προσφοράς του, και συνεπώς στοιχειοθετείται η υποχρέωση της Αναδόχου για πλήρη διερεύνηση των πηγών λήψης υλικών (δανειοθαλάμων) με αποκλειστικά δική της ευθύνη.

Επίσης στην παρ. 5.1,2 του άρθρου Α-5 της Ειδικής Συγγραφής Υποχρεώσεων αναφέρεται: "Τονίζεται ότι στοιχεία σχετικά με τις υφιστάμενες συνθήκες, όπως π. χ. ποιότητα υπεδάφους, αποτελέσματα πάσης φύσεως ερευνών, στοιχεία πάσης φύσεως παρατηρήσεων, κ.λ.π., που έγιναν, ή γίνονται από την Υπηρεσία ή από άλλους, αγωγοί Ο.Κ.Ω, αγωγός φυσικού αερίου, αγωγός ..., τίθενται στη διάθεση των διαγωνιζομένων για ενημέρωση τους και μόνο.

Τα στοιχεία αυτά είναι ενδεικτικά και δεν δεσμεύουν συμβατικά την Υπηρεσία, αλλά μπορούν να χρησιμεύσουν ως απλό βοήθημα για την σύνταξη των Προσφορών. Αφήνεται πάντως στην κρίση των διαγωνιζομένων να αξιολογήσουν τα στοιχεία αυτά ή και να προβούν με δική τους ευθύνη, φροντίδα και δαπάνη σε οποιεσδήποτε συμπληρωματικές έρευνες, ή παρατηρήσεις για επαλήθευση, επέκταση και ακριβέστερο καθορισμό των στοιχείων πού τους διατέθηκαν".

Στην παρ. 16,1.1 του άρθρου Α-16 της Ειδικής Συγγραφής Υποχρεώσεων αναφέρεται: "Ο κύριος του έργου ουδεμία υποχρέωση αναλαμβάνει για να απαλλοτριώσει ή παραχωρήσει χώρους για ίδρυση λατομείων για δανειοληψία. Οι χώροι αυτοί θα πρέπει να εξευρεθούν και ενοικιασθούν από τον Ανάδοχο με αποκλειστική του μέριμνα και δαπάνη".

Επίσης στην παρ. 5.1.2 του άρθρου Β-5 της Ειδικής Συγγραφής Υποχρεώσεων αναφέρεται ότι: "Για τα έργα της παρούσας εργολαβίας έχει εφαρμογή η Μέθοδος Ελεύθερης Επιλογής Λατομείου, σύμφωνα με τη παράγραφο 14.1.3.2 του άρθρου 14 της ΤΣΥ, υπό την αίρεση των αναφερομένων στις Αποφάσεις έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων των τμημάτων της εργολαβίας, στην δε παρ. 5.3.1 του ίδιου άρθρου Β-5 (ΔΛΝΕΙΟΘΑΛΑΜΟΙ) της Ειδικής Συγγραφής Υποχρεώσεων αναφέρεται ότι: "Για την εργολαβία αυτή δεν πρόκειται να εξασφαλιστούν δανειοθάλαμοι από την Υπηρεσία.

Ισχύουν γενικά όσα αναφέρονται στην παράγραφο 14.2 του άρθρου 14 της Τ.Σ.Υ. και στους λοιπούς όρους δημοπράτησης. Για την προμήθεια δανείων υλικών θα χρησιμοποιηθούν κατάλληλοι από γεω...... άποψη χώροι, για τους οποίους θα εξασφαλισθεί η προβλεπόμενη στην Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων άδεια". Περαιτέρω στη δεύτερη υποπαράγραφο της παρ. 9 του άρθρου 2 της ......

Περιγραφής αναφέρεται ότι: "Στα τεύχη των ...νικών εκθέσεων των μελετών οδοποιίας αναφέρονται αναλυτικά αλλά ενδεικτικώς, πηγές λήψης υλικών, μέσες αποστάσεις μεταφοράς, απαιτούμενοι όγκοι κ.λπ ", ενώ στην δεύτερη παράγραφο του άρθρου Α-12 (ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΔΑΝΕΙΩΝ) του Συμβατικού Τιμολογίου Μελέτης αναφέρεται ότι: "Στην τιμή περιλαμβάνεται οποιαδήποτε επιβάρυνση που αναφέρεται στην Τ.Σ.Υ. (άρθρο 14) και στους λοιπούς όρους δημοπράτησης", στην δε πέμπτη παράγραφο του ίδιου άρθρου αναφέρεται ότι: " Πριν τη διαμόρφωση των προσφορών τους, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να επισημάνουν τις πιθανές θέσεις λήψεως δανείων, είτε από χείμαρρους είτε από λατομεία και να εξασφαλίσουν τόσο την καταλληλότητα αυτών όσο και τη δυνατότητα λήψεως από πλευράς χορηγήσεως αδείας από τους αρμόδιους φορείς, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη και τους σχετικούς πεβαλλοντικούς όρους".

Επίσης στην παρ. 17.3.1 του άρθρου Α-17 της Ε.Σ.Υ. (ΕΚΔΟΣΗ ΑΔΕΙΩΝ) αναφέρεται ότι: "Ο Ανάδοχος υποχρεούται στην έκδοση με μέριμνα, ευθύνη και δαπάνες του κάθε άδειας, που προβλέπεται από τους ανωτέρω Νόμους, Διατάγματα κλπ. και που απαιτείται για την εκτέλεση των εργασιών του. Πριν από κάθε αίτημα του Αναδόχου για την παραπάνω άδεια θα ενημερώνεται· η Υπηρεσία Επίβλεψης για συγκατάθεση", στην δε παρ. 17.3.2 του ίδιου ως άνω άρθρου αναφέρεται ότι:

Η Υπηρεσία Επίβλεψης θα βοηθήσει δι' εγγράφων συνηγορίας στην έκδοση των αδειών, στην έκταση που είναι αναγκαία και εφικτή. Τούτο δεν μειώνει την οποιαδήποτε ευθύνη του Αναδόχου, ανεξάρτητα με την ύπαρξη, ή μη, και/ή την αποτελεσματικότητα τέτοιας βοήθειας". Τέλος στην παρ. 16.1.4 του άρθρου 16 της ΕΣΥ αναφέρεται ότι: "Αν ο Ανάδοχος εξεύρει δημόσιους χώρους κατάλληλους για τις χρήσεις αυτές

και υπό την προϋπόθεση ότι θα εγκριθεί η χρήση τέτοιων χώρων από την Υπηρεσία η παραχώρηση τους για χρήση (λατομείων, δανειοθαλάμων, χώρους απόθεσης εργοταξίων κλπ) θα γίνει από τον ιδιοκτήτη του έργου στον Ανάδοχο χωρίς αντάλλαγμα και με όρους χρήσης που θα εκπληρούν τους όρους του άρθρου 14 της ΤΣΥ, της ΕΣΥ και θα αναγραφούν στην σχετική άδεια χρήσης".

Από τους ως άνω όρους της Διακήρυξης, της Ειδικής Συγγραφής Υποχρεώσεων, της ...... Συγγραφής Υποχρεώσεων και της ...... Περιγραφής, συνάγεται ότι δεν προβλέπονταν γι' αυτήν την εργολαβία "προεπιλεγμένες θέσεις λατομείων", δηλαδή δανειοθαλάμων για τη λήψη αδρανών υλικών και των υλικών επιχώσεων για την κατασκευή των επιχωμάτων του έργου και ότι η ανάδοχος κοινοπραξία με την επιμέλεια της και με δαπάνες της όφειλε να εξασφαλίσει όλους τους δανειοθαλάμους του απαιτούμενου για εκτέλεση του έργου υλικών (αδρανών και επιχώσεων) και ότι στις τιμές προσφοράς της ή την κατ' αποκοπή αμοιβή της περιλαμβάνονται όλες οι δαπάνες για την αγορά υλικών ή την απόληψη αυτών από χείμαρρους ή άλλες πηγές οποιασδήποτε φύσεως (όπως αντίτιμο αγοράς, τίμημα, φόροι κ.α).

Περαιτέρω από τις ...νικές Εκθέσεις Μελετών Οδοποιίας, που βρίσκονται από πλευράς ισχύος στην δέκατη θέση κατά τα προαναφερθέντα για μεν το τμήμα Π-1(9,1) χλμ14.906 αναφέρονται: "9.1 Δανειοθάλαμοι επιχωμάτων; Απαιτούμενος όγκος δανείων για το Π-1 3.100.000 κμ, Προτεινόμενοι δανειοθάλαμοι:

1.Περιοχή ... (ΧΘ 6+000 έως 7+500) έναντι της Οδού, 2.Περιοχή ... Β.Δ. του ..., 3. Περιοχή χειμάρρου ..., 4. Περιοχή χειμάρρου ... - ... (ΧΘ 6+000 του Π2), 5.Χείμαρρος ... (ΧΘ 9+800 του Π2), για δε το τμήμα Π-2 (9.2) χλμ 17,510 αναφέρονται "9.1 Δανειοθάλαμοι επιχωμάτων, Απαιτούμενος όγκος δανείων 870.000 κμ (σε όγκο ορύγματος). Προτεινόμενοι δανειοθάλαμοι: 1.Περιοχή ... (ΧΘ 6+000 έως 8+000) ανάντι του άξονα, 2.Περιοχή ... μέχρι ...", ενώ στη συνέχεια στο 4° εδάφιο της ιδίας παραγράφου προστίθεται "Κατάλληλα υλικά αλλά σε μικρότερες ποσότητες μπορούν να αποληφθούν από τον ... Β.Δ. του ..., από την περιοχή του χειμάρρου ... στην ..., από την περιοχή του χειμάρρου ... στον ... (Χ.Θ.

6+000 του τμήματος Π2) και από τον χείμαρρο ... (ΧΘ 9+800 του τμήματος Π2)". Για δε την κατασκευή των επιχωμάτων από τον προϋπολογισμό μελέτης της καθ' ης, υπήρχε η πρόβλεψη για εύρεση 5.250.000.000 κ.μ. υλικών δανείων στους εν λόγω δανειοθαλάμους. Οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι κοστολογώντας τα ανωτέρω, διαμόρφωσε η πέμπτη εξ αυτών-ανάδοχος την οικονομική της προσφορά και προσέφερε έκπτωση εργολαβίας 22,87% και ότι κατά την εκτέλεση του έργου η προσφεύγουσα διαπίστωσε ότι οι αναφερόμενες στη σύμβαση θέσεις των δανειοθαλάμων, ήτοι του ..., των λατομείων ..., ...

και ..., της περιοχής ... και του χειμάρρου ..., δεν κατέστη δυνατόν να παραχωρηθούν προς χρήση σ' αυτήν. Ειδικότερα και σχετικά με τους ισχυρισμούς περί αδυναμίας χρήσης των προτεινομένων δανειοθαλάμων πιθανολογήθηκαν τα ακόλουθα: Α) Από την περιοχή του δανειοθαλάμου ..., που ανήκε στην τότε Κοινότητα ένα μέρος και δη έκταση 2.000 στρεμμάτων, είχε παραχωρηθεί ήδη από το έτος 1990 στο ΑΠΘ για την δημιουργία εγκαταστάσεων της ...

Σχολής το δε γεγονός αυτό ευχερώς με την επίδειξη συνήθους επιμέλειας ήταν δυνατόν να πληροφορηθεί η ανάδοχος. Β) Η διακοπή των εργασιών των λατομείων ..., ... και ..., λόγω μη χορήγησης πενταετούς άδειας εκμεταλλεύσεως μετά την απόρριψη της προσφυγής του Συνεταιρισμού Λατόμων ... "..." ΣΥΝ.ΠΕ με την Δ10/Β/Φ18.3/11269/21-8-1998 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και απαγόρευση χρήσης εκρηκτικών με την υπ' αριθμ. 3215/24-11-1998 απόφαση της Επιθεώρησης Μεταλλείων Βόρειας Ελλάδας δεν αποτελεί απρόβλεπτο γεγονός, όπως ισχυρίζεται η ανάδοχος, αλλά αντίθετα γεγονός που συνήθως συμβαίνει αναφορικά με τις άδειες λατομείων, αφού οι σχετικές για την αδειοδότησή τους διατάξεις είναι αυστηρές και η ανάδοχος όφειλε να λάβει υπόψη της κατά τη διαμόρφωση της προσφοράς της και την εν λόγω πιθανότητα, ενόψει μάλιστα και του γεγονότος ότι τα εν λόγω λατομεία γειτνίαζαν με οικισμούς και του ότι, όπως προαναφέρθηκε, δεν προβλέπονταν συμβατικά προεπιλεγμένες θέσεις δανειοθαλάμων αλλά απλώς προτείνονταν και ενδεικτικά αναφέρονταν από την κυρία του έργου.

Γ) Η ανεύρεση αρχαιοτήτων στο δανειοθάλαμο ... έγινε κατά τις αρχικές εκσκαφές στην εν λόγω περιοχή κατά τις αρχές Απριλίου του 1999, μετά δηλαδή την κατάρτιση της σύμβασης και την εγκατάσταση της αναδόχου στο έργο, το γεγονός όμως αυτό δεν οφείλεται σε παράλειψη ή υπαιτιότητα της κυρίας του έργου, αφού η ανεύρεση αρχαιοτήτων δεν μπορεί εκ των προτέρων να προβλεφθεί, πριν δηλαδή την έναρξη των εργασιών εκσκαφής σε μη χαρακτηρισμένους αρχαιολογικούς χώρους, καθόσον κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας αρχαιολογικοί χώροι υπάρχουν σχεδόν σε ολόκληρη την χώρα και συνήθως ανευρίσκονται κατά την εκτέλεση μεγάλων δημοσίων ή ιδιωτικών έργων και για το λόγο αυτό προβλέπεται από τις κείμενες διατάξεις η σχετική διαδικασία (άρθρο 37 Ν. 3028/2002:

Προστασία Αρχαιοτήτων-Πολιτιστικής Κληρονομιάς) και καθορίζεται στις σχετικές συμβάσεις η πρόσληψη αρχαιολόγου και πρόκειται για γεγονός που όφειλε η ανάδοχος να λάβει υπόψη της ως πιθανόν. Δ)Τέλος σχετικά με τον δανειοθάλαμο του χειμάρρου ..., που ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο και πληρούσε τις προϋποθέσεις των συμβατικών όρων που προαναφέρθηκαν, μετά την έγκριση την 29-7-1999 της μελέτης περιβαλλοντικών όρων με την υπ' αριθμ.

πρωτ.30/2516/29-7-1999 απόφαση του Νομάρχη ...ς, είναι γεγονός ότι παρά τις προσπάθειές της δεν παραχωρήθηκε υπέρ της αναδόχου από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Ελληνικού Δημοσίου δικαίωμα χρήσης και εκμετάλλευσης θέσεων στην κοίτη του άνω χειμάρρου λόγω αμφισβήτησης μεταξύ των υπηρεσιών ποια ήταν αρμόδια (Διεύθυνση ...νικών Υπηρεσιών ΝΑ ...ς ή Κτηματική Υπηρεσία ή το Δασαρχείο), οπότε αυτή απευθύνθηκε με σχετικές επιστολές της από 5-1-2000 και 12-7- 2000 στον κύριο του έργου (καθ' ης η προσφυγή) να φροντίσει για την έκδοση της σχετικής άδειας.

Πράγματι, η καθ' ης με το 185778/23-10-2000 έγγραφο (αίτηση) ζήτησε τη χορήγηση της σχετικής άδειας και με την 1106559/10539/Β0010/7-12-2000 απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών (Τμήμα Β Διεύθυνση 10 της Γε... Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας ,και Εθνικών Κληροδοτημάτων) εγκρίθηκε η παραχώρηση στην αιτούσα "Εγνατία Οδός Α.Ε" άδειας αμμοληψίας 1.000.000 μ3 από το χείμαρρο ...

για τις ανάγκες της Εγνατίας οδού στο τμήμα ..., έναντι τιμήματος 300 δραχμών ανά μ3 αμμοχάλικου και συνολικού (1.000.000 X 300=)

300.000.000 δραχμών, που έπρεπε να προκαταβληθεί στην αρμόδια ΔΟΥ και καταβλήθηκε από την καθ' ης η προσφυγή. Η ως άνω απόφαση άδειας αμμοληψίας αμέσως κοινοποιήθηκε από την καθ' ης προς την ανάδοχο και αφαιρέθηκε από την αμοιβή της αναδόχου το ως άνω ποσό, με την αμετάκλητη δε ήδη υπ' αριθμ. 329/2006 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου απορρίφθηκε η σχετική προσφυγή-αγωγή για το λόγο ότι η ανάδοχος βαρύνεται με όλες τις δαπάνες εξεύρεσης και αγοράς των υλικών και ειδικότερα του αμμοχάλικου και κρίθηκε ότι σύννομα, κατ' άρθ. 34 παρ. 3 και 8 του πδ 609/1985, η καθ' ης με την υπ' αριθμ. 6 απόφαση του διοικητικού "συμβουλίου της στη συνεδρίαση της 271/27-11-2001, αποφάσισε την περικοπή ποσού 300.000.000 δραχμών (=880.410 ευρώ) από το εργολαβικό αντάλλαγμα της πέμπτης προσφεύγουσας-αναδόχου του έργου κοινοπραξίας, τις οποίες η ίδια κατέβαλε στο Ελληνικό Δημόσιο ως τίμημα της αμμοληψίας 1.000.000 μ3 από το χείμαρρο ... βάσει των όρων της 1106559/10539/ΒΟΟ10/7-12-2000

απόφασης του τμήματος Β της 10 Διεύθυνσης της Γε... Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας και Εθνικών Κληροδοτημάτων του Υπουργείου Οικονομικών, όπως προκύπτει από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες από την καθ' ης η προσφυγή σχετικές αποφάσεις.... Οι αντίθετοι ισχυρισμοί των προσφευγουσών, ότι κατά τη διάρκεια εκτελέσεως του έργου, για λόγους που δεν οφείλονται σε υπαιτιότητα της προσφεύγουσας αναδόχου, ανετράπησαν τα συμβατικά δεδομένα και οι προβλέψεις σχετικά με τις θέσεις των δανειοθαλάμων του έργου για τα αδρανή υλικά και τα υλικά επιχώσεων, τα οποία είχε λάβει υπόψη της η τελευταία και βάσει τούτων είχε διαμορφώσει την οικονομική της προσφορά η οποία καθόρισε και το εργολαβικό τίμημα και εξαιτίας τούτου η προσφεύγουσα υπέστη οικονομική ζημία, καθόσον επιβαρύνθηκε με πρόσθετες δαπάνες, τις οποίες δεν είχε υπολογίσει κατά την υποβολή της προσφοράς της και για το λόγο αυτό η καθ' ης οφείλει αποζημίωση προς εξισορρόπηση των συμβατικών παροχών στο προσήκον μέτρο, στηρίζονται στην εσφαλμένη προϋπόθεση ότι προβλέπονταν συμβατικά προεπιλεγμένες θέσεις δανειοθαλάμων, ενώ όπως προαναφέρθηκε, από την επισκόπηση όλων των ως άνω εγγραφών της ένδικης σύμβασης δεν υπήρχε τέτοια συμβατική δέσμευση της καθ' ης αλλά οι δανειοθάλαμοι απλώς προτείνονταν και ενδεικτικά αναφέρονταν από την κυρία του έργου, η δε ανάδοχος με επιμέλεια της και με δαπάνες της όφειλε να εξασφαλίσει όλους τους δανειοθαλάμους των απαιτούμενων για εκτέλεση του έργου υλικών, αντίθετη δε κρίση από τα προαναφερθέντα δεν μπορεί να στηριχθεί σε όσα κατέθεσαν οι μάρτυρες από την πλευρά των προσφευγουσών και ο νόμιμος εκπρόσωπος της πέμπτης προσφεύγουσας, αναδόχου του έργου, οι οποίοι, συμπορευόμενοι με τους ισχυρισμούς των προσφευγουσών, αναφέρθηκαν στην ζημία που υπέστη η ανάδοχος κοινοπραξία από την μη χρήση των ως άνω δανειοθαλάμων.

Με βάση τα προαναφερθέντα και λαμβανομένου υπόψη, όπως προεκτέθηκε, α) ότι δεν προβλέπονταν συμβατικά γι' αυτήν την εργολαβία προεπιλεγμένες θέσεις δανειοθαλάμων για τη λήψη αδρανών υλικών και των υλικών επιχώσεων για την κατασκευή των επιχωμάτων του έργου αλλά οι ως άνω δανειοθάλαμοι [ήτοι του ..., των λατομείων ..., ...

και ..., της περιοχής ... και του χειμάρρου ...] απλώς προτείνονταν και ενδεικτικά αναφέρονταν από την κυρία του έργου, β) ότι η ανάδοχος κοινοπραξία με επιμέλειά της και με δαπάνες της όφειλε να εξασφαλίσει όλους τους δανειοθαλάμους του απαιτούμενου για εκτέλεση του έργου υλικών (αδρανών και επιχώσεων), γ) ότι η ανάδοχος κοινοπραξία είχε τη χρο...

ευχέρεια, κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της διακηρύξεως και της δημοπρασίας, καταβάλλοντας την αρμόζουσα επιμέλεια, να προβεί στην διερεύνηση, και να εντοπίσει τυχόν υπάρχουσες δυσχέρειες προς χρήση των ως άνω δανειοθαλάμων και να προσδιορίσει με ικανοποιητική προσέγγιση άλλους κατάλληλους δανειοθαλάμους σε περίπτωση αδυναμίας χρήσεως των επιδίκων και δ) ότι από το περιεχόμενο των προαναφερθέντων συμβατικών όρων γνώριζε ότι στις τιμές προσφοράς της ή την κατ' αποκοπή αμοιβή της περιλαμβάνονται όλες οι δαπάνες για την αγορά υλικών ή την απόληψη αυτών από χείμαρρους ή άλλες πηγές οποιασδήποτε "ρύσεως και βαρύνουν την ανάδοχο κοινοπραξία, ο λόγος της προσφυγής περί συνδρομής των προϋποθέσεων εφαρμογής των άρθρων 200 και 288 του Αστικού Κώδικα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος κατ' ουσία, καθόσον δεν διαπιστώνεται μεταβολή των συνθηκών εκτέλεσης της σύμβασης και μάλιστα απροβλέπτως σε βάρος της αναδόχου, αλλά αντίθετα, ως προς τα επίμαχα ζητήματα, διαπιστώθηκε ότι οι σχέσεις και καταστάσεις διατηρήθηκαν στους όρους που είχαν αρχικά συμφωνηθεί, αφού αποτελούσαν συμβατικούς όρους και υποχρεώσεις που είχε αναδεχθεί η ανάδοχος με τη σύναψη της σύμβασης.

Επιπρόσθετα ουδόλως προέκυψε διατάραξη της οικονομικής ισορροπίας της σύμβασης σε βαθμό που να υπερβαίνει τον επιχειρηματικό κίνδυνο που είχε αναλάβει με την προσφορά της η ανάδοχος, καθόσον οι επικαλούμενες με την προσφυγή-αγωγή ζημίες της αναδόχου α) από την υποαπασχόληση του μηχανικού εξοπλισμού, β) από την υποαπασχόληση του προσωπικού, γ) για αγορές και ενοικιάσεις οικοπέδων, δ) για την σύνταξη διαφόρων μελετών περιβαντολλοντικών επιπτώσεων ε) για την πρόσθετη δαπάνη λόγω της επιπλέον απόστασης μεταφοράς των δανείων υλικών, στ) για την πρόσθετη δαπάνη λόγω της διαφορά κοστολογίου των ...νικών εκσκαφών που εκτελέστηκαν στο δανειοθάλαμο ...

και ζ) για το πρόσθετο κόστος για την προμήθεια αδρανών υλικών, όπως ειδικότερα τα εν λόγω κονδύλια αναλύονται στην προσφυγή-αγωγή, συνδέονται αιτιωδώς με το αν συμβατικά προβλέπονταν προεπιλεγμένες θέσεις δανειοθαλάμων, γεγονός που κατά τα προδιαληφθέντα ουδόλως πιθανολογήθηκε αλλά αντίθετα η ανάδοχος ήταν υπεύθυνη για την εύρεση και έγκριση των χώρων δανειοληψίας, αφού αυτοί δεν ήταν προσδιορισμένοι συμβατικά και στις τιμές προσφοράς της ή την κατ' αποκοπή αμοιβή της περιλαμβάνονται όλες οι δαπάνες για την αγορά υλικών ή την απόληψη αυτών από χειμάρρους ή άλλες πηγές οποιοσδήποτε φύσεως και βαρύνουν την ανάδοχο κοινοπραξία.

Ενόψει των ανωτέρω, νομίμως και ορθά απερρίφθησαν εγγράφως α) από τη Διευθύνουσα Υπηρεσία της καθ' ης η προσφυγή οι υπ' αριθμ. 169/7-7-2000 και 209/31-8-2009 επιστολές της αναδόχου περί αποκατάστασης της ζημίας της, με το υπ' αριθμ. Α03270/Ρ26/91+92/590/ΔΤ/57δι/17-8-2000 έγγραφο και την ορθή επ... αυτού με ημερομηνία 22-9-2000 και σιωπηρώς β) από τη Διευθύνουσα Υπηρεσία η υπ' αριθμ.

Πρωτ. ... ένσταση της ενιστάμενης και ήδη προσφεύγουσας αναδόχου κοινοπραξίας και γ) από το Διοικητικό Συμβούλιο της καθ' ης η προσφυγή- εναγομένης η από 19-1-2001 αίτηση θεραπείας της ίδιας ως άνω αναδόχου. Και συνεπώς η κρινόμενη προσφυγή, κατά το μέρος που κρίθηκε νόμιμη με την προαναφερθείσα εν μέρει οριστική απόφαση του Δικαστηρίου τούτου και με την οποία ζητείται να αναγνωρισθεί η έλλειψη νομιμότητας της άρνησης της καθ' ης να της καταβάλει την πρόσθετη αποζημίωση, πρέπει να απορριφθεί ως κατ' ουσίαν αβάσιμη".

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την ως άνω προσφυγή και συνακόλουθα το αίτημα περί καταβολής του ως άνω ποσού των 13.495.851,16 ευρώ. Το Εφετείο, με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε και δεν παραβίασε τις προαναφερθείσες εφαρμοσθείσες διατάξεις ως προς την ένδικη προσφυγή-αγωγή καθόσον τα ανελέγκτως δεκτά γενόμενα ως άνω πραγματικά περιστατικά δεν πληρούν τις απαιτούμενες κατά νόμο προϋποθέσεις, και το Εφετείο δεν απέκλεισε την εφαρμογή των άρθρων 200 και 288 ΑΚ, ούτε απαίτησε περισσότερες προϋποθέσεις εφαρμογής τους απ' αυτές που ορίζονται στα τελευταία, όπως αβάσιμα ισχυρίζονται οι αναιρεσείουσες με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αλλά δέχθηκε, με βάση τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, ότι οι θέσεις των δανειοθαλάμων απλώς προτείνονταν και ενδεικτικά αναφέρονταν από την κυρία του έργου-εναγόμενη, η δε ανάδοχος με επιμέλειά της και με δαπάνες της, κατά την ...

του επιχειρηματικού κινδύνου με ευρεία έννοια, όφειλε να εξασφαλίσει όλους τους δανειοθαλάμους για τη λήψη των απαιτούμενων για εκτέλεση του έργου υλικών, και επί πλέον δεν υπήρξε μεταβολή των συνθηκών που δικαιολογούσαν τη διατάραξη της οικονομικής ισορροπίας της σύμβασης αυτής ως προς την συμφωνηθείσα εκπλήρωση της αντιπαροχής της, η εμμονή στην οποία (εκπλήρωση) θα ήταν αντίθετη προς την ευθύτητα και εντιμότητα που απαιτούνται στις συναλλαγές, καθιστώντας έτσι αναγκαία την επέμβαση του δικαστηρίου για την υποχρέωση καταβολής της αιτούμενης αμοιβής.

Περαιτέρω, από τις ίδιες πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, προκύπτει ότι έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, γιατί καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις και με πληρότητα και σαφήνεια, χωρίς να χρειαζόταν οποιαδήποτε άλλη περαιτέρω παραδοχή, το πραγματικό των εφαρμοστέων εδώ κανόνων ουσιαστικού δικαίου που προαναφέρθηκαν, τις οποίες η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς ή αντιφατικές ή ενδοιαστικές αιτιολογίες, συνολικά εκτιμώμενες, καθώς το από τις αποδείξεις πόρισμα εκτίθεται με σαφήνεια, πειστικότητα και κατά λογική ακολουθία τρόπο στην προσβαλλόμενη απόφαση, ιδίως ως προς τον τρόπο προσδιορισμού της τιμής προσφοράς της, στην οποία περιλαμβάνονταν και οι δαπάνες για την αγορά των υλικών ή την απόληψη τους από τους χειμάρρους ή άλλες πηγές, που βάρυναν την κοινοπραξία των προσφευγουσών, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αιτιολογιών.

Κατ' ακολουθία, οι πρώτος, και δεύτερος λόγοι της αναίρεσης από τον αρ. 1 και 19 του άρθρου 559, με τους οποίους οι αναιρεσείουσες ισχυρίζονται τα αντίθετα, ανεξάρτητα από το ότι πλήττουν απαραδέκτως και την ουσία της υπόθεσης, υπό την επίκληση της ευθείας ή εκ πλαγίου παράβασης του εφαρμοσθέντος κανόνος δικαίου, είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η άνω αίτηση αναίρεσης. Περαιτέρω, πρέπει να διαταχθεί, κατά την παρ. 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, η εισαγωγή του παραβόλου των τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ, που καταβλήθηκε από τις αναιρεσείουσες στο Δημόσιο Ταμείο. Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης που κατέθεσε προτάσεις θα επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσειουσών λόγω της ήττας τους (άρθρα 176, 180, 183, 191 ΚΠολΔ), κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 346/2017 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Θεσ/κης. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Επιβάλλει σε βάρος των αναιρεσειουσών τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Μαΐου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Μαΐου 2023.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ