Supreme Court allows appeal against lower court dismissal of tort claim for business closure due to alleged fraud.

Απόφαση 826 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 826/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα - Εισηγήτρια, Χρήστο Κατσιάνη, Ασημίνα Υφαντή και Κανέλλα Τζαβέλλα - Δημαρά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 24 Ιανουαρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "....", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Απόστολο Κοτζιά - Σοφαντζή και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ε. Π. του Β., κατοίκου ..., 3) Ε. Λ. του Μ., κατοίκου ..., 4) Χ. Ν. συζύγου Μ. Π., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ζαφείριο Τσολακίδη, που ανακάλεσε την από 21/1/2022 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3/12/2015 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 157/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 176/2018 του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 8/6/2020 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, με την οποία προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία εκδοθείσα, 176/2018 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ), είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα) και πρέπει να ερευνηθεί, περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων αυτής, κατ' άρθρο 577 παρ. 3 του ίδιου Κώδικα.

Από τις διατάξεις των άρθρων 914, 932, 297, 298 και 330 του Α.Κ. προκύπτει ότι η αδικοπρακτική ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση, περιουσιακού ή μη χαρακτήρα, ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του δράστη και της ζημίας. Παράνομη είναι η συμπεριφορά, που προσβάλλει τα προστατευόμενα από το νόμο δικαιώματα ή συμφέροντα άλλου, δηλαδή, η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου.

Ο παράνομος χαρακτήρας της συμπεριφοράς (πράξης ή παράλειψης) κρίνεται, με βάση το νομικό καθεστώς που ισχύει, όταν αυτή συντελείται. Το παράνομο, συνήθως, προέρχεται από την παραβίαση συγκεκριμένου κανόνα δικαίου της αστικής, ποινικής ή διοικητικής νομοθεσίας. Όμως, παράνομη είναι και η συμπεριφορά που είναι αντίθετη προς το γενικότερο πνεύμα της έννομης τάξης, κατά την οποία παράνομη είναι κάθε πράξη ή παράλειψη, που έρχεται σε αντίθεση, όχι μόνο με συγκεκριμένο κανόνα δικαίου, αλλά και με το γενικότερο πνεύμα της έννομης τάξης, που επιβάλλει την υποχρέωση να μην εξέρχεται κάποιος, με τις πράξεις του, από τα όρια που προσδιορίζονται από τα συναλλακτικά χρηστά ήθη (ολ.

Α.Π. 2/2019, ολ.Α.Π. 967/1973, Α.Π. 1110/2020, Α.Π. 1228/2019, Α.Π. 813/2019). Εξάλλου, από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων, με αυτές των άρθρων 111 παρ. 2, 118 παρ. 4 και 216 του Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι στην αγωγή αποζημίωσης από αδικοπραξία, για την πληρότητα του δικογράφου, πρέπει να αναφέρονται τα περιστατικά εκείνα, που συνιστούν την παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του εναγομένου-ζημιώσαντος καθώς και τα γεγονότα, που δικαιολογούν την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της συμπεριφοράς τούτου και της ζημίας, περιουσιακής ή μη, που προκλήθηκε στον ενάγοντα-ζημιωθέντα καθώς και τα στοιχεία εκείνα που προσδιορίζουν τη ζημία (θετική ή αποθετική) ή την ηθική του βλάβη.

Ο υπό του ενάγοντος νομικός χαρακτηρισμός των πραγματικών περιστατικών, τα οποία συγκροτούν την ιστορική βάση της αγωγής του, κατά την έννοια του άρθρου 216 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. και στα οποία θεμελιώνεται το αγωγικό αίτημα, δεν δεσμεύει το δικαστήριο της ουσίας, το οποίο οφείλει, αυτεπαγγέλτως, να προβεί στην ορθή νομική υπαγωγή των εκτιθέμενων, κατά τρόπο σαφή, πραγματικών περιστατικών, έστω και με διαφορετική από εκείνη, στην οποία προβαίνει ο ενάγων, χωρίς τούτο να αποτελεί ανεπίτρεπτη μεταβολή της βάσεως της αγωγής, αφού αυτή συγκροτείται από τα πραγματικά περιστατικά, που θεμελιώνουν το αίτημα.

Η ως άνω κρίση του δικαστηρίου ελέγχεται αναιρετικά, όταν αυτό αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος ή αρκέστηκε σε λιγότερα ή διαφορετικά από αυτά. Στην περίπτωση αυτή, συντρέχει νομική αοριστία της αγωγής, που καθιδρύει τον από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. αναιρετικό λόγο για παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ο οποίος θεμελιώνει ή δεν θεμελιώνει την αγωγική αξίωση και οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και κατ' επέκταση σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται δε είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης.

Αντίθετα, η ποσοτική αοριστία της αγωγής, δηλαδή, η έλλειψη εξειδίκευσης με πληρότητα των πραγματικών περιστατικών, που αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του κανόνα δικαίου, η οποία υπάρχει, όταν δεν εκτίθενται στην αγωγή όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, κατά νόμο, για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης, δημιουργεί την από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ.

αναιρετική πλημμέλεια. Ο λόγος αυτός ιδρύεται, αν το δικαστήριο της ουσίας έκρινε ορισμένη και νόμιμη την αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη γεγονότα που δεν εκτίθενται σ' αυτήν ή εάν την απέρριψε ως αόριστη, παραγνωρίζοντας ή αγνοώντας, εκτιθέμενα για τη θεμελίωσή της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης, γεγονότα, που με επάρκεια εκτίθενται σ' αυτήν (Ολ.Α.Π. 15/2000, Α.Π. 1406/2021, Α.Π. 261/2020).

Η εκ μέρους του αναιρεσείοντος εσφαλμένη παράθεση του οικείου άρθρου, ως προς την προτεινόμενη αναιρετική πλημμέλεια, δεν καθιστά απαράδεκτη την αίτηση αναίρεσης, αλλά ο Άρειος Πάγος, υπάγοντας, αυτεπαγγέλτως, τα περιστατικά, που περιέχονται στο αναιρετήριο, στον προσήκοντα αναιρετικό λόγο, ερευνά την επικαλούμενη πλημμέλεια, υπό την προϋπόθεση ότι εκτίθενται με πληρότητα και σαφήνεια όλα τα στοιχεία που συνιστούν τον προβαλλόμενο αναιρετικό λόγο (Α.Π. 149/2019, Α.Π. 301/2013, Α.Π. 133/2012).

Στην προκειμένη περίπτωση, με το μοναδικό λόγο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία, αφού έγινε δεκτή κατ' ουσία η έφεση της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας κατά της 157/2017 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ρόδου, απορρίφθηκε η αγωγή της ως απαράδεκτη, λόγω αοριστίας του δικογράφου.

Συγκεκριμένα, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Εφετείο, παρά το νόμο, ήχθη στην ως άνω απορριπτική κρίση, παρότι στο δικόγραφο της αγωγής εκτίθενται όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για τη θεμελίωση της απαίτησής της κατά των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων, η οποία ερείδεται στις περί αδικοπραξιών διατάξεις.

Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., επισκόπηση του αγωγικού δικογράφου, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος αυτού, προκύπτει ότι η ενάγουσα εξέθεσε σ' αυτό τα εξής: "Διατηρώ επιχείρηση SUPER MARKET..., η οποία έχει στην ιδιοκτησία της πέντε (5) καταστήματα... Με την... .../10-8-2007 αίτησή μου προς τη Διεύθυνση Πολεοδομίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοικήσεως Δωδεκανήσου...

αιτήθηκα να μου χορηγηθεί άδεια οικοδομής-προσθήκης διώροφου καταστήματος με υπόγειο επί ενός ιδιόκτητου ακινήτου... εντός του οικισμού του τ. Δήμου ...... Η παραπάνω αίτησή μου έγινε δεκτή... στις 27-9-2007 ξεκίνησαν οι εργασίες και οι οποίες ολοκληρώθηκαν πλήρως στις 31-1-2008... Οι αντίδικοι άσκησαν την από 24-1-2008...

αίτηση ακύρωσής τους, απευθυνόμενη προς το Συμβούλιο της Επικρατείας και με αίτημα την ακύρωση... της αριθμ. .../13-9-2007 απόφασης του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και της αριθμ. .../27-9-2007 άδειας οικοδομής της Διευθύνσεως Πολεοδομίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοικήσεως Δωδεκανήσου... Οι αντίδικοι την παραπάνω αναφερόμενη αίτηση ακύρωσής του προσπάθησαν να την στηρίξουν με τα...

ψευδέστατα, μη νόμιμα, αβάσιμα, καταχρηστικά και παρελκυστικά επιχειρήματα, τελώντας με την επίκλησή τους σωρεία ποινικών παραβάσεων... παρελκυστικά, αναιτιολόγητα και εν γνώσει της αναληθείας και της αβασιμότητας των ισχυρισμών τους, εκείνοι προσπάθησαν να παρουσιάσουν ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ότι η άδεια που μου δόθηκε αφορούσε κατά κύριο λόγο στην ανέγερση νέας οικοδομής και όχι σε προσθήκη κατ' έκταση και καθ' ύψος επί ήδη υφισταμένης...

η αίτηση ακύρωσης των εναγομένων απορρίφθηκε εξ ολοκλήρου ως κατεξοχήν αβάσιμη με την αριθμ. 2739/2014 απόφαση του Ε' Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας... Με την από 24-1-2008... αίτηση αναστολής τους, με αίτημα για προσωρινή διαταγή... αιτήθηκαν και πέτυχαν την αναστολή της εκτέλεσης της αριθμ. .../13-9-2007 απόφασης του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Δωδεκανήσου και της αριθμ. .../27-9-2007 άδειας οικοδομής της Διευθύνσεως Πολεοδομίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοικήσεως Δωδεκανήσου..., προκειμένου να παρεμποδίσουν το επικείμενο άνοιγμα της επιχείρησής μου...

οι εναγόμενοι κατάφεραν να παραπείσουν το Συμβούλιο της Επικρατείας περί της δήθεν βασιμότητας των ψευδέστατων (εν γνώσει τους) ισχυρισμών τους και επέτυχαν αφενός την έκδοση της από 25-2-1008 προσωρινής διαταγής του ΣτΕ και αφετέρου της αριθμ. 826/2008 απόφασης της Επιτροπής Αναστολών του ΣτΕ, τελώντας κατ' αυτό τον τρόπο το αδίκημα της απάτης επί δικαστηρίω...

εκδόθηκε η αριθμ. 661/9-7-2010 απόφαση της Επιτροπής Αναστολών του ΣτΕ, η οποία ανακαλούσε την προηγούμενη αριθμ. 826/2008 απόφασή της και απέρριπτε την αίτηση αναστολής των εναγομένων, κάνοντας δεκτούς τους ισχυρισμούς μου. Ωστόσο, οι εναγόμενοι δεν αρκέστηκαν στις παραπάνω ενέργειές τους ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων, αντιθέτως 'πολέμησαν' την επιχείρησή μου με κάθε δυνατό μέσο, καταθέτοντας στον Αστυνομικό Σταθμό ...

πάμπολλες ψευδείς καταγγελίες εναντίον μου... Όλες οι παραπάνω ενέργειες των εναγομένων στοιχειοθετούν την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος της ψευδούς καταμήνυσης... Επιπλέον, οι εναγόμενοι δεν αρκέστηκαν στις παραπάνω ψευδέστατες και συνεχείς καταγγελίες εις βάρος μου, αλλά προέβησαν και σε κατάθεση πλείστον όσων ψευδομηνύσεων εναντίον μου...

Οι 2ος, 3ος και 4η εναγόμενοι, με την κατάθεση στην Εισαγγελία Πλημμελειοδικών Ρόδου μηνύσεων εναντίον μου και με την κατάθεση στο Α.Σ. ... καταγγελιών σε βάρος, είχαν υποπέσει στα αδικήματα της ψευδούς καταμήνυσης..., καθόσον με τις μηνύσεις και τις καταγγελίες επεδίωξαν να καταδικαστώ για το αδίκημα της αυθαίρετης δόμησης και της παραβίασης δικαστικής απόφασης, της ψευδορκίας..., καθόσον επιβεβαίωσαν ενόρκως το περιεχόμενο για τις μηνύσεις και τις καταγγελίες τους και της συκοφαντικής δυσφήμησης ανωνύμου εταιρείας...

Όλες οι παραπάνω αναφερόμενες ενέργειες των εναγομένων είχαν ως αποτέλεσμα την κατάφωρη δυσφήμηση της εταιρείας μου ενώπιον των δικαστών του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Πταισματοδίκη Ρόδου, του Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Ρόδου, των δικαστών του Πρωτοδικείου Ρόδου, του δικηγόρου μου, των εργαζομένων της επιχείρησής μου και φυσικά ενώπιον της τοπικής κοινωνίας της Ρόδου...

για να καταφέρω να αποκρούσω όλες τις ως άνω αναφερθείσες προσφυγές και αιτήσεις των εναγομένων, αναγκάστηκα να ζητήσω τις νομικές υπηρεσίες της δικηγορικής εταιρείας που εδρεύει στην Αθήνα με την επωνυμία ...', καταβάλλοντας σε αυτή το συνολικό ποσό των 77.056,70 €, όπως αποδεικνύεται από τις σχετικές αποδείξεις παροχής υπηρεσιών...

Επειδή συνακόλουθα αποδεικνύεται από τα παραπάνω ότι οι εναγόμενοι με παράνομες ενέργειές τους επέτυχαν το κατάστημά μου στην περιοχή ... να παραμείνει κλειστό για χρονικό διάστημα από το Φεβρουάριο του 2008, όταν ήταν απολύτως έτοιμο να ανοίξει μέχρι το Δεκέμβριο του έτους 2010, δηλαδή, για τρία σχεδόν έτη...

Κατά συνέπεια, τα έτη 2008, 2009 και 2010, το κατάστημά μου, εάν είχε λειτουργήσει, θα είχε επιτύχει συνολικά κέρδη ύψους... 463.599,02 €, άλλως εντελώς επικουρικά... το ποσό των 438.648,50 €... Επειδή περαιτέρω από τις ενέργειες των αντιδίκων εθίγη βαθύτατα το κύρος και η υπόληψη της εταιρείας μου... θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι το συνολικό ποσό που θα πρέπει να μου καταβληθεί ως εύλογη αποζημίωση για την ηθική βλάβη που υπέστη η εταιρεία μου θα πρέπει να ανέλθει στις 300.000 €...".

Η αγωγή, με το προεκτεθέν περιεχόμενο και αίτημα, είναι πλήρως ορισμένη, καθόσον στο δικόγραφό της παρατίθενται, με πληρότητα, όλα τα πραγματικά περιστατικά της αποδιδόμενης στους εναγομένους και ήδη αναιρεσίβλητους εξακολουθητικής αδικοπρακτικής σε βάρος της συμπεριφοράς, τα γεγονότα που δικαιολογούν την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της συμπεριφοράς αυτής και της, εντεύθεν, ζημίας (περιουσιακής και μη), που προκλήθηκε στην ενάγουσα-αναιρεσείουσα καθώς και τα στοιχεία εκείνα, που προσδιορίζουν την ως άνω ζημία της.

Επομένως, το Εφετείο, που, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, απέρριψε την ένδικη αγωγή ως αόριστη, απαιτώντας, για το ορισμένο αυτής την παράθεση των στοιχείων της αντικειμενικής υπόστασης του ποινικού αδικήματος της απάτης ή της απόπειρας απάτης, υπέπεσε, κατ' ορθή εκτίμηση του προβαλλόμενου αναιρετικού λόγου, στην αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. (και όχι στην αποδιδόμενη από την αναιρεσείουσα από τον αριθμό 1 του ίδιου άρθρου).

Συνακόλουθα, κατά παραδοχή του μοναδικού αναιρετικού λόγου, ο οποίος κρίνεται βάσιμος, πρέπει να αναιρεθεί ολικά η προσβαλλόμενη απόφαση και η υπόθεση να παραπεμφθεί για περαιτέρω εκδίκαση στο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, εφόσον είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ).

Πρέπει, επίσης, να διαταχθεί, κατά την παρ. 3 του άρθρου 495 του ίδιου Κώδικα, η απόδοση στην αναιρεσείουσα του καταβληθέντος απ' αυτή, για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης, παραβόλου. Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσιβλήτων, κατά παραδοχή του σχετικού αιτήματός της (άρθρα 106, 176, 183, 191 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΑΝΑΙΡΕΙ την 176/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Δικαστήριο, που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, στη σύνθεση του οποίου θα μετέχουν άλλοι δικαστές.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την απόδοση του παραβόλου, που καταβλήθηκε, στην αναιρεσείουσα.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 21 Φεβρουαρίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 13 Μαΐου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ