Supreme Court dismisses appeal on landlord-tenant lease dispute where lower court's fact-finding was deemed reviewable.

Απόφαση 826 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 826/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Γεώργιο Πετράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Μαρτίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος : .........., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Ασπρογέρακα.

Του αναιρεσίβλητου: ........., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αργύριο Βράττη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3 Ιουνίου 2004 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 638/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 9876/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14 Μαρτίου 2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αντώνιος Παπαθεοδώρου, ανέγνωσε την από 28 Φεβρουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς, σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη δε ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, υπάρχει όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Με το από 1-8-1985 ιδιωτικό συμφωνητικό μίσθωσης η .......(μητέρα του ενάγοντος, και ήδη αναιρεσείοντος και δικαιοπάροχος του) εκμίσθωσε στον εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο ένα ισόγειο κατάστημα, επιφάνειας 100 τ.μ.

μαζί με το υπόγειό του, επιφάνειας 25 τ.μ., που βρίσκεται στο ......., του οποίου αυτή ήταν επικαρπώτρια ενώ ψιλός κύριος αυτού ήταν ο ενάγων, υπό τους όρους που ειδικότερα αναφέρονται σ' αυτό (μισθωτήριο). Η διάρκεια της μίσθωσης αυτής ορίστηκε σε πέντε (5) χρόνια από της υπογραφής του ανωτέρω συμφωνητικού, το δε μίσθιο συμφωνήθηκε να χρησιμοποιηθεί ως ψητοπωλείο-ταβέρνα.

Η παραπάνω μίσθωση παρατάθηκε μέχρι 31-8-2001, ύστερα από σχετική συμφωνία των ως άνω συμβαλλομένων, υπήχθη δε, δυνάμει των σχετικών διατάξεων των νόμων για τις εμπορικές μισθώσεις, στις διατάξεις αυτές. Η αρχική εκμισθώτρια ........ πέθανε στις 3-8-2001 και στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της μίσθωσης υπεισήλθε ο ενάγων.

Το μίσθιο κατάστημα (ισόγειο), όπως και ολόκληρη η οικοδομή στην οποία αυτό κείται, είχαν υποστεί ζημιές από τον καταστροφικό σεισμό που έπληξε την Αθήνα το Σεπτέμβριο του 1999. Έτσι, προκειμένου να αποκατασταθούν οι ζημιές αυτές, τον Αύγουστο του 2001 συμφωνήθηκε μεταξύ των διαδίκων να μη χρησιμοποιείται το μίσθιο από τον εναγόμενο κατά το επόμενο διάστημα κατά το οποίο θα πραγματοποιούνταν οι σχετικές εργασίες επισκευής - ενίσχυσης για την αποκατάσταση των ζημιών που οφείλονταν στο σεισμό.

Κατά το διάστημα αυτό συμφωνήθηκε ακόμη ο εναγόμενος μισθωτής να μην καταβάλει μίσθωμα, αφού δεν θα είχε τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί το μίσθιο. Όλα τα πιο πάνω συνομολογούνται από τον εναγόμενο (άρθρο 352 παρ. 1 ΚΠολΔ). Επίσης αποδείχτηκε ότι για τις επισκευές αυτές και τις απαιτούμενες ενισχύσεις της οικοδομής εκδόθηκε η ........

σχετική οικοδομική άδεια και οι εργασίες αυτές πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλιο του 2002. Οι εργασίες αυτές αφορούσαν εκτεταμένες επισκευές κυρίως στον φέροντα και τη στατική ικανότητα της όλης οικοδομής (βλέπε την αρ. πρωτ. ........ βεβαίωση της Υπηρεσίας Αποκατάστασης Σεισμοπλήκτων). Ο ενάγων - εκμισθωτής κάλεσε με την από 19-3-2003 εξώδικη πρόσκλησή του τον εναγόμενο να παραλάβει το μίσθιο κατάστημα και να επαναλάβει τη λειτουργία της επιχείρησής του.

Ο εναγόμενος - μισθωτής όμως με την από 7-4-2003 εξώδικη δήλωση απάντησή του, αρνήθηκε να το παραλάβει ισχυριζόμενος ότι δεν έχουν γίνει οι απαραίτητες εργασίες στο εσωτερικό του μισθίου, προκειμένου να καταστεί αυτό κατάλληλο για τη χρήση που είχε γίνει η μίσθωση (ψητοπωλείο-ταβέρνα), αναφέροντας μάλιστα ότι οι περισσότερες ζημιές στο μίσθιο που χρήζουν αποκατάστασης δεν προέρχονται από το σεισμό, αλλά από τις βασικές εργασίες στήριξης της όλης (τετραόροφης) οικοδομής.

Τελικά ο εναγόμενος για το λόγο αυτό δεν παρέλαβε έκτοτε το μίσθιο προκειμένου να συνεχίσει τη χρήση του ως ψητοπωλείο-ταβέρνα, ενώ με την 1549/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών διατάχθηκε η απόδοση του μισθίου στον ενάγοντα, ο οποίος και το παρέλαβε στις 28-6-2004. Εξάλλου ο εναγόμενος, με τις προτάσεις που κατέθεσε στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, όπως το περιεχόμενό τους εκτιμάται και από το δικαστήριο τούτο, εκθέτοντας τα πιο πάνω περιστατικά προέβαλε την ένσταση ότι δεν υποχρεούται αυτός στην καταβολή του μισθώματος, λόγω των παραπάνω πραγματικών ελαττωμάτων του μισθίου καταστήματος, τα οποία καθιστούσαν αδύνατη η χρήση του μισθίου για την οποία είχε καταρτισθεί η επίδικη μίσθωση (άρθρο 576 παρ. 1 ΑΚ).

Περαιτέρω από τα ίδια πιο πάνω αποδεικτικά στοιχεία αποδείχτηκε ότι μετά την ολοκλήρωση των εργασιών επισκευής-ενίσχυσης της τετραόροφης οικοδομής, στο (ισόγειο) μίσθιο κατάστημα υπήρχαν ζημιές εξαιτίας του σεισμού αλλά και των εργασιών στήριξης της οικοδομής, που δεν είχαν αποκατασταθεί, ειδικότερα δε η οροφή του χώρου της κουζίνας ήταν κατεστραμμένη, ήταν δε πρόχειρα καλυμμένη με φύλλα λαμαρίνας, στην κουζίνα δεν υπήρχαν νεροχύτες, πλακίδια στους τοίχους και εγκαταστάσεις απαραίτητες για τη λειτουργία του καταστήματος, το δάπεδο, η ξύλινη προσθήκη και μερικοί υαλοπίνακές του ήταν καλυμμένοι από τσιμεντοκονίαμα, στις τουαλέτες υπήρχαν κατεστραμμένα πλακίδια και δεν υπήρχε νιπτήρας, η ψευδοροφή ήταν πλήρως κατεστραμμένη και υπήρχαν ακόμη σπασμένοι υαλοπίνακες.

Ακόμη ήταν απαραίτητος ο χρωματισμός των εσωτερικών και εξωτερικών επιφανειών του καταστήματος. Επομένως το μίσθιο κατάστημα, μετά τις εργασίες επισκευής και ενίσχυσης της όλης οικοδομής, παρουσίαζε τα παραπάνω πραγματικά ελαττώματα, τα οποία καθιστούσαν αδύνατη τη χρησιμοποίησή του από τον εναγόμενο ως ψητοπωλείο-ταβέρνα.

Την κρίση του αυτή το δικαστήριο τη στηρίζει κυρίως στις από 31-3-2003 και από Νοεμβρίου 2004 Τεχνικές Εκθέσεις των ........., Πολιτικού μηχανικού και ......... αρχιτέκτονα-μηχανικού, αντίστοιχα, που προσκομίζει ο εναγόμενος, το περιεχόμενο των οποίων δεν αναιρείται από τα υπόλοιπα αποδεικτικά στοιχεία και ιδιαίτερα τις καταθέσεις (στο ακροατήριο και με την ένορκη βεβαίωση) του με επιμέλεια του ενάγοντος εξετασθέντα μάρτυρα .........

Αντίθετα αυτές σημαντικά ενισχύονται από την κατάθεση του μάρτυρα ........, που εξετάστηκε στο ακροατήριο με επιμέλεια του εναγομένου και τις φωτογραφίες των οποίων ο ενάγων δεν αμφισβήτησε τη γνησιότητα. Η επίκληση από τον ενάγοντα του άρθρου 4 του μισθωτηρίου κατά το οποίο "....διαρκούσης δε της μισθώσεως εις ουδεμίαν επισκευήν ή προσθήκην υποχρεούται να επιφέρει η εκμισθώτρια, πάσα δε δαπάνη γενομένη παρά του μισθωτού βαρύνει αποκλειστικά και μόνον αυτόν, παραμένει δε αυτή εις όφελος του μισθίου άνευ δικαιώματος αποζημιώσεως", δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής εδώ προεχόντως, διότι, όπως αποδείχτηκε, η αποκατάσταση των ανωτέρω βλαβών του μισθίου έγινε με βάση μεταγενέστερη συμφωνία των διαδίκων (Αύγουστος 2001).

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση του αναιρεσείοντος εκμισθωτή κατά της πρωτόδικης απόφασης, που απέρριψε κατ' ουσίαν την αγωγή του περί καταβολής καθυστερούμενων μισθωμάτων, αποζημίωσης χρήσης και καταπεσούσης ποινικής ρήτρας, κατά παραδοχή της θεμελιούμενης στο άρθρο 576 παρ. 1 ΑΚ ένστασης του αναιρεσίβλητου μισθωτή.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, γιατί διέλαβε σ' αυτήν επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή της προαναφερόμενης διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε.

Συνεπώς ο πρώτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στο Εφετείο η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αιτίαση για αντιφατικές αιτιολογίες, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 9 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Κατά την αληθινή έννοια της διάταξης αυτής, για τη θεμελίωση του προβλεπόμενου απ' αυτή λόγου αναίρεσης, απαιτείται η παντελής σιωπή του δικαστηρίου της ουσίας σε αυτοτελή αίτηση των διαδίκων να υπάρχει όχι μόνο στο αιτιολογικό αλλά και στο διατακτικό.

Αν από το διατακτικό προκύπτει ότι η αίτηση δικαστικής προστασίας, λ.χ. η αγωγή απορρίφθηκε στο σύνολό της, μολονότι δεν υπάρχει αιτιολογία ως προς όλα τα αιτήματα (σιωπηρή απόρριψη), δεν ιδρύεται ο προκείμενος λόγος. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση του αναιρεσείοντος εκμισθωτή κατά της πρωτόδικης απόφασης που απέρριψε κατ' ουσίαν την αγωγή του στο σύνολό της, χωρίς καμιά διάκριση ή επιφύλαξη, αναφορικά με το αυτοτελές αίτημά του να υποχρεωθεί ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος μισθωτής να του καταβάλει το ποσό των 4.108,58 ευρώ, ως αποζημίωση χρήσης, για την, μετά τη λήξη της μίσθωσης, παρακράτηση του μισθίου για το χρονικό διάστημα από Δεκέμβριο 2003 μέχρι Ιούνιο 2004.

Ετσι το αίτημα αυτό, μολονότι στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασης δεν διαλαμβάνεται ιδιαίτερη αιτιολογία, θεωρείται ότι απορρίφθηκε σιωπηρά. Ετσι, όμως, το Εφετείο δεν υπέπεσε στην προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 9 ΚΠολΔ πλημμέλεια ήτοι δεν άφησε αδίκαστο το αίτημα, εκ μόνου του λόγου ότι δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα με αυτό στο σκεπτικό του και συνεπώς ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, που κατ' ορθή εκτίμηση του περιεχομένου του είναι από τον αριθμό 9 και όχι από τον αριθμό 1, όπως εσφαλμένα παρατίθεται, του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΙΙΙ. Ο από το άρθρο 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου αποδεικτικού κατά την έννοια των άρθρων 339 και 432 επομ. ΚΠολΔ, δηλαδή υπέπεσε σε λάθος ως προς την ανάγνωση του εγγράφου με το να αποδώσει σ' αυτό περιεχόμενο καταδήλως διαφορετικό από το αληθινό, στη συνέχεια δε κατέληξε, στηριζόμενο σ' αυτό και μόνο ή κυρίως σ' αυτό, σε επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα πόρισμα ως προς τα πράγματα που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Ο λόγος όμως, αναίρεσης δεν ιδρύεται όταν το δικαστήριο, αξιολογώντας απλώς το αληθινό περιεχόμενο του εγγράφου με τις άλλες αποδείξεις, καταλήγει σε διαφορετικό αποδεικτικό πόρισμα από εκείνο που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό, γιατί στην περίπτωση αυτή πρόκειται για εκτίμηση πραγματικών γεγονότων που είναι αναιρετικά ανέλεγκτη.

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων προσάπτει στο Εφετείο, την από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αιτίαση ότι παραμόρφωσε τμήμα του περιεχομένου της από μηνός Νοεμβρίου 2004 τεχνικής έκθεσης του αρχιτέκτονα μηχανικού ......., που αναφέρει ότι "Η οροφή του χώρου της κουζίνας είναι πρόχειρα καλυμένη με φύλλα λαμαρίνας", με το να δεχθεί ότι "η οροφή του χώρου της κουζίνας ήταν κατεστραμμένη" και έτσι απέρριψε κατ' ουσίαν την με το ως άνω περιεχόμενο αγωγή του κατά παραδοχή της, περί πραγματικού ελαττώματος του μισθίου, ένστασης του αναιρεσίβλητου μισθωτή.

Το Εφετείο, όμως, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα εξής "μετά την ολοκλήρωση των εργασιών επισκευής - ενίσχυσης της τετραόροφης οικοδομής, στο (ισόγειο) μίσθιο κατάστημα υπήρχαν ζημιές εξαιτίας του σεισμού αλλά και των εργασιών στήριξης της οικοδομής, που δεν είχαν αποκατασταθεί, ειδικότερα δε η οροφή του χώρου της κουζίνας ήταν κατεστραμμένη, ήταν δε πρόχειρα καλυμμένη με φύλλα λαμαρίνας.............Επομένως το μίσθιο κατάστημα, μετά τις εργασίες επισκευής και ενίσχυσης της όλης οικοδομής, παρουσίαζε τα παραπάνω πραγματικά ελαττώματα τα οποία καθιστούσαν αδύνατη τη χρησιμοποίησή του από τον εναγόμενο ως ψητοπωλείο - ταβέρνα.

Την κρίση του αυτή το δικαστήριο την στηρίζει κυρίως στις από 31.3.2003 και από Νοεμβρίου 2004 τεχνικές εκθέσεις των ........, πολιτικού μηχανικού και ......., αρχιτέκτονα μηχανικού, αντίστοιχα που προσκομίζει ο εναγόμενος, το περιεχόμενο των οποίων δεν αναιρείται από τα υπόλοιπα αποδεικτικά στοιχεία........". Με βάση τις παραδοχές αυτές ο προαναφερόμενος λόγος αναίρεσης είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος, διότι το δικαστήριο, κατόπιν αξιολόγησης του αληθινού περιεχομένου του ως άνω εγγράφου και συνεκτίμησης των άλλων αποδείξεων, κατέληξε στο μη ορθό, κατά την άποψη του αναιρεσείοντος, αποδεικτικό πόρισμα.

Κατόπιν όλων αυτών, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου (άρθρο 176, 183 ΚΠολΔ), ο οποίος κατέθεσε και προτάσεις.

Για τους λόγους αυτούς

Απορρίπτει την από 14.3.2006 αίτηση του ........ για αναίρεση της 9876/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε επτακόσια εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Μαρτίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 18 Απριλίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ