Supreme Court overturns traffic accident verdict due to insufficient reasoning on causation and impossibility of avoidance.

Απόφαση 823 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 823/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (επειδή κωλύεται ο Αντιπρόεδρος Ιωάννης Παπανικολάου), Ελένη Μαραμαθά, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Μαρτίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1)Χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Σχινά, 2) Χ2, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Σχινά, 3)Χ3, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Στο σημείο αυτό, εμφανίστηκε ο δικηγόρος Θεόδωρος Σχινάς, ο οποίος δήλωσε ότι ο ως άνω αναιρεσείων απεβίωσε και την βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι κληρονόμοι του Χ3α και Χ3β, τους οποίους εκπροσωπεί και οι οποίοι παραιτούνται από το δικόγραφο της από 6/2/2006 κρινόμενης αίτησης και των από 23/3/2007 προσθέτων λόγων, 4) Χ4, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Στο σημείο αυτό, εμφανίστηκε ο δικηγόρος Θεόδωρος Σχινάς, ο οποίος δήλωσε ότι ο ως άνω αναιρεσείων απεβίωσε και την βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι κληρονόμοι του Χ4α, Χ4β και Χ4γ, τους οποίους εκπροσωπεί και οι οποίοι παραιτούνται από το δικόγραφο της από 6/2/2006 κρινόμενης αίτησης και των από 23/3/2007 προσθέτων λόγων, 5) Χ5, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Σχινά, 6) Χ6, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Σχινά που δήλωσε ότι ο ως άνω αναιρεσείων παραιτείται από το δικόγραφο της από 6/2/2006 κρινόμενης αίτησης και των από 23/3/2007 προσθέτων λόγων, 7) Χ7, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Στο σημείο αυτό, εμφανίστηκε ο δικηγόρος Θεόδωρος Σχινάς, ο οποίος δήλωσε ότι η ως άνω αναιρεσείουσα απεβίωσε και την βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι κληρονόμοι της Χ7α, Χ7β, τους οποίους εκπροσωπεί και οι οποίοι παραιτούνται από το δικόγραφο της από 6/2/2006 κρινόμενης αίτησης και των από 23/3/2007 προσθέτων λόγων και Χ7γ, ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο καίτοι κλητεύτηκε με την υπ' αριθμόν .......

έκθεση επίδοσης του διορισμένου στο Πρωτοδικείο Πατρών δικαστικού επιμελητή ....., 8) χ8, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο καίτοι κλητεύτηκε με την υπ' αριθμόν ..... έκθεση επίδοσης του διορισμένου στο Πρωτοδικείο Πατρών δικαστικού επιμελητή ......, 9) χ9 , η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Στο σημείο αυτό, εμφανίστηκε ο δικηγόρος Θεόδωρος Σχινάς, ο οποίος δήλωσε ότι η ως άνω αναιρεσείουσα απεβίωσε και την βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι κληρονόμοι της Χ9α, Χ9β, Χ9γ και Χ9δ οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο καίτοι κλητεύτηκαν με τις υπ' αριθμόν ...., ....., ....

και ..... εκθέσεις επίδοσης του διορισμένου στο Πρωτοδικείο Πατρών δικαστικού επιμελητή ........, 10) χ10, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Σχινά, 11) χ11 ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Σχινά, 12) χ12, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Σχινά που δήλωσε ότι ο ως άνω αναιρεσείων παραιτείται από το δικόγραφο της από 6/2/2006 κρινόμενης αίτησης και των από 23/3/2007 προσθέτων λόγων, 13) χ13, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Στο σημείο αυτό, εμφανίστηκε ο δικηγόρος Θεόδωρος Σχινάς, ο οποίος δήλωσε ότι ο ως άνω αναιρεσείων απεβίωσε και την βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι κληρονόμοι του Χ13α, Χ13β, Χ13γ, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο καίτοι κλητεύτηκαν με τις υπ' αριθμόν ....., ....., .... εκθέσεις επίδοσης του διορισμένου στο Πρωτοδικείο Αθηνών δικαστικού επιμελητή ......, 14) χ14, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Σχινά που δήλωσε ότι η ως άνω αναιρεσείουσα παραιτείται από το δικόγραφο της από 6/2/2006 κρινόμενης αίτησης και των από 23/3/2007 προσθέτων λόγων, 15) χ15, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο καίτοι κλητεύτηκε με την υπ' αριθμόν ....

έκθεση επίδοσης της διορισμένης στο Πρωτοδικείο Λειβαδιάς δικαστικής επιμελήτριας ....., 16) χ16, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Σχινά, 17) χ17, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Στο σημείο αυτό, εμφανίστηκε ο δικηγόρος Θεόδωρος Σχινάς, ο οποίος δήλωσε ότι η ως άνω αναιρεσείουσα απεβίωσε και την βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι κληρονόμοι της Χ17α, χ17Β, Χ17γ, τους οποίους εκπροσωπεί και οι οποίοι παραιτούνται από το δικόγραφο της από 6/2/2006 κρινόμενης αίτησης και των από 23/3/2007 προσθέτων λόγων.

Οι παραστάντες αναιρεσείοντες κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Χρίστο Πουλακίδα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και τον Χαρίλαο Αθανασόπουλο που παραστάθηκε αυτοπροσώπως και οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις. 2) Της εδρεύουσας στην Αθήνα ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΙΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", νομίμως εκπροσωπούμενης, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χαρίλαο Αθανασόπουλο που κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25/7/2002 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 718/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 659/2005 οριστική του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 6/2/2006 αίτησή τους και τους από 23/3/2007 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 10/4/2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι πρώτος (κατά την πρώτη αιτίαση) και τρίτος κύριοι λόγοι της αίτησης αναίρεσης, καθώς και ο δεύτερος πρόσθετος λόγος του πρόσθετου αναιρετηρίου, να απορριφθούν δε οι λοιποί. Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Κατά το άρθρο 104 Κ.Πολ.Δικ., για τις προπαρασκευαστικές πράξεις και τις κλήσεις έως την πρώτη συζήτηση στο ακροατήριο θεωρείται ότι υπάρχει πληρεξουσιότητα, και αν δεν υπάρχει κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως. Το δικαστήριο εξετάζει, σε κάθε στάση της δίκης την έλλειψη πληρεξουσιότητας, καθώς και την υπέρβασή της.

Κατά δε το άρθρο 101 του ίδιου Κώδικα, σε περίπτωση θανάτου εκείνου που έδωσε πληρεξουσιότητα ή μεταβολής της ικανότητας για δικαστική παράσταση του ίδιου ή του νόμιμου αντιπροσώπου του, η πληρεξουσιότητα δεν παύει αλλά εξακολουθεί και παύει μόνο όταν διακοπεί η δίκη για έναν από τους λόγους αυτούς. Από τις διατάξεις αυτές προκύπτουν τα ακόλουθα :

Αν ο αναιρεσείων, που έδωσε προφορική παραγγελία σε δικηγόρο του και ο τελευταίος άσκησε αναίρεση που επέδωσε στον αναιρεσίβλητο, πεθάνει σε χρόνο πριν από τη συζήτηση της αναίρεσης, παραδεκτά με πληρεξούσιο δικηγόρο παρίστανται στο ακροατήριο οι κληρονόμοι του αναιρεσείοντος, οι οποίοι γνωστοποιούν το θάνατο, δηλώνουν βίαιη διακοπή της δίκης και επανάληψη αυτής.

Σε τέτοια περίπτωση εγκυροποιείται τυχόν προηγούμενο ελάττωμα συνεπεία της από την αρχή έλλειψης ρητής πληρεξουσιότητας (άρθρο 96 Κ.Πολ.Δικ.) και δεν πρόκειται για ενέργειες (επίδοση της αναίρεσης κ.λ.π.) από πληρεξούσιο υπέρ ανύπαρκτου (λόγω θανάτου) αναιρεσείοντος, αλλά περίπτωση εσφαλμένου χαρακτηρισμού διαδίκου, που μπορεί να διορθωθεί, υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι ο δικηγόρος που παράγγειλε την ενέργεια (επίδοση κ.λ.π.) αγνοούσε το θάνατο (σχ.

ΑΠ 1733/2006). Αν κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο δεν εμφανίστηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν ορισμένοι από τους αναιρεσείοντες, οι οποίοι απλά κλητεύθηκαν (οι ίδιοι ή σε περίπτωση θανάτου οι κληρονόμοι τους) με επιμέλεια των υπόλοιπων αναιρεσειόντων για τη συζήτηση της υπόθεσης, χωρίς όμως να έχουν χορηγήσει πληρεξουσιότητα στο δικηγόρο που υπέγραψε το αναιρετήριο (ή σε άλλο) για να ασκήσει αναίρεση και να τους εκπροσωπήσει στη δίκη, πρέπει η αναίρεση, κατά το μέρος που φέρεται να ασκήθηκε από τους απολειπόμενους αυτούς αναιρεσείοντες να απορριφθεί ως απαράδεκτη (ΑΠ 4/2007).

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 62 εδ. α', 73, 159 παρ. 2, 160 παρ. 1 και 556 παρ. 1 Κ.Πολ.Δικ. προκύπτει, ότι η αναίρεση που ασκήθηκε στο όνομα προσώπου που έχει πεθάνει κατά το χρόνο άσκησής της είναι απορριπτέα ως άκυρη για έλλειψη αναγκαίας διαδικαστικής προϋπόθεσης, η ακυρότητα δε αυτή λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο.

Στην περίπτωση αυτή, η παρέμβαση - δήλωση που κάνει ο κληρονόμος στο ακροατήριο για συνέχιση της δίκης του "διαδίκου" που κληρονόμησε πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, διότι δεν νοείται συνέχιση δίκης υπέρ προσώπου "ανύπαρκτου" κατά το χρόνο άσκησης της αναίρεσης (ΑΠ 1978/2007). Τέλος, από τα άρθρα 294, 295 παρ. 1, 297, 299 και 573 Κ.Πολ.Δικ.

προκύπτει, ότι ο αναιρεσείων με δήλωσή του που καταχωρίζεται στα πρακτικά μπορεί να παραιτηθεί από το δικόγραφο της αναίρεσης χωρίς τη συναίνεση του αναιρεσιβλήτου, πριν αυτός προχωρήσει στην προφορική συζήτηση της ουσίας της υπόθεσης, η παραίτηση δε αυτή έχει ως αποτέλεσμα ότι η αναίρεση θεωρείται πως δεν ασκήθηκε και η δίκη κηρύσσεται καταργημένη ως προς το διάδικο που παραιτήθηκε.

Στην προκείμενη περίπτωση φέρεται για συζήτηση στο Δικαστήριο αυτό η από 6-2-2006 αίτηση των Χ1 κ.λ.π. (17 τον αριθμό), για αναίρεση της 659/2005 απόφασης του Εφετείου Πατρών. Η αίτηση αυτή είχε προσδιοριστεί να εκδικαστεί στην αρχική δικάσιμο της 27-4-2007, όταν η υπόθεση, ερήμην των 3ου, 4ου, 6ου, 7ης, 8ου, 9ης, 12ου, 14ης, 15ης και 17ης από τους αναιρεσείοντες, αναβλήθηκε, με αίτημα του πληρεξούσιου δικηγόρου των υπολοίπων αναιρεσειόντων.

Με βάση τα δεδομένα αυτά πρέπει : α) Να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης (με πρόσθετους λόγους), λόγω ακυρότητας του δικογράφου, ως προς τους 3ο (Χ3), 7η (Χ7), 9η (Χ9), και 17η (Χ17), διότι από τα προσκομιζόμενα με επίκληση έγγραφα προκύπτει, ότι αυτοί έχουν πεθάνει στις 14-5-2005, 19-3-2003, 22-11-2004 και 16-10-2004, αντίστοιχα (βλ. τις οικείες ληξιαρχικές πράξεις των ληξιαρχείων :

Δήμου Πατρέων, με αριθμό ...., Δήμου Λαρισσού Αχαϊας, με αριθμούς .... και ....., και Δήμου 'Αμφισσας με αριθμό ......), δηλαδή πριν από την άσκηση στις 6-2-2006 της κρινόμενης από 6-2-20006 αίτησης αναίρεσης. β) Να απορριφθούν ως απαράδεκτες, οι ασκηθείσες στο ακροατήριο σχετικές παρεμβάσεις - δηλώσεις, για συνέχιση δίκης και παραίτηση από δικόγραφα αναίρεσης και προσθέτων λόγων, που έχουν κάνει οι κληρονόμοι των πιο πάνω "ανύπαρκτων" διαδίκων κατά το χρόνο άσκησης της αναίρεσης, δηλαδή οι χ3α και χ3β (για 3ο), χ7α, χ7β και χ7γ (για 7η), χ9α, χ9β, χ9γ και χ9δ (για 9η), χ17α, χ17β και χ17γ (για 17η).

γ) Να απορριφθεί ως απαράδεκτη η ίδια αίτηση αναίρεσης, με τους πρόσθετους λόγους, κατά το μέρος που φέρεται να ασκήθηκαν από τους απολειπόμενους αναιρεσείοντες 8ο (Χ8) και 15η (Χ15) καθώς και από τον 13ο (Χ13), που πέθανε στις 25-11-2006 (βλ. ληξιαρχική πράξη θανάτου, τομ. ..... του Δήμου Κερατσινίου) και κληρονομήθηκε από τη σύζυγό του χ13α και τα παιδιά του χ13β και χ13γ (βλ.

το ....... πιστοποιητικό πλησιέστερων συγγενών του Δήμου 'Αμφισσας και το .... πιστοποιητικό του γραμματέα πρωτοδικείου Πειραιά για μη δημοσίευση διαθήκης), διότι αυτοί (κληρονόμοι και αναιρεσείοντες) δεν εμφανίστηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από δικηγόρο, ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ., καίτοι οι δύο πρώτοι αναιρεσείοντες, όπως και οι κληρονόμοι του τρίτου αναιρεσείοντος, έχουν κλητευθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα για τη σημερινή συζήτηση της αναίρεσης και συνέχιση της δίκης (βλ. ....

και ..... εκθέσεις επίδοσης των δικαστικών επιμελητών Πατρών ...... και Λιβαδιάς ......, καθώς και τις ....., .... και ....... εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή ......), χωρίς βέβαια να έχουν χορηγήσει μέχρι σήμερα πληρεξουσιότητα στο δικηγόρο που υπέγραψε το αναιρετήριο (ή σε άλλο) για να ασκήσει αναίρεση και να τους εκπροσωπήσει στην παρούσα δίκη.

Και δ) Να καταργηθεί η δίκη, ως προς τους 6ο (Χ6), 12ο (Χ12), 14η (Χ14) από τους αναιρεσείοντες, αλλά και ως προς τους χ4α, χ4β και χ4γ, κληρονόμους του 4ου αρχικού αναιρεσείοντος (Χ4), που πέθανε στις 24-4-2007 (βλ. ληξιαρχική πράξη Δήμου Ρίου Νομού Αχαϊας, με αριθμό ... τομ. ....., το ...... πιστοποιητικό του γραμματέα πρωτοδικείου Πατρών για μη δημοσίευση διαθήκης και το ....

πιστοποιητικό Δήμου Πατρέων), οι οποίοι κληρονόμοι κλητεύθηκαν εδώ νόμιμα και εμπρόθεσμα για συνέχιση της δίκης (βλ. τις .... και ... εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Πατρών ......), διότι όλοι αυτοί νομότυπα, με δήλωση στο ακροατήριο του πληρεξουσίου δικηγόρου του Θεοδώρου Σχινά, που καταχωρίστηκε στα πρακτικά, πριν από την έναρξη της συζήτησης, παραιτήθηκαν από τα δικόγραφα της κρινόμενης από 6-2-2006 αίτησης αναίρεσης και των πρόσθετων από 23-3-2007 λόγων αυτής (βλ.

πληρεξούσια, ...... της συμβολαιογράφου Πατρών Ελένης Γκοτσόπουλου, ...... του συμβολαιογράφου 'Αμφισσας Γεωργίου Κιούπη, και ..... του ίδιου συμβολαιογράφου 'Αμφισσας). Δεν προέκυψαν ενέργειες πληρεξούσιων δικηγόρων των αναιρεσειόντων (παραγγελίες για επίδοση δικογράφων αναίρεσης και προσθέτων λόγων αυτής σε αναιρεσίβλητους κ.λ.π.), σε ημερομηνίες που αυτοί είχαν πεθάνει.

Τους θανάτους αυτούς, τόσο αυτός που υπόγραψε το αναιρετήριο, όσο και ο παραπάνω πληρεξούσιος δικηγόρος στο ακροατήριο, αγνοούσαν μέχρι τη σημερινή συζήτηση. Μετά από όλα αυτά η ένδικη αίτηση αναίρεσης, με τους πρόσθετους λόγους της, καθόσον αφορά τους 1ο (Χ1), 2ο (Χ2), 5ο (Χ5), 10ο (Χ10), 11ο (Χ11) και 16η (Χ16) αναιρεσείοντες (που χορήγησαν πληρεξουσιότητα στο δικηγόρο τους Θεόδωρο Σχινά, με τα προσκομιζόμενα με επίκληση συμβολαιογραφικά πληρεξούσια ......, .......

και ..... των συμβολαιογράφων Αθηνών Δέσποινας Στ. Δαδάκη, Πατρών Ειρήνης Μητροπούλου και Ιεράπετρας Μαρίας Χατζάκη, αντίστοιχα), ως προς τους οποίους έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα και άρα είναι παραδεκτή, πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω, για το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της, όλες δε οι αντίθετες αιτιάσεις των αναιρεσιβλήτων για να κηρυχθεί απαράδεκτη η παρούσα συζήτηση της αναίρεσης και των προσθέτων λόγων της, ως προς όλους τους διαδίκους, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμες.

ΙΙ-. Από τις διατάξεις των άρθρων 10 του ν. ΓπΝ/1911, 297, 298, 300, 330 και 914 Α.Κ. συνάγεται, ότι αναγκαία προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση σε σύγκρουση αυτοκινήτων είναι η υπαιτιότητα του οδηγού που προκάλεσε τη ζημία, καθώς και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της πράξης ή παράλειψης του οδηγού αυτού και της σύγκρουσης από την οποία προκλήθηκαν οι ζημίες.

Τέτοιος σύνδεσμος πρόσφορος για την επέλευση του αποτελέσματος υπάρχει όταν η σχετική πράξη ή παράλειψη του ζημιώσαντος ήταν ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να προκαλέσει τη ζημία. Η ύπαρξη του αιτιώδους συνδέσμου σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση είναι ζήτημα καθαρά πραγματικό και κρίνεται από το δικαστήριο της ουσίας.

Όμως η κρίση για το αν τα πραγματικά περιστατικά που κυριαρχικά διαπίστωσε το δικαστήριο της ουσίας επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι ορισμένο γεγονός μπορεί αντικειμενικά να θεωρηθεί ως πρόσφορη αιτία του αποτελέσματος που επήλθε υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο. Περαιτέρω, η ύπαρξη της υπαιτιότητας ή της συνυπαιτιότητας, καθώς και ο βαθμός πταίσματος των υπαίτιων οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, δεν αναιρούνται από μόνο το γεγονός ότι ένας από τους οδηγούς αυτούς παραβίασε τις διατάξεις του ΚΟΚ, αφού μόνη η παραβίαση των διατάξεων αυτού από τους οδηγούς δεν θεμελιώνει αυτή καθαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος.

Αποτελεί απλά στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παράβασης και του αποτελέσματος που επήλθε. Εξάλλου, ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ. για έλλειψη νόμιμης βάσης ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της απόφασης δεν προκύπτουν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις εκείνα τα πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης.

Ο λόγος άρα δεν ιδρύεται, όταν οι ελλείψεις αναφέρονται στην αιτιολόγηση απλά του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον αυτό διατυπώνεται με σαφήνεια. Τέλος, ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ., μπορεί να εξεταστεί και ως λόγος από το εδάφιο 19 του ίδιου άρθρου και κώδικα γιατί περιέχει σιωπηρά και παράπονο για έλλειψη νόμιμης βάσης (ΑΠ 393/1999).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχτηκε ανέλεγκτα τα παρακάτω πραγματικά περιστατικά: "Την 23 Απριλίου 2001 και περί ώρα 20:10 ο εφεσίβλητος Ψ1 (πρώτος αναιρεσίβλητος), οδηγώντας το ...... φορτηγό αυτοκίνητό του μετά ρυμουλκουμένου, εκινείτο με αυτό επί της ΝΕΟ Πατρών Πύργου, η οποία είναι διπλής κατεύθυνσης με ένα ρεύμα πορείας ανά κατεύθυνση και με πλάτος οδοστρώματος στο σημείο του ατυχήματος 12 μέτρων.

Είχε προορισμό τη .....,κινούμενος στο συγκεκριμένο σημείο με ταχύτητα 80 χιλιομέτρων την ώρα, αντί της επιτρεπόμενης των 70 κατά το άρθρο 20 του ΚΟΚ. Στη χιλιομετρική θέση 36,700, όπου έγινε και η σύγκρουση, η Εθνική οδός, δεξιά σε σχέση με την πορεία του οδηγού Ψ1, διασταυρώνεται με ανώνυμη οδό πλάτους 3,5 μέτρων, στην οποία εκινείτο ο Χα, οδηγώντας το .....

Ι.Χ. επιβατικό αυτοκίνητο με συνεπιβάτη τη γυναίκα του Χβ. Πρόθεση του ως άνω οδηγού, φθάνοντας στη διασταύρωση, ήταν να διασχίσει κάθετα την Εθνική οδό και να περάσει απέναντι, συνεχίζοντας την πορεία του. Για το σκοπό αυτό πρέπει ενωρίτερα να διακόψει την πορεία του στον κόμβο, παραχωρώντας προτεραιότητα στα οχήματα που κινούνται στον αυτοκινητόδρομο, ενώ η υποχρέωσή του αυτή επισημαίνεται επιπροσθέτως και από πινακίδα "STOP" που έχει στην πορεία του.

Το γεγονός ότι η πινακίδα αυτή δεν ήταν ορατή από τον ως άνω οδηγό, διότι τον κρίσιμο χρόνο ο ιστός της βρισκόταν στο έδαφος, δεν αναιρεί την υποχρέωση του οδηγού για διακοπή της πορείας του στον κόμβο και έλεγχο της κίνησης των οχημάτων που έχουν την προτεραιότητα, όχι μόνο επειδή σήμανση του κόμβου ήταν γνωστή στον οδηγό Χα και από άλλες στο παρελθόν επισκέψεις του στην περιοχή, αλλά κυρίως επειδή αυτός εγνώριζε από την μακρά του εμπειρία του ως οδηγού ότι δεν είναι δυνατόν την προτεραιότητα στον κόμβο να έχει, όχι ο οδηγός που κινείται σε αυτοκινητόδρομο ταχείας κυκλοφορίας, όπως είναι η ΝΕΟ Πατρών Πύργου, αλλά αυτός που κινείται σε ανώνυμη οδό περιορισμένου πλάτους.

Όταν ο οδηγός Αντώνιος Κωνσταντακόπουλος έφθασε στη διασταύρωση, δεν συμμορφώθηκε με την υποχρέωσή του για διακοπή πορείας και παραχώρηση προτεραιότητας στα οχήματα που κινούνταν από αριστερά του στη ΝΕΟ Πατρών - Πύργου, αλλά συνέχισε, με αποτέλεσμα να παρεμβληθεί κάθετα στην πορεία του φορτηγού αυτοκινήτου που εκινείτο στην Εθνική οδό με κατεύθυνση τη ......., όταν μάλιστα η απόσταση που χώριζε τα οχήματα δεν ήταν μεγαλύτερη από 6 έως 10 μέτρα, δοθέντος ότι πριν από το σημείο συγκρούσεως που εντοπίζεται στο ρεύμα πορείας του φορτηγού αυτοκινήτου και σε απόσταση 3,70 μ.

από τη δεξιά προστατευτική μπάρα, δεν υπάρχουν ίχνη πέδησης ή άλλα ευρήματα, τα οποία να πιστοποιούν ότι η κάθετη είσοδος του επιβατικού αυτοκινήτου στον αυτοκινητόδρομο έγινε αντιληπτή από τον οδηγό του φορτηγού από μεγαλύτερη απόσταση. Πρόκειται για ενέργεια του οδηγού Κωνσταντακόπουλου που κυριολεκτικώς αιφνιδίασε τον οδηγό Ψ1, ο οποίος προ αυτής της κατάστασης ήταν αδύνατον να αποφύγει τη σύγκρουση, αποτέλεσμα της οποίας ήταν, εκτός από τις βλάβες των οχημάτων, ο θανάσιμος τραυματισμός του Χα και της γυναίκας του Χβ.

Με αυτά τα δεδομένα, τα οποία επιβεβαιώνονται και από την έκθεση αυτοψίας της τροχαίας, αλλά και από σχεδιάγραμμα που την συνοδεύει, το τροχαίο ατύχημα οφείλεται, όπως ορθώς δέχτηκε και η εκκαλούμενη απόφαση, σε αποκλειστική υπαιτιότητα (αμέλεια) του θανόντος οδηγού Κωνσταντακόπουλου, δηλαδή σε έλλειψη της προσοχής και επιμέλειας που όφειλε αυτός να καταβάλλει, όπως θα έπραττε υπό ανάλογες συνθήκες ο μέσος συνετός οδηγός, κινούμενος σε δευτερεύουσα ανώνυμη οδό κάθετη σε αυτοκινητόδρομο.

Το γεγονός ότι ο οδηγός Ψ1 εκινείτο με ταχύτητα μεγαλύτερη της επιτρεπόμενης κατά 10 χιλιόμετρα την ώρα, όπως επίσης και το ότι στο αίμα τούτου ανιχνεύτηκε ποσότητα οινοπνεύματος σε ποσοστό 0,20 gr/l, δεν είναι περιστάσεις, που, αν έλειπαν, θα είχαν συντελέσει στην αποτροπή του ατυχήματος, δοθέντος ότι η αποφυγή της σύγκρουσης ήταν αδύνατη για οποιονδήποτε οδηγό υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, αφού τέτοια δυνατότητα δεν παρείχε η μικρή κυρίως απόσταση που χώριζε τα οχήματα λίγο πριν τη σύγκρουση".

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες στο ουσιώδες ζήτημα των περιστάσεων και των ειδικότερων συνθηκών σύγκρουσης των οχημάτων και ιδιαίτερα στο κρίσιμο θέμα της υπαιτιότητας (ή συνυπαιτιότητας) των παραπάνω οδηγών που έχουν εμπλακεί στο θανατηφόρο ατύχημα, καθώς και της ύπαρξης του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ παραλείψεων των οδηγών των οχημάτων και της σύγκρουσης που επακολούθησε.

Ειδικότερα η αναιρεσιβαλλομένη: α) Δεν αναφέρει καταρχήν αν η νέα Εθνική οδός Πατρών- Πύργου, στη χιλιομετρική θέση 36,700 που διασταυρώνεται με ανώνυμη οδό (κόμβος), όπου έγινε η σύγκρουση των δύο αυτοκινήτων και το θανατηφόρο ατύχημα, είναι ευθεία και σε πόση απόσταση από το σημείο (κόμβο) εκείνο, αν είναι κατοικημένη ή όχι περιοχή και αν υπήρχαν στην Εθνική οδό, σε κάποια απόσταση πριν από τον κόμβο, τοποθετημένες πινακίδες αναγγελίας συγκεκριμένων κινδύνων και ρυθμιστικών της κυκλοφορίας ("Κ" ή "Ρ" του άρθρου 4 του ΚΟΚ), που έπρεπε να προσέξει ιδιαίτερα ο πρώτος αναιρεσίβλητος, οδηγός του ΙΧΦ αυτοκινήτου (με ρυμουλκούμενο), ώστε να διέλθει από τη διασταύρωση (κόμβο) χωρίς ατύχημα, με λήψη έγκαιρων και κατάλληλων μέτρων στην οδήγηση, ιδίως μείωση της ταχύτητας πορείας του.

β) Δεν αιτιολογεί επαρκώς, εάν η οδική συμπεριφορά του αναιρεσίβλητου οδηγού του φορτηγού αυτοκινήτου ήταν σύννομη στην ένδικη σύγκρουση, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις από τις διατάξεις των άρθρων 19 παρ. 1, 2, 3 και 20 του ν. 2696/1999 (ΚΟΚ), ούτε κάνει λόγο αν ο ως άνω οδηγός του φορτηγού μπορούσε από κάποια ικανή απόσταση να δεί το ΙΧΕ αυτοκίνητο που εισέρχονταν από τα δεξιά του στη διασταύρωση (κόμβο) και αν πράγματι το είδε να εισέρχεται στη διασταύρωση, χωρίς εκείνος να κάνει κάποια κίνηση (μείωση της ταχύτητάς του, χρήση πέδης κ.λ.π) για αποφυγή της σύγκρουσης.

γ) Δεν εκθέτει αν τα συγκρουσθέντα αυτοκίνητα στη διασταύρωση (κόμβο), ώρα 20.10 στις 23-4-2001, που το φως της ημέρας είχε υποχωρήσει και καθιστούσε αυτά δυσδιάκριτα, είχαν αναμμένα τα φώτα της κίνησης (μεγάλη ή μεσαία), σε καταφατική δε περίπτωση δεν υπάρχει κάποια αιτιολογία, γιατί ο οδηγός του φορτηγού δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα και από ικανή απόσταση το ΙΧΕ αυτοκίνητο ώστε να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για την αποφυγή της σύγκρουσης, όπως και ο θανών οδηγός το φορτηγό αυτοκίνητο.

δ) Δεν έχει επαρκείς αιτιολογίες, αναφορικά με την κίνηση και τη θέση των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων κατά το χρόνο της σύγκρουσης και ιδίως με τα σημεία σύγκρουσής τους, ούτε κάνει λόγο για τις τελικές θέσεις (που δεν αξιολογεί) στις οποίες βρέθηκαν αυτά μετά τη σύγκρουσή τους. ε) Δεν αναφέρει αν και σε ποιά απόσταση από το σημείο της σύγκρουσης το ΙΧΕ αυτοκίνητο παρασύρθηκε από το φορτηγό αυτοκίνητο και αν το γεγονός της παράσυρσης δικαιολογείται από την άνω ταχύτητα του φορτηγού, ούτε παραθέτει καθόλου σκέψεις για τις συνθήκες κυκλοφορίας των οχημάτων στη νέα Εθνική οδό Πατρών- Πύργου και μάλιστα στον κόμβο αυτό, κατά το χρόνο ατυχήματος, αν δηλαδή υπήρχαν και άλλα οχήματα που κινούνταν στο ίδιο ρεύμα πορείας με αυτό του φορτηγού αυτοκινήτου, μπροστά και πίσω απ' αυτό, αλλά και στο αντίθετο ρεύμα πορείας.

στ) Δεν διευκρινίζει αν το φορτηγό αυτοκίνητο πραγματοποίησε αποφευκτικό ελιγμό προς τα αριστερά και τροχοπέδησε αμέσως μόλις αντιλήφθηκε, την τελευταία στιγμή, την αιφνίδια είσοδο του ΙΧΕ αυτοκινήτου στο ρεύμα πορείας του, χωρίς ωστόσο να αποφύγει τη σύγκρουση λόγω της μικρής απόστασης των οχημάτων.

Και ζ) Δεν αιτιολογεί επαρκώς, γιατί η ταχύτητα "των 80 χιλιομέτρων την ώρα που είχε φορτηγό κατά τη σύγκρουση, αντί της επιτρεπόμενης των 70 χλμ την ώρα, κατά το άρθρο 20 του ΚΟΚ" και η ανίχνευση "ποσότητας οινοπνεύματος σε ποσοστό 0,20 gr/l στο αίμα του οδηγού του φορτηγού", δεν είναι περιστάσεις "που, αν έλειπαν, θα είχαν συντελέσει στην αποτροπή του ατυχήματος, δοθέντος ότι η αποφυγή της σύγκρουσης ήταν αδύνατη για οποιονδήποτε οδηγό υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, αφού τέτοια δυνατότητα δεν παρείχε η μικρή κυρίως απόσταση που χώριζε τα οχήματα λίγο πριν τη σύγκρουση".

Με όλες αυτές τις ελλιπείς αιτιολογίες καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της υπαιτιότητας των ως άνω οδηγών στο θανατηφόρο αυτό ατύχημα και ιδίως της ύπαρξης αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ των παραλείψεων των παραπάνω οδηγών και της σύγκρουσης των οχημάτων τους που έγινε στην ως άνω διασταύρωση (κόμβο).

Τα ζητήματα αυτά ασκούσαν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Δεν είναι έτσι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή μη εφαρμογή των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν. Συνακόλουθα, οι τρίτος κύριος και δεύτερος πρόσθετος λόγοι αναίρεσης, που προβλέπονται (κατ' εκτίμηση ο πρώτος) από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ., όπως αυτοί στην παρούσα υπόθεση σε κάθε περίπτωση παραδεκτά διευκρινίστηκαν και συμπληρώθηκαν από τον εισηγητή αρεοπαγίτη (άρθρο 562 παρ. 4 Κ.Πολ.Δικ.), με τους οποίους προβάλλονται ασάφειες και ανεπάρκειες αιτιολογιών σε σχέση με τα πιο πάνω ουσιώδη ζητήματα, πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της μεταξύ των διαδίκων της παρούσας δίκης, παραπεμφθεί δε μετά απ' αυτά η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε, γιατί είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δικ.).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-

Απορρίπτει : 1) ό,τι κρίθηκε σαν απορριπτέο στο σκεπτικό, 2) την από 6-2-2006 αίτηση και τους από 23-3-2007 πρόσθετους λόγους, για αναίρεση της 659/2005 απόφασης του Εφετείου Πατρών, που φέρονται ότι ασκήθηκαν από τους χ3, χ7, χ9, και χ17, 3) τις ασκηθείσες στο ακροατήριο παρεμβάσεις - δηλώσεις, για συνέχιση δίκης και παραίτηση από τα δικόγραφα της πιο πάνω αναίρεσης και πρόσθετων λόγων, που έγιναν από τους χ3α, χ3β, χ7α, χ7β, χ7γ, χ9α, χ9β, χ9γ, χ9δ, χ17α, χ17β και χ17γ και 4) την ίδια πιο πάνω αίτηση αναίρεσης και τους ίδιους πρόσθετους λόγους, που φέρονται να ασκήθηκαν από τους χ8, χ15 και τον δικαιοπάροχο (χ13) των χ13α, χ13β και χ13γ.

-Καταργεί τη δίκη, ως προς τους χ6, χ12, χ14, χ4α, χ4β, χ4γ, και τους αναιρεσίβλητους.

-

Καταδικάζει τους παραπάνω υπό τους αριθμούς (3) και (4) αναφερόμενους διαδίκους, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, που ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

-

Αναιρεί την 659/2005 απόφαση του Εφετείου Πατρών, κατά τις διατάξεις που αφορούν τους αναιρεσείοντες Χ1, Χ2, Χ5, Χ10, Χ11 και Χ16, και τους αναιρεσίβλητους.

-

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο Πατρών που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

-

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των πιο πάνω αναιρεσειόντων, που ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Απριλίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Απριλίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ