Supreme Court dismisses appeal in traffic accident case, upholding lower court's finding of partial contributory negligence for the appellant driver.

Απόφαση 821 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 821/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Μαΐου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ. Δ. του Φ. και 2) Ε. συζ. Χ. Δ., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Φραγκανδρέα.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Σ. Λ. του Π., 2) Α. συζ. Σ. Λ., 3) Γ. Λ. του Σ., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Κορμπάκη, που δεν κατέθεσε προτάσεις και 4) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ Η ΕΘΝΙΚΗ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Σπανέλη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-2-2010 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 8-4-2010 αγωγή της ήδη 4ης των αναιρεσιβλήτων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2252/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3102/2013 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 24-10-2013 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς διάβασε την από 23-4-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 24-10-2013 αιτήσεως για αναίρεση της 3102/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των 1ου, 2ης και 3ης των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 914, 330, 297 και 298 ΑΚ προκύπτει ότι προϋποθέσεις της ευθύνης προς αποζημίωση είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, το παράνομο της πράξης ή της παράλειψης αυτού και η ύπαρξη μεταξύ της πράξης ή της παράλειψης και της ζημίας που επήλθε αιτιώδους συνάφειας, η οποία υπάρχει όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνομένου προσώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ήταν ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα.

Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε κυριαρχικώς ως αποδειχθέντα, επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή, από το δικαστήριο της ουσίας, των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. Γ.Π.Ν/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων οχημάτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Εξ άλλου, η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας δεν θεμελιώνει αυτή καθαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθέντος αποτελέσματος.

Τέλος, με τις διατάξεις τον άρθρου 16 παρ. 1 και 12 παρ. 1 του ν. 2696/1999 (Κ.Ο.Κ.) ορίζεται ότι "ο οδηγός κάθε οχήματος υποχρεούται τηρουμένων των διατάξεων των άρθρων 12 παρ. 1 και 17 παρ. 6 του παρόντος Κώδικος, να οδηγεί το όχημά του πλησίον του δεξιού άκρου του οδοστρώματος και αν ακόμη ολόκληρο το οδόστρωμα είναι ελεύθερο". "Οι οδηγοί υποχρεούνται να οδηγούν με σύνεση και με διαρκώς τεταμένη την προσοχή".

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στις 7-12-2008 και περί ώρα 06:40’ ο Χ. Δ. οδηγώντας το υπ’ αρ. κυκλοφ. ... ΙΧΕ αυτοκίνητο ιδιοκτησίας της συζύγου του Ε.

Δ., εκινείτο στην 73,300 χιλιομετρική θέση της ΝΕΟ - Πατρών - Πύργου με κατεύθυνση από την Πάτρα προς τον Πύργο. Η οδός αυτή στην εν λόγω χιλιομετρική θέση είναι διπλής κατεύθυνσης, με μία λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, με πλάτος οδοστρώματος 7,20 μέτρα. Εκατέρωθεν του οδοστρώματος υπάρχει ασφάλτινο έρεισμα πλάτους 2 μέτρων.

Στον άξονα του οδοστρώματος υπάρχει διπλή συνεχόμενη διαχωριστική γραμμή κατά μήκος του οδοστρώματος που χωρίζει τα δύο ρεύματα αυτού. Δεν υπάρχει τεχνητός φωτισμός, ενώ η ορατότητα δεν περιορίζεται από κανένα εμπόδιο και το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας είναι 90 χιλιόμ. την ώρα. Προ της ως άνω χιλιομετρικής θέσης, στην άκρη του ερείσματος του ρεύματος κυκλοφορίας προς Πύργο υπήρχε τοποθετημένη πινακίδα Κ-1α που εφιστούσε την προσοχή αυτών που χρησιμοποιούν την οδό, για επικίνδυνη δεξιά στροφή που υπάρχει στην οδό προς την κατεύθυνσή τους, ώστε να μειώνουν την ταχύτητά τους, ενώ στην άκρη του ερείσματος του ρεύματος κυκλοφορίας προς Πάτρα υπήρχε τοποθετημένη πινακίδα Κ-16 που εφιστούσε την προσοχή για επικίνδυνη δεξιά στροφή που υπάρχει προς την κατεύθυνση της κίνησής τους για να μειώσουν ταχύτητα.

Κατά την ως άνω χρονική στιγμή, στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, δηλαδή με κατεύθυνση από τον Πύργο προς την Πάτρα, εκινείτο ο Π. Λ., οδηγώντας το υπ’ αρ. κυκλοφ. ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας του πρώτου εναγομένου, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην τέταρτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία της κύριας αγωγής.

Ο οδηγός αυτός, οδηγώντας υπό την επήρεια οινοπνεύματος, σε συγκέντρωση 2,45 γρ./λίτρο αίματος, που ανιχνεύθηκε με την μέθοδο της αιμοληψίας (βλ. υπ’ αρ. πρωτ. ...10-1-09 έκθεση τοξικολογικής ανάλυσης του Πανεπιστημίου Πατρών) και με ταχύτητα η οποία οπωσδήποτε πρέπει να υπερέβαινε το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 90 χιλ./ώρα, έχασε τον έλεγχο του οχήματός του και κινούμενος αριστερά της διπλής συνεχόμενης διαχωριστικής γραμμής του οδοστρώματος, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας.

Ο Χ. Δ., οδηγός του υπ’ αρ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, αντιλήφθηκε την είσοδο του οχήματος αυτού στο οδόστρωμα του ρεύματος κυκλοφορίας στο οποίο εκινείτο ο ίδιος, και έθεσε σε λειτουργία τα ηχητικά όργανα (κόρνα) του οχήματός του, ενώ συγχρόνως αναβόσβησε τα φώτα διασταύρωσης προκειμένου να επιστήσει την προσοχή του άλλου οδηγού για τον κίνδυνο ατυχήματος.

Ο Χ. Δ. εκινείτο στο αριστερό τμήμα του ρεύματος πορείας του πλησίον της διαχωριστικής διπλής γραμμής που χωρίζει τα δύο ρεύματα πορείας, και σε απόσταση 1 περίπου μέτρου από αυτήν, ήτοι υπήρχε ελεύθερο πλάτος οδοστρώματος δεξιά του περίπου 0,90 εκατ. όπως και το ασφάλτινο έρεισμα πλάτους 2 μέτρων. Ο Π. Λ. συνέχισε την πορεία του στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας έχοντας χάσει τον έλεγχο του οχήματός του, προφανώς λόγω της μέθης, με αποτέλεσμα να επιπέσει με το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματός του επί του εμπρόσθιου και αριστερού τμήματος του οχήματος που οδηγούσε ο Χ.

Δ.. Το όχημα του τελευταίου με την σύγκρουση περιεστράφη και ακινητοποιήθηκε κάθετα στο οδόστρωμα του ρεύματος πορείας του κατά το μεγαλύτερο μέρος του και κατά μισό μέτρο εντός του ασφάλτινου ερείσματος, ενώ το όχημα του Π. Λ. λόγω της υπερβολικής του ταχύτητας, παρεξέκλινε διαγώνια, εσύρθη επί 11,30 μέτρα από το σημείο της σύγκρουσης επί του οδοστρώματος κάνοντας χαραγή επ’ αυτού με τους αριστερούς τροχούς και τις ζάντες τους, διέβη το ασφάλτινο έρεισμα και το πρανές του δικού του ρεύματος πορείας και έπεσε στον αποστραγγιστικό χάνδακα βάθους 2 περίπου μέτρων.

Από την δύναμη της πρόσκρουσης, την εν συνεχεία πορεία του και την πτώση του επί του αποστραγγιστικού χάνδακα ο Π. Λ. υπέστη θανάσιμο τραυματισμό, ενώ ο Χ. Δ. τραυματίσθηκε και διακομίσθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Αμαλιάδος, και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην ορθοπεδική κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Πατρών.

Υπό τα ανωτέρω εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά, η πρόκληση του ενδίκου ατυχήματος οφείλεται πρωτίστως σε υπαιτιότητα του Π. Λ., ο οποίος οδηγούσε χωρίς σύνεση και προσοχή, με υπερβολική ταχύτητα και ευρισκόμενος σε κατάσταση μέθης, με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο του οχήματός του και να εισέλθει ανεπίτρεπτα στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, παραβιάζοντας την διπλή συνεχόμενη διαχωριστική γραμμή στον άξονα της οδού, με αποτέλεσμα να επιπέσει όπως προαναφέρθηκε επί του οχήματος του Χ.

Δ.. Υπάρχει όμως και μια μικρή, κατά ποσοστό 20%, συνυπαιτιότητα του Χ. Δ., συνιστάμενη στο ότι ο τελευταίος δεν οδηγούσε με τεταμένη την προσοχή του και δεν προέβη σε αποφευκτικό ελιγμό προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του, παρόλο που υπήρχε ελεύθερο πλάτος οδοστρώματος περίπου 0,90 εκατ. και ασφάλτινο έρεισμα 2 μέτρων και μπορούσε συγχρόνως με το αναβόσβημα των φώτων του οχήματός του και το πάτημα της κόρνας να επιχειρήσει αποφευκτική κίνηση προς τα δεξιά του, αφού δεν αποδείχθηκε ότι εκινείτο άλλο όχημα παράλληλα και δεξιά του, ώστε να είναι τούτο αδύνατον.

Αντίθετα με τους αγωγικους ισχυρισμούς του Χ. Δ. ότι δεξιά του υπήρχε αποστραγγιστικός αύλακας, από το προσκομιζόμενο σχεδιάγραμμα του τόπου του τροχαίου δυστυχήματος του Τ.Τ. Αμαλιάδος, αποδεικνύεται ότι, το πιθανό σημείο σύγκρουσης των οχημάτων (όπου και ευρέθησαν σπασμένα γυαλιά, λάδια, νερά και πλαστικά) απέχει από την διπλή διαχωριστική γραμμή που χωρίζει τα δύο ρεύματα, ενάμιση μέτρο, ενώ το όλο πλάτος του οδοστρώματος στο ρεύμα που εκινείτο ο Χ.

Δ. είναι 3,60 μέτρ., στη συνέχεια του οποίου υπάρχει ασφάλτινο έρεισμα πλάτους 2 μέτρ. και στη συνέχεια υπάρχουν δένδρα. Ο αποστραγγιστικός αύλακας υπάρχει στο αντίθετο ρεύμα πορείας (στο οποίο κανονικά έπρεπε να κινείται ο Π. Λ.) και όχι στο ρεύμα προς Πύργο, όπως αναληθώς ισχυρίζεται ο Χ. Δ.. Από την απεικόνιση του σχεδιαγράμματος της τροχαίας και το σημείο σύγκρουσης των οχημάτων, αλλά και τα βλαβέντα μέρη αυτών (εμπρόσθια τμήματα των δύο οχημάτων), αποδεικνύεται ότι ο Χ.

Δ. δεν οδηγούσε όπως θα έπρεπε με συνεχώς τεταμένη την προσοχή του, αντίθετα οδηγώντας πλησίον της διπλής διαχωριστικής γραμμής και ενώ αντιλήφθηκε την λανθασμένη είσοδο στο ρεύμα του, του αντιθέτως κινουμένου οχήματος, ουδένα αποφευκτικό ελιγμό ενήργησε προς τα δεξιά του, ενώ υπήρχε ελεύθερος χώρος για να κινηθεί προς τα δεξιά, καταλαμβάνοντας όχι μόνον το δεξιό τμήμα του ρεύματος πορείας του αλλά και το πλάτους 2 μέτρων ασφάλτινο έρεισμα, καθόσον στο συγκεκριμένο σημείο η οδός είχε μεγάλο πλάτος και από κανένα στοιχείο δεν αποδεικνύεται κίνηση άλλου οχήματος τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή στα δεξιά του οχήματος του Χ.

Δ. που να εμποδίζει τον προς τα δεξιά ελιγμό του, ούτε ο ίδιος έχει τέτοιο ισχυρισμό. Εάν ο Χ. Δ. είχε προβεί στην ως άνω αποφευκτική κίνηση, την οποία μπορούσε και ήταν σε θέση να ενεργήσει, θα ήταν δυνατόν να αποφευχθεί η πρόκληση του ενδίκου ατυχήματος, γι’ αυτό και τα ποσοστά συνυπαιτιότητας των δύο οδηγών ανέρχονται σε 20% για τον Χ.

Δ. και 80% για τον Π. Λ., απορριπτόμενων ως αβασίμων όλων των αντίθετων ισχυρισμών των εκκαλούντων και αντεκκαλούντων". Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις που εφάρμοσε, διέλαβε δε πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς την κρίση του ότι συνυπαίτιος της ένδικης συγκρούσεως είναι και ο πρώτος αναιρεσείων, δεχόμενο ότι αυτός αντιλήφθηκε την είσοδο του οχήματος, που οδηγούσε ο θανών Π.

Λ. στο οδόστρωμα του ρεύματος κυκλοφορίας του, στο οποίο εκινείτο και αυτός και έθεσε σε λειτουργία τα ηχητικά όργανα (κόρνα) του οχήματός του, ενώ συγχρόνως αναβόσβηνε τα φώτα διασταυρώσεως, προκειμένου να επιστήσει την προσοχή του άλλου οδηγού για τον κίνδυνο ατυχήματος. Καταλόγισε δε και σ’ αυτόν συνυπαιτιότητα κατά ποσοστό 20%, διότι οδηγούσε στο αριστερό τμήμα του ρεύματος πορείας του πλησίον της διαχωριστικής γραμμής και σε απόσταση ενός περίπου μέτρου απ’ αυτήν και διότι δεν προέβη σε αποφευκτικό ελιγμό προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του, παρόλο που υπήρχε ελεύθερο πλάτος οδοστρώματος 0,90 εκατ.

και ασφάλτινο έρεισμα δύο μέτρων και μπορούσε συγχρόνως με το αναβόσβημα των φώτων του οχήματός του και το πάτημα της κόρνας να επιχειρήσει αποφευκτική κίνηση προς τα δεξιά του. Επομένως, οι πρώτος και δεύτερος από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος αναιρέσεως προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, από τους οποίους η τέταρτη ασφαλιστική εταιρεία κατέθεσε και προτάσεις (άρθ. 176 και 183 ΚΠολΔ). Τέλος πρέπει να διαταχθεί να εισαχθεί το παράβολο στο δημόσιο ταμείο (άρθ. 495 παρ. 4 εδ.

ε’ ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-10-2013 αίτηση για αναίρεση της 3102/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει 1) για τους πρώτο, δεύτερη και τρίτη των αναιρεσιβλήτων σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ και 2) για την τέταρτη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ. Και

Διατάζει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο το παράβολο με αριθμούς 2831863, 1309881 σειρά Α’ (Δημοσίου) και 057085, 057086, 057087 σειρά Α’ (ΤΑ.Χ.ΔΙΚ.).

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Μαΐου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 10 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ