Supreme Court annuls appeal judgment for misapplying land registration law regarding acquisitive prescription calculation start date.

Απόφαση 819 / 2025 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 819/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Θεοφάνη, Αγαθή Δερέ, Μερόπη Τζουγκαράκη, Ευαγγελία Στεργίου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 20 Μαρτίου 2024, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν. Μ. του Α., κατοίκου ..., δικηγόρου, ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως, και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Θωμαΐδα Κουρτέση, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-3-2018 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 21/2019 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 442/2020 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 24-10-2022 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο αναιρεσείων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 24-10-2022 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η εκδοθείσα αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 442/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, η οποία έκανε δεκτή τυπικά και κατ'ουσίαν την έφεση του εναγομένου εκκαλούντος και ήδη αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου, εξαφάνισε την εκκαλουμένη υπ' αρ. 21/2019 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας με την οποία είχε γίνει δεκτή η αναγνωριστική κυριότητας και διόρθωσης πρώτης κτηματολογικής εγγραφής αγωγή του ενάγοντος εφεσιβλήτου και ήδη αναιρεσείοντος κατά του Ελληνικού Δημοσίου, κράτησε την υπόθεση και δίκασε αυτή στην ουσία της και στη συνέχεια απέρριψε την αγωγή. Η ένδικη αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Επομένως είναι παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Σύμφωνα με τις παρ. 2α, εδ.α`, 3α`, αα, ββ και στ` του άρθρου 6 του Ν. 2664/1998, όπως αυτός ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο (2016) και όπως η τελευταία περίπτωση προστέθηκε με το άρθρο 37 παρ. 2 Ν. 4315/2014 ορίζεται ότι : "Σε περίπτωση ανακριβούς πρώτης εγγραφής μπορεί να ζητηθεί, με αγωγή ενώπιον του αρμόδιου καθ` ύλην και κατά τόπον Πρωτοδικείου, η αναγνώριση του δικαιώματος που προσβάλλεται με την ανακριβή εγγραφή και η διόρθωση, ολικά ή μερικά, της πρώτης εγγραφής(παρ. 2α`). "........, όταν πρόκειται για διόρθωση αρχικής εγγραφής επί γεωτεμαχίου με την ένδειξη "αγνώστου ιδιοκτήτη" κατά την έννοια της παραγράφου 1 του άρθρου 9 και ο δικαιούχος επικαλείται ως τίτλο κτήσης την έκτακτη χρησικτησία, ασκείται η αγωγή της παραγράφου 2 που απευθύνεται κατά του Ελληνικού Δημοσίου (περ. ββ`)". "Όταν ο τίτλος κτήσης του δικαιώματος που προσβάλλεται με την ανακριβή εγγραφή και για το οποίο ζητείται η διόρθωση είναι χρησικτησία, η συμπλήρωση της νομής υπολογίζεται κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής της παραγράφου 2 ......(περ. στ')".

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την παραδεκτή (άρθρ. 561 παρ.2 ΚΠολΔ) για τις ανάγκες της αναιρετικής διαδικασίας επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασής του, δέχτηκε σχετικά με το παραδεκτό της αίτησης του αναιρεσείοντος, τα εξής: "...ο εφεσίβλητος με την από 28-3-2018 και με αριθ. εκθ. κατάθ. 260/2018 αγωγή του προς το Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας,....., εξέθετε ότι είναι κύριος των περιγραφόμενων στην αγωγή ακινήτων με ΚΑΕΚ ... και ..., εμβαδού 5.263 τ.μ. και 5.490 τ.μ., τα οποία βρίσκονται στη θέση "..." της κτηματικής περιφέρειας Τυρνάβου. Ότι κατέστη κύριος των ακινήτων με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, η οποία συμπληρώθηκε το έτος 2015, νεμόμενος τα ακίνητα από το έτος 1995, όταν και μεταβιβάστηκαν στον ίδιο κατόπιν άτυπης πώλησης από τον Θ. Λ. του Β. και διενεργώντας τις αναφερόμενες στο δικόγραφο της αγωγής πράξεις νομής. Ότι κατά τη διαδικασία κτηματογράφησης φέρονται τα ανωτέρω ακίνητα να είναι "αγνώστου ιδιοκτήτη".

Για τους λόγους αυτούς ζήτησε να αναγνωριστεί κύριος των ανωτέρω περιγραφόμενων ακινήτων και να διορθωθεί η ανακριβής πρώτη εγγραφή που αφορά αυτά, προκειμένου να αναγραφεί ότι αυτός είναι κύριος των ακινήτων με αιτία κτήσης την έκτακτη χρησικτησία. Επί της αγωγής αυτής, που συζητήθηκε αντιμωλία των διαδίκων, εκδόθηκε η εκκαλουμένη με 21/2019 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, συγκροτηθέντος από Κτηματολογικό Δικαστή, που αφού έκρινε παραδεκτή και νόμιμη αυτή, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 1000, 1045 ΑΚ, 70 ΚΠολΔ και του άρθρου 6 του v. 2664/1998 ακολούθως κατόπιν εκτίμησης των αποδείξεων την έκανε δεκτή ως ουσία βάσιμη. Κατά της απόφασης αυτής παραπονείται το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο με την έφεσή του, για τους διαλαμβανόμενους σ' αυτή λόγους και ζητεί την εξαφάνισή της με σκοπό να απορριφθεί η αγωγή.

Από το περιεχόμενο της αγωγής που προεκτέθηκε, προκύπτει ότι ο ενάγων στηρίζει το δικαίωμα της κυριότητας του επί των επιδίκων δύο ακινήτων στον πρωτότυπο τρόπο κτήσης, ήτοι έκτακτη χρησικτησία, ως αποκτήσας τη νομή αυτών με άτυπη αγορά το έτος 1995 η οποία συμπληρώθηκε το έτος 2015. Από το έτος, όμως, 1995 που απέκτησε τη νομή του επιδίκου και μέχρι την έναρξη της λειτουργίας του εθνικού κτηματολογίου στην περιοχή ... (όπου βρίσκονται τα επίδικα) την 13-4-2005, δεν συμπληρώνεται ο απαιτούμενος ελάχιστος χρόνος (εικοσαετία) προς κτήση της επικαλούμενης κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία, και συνεπώς δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που θεμελιώνουν την ιστορική βάση της ένδικης αγωγής, που στηρίζεται αποκλειστικά στη με πρωτότυπο τρόπο κτήση της κυριότητας του ενάγοντος επί των επιδίκων ακινήτων, ενόψει μάλιστα και του γεγονότος του ότι ο ενάγων δεν επικαλείται προσμέτρηση στο χρόνο της δικής του νομής και του χρόνου νομής του δικαιοπάροχου του, όπως απαιτείται κατά το αρθ. 1051 ΑΚ (ΑΠ 818/10 Νόμος).

Κατά συνέπεια η ένδικη αγωγή κρίνεται ως μη νόμιμη, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στη προηγηθείσα μείζονα σκέψη. Επομένως, το πρωτόδικο Δικαστήριο που έκρινε την αγωγή ορισμένη και νόμιμη και, στη συνέχεια, ουσιαστικά βάσιμη, εσφαλμένα εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 6 του Ν. 2664/1998 και 1045 του ΑΚ". Στη συνέχεια το Εφετείο έκανε δεκτή την έφεση κατ' ουσίαν, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, κράτησε την υπόθεση, δίκασε αυτή κατ' ουσία και απέρριψε την αγωγή.

Ειδικότερα το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του, όπως προκύπτει από αυτήν, έκρινε ότι η αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος έχει ασκηθεί απαραδέκτως, διότι κατά την έναρξη ισχύος του κτηματολογίου στην περιοχή των Φαρσάλων του Ν. Λάρισας, την 13-4-2005, δεν είχε συμπληρωθεί εικοσαετής άσκηση νομής αυτού επί του επιδίκου ακινήτου, η οποία, κατά τα αναφερόμενα στην αγωγή, είχε αρχίσει το έτος 1995 και επομένως ο ενάγων δεν είχε υφιστάμενο εμπράγματο δικαίωμα στο ως άνω ακίνητο προς εγγραφή στα κτηματολογικά βιβλία.

Πλην όμως, κατά τα αναφερθέντα στην πιο πάνω νομική σκέψη, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 6 παρ.3 περ. στ` του ν. 2664/1998, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 37 παρ. 2 του ν. 4315/2014, ήτοι πριν την άσκηση της ένδικης αγωγής, η οποία ασκήθηκε το έτος 2018, όταν ο τίτλος κτήσης του δικαιώματος για το οποίο ζητείται η διόρθωση είναι χρησικτησία, η συμπλήρωση της νομής υπολογίζεται κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής, ήτοι στην προκείμενη περίπτωση το έτος 2018, με αποτέλεσμα ο αναιρεσείον να έχει ήδη συμπληρώσει εικοσαετή άσκηση νομής επί του ακινήτου.

Επομένως, το Εφετείο, το οποίο έκρινε ότι η αίτηση είναι μη νόμιμη, ενώ ήταν νόμιμη, ερμήνευσε εσφαλμένα τον ουσιαστικό κανόνα της διάταξης του άρθρου 6 παρ.3 περ.στ' του Ν. 2664/1998, όπως η περίπτωση αυτή (στ') προστέθηκε με το άρθρο 37 παρ.2 του Ν. 4315/2014, υποπίπτοντας, έτσι, στην από τον αριθμό 1 πλημμέλεια του άρθρου 559 ΚΠολΔ και πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο σχετικός λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η ανωτέρω πλημμέλεια.

Συνεπώς, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Επιπλέον πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που κατέθεσε (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί το ηττηθέν αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ) τα οποία όμως θα επιβληθούν μειωμένα κατά τα άρθρα 22 παρ.1 και 3 του Ν. 3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ.18 Εισ.Ν. Κ.Πολ.Δ., 5 παρ.12 του Ν. 1738/1987 και 2 της Υ.Α. 134.423/1992 (Οικονομικών και Δικαιοσύνης), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ` αριθμ. 442/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος κατά το ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Μαρτίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Μαΐου 2025.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου