Supreme Court dismisses divorce appeal, upholding lower court's finding of marital breakdown by two-year separation.

Απόφαση 818 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 818/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αλτάνα Κοκκοβού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Τζανερρίκο, Γεώργιο Χριστοδούλου, Βασίλειο Μαχαίρα και Ασημίνα Υφαντή - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 25 Ιανουαρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μ. θυγατέρας Κ. Μ., συζύγου Ε. Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ανδρέα Τζέλλη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ε. Α. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαργαρίτα Πετράκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16/2/2015 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2472/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 43/2020 του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20/2/2020 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών, υπ'αρθμ. 43/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς, η οποία δέχθηκε την έφεση της αναιρεσείουσας, εξαφάνισε την εκκαλούμενη υπ'αρθμ.2472/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, δέχθηκε την αγωγή του αναιρεσιβλήτου και απήγγειλε τη λύση του μεταξύ των διαδίκων γάμου. Η αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 αρθμ. 3 ΚΠολΔ).

Από τα άρθρα 218 παρ. 1 και 219 παρ. 1 ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με το άρθρο 591 παρ.1 ιδίου κώδικα, προκύπτει ότι σε περίπτωση επικλήσεως εκ μέρους του ενάγοντος συζύγου δύο βάσεων του άρθρου 1439 ΑΚ, δυνάμει των οποίων αιτείται τη λύση του γάμου του και συγκεκριμένα, λόγω ισχυρού κλονισμού από λόγο που αφορά το πρόσωπο του εναγομένου συζύγου, σύμφωνα με την παραγράφο 1, αλλά και λόγω ισχυρού κλονισμού, που τεκμαίρεται, λόγω διετούς διαστάσεώς τους, σύμφωνα με την παράγραφο 3, και ανεξάρτητα αν υπάρχει απλή σώρευση ή επικουρική, το δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο, με βάση την αρχή της εξουσίας διαθέσεως (άρθ. 106 ΚΠολΔ), να λάβει υπόψη τη σειρά προτεραιότητας, που υποδεικνύει ο ενάγων, αλλά μπορεί να ερευνήσει πρώτα τη βάση της διετούς διαστάσεως, ακόμη και αν υποβάλλεται επικουρικά, και μόνον, αν αυτή δεν αποδεικνύεται, να προχωρήσει στην έρευνα της κύριας βάσεως και τούτο, διότι οι άνω βάσεις της αγωγής διαζυγίου αναπτύσσουν ισοδύναμη ενέργεια, καθόσον η αιτούμενη με αυτές διάπλαση, που είναι η λύση του γάμου και όχι η δικαστική διάγνωση του λόγου διαζυγίου που δικαιολογεί την απαγγελία του, επέρχεται ήδη με την αποδοχή της μίας βάσεως, έστω και επικουρικής, ώστε να καθίσταται αλυσιτελής η έρευνα της άλλης βάσεως, για έλλειψη εννόμου συμφέροντος του ενάγοντος, το οποίο δεν υφίσταται ούτε για την άσκηση εφέσεως ούτε και αναιρέσεως για το λόγο αυτό εκ μέρους του, αφού με την παραδοχή της επικουρικής βάσεως της αγωγής του και τη λύση του γάμου, που επιδίωκε με αυτή, θεωρείται ότι νίκησε (ΑΠ 315/2018, ΑΠ 20/2015, ΑΠ 470/2005).

Εξάλλου για να είναι ορισμένη η αγωγή διαζυγίου για διετή διάσταση αρκεί να αναφέρεται σ' αυτή, ότι οι σύζυγοι βρίσκονται σε διάσταση, η οποία διήρκησε επί δύο, τουλάχιστον, συναπτά έτη, υπολογιζόμενα αναδρομικά, από το χρόνο της πρώτης συζητήσεως. Περαιτέρω εξειδίκευση του νομικού όρου "διάσταση" δεν είναι αναγκαία και, συγκεκριμένα ουδόλως απαιτείται η ειδική αναφορά του ψυχικού στοιχείου, ότι, δηλαδή, υφίσταται βούληση των διιστάμενων συζύγων να αποστούν της έννομης σχέσεως, αφού με τον όρο "διάσταση" νοείται, τόσο η φυσική, όσο και η ψυχική αποξένωση των συζύγων, με τη θέληση να μην έχουν κοινωνία βίου.

Η βούληση δε των συζύγων, για διακοπή , οριστικά, της έγγαμης συμβιώσεως και αν ακόμη ήθελε θεωρηθεί, πως αποτελεί στοιχείο της αγωγής, δεν είναι ανάγκη να αναφέρεται με πανηγυρική λεκτική διατύπωση, αλλ' αρκεί να προκύπτει με σαφήνεια, από το όλο περιεχόμενο της αγωγής (ΑΠ 1962/2014, ΑΠ 1679/2014, ΑΠ 1628/2012).

Περαιτέρω, με το άρθρο 559 αριθμ. 1 εδ. α ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, παραβιάζεται είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία συντελείται, όταν εφαρμόζεται κανόνας ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ πρέπει να εφαρμοσθεί, ή όταν εφαρμόζεται εσφαλμένως, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ. ΑΠ 7/2006 και ΑΠ 70/2013). Η νομική αοριστία της αγωγής ή της ενστάσεως, η συνδεόμενη με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο για το σχηματισμό της κρίσεώς του για τη νομική επάρκεια της αγωγής ή της ενστάσεως, αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για τη θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέσθηκε σε λιγότερα, ενώ η ποσοτική αοριστία της αγωγής ή της ενστάσεως, η οποία υπάρχει όταν δεν συγκεκριμενοποιούνται όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά τον νόμο για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής ή της ενστάσεως, ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αριθ. 8 ή 14 ΚΠολΔ (ΑΠ 1679/2014, ΑΠ 1628/2012).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το δικόγραφο της από 16-2-2015 αγωγής διαζυγίου, που επισκοπείται παραδεκτά, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ, ο αναιρεσίβλητος ζήτησε τη λύση του γάμου του με την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα, για το λόγο ότι βρίσκονται σε διάσταση συνεχώς από δύο τουλάχιστον έτη και δη από τις 8-2-2009 που διεκόπη οριστικά η έγγαμη συμβίωσή τους, χωρίς πρόθεση επανασυνδέσεώς τους και ως εκ τούτου ο κλονισμός αυτής τεκμαίρεται αμάχητα.

Με αυτό το περιεχόμενο και αίτημα η ένδικη αγωγή είναι πλήρως ορισμένη, αφού περιέχει όλα τα κατά το νόμο, από τις προαναφερόμενες διατάξεις 1439 εδ. γ ΑΚ και 216 ΚΠολΔ, στοιχεία, αρκούντος για το ορισμένο αυτής του ισχυρισμού, ότι οι διάδικοι βρίσκονται σε διάσταση συνεχώς τουλάχιστον επί δύο έτη με πρόθεση διακοπής της έγγαμης συμβιώσεως.

Κατά συνέπειαν, το Εφετείο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ότι η αγωγή με το πιο πάνω περιεχόμενο και αίτημα είναι ορισμένη, διότι περιέχονται σ' αυτήν τα απαιτούμενα από τις προαναφερθείσες διατάξεις στοιχεία, δηλ. η ύπαρξη του γάμου μεταξύ των διαδίκων, η διετής τουλάχιστον διάσταση αυτών και η πρόθεση διακοπής της έγγαμης συμβιώσεώς τους, χωρίς να επηρεάζεται το ορισμένο αυτής από τη σώρευση στο ίδιο δικόγραφο της βάσεως από το άρθρο 1439 περ.

α' ΑΚ, αφού στην προκείμενη περίπτωση το δικαστήριο ερεύνησε πρώτα τη βάση που στηρίζεται στη διετή διάσταση των διαδίκων και απέρριψε τον σχετικό λόγο εφέσεως της αναιρεσείουσας ότι η ένδικη αγωγή είναι αόριστη, επειδή δεν εκτίθενται σ'αυτήν τα στοιχεία που απαιτούνται για τη θεμελίωση της βάσεως που στηρίζεται στον ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσεως των διαδίκων από λόγους που αφορούν το πρόσωπό της, δεν αρκέσθηκε σε λιγότερα στοιχεία από εκείνα που οι προμνησθείσες διατάξεις απαιτούν για τη θεμελίωση της αγωγής και δεν υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, την οποία η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Κατ'ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να συμψηφισθούν στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων λόγω της ιδιότητάς τους ως συζύγων (άρθρο 179 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20-2-2020 αίτηση για αναίρεση της υπ' αρθμ. 43/2020 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς.

Συμψηφίζει στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 21 Απριλίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 25 Ιουνίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

(Και τούτης αποχωρήσασας από την Υπηρεσία, ο αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης)