Supreme Court allows appeal against shipowner judgment due to insufficient reasoning on legal personality and direct profit.

Απόφαση 812 / 2008 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 812/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αναστάσιο - Φιλητά Περίδη, Αντιπρόεδρο, Μάριο - Φώτιο Χατζηπανταζή, Ειρήνη Αθανασίου, Αλέξανδρο Νικάκη και Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Φεβρουαρίου 2008, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - καλούντος: ........., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Τρανταλίδη. Των αναιρεσιβλήτων - καθ' ων η κλήση: 1) Εταιρείας με την επωνυμία "...... LTD", που εδρεύει τυπικά μεν στη ...... της Κύπρου, πραγματικά όμως στον ..... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ψ1, 3) ....., 4) Ψ2 ήδη αποβιώσαντος την 21-4-2004 και λόγω της βιαίας διακοπής της δίκης ένεκα του θανάτου αυτού, ταύτης συνεχιζομένης μετά των νομίμων αυτού κληρονόμων, ήτοι: α) της συζύγου αυτού .....και β) του τέκνου αυτού ...... και 5) Ψ3. Οι 3ος και 5ος αναιρεσίβλητοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Κυριακού. Οι 1η, 2ος και 4οι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-10-1997 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6020/2000 του ίδιου Δικαστηρίου και 984/2001 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 30-6-2003 αίτησή του.

Εκδόθηκε η 182/2005 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε τη συζήτηση απαράδεκτη. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 22-12-2005 κλήση του αναιρεσείοντος.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βαρβάρα Κριτσωτάκη, διάβασε την από 22-10-2004 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία, Αντιπροέδρου (τότε Αρεοπαγίτη) Θεοδώρου Αποστολόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν όλοι οι λόγοι της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως και να γίνει δεκτός ο λόγος αναιρέσεως που προτείνεται από τον Εισηγητή. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος δήλωσε την παραίτηση από το δικόγραφο, ως προς τους υπό στοιχεία 1, 2 και 4 αναιρεσιβλήτους και ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 294,295 παρ.1, 297 και 299 Κ.Πολ.Δ., που εφαρμόζονται σύμφωνα με το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για αναίρεση, προκύπτει ότι παραίτηση του αναιρεσείοντος από το δικόγραφο της αναιρέσεως μπορεί να γίνει χωρίς τη συναίνεση του αναιρεσιβλήτου και με προφορική δήλωση του, πριν από την έναρξη της προφορικής συζήτησης της υπόθεσης, που καταχωρίζεται στα πρακτικά και επιφέρει κατάργηση της δίκης και ότι για το κύρος της παραίτησης δεν είναι αναγκαία η κλήτευση του αναιρεσιβλήτου, αφού αυτός και αν τυχόν είχε κληθεί και παρίστατο δεν θα μπορούσε να αντιταχθεί σε αυτή, εφόσον γίνεται πριν το δικαστήριο προχωρήσει στην έρευνα των λόγων της αναίρεσης (Ολ.ΑΠ 744/1982).

Επομένως η παραίτηση του αναιρεσείοντος ...... από το δικόγραφο της υπό κρίση αναιρέσεως ως προς τους πρώτη, δεύτερο και τέταρτο εκ των αναιρεσιβλήτων και δη ως προς την εταιρία υπό την επωνυμία "....... LTD", τον Ψ1 και τον Ψ2 εφόσον έγινε με προφορική δήλωση του πληρεξουσίου του πριν από την προφορική συζήτηση της υποθέσεως, που καταχωρήθηκε στα πρακτικά, είναι νόμιμη και επιφέρει την κατάργηση της δίκης ως προς τους ως άνω αναιρεσιβλήτους, καίτοι δεν έχουν κλητευθεί για τη συζήτηση της υποθέσεως ενώπιον του δικαστηρίου τούτου.

Επειδή, με το άρθρο 1 του ν. 791/1978 ορίστηκε, κατ' απόκλιση του άρθρου 10 του ΑΚ, ότι οι ναυτιλιακές εταιρίες, των οποίων η σύσταση έγινε κατά τους νόμους αλλοδαπής πολιτείας, εφόσον είναι ή ήσαν πλοιοκτήτριες ή διαχειρίστριες εταιρίες υπό ελληνική σημαία πλοίων ή είναι εγκατεστημένες ή θα εγκατασταθούν στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 25 του ν. 27/1975 ή των ΑΝ 89/1967 και 378/1968, διέπονται ως προς τη σύσταση και ικανότητα δικαίου από το δίκαιο της χώρας στην οποία βρίσκεται κατά το καταστατικό τους η έδρα τους, ανεξαρτήτως του τόπου από τον οποίο διευθύνονται ή διευθύνονταν εξολοκλήρου ή εν μέρει οι υποθέσεις τους.

Επομένως οι αλλοδαπές ναυτιλιακές εταιρίες που έχουν την πραγματική τους έδρα στην Ελλάδα, αλλά δεν έχουν εγκατασταθεί σ' αυτή σύμφωνα με τις διατάξεις των παραπάνω νόμων, ούτε ήταν ποτέ πλοιοκτήτριες ή διαχειρίστριες πλοίων με ελληνική σημαία δεν εμπίπτουν στην παραπάνω ρύθμιση και, επειδή δεν συστάθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του ελληνικού δικαίου, είναι άκυρες ως εταιρίες του αντίστοιχου εταιρικού τύπου και λειτουργούν στην Ελλάδα ως ομόρρυθμες εταιρίες "εν τοις πράγμασι", με απεριόριστη ευθύνη των εμφανιζομένων ως εταίρων τους (Ολ.ΑΠ 2/2003, 2/1999, 461/1978).

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο δέχτηκε όπως προκύπτει με την προσβαλλόμενη απόφαση του τα εξής: Το υπό σημαία Κύπρου φ/γ πλοίο "....." ανήκει κατά πλοιοκτησία στην πρώτη εναγομένη κυπριακή εταιρία, της οποίας μέτοχοι κατά ποσοστό 25% ο καθένας είναι α) η εταιρία "RESTON SA" που εδρεύει στη Μονροβία της Λιβερίας και ανήκει στον δεύτερο εναγόμενο β) ο τρίτος εναγόμενος γ) ο πέμπτος εναγόμενος και δ) η εταιρία "......

LTD" που εδρεύει στη Μονροβία της Λιβερίας και ανήκει στον ..... Τη διαχείριση του πλοίου αυτού ανέλαβε η εταιρία "......) που εδρεύει τυπικά στην Μονροβία της Λιβερίας και έχει εγκατασταθεί πραγματικά στον ..... αναπτύσσοντας από εκεί συναλλακτική οργάνωση και δράση, όπως ενοικίαση γραφείων, πρόσληψη προσωπικού, συντήρηση, εξοπλισμό του πλοίου, εκναυλώσεις, εισπράξεις ναύλων, καταβολή αποδοχών στο πλήρωμα του πλοίου.

Στην εν λόγω διαχειρίστρια εταιρία συμμετέχουν, ως κύριος μέτοχος με ποσοστό 25% ο καθένας ο τρίτος και πέμπτος των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων, νόμιμος δε εκπρόσωπος αυτής ήταν ο δεύτερος εναγόμενος, ο οποίος ήταν ο ιθύνων νους της επιχείρησης τόσο της πρώτης εναγομένης πλοιοκτήτριας, όσο και της διαχειρίστριας.

Τις πιο πάνω ενέργειες της διαχειρίστριας εταιρίας πραγματοποιούσαν ο δεύτερος τρίτος και πέμπτος από τους εναγομένους πάντοτε υπό την εταιρική επωνυμία της ..... και ουδέποτε με το όνομα τους ή για δικό τους λογαριασμό, αποσκοπώντας στο κέρδος εμμέσως, δηλαδή από το μέρισμα των μετοχών της πλοιοκτήτριας εταιρίας, που κατείχαν ως κύριοι.

Εξάλλου, τόσο η επίδικη σύμβαση ναυτολογήσεως όσο και η καταβολή προς τον ενάγοντα διάφορων χρηματικών ποσών έγινε από τη διαχειρίστρια εταιρία ".......". Ενόψει αυτών συμπέρανε το Εφετείο ότι οι παραπάνω εναγόμενοι δεν είχαν αποκτήσει την ιδιότητα του εφοπλιστή του προαναφερόμενου πλοίου, από το οποίο αποσκοπούσαν στο κέρδος μόνο εμμέσως.

Με αυτά που δέχτηκε το Εφετείο διέλαβε στην απόφαση του ανεπαρκείς αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής του άρθρου 105 του ΚΙΝΔ. Ειδικότερα, ενώ δέχεται το Εφετείο ότι η διαχειρίστρια του πλοίου εταιρεία είχε εγκατασταθεί πραγματικά στην Ελλάδα και ότι οι ανωτέρω τρεις εναγόμενοι πραγματοποιούσαν τις σχετικές την επιχειρηματική δραστηριότητα αυτής πάσης φύσεως συναλλακτικές πράξεις πάντοτε υπό την εταιρική επωνυμία και ουδέποτε στο δικό τους όνομα ή για δικό τους λογαριασμό, δεν διευκρινίζει αν η εταιρία αυτή, που είχε συσταθεί κατά τους νόμους της Λιβερίας, είχε διαχειριστεί ποτέ πλοίο με ελληνική σημαία ή είχε εγκατασταθεί στην Ελλάδα σύμφωνα με τις διατάξεις που αναφέρθηκαν και συνακόλουθα αν είχε νομική προσωπικότητα, κατά το δίκαιο της καταστατικής της έδρας ή αν λειτουργούσε ως ομόρρυθμη εταιρία εν τοις πράγμασι.

Το ζήτημα αυτό μπορεί να ασκήσει ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης αφού στην τελευταία περίπτωση οι παραπάνω εναγόμενοι δεν θα ενεργούσαν για λογαριασμό του νομικού προσώπου νόμιμα συνεστημένης εταιρίας, αλλά ως ομόρρυθμοι εταίροι άκυρης εταιρίας, που λειτουργούσε "εν τοις πράγμασι" και κάλυπτε την ατομική τους δραστηριότητα.

Με δεδομένο δε το γεγονός ότι οι πιο πάνω εναγόμενοι ήταν ουσιαστικά οι κύριοι μέτοχοι της φερόμενης ως πλοιοκτήτριας εταιρίας, για την οποία δεν αναφέρεται ότι έχει ασκήσει οποιαδήποτε επιχειρηματική δραστηριότητα στην παραπάνω περίπτωση θα υπήρχε θέμα εκμεταλλεύσεως του πλοίου από τους άνω εναγόμενους για δικό τους λογαριασμό και συνεπώς συνεφοπλισμού τούτου από αυτούς.

Οι προεκτεθείσες ελλείψεις στερούν την απόφαση από νόμιμη βάση και στοιχειοθετείται έτσι ο λόγος από το άρθρο 559 αρ. 19 του Κ.Πολ.Δ. ο οποίος προτείνεται από τον Εισηγητή κατ' άρθρο 562 παρ. 4 του Κ.Πολ.Δ. Επομένως πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο λόγος αυτός και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τους εν προκειμένω διαδίκους, ήτοι τον τρίτο και πέμπτο από τους αναιρεσιβλήτους Ψ2 και Ψ3 να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ως προς τους άνω διαδίκους στο Εφετείο Πειραιώς που έχει εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση, καθόσον είναι δυνατή η συγκρότηση του από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως, παρελκούσης μετά ταύτα της έρευνας των υπολοίπων λόγων αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει καταργημένη την προκείμενη δίκη μεταξύ του αναιρεσείοντα ...... και των πρώτης, δεύτερου και τέταρτου εκ των εκ των αναιρεσιβλήτων, ήτοι ως προς την εταιρία υπό την επωνυμία "....... LTD", ως προς τον Ψ1 και ως προς τον Ψ2.

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 984/2001 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς, ως προς τους αναφερομένους στο σκεπτικό διαδίκους της παρούσας δίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω Εφετείο Πειραιώς

Καταδικάζει τους τρίτο και πέμπτο αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Μαρτίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Απριλίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ