Supreme Court allows appeal against labor insurance company's partial rejection of pilot's compensation claim.

Απόφαση 811 / 2011 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 811/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Παναγιώτη Κομνηνάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη και Δημήτριο Κόμη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Σεπτεμβρίου 2010, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΑΕΡΟΓΡΑΜΜΕΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Καλλιθέα Αττικής, τελούσας υπό καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης του άρθρου 14Α ν. 3429/2005, νομίμως εκπροσωπουμένης από την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ - Διαχείριση Ενεργητικού και Παθητικού ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία - Ειρήνη Γιαννούζη.

Του αναιρεσιβλήτου: Ι. Δ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Κάρμη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-2-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2837/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1062/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 14-7-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Κόμης διάβασε την από 13-9-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το κεφάλαιο 9 παρ. 1, 2, 3, 4, 6 και 7 του μέρους Β' "περί ειδικών διατάξεων του ιπταμένου προσωπικού" του Κανονισμού Εργασίας Προσωπικού της "Ολυμπιακής Αεροπορίας Α. Ε." (ΚΕΠ - ΟΑ), ο οποίος κυρώθηκε με το Β.Δ. 701/1964, που εκδόθηκε κατά νομοθετική εξουσιοδότηση δυνάμει του άρθρου 15 της με το Ν.Δ. 4262/1962 κυρωθείσας συμβάσεως "περί αεροπορικών συγκοινωνιών κλπ." και επέχει ισχύ ουσιαστικού νόμου, όπως το κεφάλαιο αυτό ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο μόνο του Β.Δ. 744/1970, η "Ολυμπιακή Αεροπορία Α.Ε." αναλαμβάνει την υποχρέωση να ασφαλίζει τους ιπταμένους από το προσωπικό της έναντι των κινδύνων ανακλήσεως του πιστοποιητικού ισχύος του πτυχίου τους και, ειδικότερα, έναντι των κινδύνων της προσωρινής και οριστικής ανακλήσεως του πιστοποιητικού αυτού, λόγω ασθένειας, σε αναγνωρισμένη ασφαλιστική εταιρεία της επιλογής της και υπό τους όρους και εξαιρέσεις του ασφαλιστηρίου συμβολαίου.

Σε περίπτωση ασθένειας ιπταμένου ή απαλλαγής αυτού από πτήσεις για λόγους ασθένειας κ.λπ., εφόσον η κατάσταση αυτή βεβαιώνεται με γνωμάτευση της Ανώτατης Υγειονομικής Επιτροπής Αεροπορίας (ΑΥΕΑ) και δεν υπερβαίνει το χρονικό διάστημα των 6 μηνών και εν συνεχεία των 104 εβδομάδων, δεν επέρχεται λύση της συμβάσεως εργασίας εκ μέρους της εταιρείας, οι δε αποδοχές του ιπτάμενου προσωπικού καθορίζονται, για μεν τους 6 πρώτους μήνες σε πλήρη ποσά, για δε τις επόμενες 104 εβδομάδες στο λαμβανόμενο από τον ιπτάμενο, αντί μισθού, αναλόγως του βαθμού του, αναφερόμενο δε στην παράγραφο 2 του ίδιου κεφαλαίου (9), ποσό εβδομαδιαίως.

Οποτεδήποτε επέλθει οριστική απώλεια του πτυχίου λόγω ασθένειας κλπ. η σύμβαση εργασίας λύεται εκ μέρους του ιπταμένου άνευ άλλου τινός, εφόσον τα γεγονότα αυτά παρατείνονται πέραν του ως άνω χρονικού διαστήματος των 6 μηνών και 104 εβδομάδων. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, ο κατ' αυτόν τον τρόπο λύων την σύμβαση ιπτάμενος δικαιούται κατ' επιλογή του να λάβει ή την αποζημίωση του Ν. 2112/1920 ή το ποσό για το οποίο είναι ασφαλισμένος.

Τα ασφαλιστήρια συμβόλαια και όλες οι πράξεις κοινοποιούνται στην ΕΧΠΑ και ΕΙΜ. Τα ασφάλιστρα για την κάλυψη των ανωτέρω καταβάλλονται κατά 80 % από την εταιρεία και κατά 20 % από τους ιπταμένους. Από τις προπαρατεθείσες διατάξεις συνάγεται ότι η επέλευση του ασφαλιζόμενου κινδύνου επί οριστικής ή προσωρινής ανακλήσεως του πιστοποιητικού ισχύος πτυχίου ιπταμένου χειριστή της Ολυμπιακής Αεροπορίας, λόγω ασθενείας κ.λπ., συμπίπτει χρονικά με την διαπίστωση του γεγονότος, σε κάθε μία περίπτωση, από την ΑΥΕΑ και όχι με τον χρόνο της ενάρξεως ή της εκδηλώσεως της ασθένειας, δοθέντος ότι κατά τον ενδιάμεσο χρόνο είναι ακόμη αβέβαιο αν θα εξακολουθήσει η ασθένεια του ιπταμένου, πολύ δε περισσότερο αν θα επέλθει τελικά οριστική ανικανότητα αυτού, συνεπαγομένη την λύση της συμβάσεως εργασίας του βάσει της περί τούτου κρίσεως της ΑΥΕΑ.

Επί οριστικής, λοιπόν, ανικανότητας του ιπταμένου να συνεχίσει τις πτήσεις, λόγω ασθένειάς του, ασφαλιζόμενος κίνδυνος - κατά τις ως άνω διατάξεις - είναι η πρόωρη λύση της συμβάσεως εργασίας του βάσει γνωματεύσεως της ΑΥΕΑ και όχι απλώς η εμφάνιση της ασθένειας. Οι διατάξεις του ανωτέρω κεφαλαίου 9 του Β.Δ. 744/1970 διατηρήθηκαν σε ισχύ με την παράγραφο 4 του άρθρου 3 του Ν. 2271/1994, μετά τον οποίο επακολούθησε ο Ν. 2602/1998 "Για την ολοκλήρωση της εξυγίανσης και την ανάπτυξη της Ολυμπιακής Αεροπορίας Α.Ε.", η ισχύς του οποίου άρχισε από την δημοσίευσή του στις 16-4-1998 και οι ρυθμίσεις του οποίου παρείχαν, κατά τα αναφερόμενα στην αιτιολογική έκθεση αυτού, την τελευταία δυνατότητα για την επιβίωση της Ολυμπιακής Αεροπορίας, μετά την αποτυχία των στόχων που είχαν τεθεί με το Ν. 2271/1994 και είχαν σκοπό, κατά το άρθρο πρώτο αυτού, την ολοκλήρωση της εξυγίανσης και την ανάπτυξη της Ολυμπιακής Αεροπορίας, προκειμένου να προστατευθεί το γενικότερο δημόσιο, οικονομικό και κοινωνικό συμφέρον, που συνδέεται με τις αερομεταφορές και τον τουρισμό.

Στις ρυθμίσεις του εν λόγω νόμου (2602/1998) και ειδικότερα στο τμήμα Β' αυτού περιλαμβάνονται και εκείνες των άρθρων 8 και 9 με τις οποίες ορίζονται τα ακόλουθα: Στο άρθρο 8: Α) Σε περίπτωση πρόσκαιρης αδυναμίας του ιπταμένου να εκτελέσει τα πτητικά καθήκοντά του λόγω ασθένειας ή απαλλαγής του από τις πτήσεις για λόγους υγείας ή ατυχήματος ή συνεπεία μειώσεως των φυσικών ικανοτήτων του και καθόσον διάστημα διαρκεί αυτή, με την επιφύλαξη της παρακάτω διάταξης, καταβάλλεται σ' αυτόν ο μέσος όρος (Μ.Ο.) των πλήρων αποδοχών των τελευταίων 12 μηνών.

Β) Η καταβολή των τακτικών αποδοχών προς ιπτάμενο, κατ' εφαρμογή της παραπάνω διάταξης, δεν μπορεί να υπερβεί συνολικά τους 30 μήνες. Γ) Κατά το διάστημα της πρόσκαιρης αδυναμίας του ιπταμένου να εκτελέσει τα πτητικά του καθήκοντα και μέχρι την συμπλήρωση των 30 μηνών από την ημερομηνία που τέθηκε εκτός πτήσεων, η σύμβαση εργασίας του δεν λύνεται για τον λόγο αυτόν.

Μετά την συμπλήρωση 30 μηνών σε κατάσταση προσωρινής ανάκλησης του πιστοποιητικού ισχύος πτυχίου (Π.Ι.Π.), επέρχεται αυτοδικαίως και άνευ άλλου τινός οριστική λύση της σύμβασης εργασίας του ιπταμένου, έστω και αν δεν έχει επέλθει οριστική ανάκληση του Π.Ι.Π. Δ) Η πρόσκαιρη αδυναμία βεβαιώνεται από σχετική γνωμάτευση της Ανώτατης Υγειονομικής Υπηρεσίας Αεροπορίας.

Στο άρθρο 9: 1) Η εταιρεία αναλαμβάνει επίσης την υποχρέωση όπως ασφαλίζει το ιπτάμενο προσωπικό της σε αναγνωρισμένη ασφαλιστική εταιρεία της επιλογής της για τις περιπτώσεις θανάτου (ασφάλεια ζωής) ή πλήρους διαρκούς ανικανότητας, με συνεχή 24ωρη κάλυψη στο ύψος των ασφαλιζόμενων ποσών που ισχύουν σήμερα. 2) Τα ασφαλιζόμενα ποσά καθορίζονται και καταβάλλονται σύμφωνα με τους όρους του ασφαλιστηρίου συμβολαίου, μετατρεπόμενα σε δραχμές κατά την ημέρα της καταβολής τους, βάσει του δελτίου τιμών της Τράπεζας της Ελλάδος και θεωρούνται ως πλήρης αποζημίωση για όλες τις απαιτήσεις, τις οποίες θα είχαν οι ιπτάμενοι ή οι κληρονόμοι τους έναντι της εταιρείας για οποιονδήποτε λόγο ή αιτία. 3) Σε κάθε περίπτωση καταβολής ασφαλιστικής αποζημιώσεως του παρόντος κεφαλαίου, από το ποσό αυτής εκπίπτουν και αποδίδονται στην εταιρεία τυχόν προκαταβληθέντα στον παθόντα ή στους κληρονόμους του εκ της αιτίας αυτής χρηματικά ποσά από προκαταβολές ή από δάνεια.

Στο τρίτο άρθρο του ίδιου Ν. 2602/1998 ορίζονται τα εξής: Από την δημοσίευση του παρόντος παύει να εφαρμόζεται στο προσωπικό της Ολυμπιακής Αεροπορίας Α.Ε. κάθε διάταξη νόμου, κανονισμού εργασίας με ισχύ νόμου, συλλογικής συμβάσεως εργασίας, όροι επιχειρησιακών συλλογικών συμφωνιών, απόφαση της Διοίκησης της Εταιρείας ή των εντεταλμένων οργάνων της και πρακτική, οποιουδήποτε χαρακτήρα ή νομικής δεσμευτικότητας, που αντίκεινται στις ρυθμίσεις του παρόντος νόμου.

Ακολούθησε ο Ν. 3185/2003 (ΦΕΚ Α' 229/26-9-2003), με τις διατάξεις του άρθρου 27 του οποίου, στα πλαίσια των προσπαθειών για την εξυγίανση της Ολυμπιακής Αεροπορίας, συμπτύχθηκαν οι πτητικοί τομείς των εταιρειών "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ Α.Ε." και "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΛΟΪΑ Α.Ε." σε ένα διάδοχο σχήμα ενός νέου αερομεταφορέα, ήτοι την αναιρεσείουσα εταιρεία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΑΕΡΟΓΡΑΜΜΕΣ", η οποία άρχισε να λειτουργεί επίσημα στις 12-12-2003, απορροφώντας το στόλο των αεροσκαφών και το ιπτάμενο προσωπικό των εταιρειών που διαδέχθηκε, ως προς όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις από τις ατομικές συμβάσεις εργασίας.

Πριν την δημοσίευση του ως άνω Ν. 3185/2003, καταρτίσθηκε μεταξύ της πρωτοβάθμιας συνδικαλιστικής οργάνωσης των χειριστών της Πολιτικής Αεροπορίας, με την επωνυμία "Ένωση Χειριστών Πολιτικής Αεροπορίας (ΕΧΠΑ)", και του Διοικητικού Συμβουλίου της "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΊΑΣ Α.Ε." το από 16-7-2003 πρακτικό συμφωνίας, με το από 10-11-2003 παράρτημά του, στο οποίο περιλαμβάνονται οι όροι υπό τους οποίους θα λειτουργούσε ως προς το πτητικό της έργο η νέα εταιρεία.

Ειδικότερα, στο κεφάλαιο Δ' του ανωτέρω πρακτικού περιλαμβάνεται ο όρος 3, με την επιγραφή "Κανονικές Άδειες - Ασθένειες", σύμφωνα με τον οποίο "Η ΝΟΑ σε περίπτωση ασθένειας Ιπτάμενου Χειριστή θα καταβάλει τις αποδοχές αυτού για διάστημα που δεν θα υπερβαίνει σωρευτικά τις 180 ημέρες ασθένειας εντός κυλιόμενου 12μήνου.

Στις περιπτώσεις αυτές ο ασθενής Ιπτάμενος Χειριστής δεν θα δικαιούται το τμήμα των αποδοχών που αντιστοιχεί στη ρύθμιση της δεύτερης ενότητας του Β. 2α του παρόντος, καθώς και αναλογικά στη ρύθμιση του Β. 2γ του παρόντος. Μετά τις 180 ημέρες και μέχρι τους 20 μήνες ο χειριστής θα εισπράττει μηνιαίως το ανωτέρω ποσό από την ασφαλιστική εταιρεία μέσω της ΝΟΑ, μειουμένου αντιστοίχως του ποσού της ασφαλιστικής αποζημίωσης που θα δικαιούται να λάβει σε περίπτωση απώλειας του πτυχίου του.

Στον ίδιο ως άνω όρο 3 αναφέρεται ακόμη, ως ρητά συμφωνηθέν, ότι "Μέχρι την έναρξη ισχύος των ασφαλιστικών συμβάσεων των παραγράφων 1 και 2 του παρόντος σημείου, θα εξακολουθεί να ισχύει το υφιστάμενο σήμερα καθεστώς. Στη συνέχεια, από 2-10-2003 τέθηκε σε ισχύ ο νέος Γενικός Κανονισμός Εργασίας Ιπτάμενου Προσωπικού της Ολυμπιακής Αεροπορίας σε εκτέλεση της εξουσιοδοτικής διατάξεως του άρθρου 27 παρ. 10 του Ν. 3185/2003.

Με την τελευταία αυτή διάταξη ορίζεται ότι: "Το δεύτερο τμήμα Ειδικές Διατάξεις Ιπτάμενου Προσωπικού του Ν. 2602/1998, ως και κάθε άλλη διάταξη νόμου που ρυθμίζει θέματα εσωτερικού κανονισμού του ιπτάμενου προσωπικού θαλάμου διακυβέρνησης και θαλάμου επιβατών της Ολυμπιακής Αεροπορίας, καταργείται με την έκδοση κανονισμού που το αντικαθιστά και ο οποίος προτείνεται από το Δ.Σ.

της Εταιρείας και εγκρίνεται με απόφαση του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών και ισχύει για περίοδο οκτώ μηνών από της δημοσιεύσεως στο Φ.Ε.Κ. της υπουργικής αποφάσεως, εκτός αν αντικατασταθεί νωρίτερα με επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας, που καταρτίζεται σύμφωνα με τα άρθρα 3 παρ. 5 και 6 και σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων με την διαδικασία μεσολάβησης και διαιτησίας του Ν. 1876/1990".

Σύμφωνα με την παραπάνω διάταξη, εκδόθηκε η 58069/595/2-10-2003 απόφαση του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών, με το άρθρο 1 της οποίας εγκρίθηκε ο νέος Γενικός Κανονισμός Ιπτάμενου Προσωπικού της Ολυμπιακής Αεροπορίας (ΦΕΚ Β' 1434/2-10-2003). Με τις διατάξεις των άρθρων 18 και 21 του νέου αυτού Κανονισμού ορίστηκαν τα εξής:

Άρθρο 18 "Στις περιπτώσεις πρόσκαιρης αδυναμίας του Ιπτάμενου να εκτελεί τα πτητικά καθήκοντά του λόγω ασθένειας, απαλλαγής του από τις πτήσεις για λόγους υγείας ή ατυχήματος ή λόγω μειώσεως των φυσικών ικανοτήτων του, καταβάλλονται σ' αυτόν αποδοχές, σύμφωνα με τις διατάξεις της εργατικής Νομοθεσίας.

Ειδικώς σε περίπτωση ασθένειας, μέχρι την έναρξη της επιδοτήσεως του Ιπτάμενου από τον ασφαλιστικό οργανισμό (διάστημα μέχρι 3 ημερών), η εταιρεία υποχρεούται να καταβάλει στον εργαζόμενο μόνο το μισό του αναλογούντος μισθού". Άρθρο 21. 1 "Το προσωπικό, το οποίο λόγω ασθενείας απέχει από την εργασία του, υποχρεούται να ενημερώνει την Υπηρεσία του για την ασθένεια και με την επιστροφή του στην εργασία να υποβάλει τα σχετικά δικαιολογητικά ασθενείας από τον ασφαλιστικό του φορέα.

Σε περίπτωση ανυπαιτίου κωλύματος για την παροχή εργασίας ή ασθένειας εφαρμόζεται η κείμενη νομοθεσία και ιδίως τα άρθρα 657 και 658 Αστικού Κώδικα. Ειδικώς σε περίπτωση ασθένειας, μέχρι την έναρξη της επιδοτήσεως του ιπταμένου από τον ασφαλιστικό οργανισμό (διάστημα μέχρι 3 ημερών), η εταιρεία υποχρεούται να καταβάλει στον εργαζόμενο μόνο το μισό του αναλογούντος μισθού.

Ο εργαζόμενος οφείλει αμέσως με την επάνοδό του στην εργασία να προσκομίζει τα κατά περίπτωση πρόσφορα μέσα αποδείξεως του ανυπαιτίου κωλύματός του και της διάρκειας αυτού". Ενώ, με το άρθρο δεύτερο της αυτής ως άνω Υ.Α. 58069/595/2-10-2003 ορίστηκε ότι: " 1. Η ισχύς της παρούσας απόφασης αρχίζει από την δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ταυτόχρονα δε καταργείται το δεύτερο τμήμα Ειδικής Διάταξης Ιπταμένου Προσωπικού του Ν. 2602/1998, ως και κάθε άλλη διάταξη νόμου που ρυθμίζει θέματα εσωτερικού κανονισμού του ιπτάμενου προσωπικού θαλάμου διακυβέρνησης και θαλάμου επιβατών της Ολυμπιακής Αεροπορίας. 2.

Ο κανονισμός Ιπτάμενου Προσωπικού Ολυμπιακής Αεροπορίας, ο οποίος εγκρίνεται με την παρούσα απόφαση, θα παύει να ισχύει μετά πάροδο οκτώ (8) μηνών από την έναρξη ισχύος της παρούσας, δύναται δε να αντικατασταθεί ή τροποποιηθεί οποτεδήποτε με κανονισμό εργασίας που θα καταρτισθεί με επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 1876/1990".

Τέλος, κατά τα άρθρα 440 και 441 ΑΚ "Ο συμψηφισμός επιφέρει απόσβεση των μεταξύ δύο προσώπων αμοιβαίων απαιτήσεων, όσο καλύπτονται, αν είναι ομοειδείς κατά το αντικείμενο και ληξιπρόθεσμες. Ο συμψηφισμός επέρχεται αν ο ένας τον επικαλεσθεί με δήλωση προς τον άλλον. Η πρόταση του συμψηφισμού επιφέρει απόσβεση των αμοιβαίων απαιτήσεων από τότε που συνυπήρξαν".

Κατά την έννοια των παραπάνω διατάξεων, το διαπλαστικό δικαίωμα της προτάσεως του συμψηφισμού δημιουργείται από την στιγμή που δύο αντίθετες απαιτήσεις, οι οποίες πληρούν τις προϋποθέσεις του συμψηφισμού, θα συνυπάρξουν. Ο δικαιούχος της κάθε απαιτήσεως έχει από το χρονικό αυτό σημείο το δικαίωμα να αποσβέσει την απαίτηση του δανειστή του, προτείνοντας την ανταπαίτησή του σε συμψηφισμό.

Με την πρόταση αυτή, που είναι αδιάφορο πότε θα γίνει, οι αμοιβαίες απαιτήσεις, εφόσον διατηρούνται κατά το χρονικό αυτό σημείο, εξαλείφονται αναδρομικώς, δηλαδή από το χρονικό σημείο που συνυπήρξαν.

Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσίβλητος με την από 14-2-2006 ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών αγωγή του κατά της ήδη αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρείας, με την επωνυμία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΑΕΡΟΓΡΑΜΜΕΣ Α.Ε.", και της ανώνυμης εταιρείας, με την επωνυμία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ - ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Α.Ε." (πρώην ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ Α.Ε."), ζήτησε την καταβολή ποσού 22.093,45 ευρώ ως υπόλοιπο οφειλής εκ της ασφαλιστικής αποζημιώσεως λόγω της οριστικής απώλειας (ανακλήσεως) του Πιστοποιητικού Ισχύος Πτυχίου Ιπτάμενου Χειριστή, για λόγους υγείας.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 2837/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία απέρριψε την αγωγή. Ο ενάγων - αναιρεσίβλητος άσκησε έφεση κατά της παραπάνω αποφάσεως, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 1062/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία δέχθηκε την έφεση, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση ως προς την πρώτη εναγομένη - αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρεία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΑΕΡΟΓΡΑΜΜΕΣ Α.Ε." και στη συνέχεια δέχθηκε (εν μέρει) την αγωγή ως προς αυτήν.

Ειδικότερα, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν τα εξής: Ο αναιρεσίβλητος, γεννηθείς στις 22-3-1961, προσλήφθηκε στις 19-12-1988 από την ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ Α.Ε. , με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, δυνάμει της οποίας προσέφερε σ' αυτήν τις υπηρεσίες του, αντί μηνιαίου μισθού, ως υπάλληλος - ιπτάμενος μηχανικός αεροσκαφών και ακολούθως, από τις 9-9-2001, ως υπάλληλος - ιπτάμενος χειριστής Α', εκτελών καθήκοντα συγκυβερνήτη αεροσκαφών τύπου Β' 737 - 200.

Από τις 12-12-2003, ο αναιρεσίβλητος, λόγω μεταβολής στο πρόσωπο του εργοδότη, απασχολήθηκε, αντί μηνιαίου μισθού, ως υπάλληλος - ιπτάμενος χειριστής Α', εκτελών καθήκοντα συγκυβερνήτη ίδιου τύπου αεροσκαφών, στην αναιρεσείουσα πλέον εταιρεία. Συγκεκριμένα - δέχθηκε το Εφετείο - έγινε μεταβίβαση επιχειρήσεως και διαδοχή εργοδότη, κατά την διαδικασία του άρθρου 27 του Ν. 3185/2003, με απόσχιση και απορρόφηση, στις 11-12-2003, των τμημάτων και στοιχείων του κλάδου πτητικής λειτουργίας της ΟΛΥΜΠΙΑΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Α.Ε.

από την αναιρεσείουσα εταιρεία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΑΕΡΟΓΡΑΜΜΕΣ Α.Ε.", η οποία, ως διάδοχος, αποδέχθηκε να συνεχίσει να ασφαλίζει τους Ιπτάμενους Χειριστές Θαλάμου Διακυβερνήσεως και τους Συγκυβερνήτες έναντι του κινδύνου οριστικής ανακλήσεως του Πιστοποιητικού Ισχύος Πτυχίου (Π.Ι.Π.), με τους ίδιους όρους, που ίσχυαν για την "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ Α.Ε.".

Στις 31-12-2002 έληξε η ασφάλιση των Ιπταμένων Χειριστών Θαλάμου Διακυβερνήσεως (και των Συγκυβερνητών) αεροσκαφών τύπου Β 737 - 200 έναντι του κινδύνου απώλειας του Π.Ι.Π. σε αναγνωρισμένη ασφαλιστική εταιρεία, η οποία ασφάλιση είχε αρχίσει από 1-1-1998 και διήρκησε συνεχώς έως 31-12-2002, συμβαλλόμενα δε μέρη ήταν η ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ Α.Ε.

και η ΕΘΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ. Στις 29-6-2003 - δέχθηκε περαιτέρω το Εφετείο - ο αναιρεσίβλητος κρίθηκε από το Κέντρο Αεροπορικής Ιατρικής (Κ.Α.Ι. ), ως αρμόδιο όργανο, ανίκανος προσωρινά για εργασία, λόγω ψυχικής ασθένειας και ανακλήθηκε προσωρινά το Πιστοποιητικό Ισχύος του Πτυχίου αυτού.

Η προσωρινή αυτή ανικανότητά του αναιρεσίβλητου διήρκησε συνεχώς έως τις 23-8-2004, οπότε με την υπ' αριθμ. 2004/23-8-2004 απόφαση της Ανωτάτης Υγειονομικής Επιτροπής Αεροπορίας (Α.Υ.Ε.Α.), ως αρμοδίου οργάνου, κρίθηκε ανίκανος για Χειριστής Αεροσκαφών Δημοσίων Μεταφορών και ανακλήθηκε οριστικά το Πιστοποιητικό Ισχύος του Πτυχίου του.

Ακολούθως δέχθηκε το Εφετείο, ότι όρος της ατομικής συμβάσεως εργασίας του αναιρεσίβλητου ήταν να διέπεται η σύμβασή του, από τις 9-9-2001, από τις εκάστοτε ισχύουσες Ειδικές Επιχειρησιακές Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας μεταξύ της εργοδότριας εταιρείας και του επαγγελματικού σωματείου ( Ε.Χ.Π.Α. ), του οποίου ήταν μέλος ο αναιρεσίβλητος, καθώς και από τα εκάστοτε ισχύοντα Πρακτικά Συμφωνίας μεταξύ Ε.Χ.Π.Α.

και εργοδότριας εταιρείας. Ειδικότερα δε, όρος της ατομικής συμβάσεως εργασίας του αναιρεσίβλητου ήταν η από 25-9-2002 Επιχειρησιακή Σ.Σ.Ε., καθώς και το από 16-7-2003 Πρακτικό Συμφωνίας, με το από 10-11-2003 Παράρτημά του, μεταξύ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Α.Ε. και Ε.Χ.Π.Α., που ίσχυαν και στις 23-8-2004. Με το από 16-7-2003 Πρακτικό Συμφωνίας και το από 10-11-2003 Παράρτημά του συμφωνήθηκε, μεταξύ άλλων, ότι "μέχρι την έναρξη ισχύος της ασφαλιστικής συμβάσεως, θα εξακολουθεί να ισχύει το υφιστάμενο σήμερα καθεστώς".

Το υφιστάμενο καθεστώς - συνεχίζει το Εφετείο - ήταν η από 25-9-2002 Επιχειρησιακή Σ.Σ.Ε., υπό τους όρους ότι: Η ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ Α.Ε. αναλαμβάνει την υποχρέωση να ασφαλίζει (και) τον Ιπτάμενο Θαλάμου Χειριστή Συγκυβερνήτη αεροσκαφών τύπου Β 737 - 200, έναντι (και) του κινδύνου οριστικής ανάκλησης του Π.Ι.Π. λόγω ασθένειας, κατά την επιλογή της, είτε σε αναγνωρισμένη ασφαλιστική εταιρεία της εκλογής της, είτε να καταβάλει η ίδια το σε δολλάρια Η.Π.Α.

ποσό (κεφάλαιο), λόγω οριστικής ανακλήσεως του Π.Ι.Π., στον παραπάνω δικαιούχο. Το ποσό (κεφάλαιο) σε δολλάρια Η.Π.Α. καταβάλλεται στον δικαιούχο αυτόν σε δραχμές (ευρώ) με βάση την μέση τιμή, που προβλέπεται από το Δελτίο Συναλλάγματος της Τράπεζας της Ελλάδος, κατά την ημέρα της καταβολής, οποτεδήποτε επέλθει οριστική ανάκληση του Π.Ι.Π.

λόγω ασθενείας. Σε περίπτωση οριστικής ανακλήσεως του Π.Ι.Π., η σύμβαση εργασίας (και) του Ιπτάμενου Θαλάμου Διακυβερνήσεως Χειριστή Συγκυβερνήτη αεροσκαφών Β 737 - 200 με την εργοδότρια εταιρεία λύεται αυτοδικαίως και χωρίς καμία άλλη διατύπωση από τον Ιπτάμενο , ο οποίος δικαιούται, κατ' επιλογή του, να ζητήσει από την εργοδότρια να του καταβάλει είτε την αποζημίωση του Ν. 2112/1920, είτε το κεφάλαιο για την οριστική ανάκληση του Π.Ι.Π.

Γίνεται ακόμη δεκτό από το Εφετείο, ότι το από 16-7-2003 Πρακτικό Συμφωνίας, με το από 10-11-2003 Παράρτημά του, μεταξύ Ο.Α. και Ε.Χ.Π.Α., έχουν ισχύ ανάλογη Σ.Σ.Ε. και ότι οι όροι τους είναι ευνοϊκότεροι για τον εργαζόμενο (αναιρεσίβλητο) και υπερισχύουν του άρθρου 27 του Ν. 3185/2003, το οποίο, ως προς την ασφάλεια του Π.Ι.Π., δεν αποτελεί διάταξη με αμφιμερή ενέργεια, αφού την συγκεκριμένη ρύθμιση δεν έχουν επιβάλλει λόγοι δημόσιου συμφέροντος.

Η σύμβαση εργασίας του αναιρεσίβλητου - δέχθηκε επίσης το Εφετείο - λύθηκε αυτοδικαίως στις 23-8-2004 και η αναιρεσείουσα τον διέγραψε στις 24-8-2004 από την δύναμη του προσωπικού της, ενώ με την 313/2-12-2004 διαπιστωτική πράξη του Προέδρου του Διοικητικού της Συμβουλίου διαπιστώθηκε η λύση, από 24-8-2004, της επίμαχης εργασιακής σχέσεως.

Στις 12-12-2005 ο αναιρεσίβλητος επέδωσε στην αναιρεσείουσα την από 8-12-2005 εξώδικη δήλωση, με την οποία ζητούσε το "κεφάλαιο" για την οριστική απώλεια - ανάκληση του Πιστοποιητικού Ισχύος του Πτυχίου του. Η αναιρεσείουσα στις 13-12-2005 του επέδωσε την από 12-12-2005 εξώδικη προσφορά - πρόκληση - δήλωση, με την οποία προσέφερε σ' αυτόν ως "κεφάλαιο", για την οριστική ανάκληση του Π.Ι.Π., το ποσό των 112.078,45 ευρώ, το οποίο ανέλυε ως εξής:

Κατόπιν μετατροπής σε ευρώ του ποσού των 160.000 δολλαρίων Η.Π.Α., αυτό είναι ίσον με το ποσό των 130.612,24 ευρώ, μείον τις αποδοχές, ανερχόμενες στο ποσό των 18.533,79 ευρώ, που έλαβε ο αναιρεσίβλητος από την ίδια (αναιρεσείουσα) κατά το χρονικό διάστημα από 29-12-2003 έως 23-8-2004, ίσον 112.078,45 ευρώ. Το ποσό αυτό των 112.078,45 ευρώ κατέβαλε η αναιρεσείουσα, στις 14-12-2005, στον αναιρεσίβλητο.

Εν τούτοις - καταλήγει το Εφετείο - ο αναιρεσίβλητος, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, δικαιούται το "κεφάλαιο" των 160.000 δολλαρίων Η.Π.Α., χωρίς μείωση κατά το ποσό των αποδοχών (18.533,79 ευρώ), που εισέπραξε από 29-12-2003 έως 23-8-2004, ενόψει και του ότι η υποκατάσταση, στις 11-12-2003, της διαδόχου αναιρεσείουσας εταιρείας "ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΑΕΡΟΓΡΑΜΜΕΣ Α.Ε." έγινε στην κατάσταση, που η επίμαχη εργασιακή σχέση ευρίσκετο τον χρόνο της υποκαταστάσεως και με συνέχιση, υπό τους ίδιους όρους, της ασφαλίσεως.

Έτσι το εφετείο επιδίκασε στον αναιρεσίβλητο (ενάγοντα ) το παραπάνω ποσό των 18.533,79 ευρώ, κατά μερική παραδοχή της ένδικης αγωγής του. Με όσα παραπάνω δέχθηκε το Εφετείο, παραβίασε τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις. Ειδικότερα, το Εφετείο, αν είχε ορθά ερμηνεύσει τις παραπάνω διατάξεις, έπρεπε να δεχθεί ότι ο αναιρεσίβλητος δικαιούται το ποσό των 130.612,24 ευρώ ως αποζημίωση, ποσό που αυτός θα εισέπραττε ως ασφαλιστική αποζημίωση από την ασφαλιστική εταιρεία, αν η αναιρεσείουσα είχε τηρήσει την συμβατική της υποχρέωση που απορρέει από τις ως άνω διατάξεις, οι οποίες είχαν καταστεί μέρος της ατομικής συμβάσεως εργασίας του αναιρεσίβλητου, ως προς την υποχρέωσή της και μόνο να προβεί στην ασφάλισή του, έναντι του κινδύνου απώλειας (οριστικής ανακλήσεως) του Πιστοποιητικού Ισχύος του Πτυχίου ( Π.Ι.Π.) αυτού, νομίμως δε η αναιρεσείουσα, κατά τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, προέβη στην αφαίρεση, από το παραπάνω ποσό της αποζημιώσεως που εδικαιούτο ο αναιρεσίβλητος λόγω της οριστικής ανακλήσεως του πιστοποιητικού ισχύος του πτυχίου του, του ποσού των 18.533,79 ευρώ, που αφορά ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις της ίδιας, λόγω καταβολής στον αναιρεσίβλητο μισθών που δεν εδικαιούτο (κατά το χρονικό διάστημα από 29-12-2003 έως 23-8-2004, κατ' εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 18 της άνω Υ.Α. 58069/595/2-10-2003, η οποία είχε εφαρμογή στην κρινόμενη περίπτωση), καθόσον η εν λόγω αποζημίωση δεν αποτελεί ασφαλιστική παροχή ή μισθό κατά την έννοια των άρθρων 451 ΑΚ και 982 ΚΠολΔ, αλλά αποζημίωση προς αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη ο αναιρεσίβλητος λόγω μη τηρήσεως από την αναιρεσείουσα της συμβατικής υποχρεώσεώς της να προβεί στην ασφάλισή του, κατά τα ως άνω εκτεθέντα.

Επομένως, μετά ταύτα, ο λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Ακολούθως, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1062/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους Δικαστές. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια ( 1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Νοεμβρίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 24 Μαΐου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ