Supreme Court dismisses appeal on lease contract damages, ruling lower court did not distort evidence.

Απόφαση 810 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 810/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεωργίου Πετράκη), Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Σοφία Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλέξανδρο Γιαουτζή με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Εμμανουήλ Δημητρέλια και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20/11/2000 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σάμου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 232/989/105ΤΜ/2000 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 252/2004 του Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 24/3/2005 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Καραχάλιου, ανέγνωσε την από 10/2/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 574, 575 και 576 του ΑΚ, προκύπτει ότι με την σύμβαση της μισθώσεως, ο εκμισθωτής υποχρεούται να παραχωρήσει στο μισθωτή το μίσθιο κατάλληλο για την συμφωνηθείσα χρήση και να διατηρεί αυτό κατάλληλο για τη χρήση αυτή καθ' όλη τη διάρκεια της μισθώσεως. Ο μισθωτής υποχρεούται, εις αντάλλαγμα, να καταβάλει στον εκμισθωτή το μίσθωμα που συμφωνήθηκε.

Αν κατά τον χρόνο παραδόσεως του μισθίου στον μισθωτή, αυτό έχει ή αν κατά την διάρκεια της μισθώσεως εμφανίσει ελάττωμα, το οποίο εμποδίζει μερικώς ή ολικώς την συμφωνηθείσα χρήση, ο μισθωτής έχει δικαίωμα μειώσεως ή μη καταβολής του μισθώματος. Το ίδιο ισχύει και αν λείπει από το μίσθιο μια συμφωνημένη ιδιότητα ή αν έλειψε μια τέτοια ιδιότητα όσο διαρκεί η μίσθωση, Επομένως, αν από την ύπαρξη πραγματικού ελαττώματος ή την έλλειψη συνομολογημένης ιδιότητας του μισθίου εμποδίσθηκε ολικώς η συμφωνημένη χρήση αυτού, ο μισθωτής έχει δικαίωμα να μην καταβάλει το μίσθωμα και, αν το προκατέβαλε, να το αναζητήσει ως αχρεωστήτως καταβληθέν, κατά το άρθρο 904 ΑΚ.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 20 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου, με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα, που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό. Παραμόρφωση υπάρχει, όταν το δικαστήριο υπέπεσε σε διαγνωστικό λάθος (εσφαλμένη διάγνωση) δηλαδή αν απέδωσε σε έγγραφο, κατά την έννοια του άρθρων 339 και 432 επ.

ΚΠολΔ, περιεχόμενο προφανώς διαφορετικό από το αληθινό και ακολούθως, στηριζόμενο σε αυτό ή μόνον σε αυτό, κατέληξε σε επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα αποδεικτικό πόρισμα. Δεν ιδρύεται, όμως, ο ανωτέρω λόγος αναιρέσεως, όταν το δικαστήριο συνεκτίμησε το έγγραφο με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα, δηλαδή προέβη σε αποδεικτική αξιολόγησή του, και κατέληξε σε διαφορετικό συμπέρασμα από εκείνο το οποίο θεωρεί ορθό ο αναιρεσείων, ο οποίος προβάλλει τον λόγο της παραμορφώσεως εγγράφου.

Εξ άλλου έλλειψη νομίμου βάσεως της αποφάσεως, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, υπάρχει και όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά εκείνα, τα οποία είναι αναγκαία προκειμένου να κριθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόσθηκε, όχι όμως και όταν πρόκειται για αντιφάσεις ή ελλείψεις, που υπάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση και αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αρκεί τούτο να εκτίθεται στην απόφαση σαφώς.

Στην παρούσα περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε, ανελέγκτως, ως προκύψαντα από τις αποδείξεις, τα κατωτέρω πραγματικά περιστατικά: "Στις 29.11.1999 οι διάδικοι συνήψαν σύμβαση μισθώσεως, δυνάμει της οποίας ο εναγόμενος εξεμίσθωσε στους ενάγοντες ένα ακίνητο, το οποίο βρίσκεται στην πόλη της ... (...) και αποτελείται από ισόγειο κατάστημα εμβαδού -κατά το οικείο μισθωτήριο- 28 τ.μ και προαύλιο χώρο 180 τ.μ, για να χρησιμοποιηθεί από τους ενάγοντες- μισθωτές ως καφετέρια-σνακ μπαρ.

Η διάρκεια της μίσθωσης ορίστηκε σε τρία έτη και το μίσθωμα σε 300.000 δραχμές μηνιαίως. Κατά την κατάρτιση της μίσθωσης οι ενάγοντες προκατέβαλαν στον εναγόμενο το μίσθωμα του μηνός Δεκεμβρίου 1999 καθώς και εγγύηση ίση με δύο μηνιαία μισθώματα, δηλαδή ποσού 600.000 δραχμών. Ο εναγόμενος παρέδωσε το μίσθιο στους ενάγοντες και οι τελευταίοι άρχισαν να προβαίνουν στις προπαρασκευαστικές ενέργειες για την έκδοση της σχετικής αδείας ίδρυσης και λειτουργίας, όπως παροχή στο μίσθιο ηλεκτρικού ρεύματος και δήλωση ενάρξεως επαγγέλματος.

Στη συνέχεια ωστόσο, κατά τους πρώτους μήνες του 2000, οι ενάγοντες βρήκαν και μίσθωσαν άλλο κατάστημα, το οποίο βρίσκεται σε πιο εμπορική θέση ("...") του Δήμου ... και από το Μάιο του 2000 άρχισαν να το λειτουργούν ως καφετέρια-μπαρ, αφού το διαμόρφωσαν κατάλληλα και εφοδιάστηκαν με την απαιτούμενη προς τούτο άδεια της αρμόδιας αρχής ...

Όσον αφορά το επίδικο, οι ενάγοντες σε καμιά εργασία διαμόρφωσής του δεν προέβησαν και έπαψαν να ενδιαφέρονται για την εκμετάλλευσή του, από το Μάιο δε του 2000, αφότου δηλαδή άρχισαν να λειτουργούν το προαναφερόμενο ομοειδές κατάστημα στη θέση "...", το εγκατέλειψαν και σταμάτησαν να καταβάλλουν στον ενάγοντα μίσθωμα.

Στη συνέχεια και ενώ αρχικά επικαλέστηκαν οικονομική αδυναμία καλύψεως των εξόδων λειτουργίας και των δύο καταστημάτων και ζήτησαν από τον εναγόμενο πίστωση χρόνου, κατά τις αρχές του 2001 κοινοποίησαν σ' αυτόν την ένδικη αγωγή, με την οποία, όπως ήδη σημειώθηκε, ισχυρίζονται ότι κατήγγειλαν τη μίσθωση, διότι το μίσθιο παρουσιάζει πραγματικό ελάττωμα, έχει δηλαδή εμβαδόν (19,24 τ.μ) μικρότερο από το απαιτούμενο κατά νόμο για την χορήγηση της άδειας για τη συμφωνημένη χρήση (26 τ.μ).

Προς ενίσχυση μάλιστα και απόδειξη του ισχυρισμού αυτού, στον οποίο θεμελιώνεται η αγωγή, προσκομίζουν και επικαλούνται το ... έγγραφο του Τμήματος Υγείας και Δημόσιας Υγιεινής της Νομ. Αυτ/σης Σάμου, σύμφωνα με το οποίο το επίδικο εδώ μίσθιο" ... δεν πληροί τις προϋποθέσεις της Αιβ/8577/83 Υγειονομικής Διάταξης για ΣΝΑΚ-ΜΠΑΡ, επειδή είναι μόνο 19,24 τ.μ αντί τουλάχιστον 26 τ.μ απαιτούμενο υποχρεωτικό χώρο κουζίνας για ΣΝΑΚ ΜΠΑΡ ΕΠΟΧΙΑΚΟ (Εξωτερικά αποχωρητήρια, δεν υπάρχει αίθουσα)".

Από τη συνεκτίμηση ωστόσο του εγγράφου αυτού με τις λοιπές αποδείξεις δεν αποδεικνύεται κατά την κρίση του Δικαστηρίου τούτου, ότι εξαιτίας του εν λόγω ελαττώματος παρεμποδίστηκαν οι ενάγοντες να χρησιμοποιήσουν το επίδικο. Αντίθετα, από τα στοιχεία αυτά συνάγεται ότι το παραπάνω ελάττωμα, για το οποίο γίνεται ειδικότερα λόγος και πιο κάτω, οι ενάγοντες το επικαλέστηκαν και το επικαλούνται προσχηματικά και για τις ανάγκες θεμελίωσης της αγωγής, ο πραγματικός δε λόγος που εγκατέλειψαν το επίδικο είναι η εξεύρεση και λειτουργία απ' αυτούς του προαναφερόμενου ομοειδούς καταστήματος στη θέση "...".

Η κρίση τούτη στηρίζεται στα ακόλουθα κυρίως αποδεικτικά στοιχεία και πραγματικά περιστατικά: 1) Ουδέποτε οι ενάγοντες υπέβαλαν προς το Δήμο ..., ο οποίος είναι ο αρμόδιος προς τούτο φορέας, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την έκδοση αδείας ίδρυσης και λειτουργίας καταστήματος στο επίδικο (βλ. την ...

βεβαίωση του Δημάρχου ...). 2) Στο Τμήμα Υγείας και Δημ. Υγιεινής οι ενάγοντες υπέβαλαν σχετική αίτηση (απευθείας και όχι μέσω του Δήμου ...) για πρώτη φορά στις 26.9.2000, δηλαδή λίγο πριν από τη σύνταξη της ένδικης αγωγής και αφού είχαν ήδη παρέλθει 10 μήνες περίπου από την έναρξη της μίσθωσης και πέντε, αφότου είχαν εγκαταλείψει το επίδικο μίσθιο και είχαν θέσει σε λειτουργία το άλλο ομοειδές κατάστημα, (βλ.

το μνημονευόμενο το ... έγγραφο της παραπάνω Υπηρεσίας). 3) Το ακριβές εμβαδόν του επιδίκου είναι (7,10 Χ 4,10μ =) 29,11 τ.μ. Είναι δηλαδή όχι μικρότερο αλλά κατά τι μεγαλύτερο από το αναγραφόμενο στο οικείο μισθωτήριο (28 τ.μ), το αναφερόμενο δε στο πιο πάνω έγγραφο του Τμήματος Υγείας και Δημ. Υγιεινής (19,24 τ.μ) αφορά τον ωφέλιμο χώρο της κουζίνας του καταστήματος, ενώ τον υπόλοιπο χώρο έως τα 29,11 τ.μ τον καταλαμβάνουν τα αποχωρητήρια και ο προθάλαμος (βλ.

τα προσκομιζόμενα και επικαλούμενα από 3.3.2000 τοπογραφικό διάγραμμα και διάγραμμα κατόψεως του πολιτικού μηχανικού ...). 4) Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 37 και 40 της Αιβ /8577/1983 Υγειονομικής Διάταξης, όταν για την ανάπτυξη των τραπεζιών και καθισμάτων χρησιμοποιείται υπαίθριος χώρος σε καταστήματα, όπως το επίδικο, που λειτουργούν εποχιακά, το απαιτούμενο ελάχιστο εμβαδόν στεγασμένων χώρων δεν ορίζεται ενιαία για όλα τα ομοειδή καταστήματα αλλά είναι ανάλογο με τον αριθμό των αναπτυσσόμενων καθισμάτων (δυναμικότητα του καταστήματος) και αντίστροφα, στην προκείμενη όμως υπόθεση δεν προσδιορίζεται από τους ενάγοντες αλλά ούτε από τις προσκομιζόμενες αποδείξεις προκύπτει (η αίτηση που υπέβαλαν στο τμήμα Υγείας και Δημ.

Υγιεινής δεν προσκομίζεται) ο αριθμός των καθισμάτων, που σκόπευαν αυτοί να αναπτύξουν στον αύλειο χώρο του επιδίκου, για να κριθεί αν τούτο ήταν εντελώς ή εν μέρει ακατάλληλο για τη χρήση που συμφωνήθηκε. Επομένως, αφού δεν αποδείχθηκε ότι οι ενάγοντες εξαιτίας του επικαλουμένου ελαττώματος παρεμποδίστηκαν να χρησιμοποιήσουν το επίδικο μίσθιο, δεν υποχρεούται ο εναγόμενος να τους επιστρέψει τα μισθώματα των μηνών Δεκεμβρίου 1999 και Ιανουαρίου-Απριλίου 2000, τα οποία πράγματι του έχουν καταβάλει".

Με τις παραδοχές του αυτές, το Εφετείο, δικάζοντας επί της αγωγής (μετά εξαφάνισης της εκκαλουμένης αποφάσεως του Πρωτοδίκου Δικαστηρίου, κατά παραδοχή λόγου της εφέσεως, που ασκήθηκε από τον ήδη αναιρεσίβλητο), απέρριψε αυτή, κατά το μέρος της, που αφορούσε στην υποχρέωση του εναγομένου-αναιρεσιβλήτου να καταβάλει στους ενάγοντες ήδη αναιρεσείοντες το ποσό των 2.400.000 δραχμών, ως μισθώματα του μισθίου καταστήματος, τα οποία αχρεωστήτως του κατεβλήθησαν από τους τελευταίους.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παρεβίασε εκ πλαγίου τις προαναφερόμενες διατάξεις, διότι διέλαβε στην απόφασή του σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες. Που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, για την συνδρομή ή μη των όρων των κανόνων ουσιαστικού δικαίου που αναφέρονται στην μείζονα πρόταση, οι οποίο εφαρμόστηκαν.

Επομένως, οι αντίθετες αιτιάσεις, οι οποίες προβάλλονται με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του 559 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμες, ενώ οι εκτιθέμενες στο αναιρετήριο ελλείψεις ανάγονται στην πληρέστερη ανάλυση, ανάπτυξη και αξιολόγηση των αποδείξεων, το εκ των οποίων, όμως, πόρισμα εκτίθεται στην απόφαση σαφώς.

Κατά συνέπεια, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί, ως αβάσιμος. Περαιτέρω, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, επειδή το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο του υπ' αριθμ. ... εγγράφου του τμήματος Υγείας και Δημόσιας Υγιεινής της Ν.Α Σάμου.

Όμως, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση (οι παραδοχές της οποία εκτίθενται ανωτέρω), το Εφετείο δεν υπέπεσε σε διαγνωστικό λάθος, αναφορικώς με την επιφάνεια του μισθίου καταστήματος, ώστε να στοιχειοθετείται παραμόρφωση του εγγράφου ατού, υπό την εκτεθείσα στην μείζονα πρόταση έννοια, ούτε βάσισε την κρίση του αποκλειστικώς ή κυρίως στο έγγραφο αυτό, αλλά αντιθέτως συνεκτίμησε το περιεχόμενο του εγγράφου με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα και ειδικότερα με το από 3.3.2000 τοπογραφικό διάγραμμα κατόψεως του Πολιτικού Μηχανικού ...

και κατέληξε σε διαφορετικό πόρισμα από εκείνο, το οποίο θεωρούν ως ορθό οι αναιρεσείοντες, που προβάλλουν τον λόγο της παραμορφώσεως του εγγράφου. Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-3-05 αίτηση των Χ1 και Χ2, κατοίκων ..., περί αναιρέσεως της 252/2004 αποφάσεως του Εφετείου Αγαίου.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε επτακόσια (700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Μαρτίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Μαρτίου 2009.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ