Supreme Court overturns lower court dismissal of lost earnings claim due to insufficient reasoning.

Απόφαση 809 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 809/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Σαμαρά και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, κατοίκων ..., οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 3) Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ Η ΕΘΝΙΚΗ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθμό κατάθεσης 120/2002 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος και την με αριθμό κατάθεσης 306/2002 παρεμπίπτουσα αγωγή της 3ης των αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 113/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και οι 852/2004 μη οριστική και 20/2007 οριστική του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14/2/2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, ανέγνωσε την έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου αναιρέσεως από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και την απόρριψη του δευτέρου λόγου.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες υπ' αριθ. ... και ... εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ..., αποδεικνύεται ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση στη σημερινή δικάσιμο επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσιβλήτους Ψ1 και Ψ2. Όμως, αυτοί δεν εμφανίστηκαν στο αρκοατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσαν δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Συνεπώς, η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΙΙ.- Κατά το άρθρο 929 του Α.Κ. σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει εκτός των νοσηλίων και τη ζημία που ήδη έχει επέλθει. Η ζημία αυτή αναφέρεται στο χρονικό διάστημα μεταξύ βλάβης του σώματος ή της υγείας και ασκήσεως της αγωγής. Η ζημία αυτή μπορεί να είναι είτε θετική είτε αποθετική (διαφυγόν κέρδος).

Σημαντική περίπτωση επελθούσας ζημίας είναι αυτή που αναφέρεται στην αδυναμία ασκήσεως επαγγελματικής, κατά κανόνα, δραστηριότητας και αποκτήσεως εισοδημάτων από αυτή. Έτσι, με βάση τα παραπάνω αυτός που από υπαιτιότητα άλλου τραυματίσθηκε και κατέστη, λόγω του τραυματισμού του, ανίκανος για εργασία δικαιούται να απαιτήσει το ποσό που θα καταβάλει για την πρόσληψη άλλου προσώπου προς εκτέλεση των οικιακών εργασιών ή στην επιχείρηση ή στο αγρόκτημά του, εξαιτίας της ανικανότητας του ιδίου να εκτελέσει τις εργασίες αυτές, όπως έπραττε κατά το παρελθόν.

Αλλά και όταν το κενό που δημιουργήθηκε δεν αντιμετωπίσθηκε με αναπλήρωση άλλων αμειβομένων προσώπων, αλλά καλύφθηκε με τη βοήθεια προσώπων του συγγενικού ή φιλικού του περιβάλλοντος που δεν αμείφθηκαν, και πάλι θεμελιώνεται αξίωση αποζημιώσεως, όπως τούτο προκύπτει από την ΑΚ 930 παρ. 3. Εξάλλου, ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης της αποφάσεως ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα αναγκαία περιστατικά για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ως προς τη συνδρομή των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή για τη μη συνδρομή τους που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση και αξιολόγηση του εξαγομένου απ' αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός εάν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, αναφορικά με την ζημία, που υπέστη ο αναιρεσείων λόγω ανικανότητός του για εργασία, εξαιτίας του τραυματισμού του από υπαιτιότητα του πρώτου αναιρεσιβλητου, κατά την οδήγηση του υπ' αριθ. ... ΙΧΦ αυτοκινήτου, που ανήκε στον δεύτερο και ήταν ασφαλισμένο στην τρίτη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία, δέχτηκε, ανελέγκτως, ότι απεδείχθησαν τα εξής: "...

Κατά την κρίση του Δικαστηρίου ο ενάγων (ήδη αναιρεσείων) εξαιτίας των σωματικών βλαβών που υπέστη την 7-3-2000, ήτοι του διατροχαντηρίου κατάγματος αριστερού μηριαίου και την οπίσθια πρόπτωση του μεσοσπονδυλίου δίσκων στο διάστημα 04 - 05 και ρωγμώδες κάταγμα του σώματος σπονδύλου 01, παρά την χειρουργική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε, την θεραπευτική αγωγή και την κινησιοθεραπεία παρουσιάζει μέχρι το χρόνο εξέτασής του από τους πραγματογνώμονες (2005) και τη συζήτηση της υπόθεσης στο Εφετείο (Απρίλιο 2006) σοβαρές υπολλειμματικές βλάβες που συνίσταται σε οσφυαλγία, έντονο άλγος και δυσχέρεια στη βάδιση που τον καθιστούν μερικώς ανίκανο και δη κατά ποσοστό 50% για εργασία και ιδία αυτή του τεχνίτη γεωργικών μηχανημάτων ... .

Αντιθέτως, δεν αποδείχθηκε ότι ο κυρίως ενάγων (αναιρεσείων) κατέβαλε στους υιούς του το ποσό των 1.467,35 ευρώ, το μήνα, για να εργάζονται στο συνεργείο αυτοκινήτων του τώρα που αυτός είναι ανίκανος για εργασία. Το ποσό αυτό κρίνεται υπερβολικό δεδομένου ότι ο μάρτυράς του κατέθεσε ότι τα μικτά κέρδη από τη λειτουργία του συνεργείου αυτού ανέρχονται στο ποσό των 1.467,35 με 2.054,29 ευρώ το μήνα, από τα προσκομισθέντα δε ενώπιον του Δικαστηρίου αποδεικτικά στοιχεία δεν κατέστη δυνατό να σχηματισθεί ασφαλής δικανική πεποίθηση σε ποιο ακριβώς ποσό ανέρχονταν τα καθαρά κέρδη ...".

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, αφού κατά παραδοχή των αντιθέτων εφέσεων εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και κράτησε και δίκασε την υπόθεση κατ' ουσίαν, ακολούθως, με την προσβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμο το αγωγικό κονδύλιο ποσού 62.526,71 ευρώ, που αφορά την ζημία που υπέστη ο αναιρεσείων, λόγω της ανικανότητός του για εργασία εξαιτίας του ατυχήματος.

Κρίνοντας, όμως, έτσι το Εφετείο διέλαβε στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του για το ως άνω κρίσιμο ζήτημα ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες, έτσι ώστε καθίσταται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 297, 298, 929 και 914 ΑΚ. Πιο συγκεκριμένα:

α) ενώ δέχεται ότι ο αναιρεσείων πριν το ατύχημα ασκούσε το επάγγελμα του τεχνίτη γεωργικών μηχανημάτων και αποκόμιζε κέρδη από την εκμετάλλευση του συνεργείου του, ότι εξαιτίας του ατυχήματος κατέστη κατά το επίδικο χρονικό διάστημα ανίκανος για την άσκηση του ως άνω επαγγέλματος κατά ποσοστό 50% και ότι, λόγω της ανικανότητας του για εργασία κατά το επίδικο χρονικό διάστημα, απασχολήθηκαν στο συνεργείο του με αμοιβή τα δύο παιδιά του τελικώς, δεν του επιδικάζει αποζημίωση για τη θετική ζημία, που αυτός υπέστη, με την αιτιολογία ότι είναι υπερβολικό το ποσό το οποίο ισχυρίζεται ότι δαπάνησε για την αιτία αυτή, αλλά και γιατί δεν είναι δυνατόν να σχηματισθεί ασφαλής δικανική πεποίθηση σε ποιο ακριβώς ποσό ανέρχονταν τα καθαρά κέρδη της επιχειρήσεως του αναιρεσείοντος.

Επομένως ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμος και πρέπει, κατά παραδοχή αυτού, να αναιρεθεί η ως άνω απόφαση, κατά το μέρος που αφορά την απόρριψη του εν λόγω αγωγικού κονδυλίου. Στη συνέχεια, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, δυνάμενο να συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 20/2007 απόφαση του Εφετείου Λάρισας, μόνο κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει κατά το μέρος αυτό την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Μαρτίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ