Supreme Court overturns lower court ruling on social security bonus applicability due to incorrect application of repealed laws.

Απόφαση 808 / 2011 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 808/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μίμη Γραμματικούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Αντώνιο Αθηναίο, Σαράντη Δρινέα, Χριστόφορο Κοσμίδη και Νικόλαο Τρούσα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 12-04-2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Καραβέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: 1) ΝΠΔΔ με την επωνυμία "Ίδρυμα Κοινωνικής Πρόνοιας ''Νεομάρτυς Γεώργιος'' που εδρεύει στα Ιωάννινα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Λιούμα, ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Χ. Μ.- Χ. του Γ., 2) Ε. Κ. του Δ., 2) Ν. Κ.- Ν. του Α.. Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Λουκά Αποστολίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-4-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων. Επί της αγωγής εκδόθηκε η 65/2007 απόφαση του ιδίου Δικαστηρίου και κατόπιν ασκήσεως εφέσεων η 84/2008 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 30-03-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Σαράντης Δρινέας ανέγνωσε την από 16-4-2010 έκθεση του κωλυομένου να μετέχει στην σύνθεση Αρεοπαγίτη Δημητρίου Μουστάκα με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των δευτέρου και τρίτου λόγων της ένδικης αιτήσεως και την απόρριψη του πρώτου.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψη, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή η νομιμοποίηση των διαδίκων απορρέει κατά κανόνα από διάταξη του ουσιαστικού δικαίου. Εκείνος που εμφανίζεται κατά το ουσιαστικό δίκαιο δικαιούχος ή υπόχρεος νομιμοποιείται κατ' αρχήν ως ενάγων ή εναγόμενος. Επομένως, ο λόγος αναιρέσεως ότι δεν υπάρχει ενεργητική ή παθητική νομιμοποίηση των διαδίκων στηρίζεται στο άρθρο 560 αρ.1 (ή 559 αρ.1) του ΚΠολΔ, ενώ αν ο ενάγων δεν επικαλείται στοιχεία νομιμοποίησης σύμφωνα με τον νόμο, οπότε η αγωγή είναι απαράδεκτη, ο λόγος αναιρέσεως από την έλλειψη αυτή στηρίζεται στον αρ. 14 του άρθρου 559.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφασή του και τα ακόλουθα: Οι ενάγουσες και ήδη αναιρεσίβλητες προσλήφθηκαν με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου από τον Εθνικό Οργανισμό Πρόνοιας και τοποθετήθηκαν στην Παιδόπολη Ιωαννίνων "Αγία Ελένη" την 13-10-1994 η πρώτη, την 1-2-1972 η δεύτερη και την 1-4-1987 η τρίτη.

Απασχολήθηκαν μέχρι 20-9-2005, οπότε αποσπάσθηκαν νομίμως και έκτοτε παρείχαν τις υπηρεσίες τους στο εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον νομικό πρόσωπο. Η Παιδόπολη "Αγία Ελένη" λειτουργούσε μέχρι το έτος 2003 ως υπηρεσία του Εθνικού Οργανισμού Κοινωνικής Φροντίδας (ΕΟΚΦ). Με το άρθρο 1 του Ν. 3106/2003 μετετράπη σε υπηρεσία του Περιφερειακού Συστήματος Υγείας και Πρόνοιας (Πε.ΣΥΠ) και από 1-7-2003 αποτέλεσε αποκεντρωμένη και ανεξάρτητη υπηρεσιακή μονάδα του Πε.ΣΥΠ Ηπείρου.

Με τον ίδιο νόμο το Πε.ΣΥΠ υπεισήλθε αυτοδικαίως στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μονάδων κοινωνικής φροντίδας από την μέρα έναρξης της λειτουργίας των ως αποκεντρωμένων μονάδων. Με το άρθρο 14 του Ν. 3329/2005 οι μονάδες αυτές (όπως και η Παιδόπολη "Αγία Ελένη") μετετράπησαν από 3-5-2005 σε ΝΠΔΔ. Στην συνέχεια με το άρθρο 1 του ΠΔ 123/2006 η παιδόπολη "Αγία Ελένη" καταργήθηκε και στις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα αυτής υπεισήλθε, κατ' άρθρο 3 του ίδιου ΠΔ, η ΔΥ.ΠΕ Ηπείρου, η οποία ως διάδοχός της συνεχίζει τις εκκρεμείς δίκες.

Στο ίδιο νομικό καθεστώς με την παιδόπολη "Αγία Ελένη" υπάγεται και το αναιρεσείων και για τον λόγο αυτό οι αναιρεσίβλητες αποσπάσθηκαν σε αυτό, όπου παρείχαν τις υπηρεσίες του μέχρι τον χρόνο άσκησης της αγωγής. Από τα παραπάνω, συνεχίζει το δικαστήριο της ουσίας, προκύπτει ότι μέχρι 20-9-2005 υπόχρεη για την καταβολή των αποδοχών στις αναιρεσίβλητες είναι η παιδόπολη "Αγία Ελένη" και από την επομένη της άνω ημερομηνίας η υποχρέωση καταβολής βάρυνε την ΔΥ.ΠΕ Ηπείρου, ως διαδόχου της παιδόπολης και στη συνέχεια την "6η Διοίκηση Υγειονομικής Περιφέρειας Πελοποννήσου Ιονίων Νήσων, Ηπείρου και Δυτικής Ελλάδας", στην οποία συγχωνεύθηκε δι' απορροφήσεως η ΔΥ.ΠΕ Ηπείρου, σύμφωνα με το άρθρο 3 του Ν. 3527/2007 και συνεχίζει τις εκκρεμείς δίκες της τελευταίας και από της επομένης της 20-9-2005 η υποχρέωση καταβολής των οποιωνδήποτε παροχών των αναιρεσιβλήτων από την παροχή της εργασίας τους βάρυνε το αναιρεσείον Ίδρυμα, στο οποίο προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και το οποίο είναι υπεύθυνο για τη μισθοδοσία τους.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως από τον αρ. 1 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ, με τον οποίο αποδίδεται η πλημμέλεια της έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης, είναι αβάσιμος, αφού το Πολυμελές Πρωτοδικείο δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του ότι οι αναιρεσίβλητες κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα είχαν νομίμως αποσπασθεί και εργάζονταν για λογαριασμό του αναιρεσείοντος, από το οποίο και εμισθοδοτούντο.

Επειδή με την παρ. 3 του άρθρου 2 Ν. 201/1975 ορίσθηκε ότι "από 1ης Ιανουαρίου 1976, εις το απασχολούμενον προσωπικόν των Ιδρυμάτων Ν.Δ. 2592/1953 επί οκτάωρον ημερησίως, καταβάλλεται αμοιβή δια μίαν ώραν ημερησίως, υπολογιζόμενη κατά τις διατάξεις του εδαφ.γ' της παρ. 3 του άρθρου 5 Ν.Δ. 4548/1966 και από 1-1-1977, αμοιβή για δύο ώρες ημερησίως".

Σύμφωνα με τη 10/2005 απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, η πρόσθετη αυτή αμοιβή, καταβάλλεται ως κίνητρο, για την προσέλευση μισθωτών σε θέσεις προσωπικού των Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων και η αμοιβή αυτή δεν αποτελεί αντάλλαγμα, για απασχόληση πέραν του νομίμου ωραρίου, αλλά αποτελεί τμήμα των νομίμων αποδοχών του προσωπικού, το οποίο, κατά την έναρξη ισχύος του Ν. 201/1975 είχε νόμιμη υποχρέωση παροχής οκτάωρης ημερήσιας απασχόλησης.

Περαιτέρω, έγινε δεκτό, ότι η αμοιβή αυτή δεν καταργήθηκε με τον Ν. 1505/1984, ο οποίος ρύθμισε (μεταξύ των άλλων) και το μισθολόγιο των εργαζομένων σε Ν.Π.Δ.Δ. (στα οποία περιλαμβάνονται και τα δημόσια νοσηλευτικά ιδρύματα). Ειδικότερα, έγινε δεκτό ότι η εν λόγω αμοιβή δεν αποτελεί επίδομα και, συνεπώς, δεν καταργήθηκε με το άρθρο 19 του Ν.1505/1984, αφού δεν αναφέρεται ρητά σε αυτό ότι καταργείται (ΑΕΔ10/2005).

Όμως, μετά τον νόμο αυτό, επακολούθησε ο Ν. 2470/1997, "Αναμόρφωση μισθολογίου προσωπικού της Δημόσιας Διοίκησης και άλλες συναφείς διατάξεις", με τον οποίο καθιερώθηκε το ενιαίο μισθολόγιο προσωπικού της Δημόσιας Διοίκησης (στο οποίο περιλαμβάνεται και το προσωπικό των υπαλλήλων των Ν,Π.Δ.Δ.-άρθρο 1 παρ. Ιγ').

Με το άρθρο 8 του Ν. 2470/1997 καθορίζονται ρητά τα τακτικά επιδόματα, που χορηγούνται, μεταξύ των οποίων και το "Νοσοκομειακό επίδομα, για το προσωπικό των Νοσοκομείων, Κέντρων Υγείας, Κέντρων Ψυχικής Υγείας και Θεραπευτηρίων της Χώρας καθώς και του ΕΚΑΒ (παρ. 7). Στη συνέχεια δε με το άρθρο 10 του ίδιου ως άνω νόμου ορίσθηκαν τα διατηρούμενα "επιδόματα και παροχές".

Μεταξύ των διατηρηθέντων επιδομάτων περιλαμβάνονται και τα "επιδόματα τροφής του προσωπικού (πλην ιατρικού) των νοσοκομείων, κέντρων υγείας και θεραπευτηρίων, καθώς και του Ε.Κ.Α.Β" (περ.γ', άρθρου 10). Επίσης, με τα άρθρα 12 και 13 του ίδιου νομού, χορηγήθηκαν τα επιδόματα οικογενειακής παροχής και κινήτρου απόδοσης, αντίστοιχα.

Με την παράγραφο 4 του άρθρου 10 του ίδιου αυτού Ν. 2470/1997, ορίσθηκε ότι "πέραν των ως άνω διατηρουμένων επιδομάτων και παροχών, όλα τα λοιπά επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις, που καταβάλλονται στους υπαλλήλους, που εμπίπτουν στις διατάξεις του παρόντος, κατά την έναρξη της ισχύος τους, με οποιαδήποτε ονομασία και από οποιαδήποτε πηγή, περιλαμβανομένων και εκείνων που χορηγήθηκαν με μορφή κινήτρου παραγωγικότητας ή αποδοτικότητας, καθώς και παροχές, για κίνητρο προσέλκυσης και παραμονής, καταργούνται, εφόσον δεν προβλέπεται ρητά η χορήγηση τους από τις διατάξεις του παρόντος".

Τέλος, με το άρθρο 31 του εν λόγω νόμου, καταργήθηκαν τα άρθρα 1-27 του Ν. 1505/1984. Από τις διατάξεις αυτές, προκύπτει, ότι η πρόσθετη αμοιβή του άρθρου 2 παρ. 3 του Ν. 201/1975 η οποία θεσπίσθηκε ως κίνητρο προσέλκυσης σε νοσηλευτικά ιδρύματα, καταργήθηκε από την έναρξη ισχύος του Ν. 2470/1997, ήτοι από 1-1-1997, κατά τη σαφή διατύπωση της παρ. 4 του 10 του νόμου αυτού, εφόσον δεν περιλαμβάνεται στα διατηρούμενα με αυτόν επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις, που προβλέπονταν από προγενέστερους νόμους.

Η κατάργηση αυτή δεν αντίκειται στη συνταγματική αρχή της ισότητας, διότι με την παραπάνω διάταξη του άρθρου 10 παρ. 4 του ν. 2470/1997 καταργήθηκαν όλες οι αμοιβές των υπαλλήλων που υπάγονται στις διατάξεις του νόμου αυτού, οι οποίες θεσπίσθηκαν ως κίνητρο προσέλκυσης και παραμονής, όπως η επίδικη αμοιβή και συνεπώς, δεν έγινε δυσμενής διάκριση του προσωπικού των νοσηλευτικών ιδρυμάτων έναντι των λοιπών υπαγόμενων στον ως άνω νόμο υπαλλήλων.

Εξάλλου, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι δεν καταργήθηκε με τις ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 10 του ν. 2470/1997 η προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 του ν. 201/1975 επίδικη πρόσθετη αμοιβή από τη μεταγενέστερη ρητή κατάργηση της τελευταίας αυτής διάταξης με την παρ. 6 του άρθρου 9 του ν. 3670/2008, διότι, όπως προκύπτει από την εισηγητική έκθεση του νόμου αυτού, τούτο έγινε για λόγους δημοσίου συμφέροντος, ήτοι για τον λόγο ότι η ανωτέρω ρητά καταργούμενη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 του ν. 201/1975 εμπίπτει στις διατάξεις του άρθρου 28 του ν. 3105/2003 (Α' 297), με την παρ. 1 του οποίου είχαν καταργηθεί, μεταξύ άλλων και οι διατάξεις του άρθρου 10 του ν. 2470/1997.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου, που δίκασε ως Εφετείο έφεση κατά απόφασης Ειρηνοδικείου, με αυτήν έγινε εν μέρει δεκτή η ένδικη αγωγή των αναιρεσιβλήτων που απασχολήθηκαν με σχέση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και στο αναιρεσείον Ν.Π.Δ.Δ. και με την οποία ζήτησαν την καταβολή σε αυτές του ανωτέρω, από το άρθρο 2 παρ.3 του ν. 201/1975, επιδόματος για τη χρονική περίοδο από 1-1-2001 έως 31-12-2005.

Ειδικότερα, το Δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ότι οι αναιρεσίβλητες απασχολήθηκαν μέχρι 20-9-2005 στην παιδόπολη Ιωαννίνων "Η Αγία Ελένη", η οποία λειτουργούσε μέχρι το έτος 2003 ως υπηρεσία του Εθνικού Οργανισμού Κοινωνικής Φροντίδας και στη συνέχεια μετετράπη σε υπηρεσία του Περιφερειακού Συστήματος Υγείας και Πρόνοιας και από 20-9-2005 και εφεξής παρέχουν τις υπηρεσίες τους στο ήδη αναιρεσείον ίδρυμα.

Ακολούθως, δέχθηκε ότι οι αναιρεσίβλητες δικαιούνται την από το άρθρο 2§3 του Ν. 201/1975 πρόσθετη αμοιβή, η οποία δεν καταργήθηκε από τον Ν. 2470/1997, σύμφωνα με τον οποίο εμισθοδοτούντο μέχρι 31-12-2003 ούτε από τον Ν. 3205/2003, που ισχύει από 1-1-2004 και υποχρέωσε το αναιρεσείον να τους καταβάλλει για το χρονικό διάστημα από 20-9-2005 μέχρι 31-12-2005 την προβλεπόμενη από την πιο πάνω διάταξη πρόσθετη αμοιβή συνολικού ποσού 450 ευρώ.

Με την κρίση του αυτή το Πολυμελές Πρωτοδικείο παραβίασε τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, αφού εφάρμοσε διάταξη νόμου (άρθρο 2§3 του Ν. 201/1975) που δεν ίσχυε πλέον και δεν ήταν εφαρμοστέα κατά το επίδικο χρονικό διάστημα και δεν εφάρμοσε τις διατάξεις των Ν. 2470/1997 και Ν. 3205/2003, που ήταν εφαρμοστέες.

Επομένως, οι ενιαίως εξεταζόμενοι δεύτερος και τρίτος λόγοι αναιρέσεως από το άρθρο 560 αρ. 1 του ΚΠολΔ, με τους οποίους αποδίδεται η παραπάνω πλημμέλεια, είναι βάσιμοι. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου είναι εφικτή η συγκρότηση από άλλους δικαστές (άρθρο 580§3 του ΚΠολΔ).

Ακόμη, οι αναιρεσίβλητες πρέπει να καταδικασθούν στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, κατ' άρθρα 176 και 183 του ΚΠολΔ.

ΓIA TOYΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 84/2008 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τις αναιρεσίβλητες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Μαΐου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Μαΐου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ