Supreme Court allows appeal against second instance judgment for failure to consider sworn witness statements.

Απόφαση 804 / 2022 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 804/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μαρία Ανδρικοπούλου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη και Αγαθή Δερέ - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Οκτωβρίου 2021, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας ΠαπαΔ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Ζ. του Χ., κατοίκου Ι., ενεργούσας ατομικώς και ως έχουσα την επιμέλεια και γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της 1) Γ. Λ. του Γ. και 2) Α. Λ. του Γ.. Παραστάθηκε με την πληρεξούσια δικηγόρο της Δ. Ζ.. Του αναιρεσιβλήτου Γ. Λ. του Γ., κατοίκου …... Παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ανδρέα Τόγια.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-3-2013 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και την από 19-3-2013 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 558/2015 του ίδιου Δικαστηρίου και 388/2018 του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22-10-2018 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 11 περ γ του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Ο λόγος αυτός αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη του υποστατά και αναλόγως έγκυρα αποδεικτικά μέσα που παραδεκτά επικαλέστηκε ο αναιρεσείων και νόμιμα προσκόμισε ο ίδιος ή οποιοδήποτε από τους λοιπούς διαδίκους, προς άμεση ή έμμεση απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή λυσιτελών ισχυρισμών, δηλαδή νόμιμων ισχυρισμών, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, διαμορφώνοντας το διατακτικό της απόφασης (ΟλΑΠ 42/2002), το οποίο θα ήταν διαφορετικό χωρίς τη σχετική παράλειψη, εφόσον βέβαια προτάθηκαν παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας (πρωτοβάθμιο ή δευτεροβάθμιο).

Ωστόσο, στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση κάθε αποδεικτικού μέσου, αρκεί να γίνεται αδίστακτα βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασης ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, έστω και αν στην απόφαση έχει γίνει ιδιαίτερη αναφορά σε ορισμένα μόνο από τα αποδεικτικά μέσα, επειδή θεωρήθηκαν μεγαλύτερης σημασίας κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου.

Έτσι, ο ανωτέρω λόγος απορρίπτεται ως κατ` ουσία αβάσιμος, αν αποδεικνύεται από την απόφαση, ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκομίστηκαν και των οποίων έγινε επίκληση, και αρκεί προς τούτο η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου (μάρτυρες, έγγραφα κλπ.), χωρίς ανάγκη ειδικής αξιολόγησης καθενός και χωρίς διάκριση από ποια αποδεικτικά μέσα προκύπτει άμεση και από ποια έμμεση απόδειξη (ΑΠ 1186/2021, ΑΠ 50/2020, ΑΠ 1349/2017).

Μη λήψη υπόψη, πάντως δεν συνάγεται από μόνο το γεγονός ότι μνημονεύονται στην απόφαση ορισμένα μόνο από τα προσκομισθέντα με επίκληση αποδεικτικά μέσα, όχι όμως και τα επίδικα (ΑΠ 15/2021, ΑΠ 34/2021, ΑΠ 1186/2021). Ιδιαίτερο και αυτοτελές αποδεικτικό μέσο αποτελούν οι ένορκες βεβαιώσεις (339 ΚΠολΔ), που ελήφθησαν για να χρησιμοποιηθούν στη συγκεκριμένη δίκη και κατόπιν τήρησης των τασσόμενων από τις διατάξεις 421 - 424 ΚΠολΔ διατυπώσεων και τις προβλεπόμενες σ` αυτές προϋποθέσεις στην περίπτωση που ελήφθησαν μετά την έναρξη της ισχύος του ν. 4335/2015, ή των διατάξεων του προϊσχύσαντος άρθρου 270 παρ. 2 ΚΠολΔ, εάν ελήφθησαν πριν την έναρξη ισχύος του ν. 4335/2015 και η υπόθεση εκδικάζεται κατά την τακτική διαδικασία, ενώ εάν η υπόθεση υπαγόταν στην ειδική διαδικασία των διαφορών για τη διατροφή και επιμέλεια τέκνων υπό τις διατυπώσεις του προϊσχύσαντος άρθρου 671 παρ. 1 εδ.

δ` (άρθρ. 681Β παρ. 1 ΚΠολΔ, που ίσχυε πριν την έναρξη ισχύος του ν. 4335/2015), κατά τις οποίες ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου λαμβάνονται υπόψη μόνο αν έγιναν ύστερα από προηγούμενη κλήτευση του αντιδίκου πριν από είκοσι τέσσερις τουλάχιστον ώρες, ενόψει της γενικής δικονομικής αρχής, που προβλέπεται από τις διατάξεις του ένατου άρθρου παρ. 4 του ν. 4335/2015, 12, 21 εδ β και 24 παρ. 1 εδ.

α' ΕισΝΚΠολΔ, κατά την οποία οι διαδικαστικές πράξεις ρυθμίζονται και διέπονται από το δίκαιο το ισχύον κατά το χρόνο διενέργειας αυτών (ΑΠ 426/2021, ΑΠ 5/2020, ΑΠ 667/2020). Οι ανωτέρω ένορκες βεβαιώσεις ως αυτοτελές αποδεικτικό μέσο, σε σχέση με τα έγγραφα πρέπει να μνημονεύονται ειδικά στην απόφαση (ΑΠ 868/2020, ΑΠ 1016/2020).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από τον αριθ. 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, συνισταμένη στο ότι το Εφετείο, κατά τη διαμόρφωση του αποδεικτικού πορίσματός του, δεν έλαβε υπόψη τις νομίμως επικληθείσες με τις προτάσεις του (στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο) και προσκομισθείσες σ' αυτό με αριθμ. 447 και 448 από 16-1-2015 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον της συμβ/φου Αθηνών Αναστασίας Μπλίκα των μαρτύρων Ν.

Κ. και Δ. Π., αντίστοιχα, που συντάχθηκαν ενόψει της δίκης αυτής, κατόπιν νόμιμης κλήτευσης του αναιρεσίβλητου, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, και ειδικότερα, στη ρύθμιση της επικοινωνίας του αναιρεσίβλητου με τα ανήλικα τέκνα του. Από την παραδεκτή επισκόπηση (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτουν τα εξής :

Κατά τη συνεδρίαση της 14-1-2015, οπότε συζητήθηκε η από 19-3-2013 σωρευθείσα επικουρική αγωγή του αναιρεσίβλητου κατά της αναιρεσείουσας για την επικοινωνία του με τα ανήλικα τέκνα του, η οποία συνεκδικάστηκε με την από 14-3-2013 αγωγή της αναιρεσείουσας κατά του αναιρεσίβλητου για την επιμέλεια των ανήλικων τέκνων, η αναιρεσείουσα, με δήλωση, που καταχωρίστηκε στα ταυτάριθμα με την με αριθμ. 585/2015 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου πρακτικά, δήλωσε ότι θα εξετάσει μάρτυρα ενώπιον της συμβ/φου Αθηνών Α.

Μ., οδό ..., 3ο όροφο, στις 16-1-2015, και ώρα 17.30, καλώντας τον αναιρεσίβλητο να παρασταθεί. Κατά την ανωτέρω ημέρα και ώρα συντάχθηκαν οι 447/16-1-2015 και 448/16-1-2015 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον της συμβ/φου Αθηνών Αναστασίας Μπλίκα των Ν. Κ. του Δ. και της Δ. Π. του Δ., αντίστοιχα, κατά τις οποίες δεν παραστάθηκε ο αναιρεσίβλητος.

Τις ανωτέρω ένορκες βεβαιώσεις η αναιρεσείουσα, επικαλέστηκε και προσκόμισε, ως σχετικά 42α και 42β, με την από 19-1-2014 προσθήκη - αντίκρουση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, και ακολούθως, κατά τη συζήτηση της έφεσης κατά της εκκαλούμενης απόφασης, επικαλέστηκε και προσκόμισε αυτές με τις νόμιμα κατατεθείσες στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο προτάσεις.

Ούτε, όμως, από τη γενική διαβεβαίωση, που περιέχεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, δηλαδή ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη "τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων, που εξετάστηκαν ενώπιον του ακροατηρίου του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, όλα τα έγγραφα που προσκόμισαν και επικαλέστηκαν νόμιμα οι διάδικοι, μεταξύ των οποίων η από 24-1-2014 έκθεση του παιδοψυχιάτρου Νικολάου Τζιάκη, του Πανεπιστημίου Ι.

και της Κοινωνικής Λειτουργού του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου, Νικολέτας Γ., η οποία συνετάγη κατόπιν παραγγελίας της Εισαγγελίας Ι. και την από 14-7-2014 γνωμάτευση της ψυχολόγου Γερασιμούλας Μπρούμα" ούτε από το υπόλοιπο σκεπτικό της απόφασης αυτής, προκύπτει, λαμβάνοντας υπόψη και την προαναφερόμενη δικονομική φύση των ένορκων βεβαιώσεων, ως ιδιαίτερου αποδεικτικού μέσου, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και τις εν λόγω ένορκες βεβαιώσεις, αφού δεν μνημονεύονται, ειδικά, στην απόφαση, ούτε και γίνεται άλλη, άμεση ή έμμεση, αναφορά στο περιεχόμενό της.

Επομένως, σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν στην αρχή της παρούσας, το Εφετείο, αφού δεν προκύπτει ότι, για το σχηματισμό της κρίσης του για την ουσία της υπόθεσης, έλαβε υπόψη τις παραπάνω ένορκες βεβαιώσεις, που θεωρούνται ότι προσκομίστηκαν, καθόσον η απόφαση δεν βεβαιώνει το αντίθετο, υπέπεσε στην πλημμέλεια της μη λήψης αποδεικτικού μέσου, το οποίο η αναιρεσείουσα επικαλέστηκε και προσκόμισε.

Επομένως, ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν τούτων, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων, οι οποίοι καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του ανωτέρω κριθέντος ως βάσιμου, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατ` άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλον δικαστή εκτός από εκείνον που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα (άρθρ. 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ) και τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείουσας, η οποία κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσίβλητου λόγω της ήττας του, (άρθρ. 183, 176, 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 388/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιά.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο, συντιθέμενο, όμως, από άλλον δικαστή εκτός από εκείνο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Απριλίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 11 Μαΐου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ