Supreme Court dismisses appeal against appellate court ruling that owner's claim for separation of ownership is abusive.

Απόφαση 802 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 802/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ1, ως άλλοτε διαχειριστή της επί της οδού ... στη ... κείμενης οικοδομής, ο οποίος αντικαταστάθηκε και πλέον οι συνιδιοκτήτες της ως άνω οικοδομής εκπροσωπούνται νόμιμα από τη νέα διαχειρίστρια αυτής Χ2, κατοίκου Θεσσαλονίκης, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Δημήτριο Κούβελα και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Καϊκλή με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5/1/2005 αγωγή του αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 19168/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3044/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 9/10/2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 20/10/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται, αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής για να θεωρηθεί η άσκηση του δικαιώματος ως καταχρηστική, θα πρέπει η προφανής υπέρβαση των ορίων που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο οικονομικός ή κοινωνικός σκοπός του δικαιώματος να προκύπτει από την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου ή από την πραγματική κατάσταση που δημιουργήθηκε ή τις περιστάσεις που μεσολάβησαν ή από άλλα περιστατικά, τα οποία, χωρίς κατά νόμο να εμποδίζουν τη γέννηση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, καθιστούν μη ανεκτή την άσκησή του, κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου (ΟλΑΠ 17/1995).

Στη συγκεκριμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανέλεγκτα τα ακόλουθα, κρίσιμα για την τύχη της αναίρεσης, πραγματικά περιστατικά: "Στην οδό ... αριθμ ... της πόλης ... έχει ανεγερθεί πολυόροφη οικοδομή, η οποία με την με αριθμό ... πράξη του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ιωάννη Κεραμέα, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Θεσσαλονίκης στον τόμο ...

με αριθμό ..., έχει υπαχθεί στις διατάξεις του Ν 3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 ΑΚ. Στην ίδια πράξη περιλαμβάνεται και ο κανονισμός που ρυθμίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συνιδιοκτητών της οικοδομής. Εξάλλου, δυνάμει του με αριθμ. ... συμβολαίου αγοράς της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Αναστασίας Θεοδωρίδου-Λαζαροπούλου νομίμως μεταγεγραμμένου στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Θεσσαλονίκης στον τόμο ...

με αριθμό ..., οι εναγόμενοι έγιναν συγκύριοι κατ' ισομοιρίαν και εξ αδιαιρέτου του διαμερίσματος του τρίτου ορόφου της εν λόγω πολυκατοικίας, εμβαδού μικτού 134 τμ, στο οποίο αντιστοιχεί ποσοστό εξ αδιαιρέτου συγκυριότητας επί του οικοπέδου και των λοιπών κοινοκτήτων χώρων μερών εγκαταστάσεων της όλης οικοδομής 4,40%.

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 9 του κανονισμού αυτού: "απαγορεύεται η χρησιμοποίησις των οριζοντίων ιδιοκτησιών-διαμερισμάτων δι' άλλον σκοπόν πλην της κατοικίας. Απαγορεύεται η χρησιμοποίησις των οριζοντίων ιδιοκτησιών-διαμερισμάτων εν όλω ή εν μέρει ως δημοσίου ή δημοτικού γραφείου αφροδισιακών, φυματιολογικών και εν γένει μεταδοτικών νοσημάτων, ξενοδοχείου, οικοτροφείου, οίκου ανοχής και άλλου κακόφημου οίκου, σχολείου, φροντιστηρίου, χορευτικού κέντρου, χοροδιδασκαλείου, ωδείου έστω και υπό τύπον διδασκαλίας ή ασκήσεως μουσικής ή ωδικής, λέσχης χαρτοπαικτικής, εκλογικού κέντρου και πάσα χρήσις αντικειμένη εις τους νόμους, τις αστυνομικές διατάξεις και τα χρηστά ήθη, ή επιφέρουσα συγκέντρωσιν μεγάλου αριθμού προσώπων ώστε να διαταράσσεται η ησυχία των ενοίκων ή τίθεται εν κινδύνω η ασφάλεια της πολυκατοικίας και των ενοίκων της ή αποβαίνει δυσχερής η τήρηση της καθαριότητας.

Εξαιρετικώς επιτρέπεται η χρησιμοποίησις των διαμερισμάτων δια μικτήν χρήσιν (κατοικία-γραφείου) δικηγόρου, μηχανικού και ιατρού απαγορευομένης όμως της διανυκτερεύσεως ασθενών. Κατ' εξαίρεσιν επίσης επιτρέπεται η χρησιμοποίησις ως γραφείου δικηγόρου, προξενείου, μηχανικού, γραφείων εμπορικών επιχειρήσεων, των διαμερισμάτων του α' ορόφου μέχρι και του δ' ορόφου είτε ήθελον τα διαμερίσματα ταύτα συνδεθεί δ' επικοινωνίας μετά των ισογείων καταστημάτων, είτε όχι".

Από το όλο περιεχόμενο του άρθρου 5 παρ. 9 του πιο πάνω κανονισμού συνάγεται με σαφήνεια ότι σε όλα τα διαμερίσματα του πρώτου έως και τον τέταρτο όροφο της επίδικης οικοδομής δεν επιτρέπεται καμία άλλη χρήση εκτός της τοιαύτης προς: α) κατοικία, β) μικτή κατοικίας-γραφείου δικηγόρου ή μηχανικού ή ιατρού χωρίς διανυκτέρευση ασθενών και γ) γραφείο δικηγόρου, προξενείου, μηχανικού και επιχειρήσεων.

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι οι εναγόμενοι από δεκαετίας περίπου χρησιμοποιούν την ως άνω αυτοτελή διαιρεμένη ιδιοκτησία τους ως οφθαλμιατρείο, ενόψει της ιδιότητας του πρώτου εξ αυτών ως ιατρού οφθαλμιάτρου με περαιτέρω εξειδίκευση στην παιδοφθαλμολογία, αν και δεν κατοικούν σ' αυτήν, ώστε να θεωρηθεί ότι υπάγεται η χρήση αυτή στην εξαίρεση της παραγράφου 9 εδ γ' του άρθρου 5 του ως άνω κανονισμού.

Για το λόγο αυτό ο άλλοτε διαχειριστής της οικοδομής ΑΑ κοινοποίησε στον πρώτο εναγόμενο την από 3-11-2003 εξώδικη δήλωση με την οποία διαμαρτυρόταν για την ρύπανση της οικοδομής και την ανάγκη συχνής επισκευής των κοινοχρήστων και κοινοκτήτων χώρων, και συστατικών της οικοδομής και τον καλούσε να προβεί εντός προθεσμίας ενός (1) μηνός από την κοινοποίηση της εν λόγω εξωδίκου, στη διακοπή της χρήσης του διαμερίσματός του αποκλειστικά ως ιατρείου.

Ενόψει δε της μη συμμόρφωσής του η γενική συνέλευση της συνιδιοκτησίας της πολυκατοικίας, αποφάσισε στις 5-10-2004 την άσκηση της κρινόμενης αγωγής. Ωστόσο από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά στοιχεία αποδείχθηκε ότι η συνιδιοκτησία της επίδικης οικοδομής ανέχθηκε επί πολλά έτη τη λειτουργία στον πρώτο όροφο της εν λόγω οικοδομής του πολιτικού γραφείου του βουλευτή ΒΒ και του εμπορικού καταστήματος (όχι επιχείρησης) πώλησης και επισκευής ειδών κινητής τηλεφωνίας φαξ κλπ, αν και δεν προβλέπονται από τον κανονισμό τέτοιες χρήσεις ενώ απαγορεύεται ρητά απ' αυτόν κάθε χρήση αυτοτελούς διαιρεμένης ιδιοκτησίας "επιφέρουσα συγκέντρωσιν μεγάλου αριθμού προσώπων ώστε να διαταράσσεται η ησυχία των ενοίκων ή τίθεται εν κινδύνω η ασφάλεια της πολυκατοικίας και των ενοίκων της ή αποβαίνει δυσχερής η τήρηση της καθαριότητας", όπως κατά λέξη αναγράφεται στη β' διάταξη της παρ. 9 του άρθρου 5 αυτού.

Ο απροσδιόριστος αριθμός, η ιδιότητα και η ψυχική διάθεση των επισκεπτών του πιο πάνω πολιτικού γραφείου και εμπορικού καταστήματος δεν μπορεί να συγκριθεί με τον ελεγχόμενο αριθμό των καταπονημένων από τα προβλήματα υγείας πελατών του πρώτου εναγομένου, ο οποίος δέχεται αυτούς από το έτος 1994 με τη βοηθό και συνάδελφό του ΓΓ, κατόπιν τηλεφωνικής συνεννόησης με την γραμματέα του επί πέντε (5) ημέρες την εβδομάδα κατά τις απογευματινές ώρες, πλην των ημερών Τρίτης και Πέμπτης, οπότε δέχεται και κατά τις πρωϊνές ώρες, ενώ τις υπόλοιπες ώρες και ημέρες της εβδομάδας παρέχει τις υπηρεσίες του αφενός στη Β' οφθαμολογική κλινική του ΑΠΘ ως επιστημονικός συνεργάτης, αφετέρου δε στην κλινική "Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης", όπου εξετάζει τους ασθενείς της κλινικής με προβλήματα στραβισμού καθώς και τα δικά του περιστατικά στα εξωτερικά ιατρεία και χειρουργεί αυτούς στα κεντρικά χειρουργεία της εν λόγω κλινικής.

Εξάλλου από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν αποδείχθηκε ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συνιδιοκτήτες της επίδικης οικοδομής στα κοινόκτητα και κοινόχρηστα μέρη αυτής και συστατικά της και ειδικότερα στην εξώπορτα και στον ανελκυστήρα, που απαιτούν συχνές επισκευές και συντήρησή τους και η ρύπανση των κοινόχρηστων χώρων αυτής, οφείλονται στη λειτουργία του οφθαλμιατρείου, στο οποίο προσέρχονται οι πελάτες του πρώτου εναγομένου με βάση το καθορισμένο ραντεβού τους για την επίλυση κρίσιμο προβλημάτων τους.

Έτσι η επιβάρυνση των κοινόχρηστων χώρων της επίδικης πολυκατοικίας από τη λειτουργία του οφθαλμιατρείου του πρώτου εναγομένου δεν αποδείχθηκε ότι είναι επαχθέστερη από την επιβάρυνση που προκαλείται από τη λειτουργία στον πρώτο όροφο του πολιτικού γραφείου του ΒΒ και του εμπορικού καταστήματος, πώλησης και επισκευής ειδών κινητής τηλεφωνίας.

Το Δικαστήριο σταθμίζοντας τα αντιτιθέμενα συμφέροντα των διαδίκων μερών κρίνει ότι πρέπει να προκριθούν τα συμφέροντα των εναγομένων, τα οποία παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη σπουδαιότητα για την κοινωνική τάξη και ευρυθμία, αφού οι συνιδιοκτήτες της επίδικης οικοδομής αποδείχθηκε ότι δεν υφίστανται καμία ουσιαστική βλάβη από την παραπάνω εν μέρει μετατροπή, κατά παράβαση των όρων του προαναφερόμενου κανονισμού διοίκησης πολυκατοικίας, της χρήσης του διαμερίσματος των εναγομένων, ούτε παραβλάπτονται στη χρήση των διαμερισμάτων τους και των κοινόχρηστων χώρων της οικοδομής, ούτε προσβάλλεται άλλο έννομο αγαθό τους.

Εξάλλου, δεν αποδείχθηκε ότι η χρησιμοποίηση του επίδικου χώρου της οριζόντιας ιδιοκτησίας ενέχει κάποιο κίνδυνο μεταδόσεως νοσημάτων, αφού όπως προαναφέρθηκε χρησιμοποιείται ως ιατρείο οφθαλμιάτρου με ειδίκευση σε θέματα στραβισμού ανηλίκων κλπ. Με βάση τα ανωτέρω το καταγόμενο στη δίκη δικαίωμα της συνιδιοκτησίας της επίδικης πολυκατοικίας να ζητήσει την επαναφορά της αυτοτελούς διαιρεμένης ιδιοκτησίας των εναγομένων από χώρο αποκλειστικής χρήσης οφθαλμιατρείου σε χώρο μικτής χρήσης κατοικίας και οφθαλμιατρείου, ασκείται καταχρηστικώς, γενομένης δεκτής και ως κατ' ουσίαν βάσιμης της σχετικής ένστασης των εναγομένων που πρόβαλαν αυτοί νομότυπα ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου".

Μετά τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση του διαχειριστή της πολυκατοικίας κατά της πρωτόδικης απόφασης με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή της συνιδιοκτησία ως καταχρηστική. Έτσι που έκρινε το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ υπό τη γνωστή δε και καθοριζόμενη από τη διάταξη αυτή έννοια του προφανούς υπέρβαση των ορίων της καλής πίστης και παρατίθεται στην αναιρεσιβαλλομένη η παραδοχή ότι το αγωγικό δικαίωμα ασκείται "καταχρηστικώς".

Επομένως δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Εξάλλου, με τις παραπάνω παραδοχές του το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, αφού περιέχει τα αναγκαία περιστατικά που καταδεικνύουν ότι η αξίωση των συνιδιοκτητών υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος και είναι ως εκ τούτου καταχρηστική έτσι ώστε το Εφετείο δεν υπέπεσε ούτε στην πλημμέλεια του αριθμού 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Οι λόγοι της αναίρεσης, επομένως, οι οποίοι αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση τις ανωτέρω πλημμέλειες, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι, και όσα επιπλέον ιστορούνται σ' αυτούς πλήττουν την ανέλεγκτη αναιρετικά ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 9 Οκτωβρίου 2007 αίτηση του Χ1 για αναίρεση της 3044/2006 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Μαρτίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ