Supreme Court dismisses appeal against defamation judgment, upholding strict liability of publishers for unauthorized photo publication.

Απόφαση 79 / 2010 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 79/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μίμη Γραμματικούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Χρήστο Αλεξόπουλο, Βασίλειο Λυκούδη, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, και Σαράντη Δρινέα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Οκτωβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Μαριάννας Νίκου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1)Της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Χ1 ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" που συγχώνευσε με απορρόφηση την πρώην διάδικο "ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ", και υπεισήλθε στη θέση της αρχικής διαδίκου ως καθολική διάδοχός της, που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα. 2)Του Χ2, 3)Του Χ3 και 4)Της Χ4 κατοίκων .... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Τανταρούδα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, και 2) Ψ2, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Νταλαχάνη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-10-2005 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2212/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 6475/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 21-1-2009 αίτησή τους. Με τις δε από 12-10-2009 προτάσεις τους, ζητούν την επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης, Σαράντης Δρινέας ανέγνωσε την από29-9-09 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτηση και την καταδίκη των αντιδίκων του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά την παρ. 1 του ν. 1178/1981 "Περί αστικής ευθύνης του τύπου και άλλων τινών διατάξεων", ο ιδιοκτήτης κάθε εντύπου υποχρεούται σε πλήρη αποζημίωση για παράνομη περιουσιακή ζημία, ως και σε χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη, οι οποίες υπαίτια προξενήθηκαν με το δημοσίευμα που θίγει την τιμή και την υπόληψη κάθε ατόμου, έστω και αν η κατά το άρθρο 914 ΑΚ υπαιτιότητα, η κατά το άρθρο 919 ΑΚ πρόθεση και η κατά το άρθρο 920 ΑΚ γνώση ή υπαίτια άγνοια συντρέχει μόνο στο πρόσωπο του συντάκτη του δημοσιεύματος ή, εάν αυτός είναι άγνωστος, του εκδότη ή του διευθυντή σύνταξης του εντύπου.

Με τις διατάξεις αυτές καθιερώνεται γνήσια αντικειμενική ευθύνη του ιδιοκτήτη του εντύπου, υπό την προϋπόθεση, ότι συντρέχει η κατά τα ανωτέρω υποκειμενική ευθύνη στο πρόσωπο του συντάκτη ή του εκδότη - διευθυντή. Εξάλλου, εκτός από τον συντάκτη του επιλήψιμου δημοσιεύματος, υποκειμενική ευθύνη, κατά τις άνω διατάξεις των άρθρων 914, 919 και 920 ΑΚ ενδέχεται να έχει παράλληλα και ο εκδότης και διευθυντής του εντύπου, ο οποίος υπαίτια και εν γνώσει του προσβλητικού της προσωπικότητας τρίτου περιεχομένου του περιέλαβε το επιλήψιμο δημοσίευμα στην δημοσιευτέα ύλη, ή ως προστήσας τον συντάκτη (ΑΚ 922) ή ως συμμέτοχος του τελευταίου.

Όλοι δε, ιδιοκτήτης, εκδότης - διευθυντής και συντάκτης, ευθύνονται εις ολόκληρον κατά το άρθρο 926 του ΑΚ. Με την παρ. 2 του ίδιου άρθρου, ορίζεται ότι το ελάχιστο ποσό της χρηματικής ικανοποιήσεως που πρέπει να καταβληθεί στον θιγόμενο από το επιλήψιμο δημοσίευμα ανέρχεται σε 10.000.000 δρχ. για τις ημερήσιες εφημερίδες Αθηνών και Θεσσαλονίκης, καθώς και για περιοδικά που κυκλοφορούν μέσω των Πρακτορείων Εφημερίδων και σε 2.000.000 δρχ.

για τις άλλες εφημερίδες ή περιοδικά, εκτός αν ζητήθηκε από τον ενάγοντα μικρότερο ποσό και αυτό ανεξάρτητα από την απαίτηση προς αποζημίωση για περιουσιακή ζημία. Εξάλλου, ο από το άρθρο 559 αριθ. 8 περ. β του ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως ιδρύεται και αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα" θεωρούνται οι ισχυρισμοί, οι οποίοι παραδεκτώς προτεινόμενοι, στηρίζουν κατά νόμον αυτοτελή αίτηση ή ανταίτηση των διαδίκων (αγωγή, ανταγωγή, ένσταση, αντένσταση, ένδικα μέσα). Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της από 6.10.2005 αγωγής των ήδη αναιρεσιβλήτων, οι τελευταίοι ιστορούσαν ότι στο μηνιαίο έντυπο περιοδικό με την ονομασία ..., ιδιοκτησίας της πρώτης αναιρεσείουσας, η τετάρτη αναιρεσείουσα, ως συντάκτρια, ενεργώντας με πρόθεση και με την ανοχή και συγκατάθεση των δευτέρου και τρίτου των αναιρεσειόντων, εκδότη και αρχισυντάκτη, αντίστοιχα, του αυτού εντύπου, δημοσίευσε παρανόμως και χωρίς την συναίνεση των αναιρεσιβλήτων φωτογραφίες τους, με τις οποίες πλαισιώθηκε το λεπτομερώς αναφερόμενο κείμενο ερωτικού περιεχομένου, προσβάλλοντας έτσι την προσωπικότητά τους.

Ζητούσαν δε με την αγωγή να υποχρεωθούν οι αναιρεσείοντες, εις ολόκληρον έκαστος, να καταβάλουν σε κάθε ενάγοντα, ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστησαν από την ως άνω εις βάρος των αδικοπραξία, το ποσό των 75.000 ευρώ. Με την προσβαλλόμενη απόφαση έγινε δεκτό ότι από το επίμαχο δημοσίευμα προσβλήθηκε η προσωπικότητα των εναγόντων και προκλήθηκε βλάβη στην τιμή και την υπόληψή τους και απορρίφθηκε ως ουσία αβάσιμη η περί του αντιθέτου έφεση των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων κατά της ομοίως αποφανθείσας αποφάσεως του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου.

Ακολούθως, το Εφετείο δέχθηκε ότι η εύλογη χρηματική ικανοποίηση που πρέπει να επιδικασθεί σε κάθε ενάγοντα για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη ανέρχεται στο ποσό των 30.000 ευρώ, εφόσον δε το μηνιαίο περιοδικό..., του οποίου η πρώτη αναιρεσείουσα είναι ιδιοκτήτρια και οι δεύτερος, τρίτος και τετάρτη των αναιρεσειόντων εκδότης, αρχισυντάκτης και συντάκτρια αυτού, αντίστοιχα, κυκλοφορεί σε όλη την Επικράτεια μέσω των πρακτορείων εφημερίδων, το ποσό της χρηματικής ικανοποιήσεως για την ηθική βλάβη που υπέστησαν οι αναιρεσίβλητοι δεν μπορεί να είναι κατώτερο του ποσού των 10.000.000 δρχ. (29.347,02 ευρώ), σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 2 του Ν. 1178/1981, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 παρ. 4 του Ν. 2243/1994.

Έτσι, κατά παραδοχή σχετικής αντέφεσης των αναιρεσιβλήτων, εξαφάνισε, κατά το μέρος αυτό, την πρωτόδικη απόφαση, με την οποία είχε επιδικασθεί για την αιτία αυτή το ποσό των 15.000 ευρώ και επιδίκασε το ως άνω ποσό των 30.000 ευρώ σε κάθε ενάγοντα. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν και δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 8 περ.

β του ΚΠολΔ, εκ του ότι στην αγωγή δεν αναφερόταν ειδικώς ότι το περιοδικό, όπου έγινε το επιλήψιμο δημοσίευμα, κυκλοφορούσε σε όλη την Επικράτεια μέσω των πρακτορείων εφημερίδων, αφού το ποσό της χρηματικής ικανοποιήσεως που εζητείτο με την αγωγή ήταν υψηλότερο από το ελάχιστο όριο που καθορίζει ο νόμος για την περίπτωση δημοσιεύματος σε περιοδικό που κυκλοφορεί σε όλη την Επικράτεια μέσω των πρακτορείων εφημερίδων, το περιστατικό δε αυτό μπορούσε παραδεκτώς να προκύψει από τις αποδείξεις και να αποτελέσει λόγο εφέσεως ή αντεφέσεως, όπως εν προκειμένω.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Επειδή, από τα άρθρα 57 και 59 του ΑΚ συνάγονται τα εξής: Όποιος παράνομα προσβάλλεται στην προσωπικότητά του, νοούμενη ως το προστατευόμενο από το Σύνταγμα (αρθρ. 2 παρ.1) σύνολο των αξιών που απαρτίζουν την ουσία του ανθρώπου, έχει δικαίωμα να απαιτήσει να αρθεί η προσβολή και να μην επαναληφθεί στο μέλλον.

Σε περίπτωση δε που η παράνομη προσβολή της προσωπικότητας υπήρξε και υπαίτια, το δικαστήριο μπορεί επιπλέον να καταδικάσει τον προσβολέα να ικανοποιήσει την ηθική βλάβη, που τυχόν έχει επέλθει, ιδίως με πληρωμή χρηματικού ποσού. Προσβολή της προσωπικότητας δημιουργείται με οποιαδήποτε πράξη ή παράλειψη τρίτου με την οποία διαταράσσεται η κατάσταση που υπάρχει σε μια ή περισσότερες εκδηλώσεις της σωματικής, ψυχικής, πνευματικής και κοινωνικής ατομικότητας του βλαπτομένου κατά τη στιγμή της προσβολής.

Η προσβολή είναι παράνομη όταν η επέμβαση στην προσωπικότητα του άλλου δεν είναι επιτρεπτή από το δίκαιο ή γίνεται σε ενάσκηση δικαιώματος, το οποίο όμως είναι από άποψη έννομης τάξης μικρότερης σπουδαιότητας, είτε ασκείται καταχρηστικά. Ενόψει της σύγκρουσης των προστατευόμενων αγαθών προς τα προστατευόμενα αγαθά της προσωπικότητας των άλλων ή προς το συμφέρον της ολότητας, θα πρέπει να αξιολογούνται και να σταθμίζονται στη συγκεκριμένη περίπτωση τα συγκρινόμενα έννομα αγαθά και συμφέροντα για την διακρίβωση της ύπαρξης προσβολής του δικαιώματος επί της προσωπικότητας και ο παράνομος χαρακτήρας της.

Τα έννομα αγαθά που περικλείονται στο δικαίωμα της προσωπικότητας [η τιμή, η ιδιωτική ζωή, η εικόνα, η σφαίρα του απορρήτου, κ.ά.] δεν αποτελούν αυτοτελή δικαιώματα αλλά επιμέρους εκδηλώσεις, εκφάνσεις ή πλευρές του ενιαίου δικαιώματος επί της ιδίας προσωπικότητας, έτσι ώστε η προσβολή οποιασδήποτε εκφάνσεως της προσωπικότητας να σημαίνει και προσβολή της συνολικής έννοιας προσωπικότητα.

Η εικόνα του ανθρώπου ανήκει όχι στο κοινό αλλά μόνο σε εκείνον που παριστάνει, και γι' αυτό η από άλλον αποτύπωση, με φωτογράφηση ή άλλον τρόπο, ή η προβολή αυτής δημοσίως, χωρίς τη συναίνεση του εικονιζομένου, αποτελεί, καθαυτή, παράνομη προσβολή της προσωπικότητας, δηλαδή του δικαιώματος επί της ιδίας εικόνας, και δεν απαιτείται να προσβάλλεται συγχρόνως και άλλο αγαθό της προσωπικότητάς του, όπως το απόρρητο της ιδιωτικής του ζωής, ή η υπόληψή του.

Αν συμβεί και το εικονιζόμενο πρόσωπο εμφανίζεται κάτω από συνθήκες που παραβιάζουν το απόρρητο της ιδιωτικής του ζωής, με την αποκάλυψη στοιχείων της, όπως η κατάσταση της υγείας του, ή που μειώνουν την υπόληψή του, όπως όταν συνοδεύεται με δυσμενείς κρίσεις, εκτιμήσεις ή συμπεράσματα, που είναι αληθή μεν αλλά ελλιπή και έχουν σχέση με την προσωπική κατάσταση του εικονιζομένου, δημιουργούν δε εσφαλμένες εντυπώσεις και αρνητικό κλίμα εις βάρος του, τότε προσβάλλονται περισσότερες εκφάνσεις της προσωπικότητάς του [εικόνα, απόρρητο ιδιωτικού βίου, υπόληψη], και η προσβολή είναι σημαντικότερη.

Αν η προβολή της εικόνας ή η αποκάλυψη στοιχείων του ιδιωτικού βίου του απεικονιζόμενου γίνεται από πρόσωπο που άμεσα συνδέεται με τη λειτουργία του τύπου, γίνεται δε κατ' αυτήν τη λειτουργία, η οποία, κατά το Σύνταγμα (αρθρ. 14 παρ. 1 και 2) είναι ελεύθερη, εφόσον ο απεικονιζόμενος δεν αποτελεί πρόσωπο που ενδιαφέρει το κοινωνικό σύνολο, το παράνομο της προσβολής της προσωπικότητάς του με την αποτύπωση ή έκθεση της εικόνας και τη δημοσιοποίηση στοιχείων του ιδιωτικού βίου του αίρεται με την ρητή ή σιωπηρή οικεία συναίνεση ή έγκρισή του ή εφόσον συντρέχουν λόγοι που θεμελιώνονται στην ανάγκη προστασίας δικαιολογημένου συμφέροντος, κατά τα προεκτεθέντα.

Ακόμη, η διάταξη του άρθρου μόνου παρ. 2 του Ν. 1178/1981 "περί αστικής ευθύνης του τύπου και άλλων τινών διατάξεων", όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 4 του άρθρου μόνου του Ν. 2243/1994, κατά την οποία η κατά το άρθρο 932 του ΑΚ χρηματική ικανοποίηση του αδικηθέντος για ορισμένες πράξεις που τελέσθηκαν δια του τύπου, ορίζεται από την αναφερόμενη σε αυτή διάκριση, όχι κατώτερη των 10.000.000 δρχ., εκτός αν ζητήθηκε από τον ενάγοντα μικρότερο ποσό, σκοπό έχει να διασφαλίσει μία ελάχιστη προστασία των πολιτών από ιδιαιτέρως έντονες, λόγω της δημοσιότητας προσβολές της τιμής και της υπολήψεώς τους και είναι σύμφωνη προς την διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του Συντάγματος, κατά την οποία ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας.

Περαιτέρω, ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, που οφείλεται στον δικαιούχο κατά την διάταξη του άρθρου 932 του ΑΚ, αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας. Η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 του Συντάγματος), ως κανόνας δικαίου που θέτει όρια στον περιοριστικό του ατομικού δικαιώματος νόμο, απευθύνεται κατ' αρχήν στον νομοθέτη.

Στον χώρο του ιδιωτικού δικαίου, δηλαδή στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών, επίκληση της αρχής της αναλογικότητας μπορεί να γίνει αν ο κοινός νομοθέτης είτε έχει παραβιάσει την αρχή αυτήν, θεσπίζοντας με νόμο υπέρμετρους περιορισμούς ατομικών δικαιωμάτων, οπότε ο δικαστής μπορεί, ελέγχοντας την συνταγματικότητα του νόμου, να μην εφαρμόσει αυτόν (άρθρο 93 παρ. 4 του Συντάγματος) είτε έχει παραλείψει να ασκήσει τις συνταγματικές του υποχρεώσεις, καταλείποντας κενό, οπότε η αρχή της αναλογικότητας καλείται επικουρικώς σε εφαρμογή.

Επί αδικοπραξίας, ως προς την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως, με την διάταξη του άρθρου 932 του ΑΚ, ο νομοθέτης έλαβε υπόψη του την αρχή της αναλογικότητας, εξειδικεύοντάς την στο ζήτημα του προσδιορισμού του ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως. Έτσι, δικαστική απόφαση, που δεν προβαίνει σε καθορισμό εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως, δεν είναι αντίθετη στην αρχή της αναλογικότητας, αλλά υπόκειται σε έλεγχο με τα εκάστοτε επιτρεπόμενα ένδικα μέσα και εντός των πλαισίων που αυτά παρέχουν.

Επομένως, το καθορισθέν από το δικαστήριο της ουσίας ποσό χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, εφόσον δεν διαπιστώνεται υπέρβαση από αυτό των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, δεν ελέγχεται για ευθεία ή εκ πλαγίου παραβίαση της διατάξεως του άρθρου 932 του ΑΚ (Ολ. ΑΠ 6/2009). Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα:

Η πρώτη αναιρεσείουσα είναι ιδιοκτήτρια του μηνιαίου περιοδικού ..., το οποίο εκδίδεται στην Αθήνα και κυκλοφορεί σε όλη την επικράτεια, μέσω των πρακτορείων εφημερίδων, ο δεύτερος αναιρεσείων είναι εκδότης και ο τρίτος αρχισυντάκτης αυτού. Στο τεύχος Αυγούστου 2005 δημοσιεύθηκε άρθρο, του οποίου συντάκτρια είναι η τέταρτη αναιρεσείουσα, το οποίο αναφερόταν στη σύναψη ευκαιριακών ερωτικών σχέσεων ελληνίδων με αλλοδαπούς, σε ελληνικά νησιά, κατά την περίοδο του θέρους, με τίτλο "Πώς, κάτω απ' τον έναστρο ουρανό, τα 'φτιαξα μ' έναν Νορβηγό".

Στη σελίδα 198 δημοσιεύεται φωτογραφία των αναιρεσιβλήτων που κάθονται χαμογελαστοί σε ένα τραπέζι, μπροστά από έναν ανεμόμυλο. Πάνω από το κεφάλι τους αναγράφεται η φράση: "Ποια είναι η traditional Hellenic σπεσιαλιτέ this summer; Η πίπα γύρος!". Ακολουθεί το κείμενο, στην αρχή του οποίου η συντάκτρια εκφράζει την απορία "αν οι φίλτατοι αρσενικοί έχουν αναρωτηθεί ποτέ πως περνάμε οι γυναίκες τα καλοκαίρια μας...τι κάνουμε όταν παραγκωνίζουν τις εγχώριες υπάρξεις και πέφτουν με τα μούτρα στα εισαγόμενα νυμφίδια;".

Εν συνεχεία, αναφέρει ότι "κάθε χρόνο επισκέπτονται τη χώρα μας περίπου πέντε εκατομμύρια αρσενικά και while οι Greek lovers απασχολούν (με παιδιάστικες μεθόδους) τις ανιαρές παρτενέρ τους, εμείς περνάμε πραγματικές βραδιές πάθους!". Περαιτέρω, σε πρώτο πρόσωπο, η συντάκτρια αναφέρεται σε μία γυναίκα, η οποία γνώρισε το καλοκαίρι έναν Τσέχο, 28 ετών, στον οποίο δίδαξε "τι εστί Greek ερωμένη, στην ενισχυμένη full-extra έκδοση βέβαια".

Εν συνεχεία, αναφέρει ότι η ελληνίδα διατηρεί στο καρνέ της αρκετά ονόματα ανδρών (αλλοδαπών), στους οποίους και καταφεύγει, κάθε φορά που αισθάνεται πληγωμένη και απογοητευμένη από τον έλληνα σύζυγο ή σύντροφό της, παίρνοντας "μια ισχυρή δόση από revanche". Στην τελευταία σελίδα του άρθρου (203) δημοσιεύεται και δεύτερη φωτογραφία των αναιρεσιβλήτων να κοιτούν χαμογελαστοί και αγκαλιασμένοι τον φωτογραφικό φακό.

Από το πιο πάνω κείμενο, που συνοδεύεται από τις φωτογραφίες των αναιρεσιβλήτων, δημιουργείται η εντύπωση στους αναγνώστες του περιοδικού ότι οι τελευταίοι έχουν συνάψει περιστασιακή ερωτική σχέση, σε ελληνικό νησί, κατά την περίοδο των θερινών διακοπών, ότι η αναιρεσίβλητη είναι ελληνίδα, έχει ελαστικά ήθη, αφήνει τους θερινούς μήνες τον σύζυγό της ή σύντροφό της και σχετίζεται ερωτικά με αλλοδαπούς τουρίστες, ενώ ο φερόμενος ως αλλοδαπός, αναιρεσίβλητος, εκμεταλλεύεται την προθυμία των ελληνίδων για ευκαιριακές ερωτικές σχέσεις.

Από το πιο πάνω δημοσίευμα, του οποίου έλαβαν γνώση πρόσωπα του ευρύτερου περιβάλλοντος των αναιρεσιβλήτων, προσεβλήθη η προσωπικότητά τους και προκλήθηκε βλάβη στην τιμή και την υπόληψή τους, δεδομένου ότι η πρώτη εξ αυτών είναι πολιτικός μηχανικός, ο δεύτερος επιχειρηματίας και μεταξύ τους εξαδέλφια, διάγουν δε ευπρεπή βίο.

Εξάλλου, οι αναιρεσείοντες γνώριζαν ότι από το άνω δημοσίευμα ήταν δυνατόν να προκληθεί βλάβη στην τιμή και την υπόληψη των αναιρεσιβλήτων. Ο δεύτερος αναιρεσείων ως εκδότης του περιοδικού, ο τρίτος ως αρχισυντάκτης και η τετάρτη ως συντάκτρια του επίμαχου άρθρου όφειλαν να λάβουν τη ρητή συναίνεση των εναγόντων για τη δημοσίευση των φωτογραφιών τους, τις οποίες έλαβαν από το φωτογραφικό πρακτορείο VISUAL HELLAS A.E., με παραχώρηση μη αποκλειστικής άδειας εφ' άπαξ δημοσίευσης στο περιοδικό, καταβάλλοντας σχετικό αντίτιμο.

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο αφού απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων ως ουσία αβάσιμη, επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, η οποία κατά το μέρος αυτό είχε αποφανθεί ομοίως. Δέχθηκε ακόμη ότι από την παραπάνω υπαίτια και παράνομη προσβολή της προσωπικότητάς των, οι αναιρεσείοντες υπέστησαν ηθική βλάβη και δικαιούνται εύλογη χρηματική ικανοποίηση, το ύψος της οποίας, λαμβανομένων υπόψη του είδους της προσβολής, του βαθμού πταίσματος των δευτέρου, τρίτου και τετάρτης των αναιρεσειόντων, της ηθικής βλάβης που επήλθε στους αναιρεσιβλήτους και της κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης των διαδίκων μερών, ανέρχεται στο ποσό των 30.000 ευρώ για καθένα, ποσά τα οποία δεν αντιβαίνουν στην αρχή της αναλογικότητας.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε κατά τον προσδιορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως τις διατάξεις των άρθρων 97, 59 και 932 του ΑΚ και του Ν. 1178/1981, ενώ, σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν παραπάνω, η διάταξη του άρθρου 25 του Συντάγματος δεν εφαρμόζεται ευθέως στην προκειμένη περίπτωση και δεν μπορεί να ελεγχθεί αναιρετικώς με βάση το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 του ΚΠολΔ, για ευθεία και εκ πλαγίου παραβίασή της.

Ειδικότερα, όπως εκτίθεται στην αρχή του σκεπτικού, το δικαστήριο, καθορίζοντας την εύλογη χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης στα πλαίσια του άρθρου 932 του ΑΚ, δεν εφαρμόζει την αρχή της αναλογικότητας αλλά τη σχετική νομοθετική διάταξη. Ούτε στέρησε το Εφετείο την προσβαλλόμενη απόφασή του από νόμιμη βάση εξαιτίας έλλειψης αιτιολογίας ή ελαττώματος σε αυτήν, αφού εξέθεσε με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις το αποδεικτικό πόρισμα στο οποίο κατέληξε και τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε και τα οποία ήταν αναγκαία για την εφαρμογή των προαναφερθεισών διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε.

Με τον καθορισμό δε του πιο πάνω επιδικασθέντος ποσού χρηματικής ικανοποίησης, στον οποίο προέβη το Δικαστήριο της ουσίας, μετ' εκτίμηση των κατά νόμον στοιχείων που παρατίθενται στην προσβαλλόμενη απόφαση, δεν διαπιστώνεται υπέρβαση από αυτό των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 του ΚΠολΔ, με τον οποίο αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες της ευθείας και εκ πλαγίου παραβιάσεως των παραπάνω διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, είναι αβάσιμος.

Επειδή, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1β του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως όταν το δικαστήριο εσφαλμένα χρησιμοποίησε ή παρέλειψε να χρησιμοποιήσει τα διδάγματα της κοινής πείρας για την ανεύρεση, με βάση αυτά, της αληθινής εννοίας κανόνα δικαίου ή την υπαγωγή σε αυτόν των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς και όχι όταν παραβίασε τα διδάγματα αυτά κατά την εκτίμηση των αποδείξεων.

Με τον τρίτο λόγο της αναιρέσεως, από την ως άνω διάταξη, οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας ως προς την ερμηνεία των διατάξεων των άρθρων 57, 59, 914, 919 και 920 του ΑΚ, αναφορικά με την υπαιτιότητα των δευτέρου, τρίτου και τετάρτης των αναιρεσειόντων και την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε αυτές και συγκεκριμένα ότι α) κατά την προμήθεια επ' αμοιβή από αναγνωρισμένο φωτογραφικό πρακτορείο φωτογραφιών προς δημοσίευση σε κάποιο έντυπο, κανένα προσωπικό στοιχείο των απεικονιζομένων προσώπων παρέχεται από το πρακτορείο στο έντυπο, καθόσον το πρακτορείο δεν είναι σε θέση και δεν γνωρίζει τα στοιχεία των μη "επωνύμων" προσώπων που απεικονίζονται στα έντυπα - πελάτες του, αλλά μόνον παρέχεται από αυτό (πρακτορείο) η άδεια δημοσίευσης των φωτογραφιών, β) το έντυπο ουδεμία σχέση έχει με τις συνθήκες εν γένει υπό τις οποίες έγινε η φωτογράφηση ούτε και με τον φωτογράφο, αφού δεν πρόκειται για φωτογραφίες που ελήφθησαν κατά παραγγελία του, γ) δεν είναι αντικειμενικώς δυνατή η εκ μέρους του εντύπου αναζήτηση και εντοπισμός των απεικονιζομένων στις φωτογραφίες προσώπων, τις οποίες προμηθεύθηκε κατά τον ως άνω τρόπο και δ) κατά την προμήθεια των φωτογραφιών τηρήθηκε η παγίως ακολουθούμενη στην Ελλάδα και διεθνώς πρακτική για την απόκτηση από κάποιο έντυπο έναντι αμοιβής από φωτοπρακτορεία τέτοιου φωτογραφικού υλικού, έτσι ώστε οι 2-4 αναιρεσείοντες απολύτως δικαιολογημένα και καλόπιστα είχαν την εύλογη πεποίθηση ότι δημοσιεύουν υλικό που έχει νομίμως ληφθεί.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι τα παραπάνω δεν αποτελούν διδάγματα κοινής πείρας για την ερμηνεία των προαναφερομένων διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, πραγματικά επιχειρήματα των αναιρεσειόντων προς στήριξη των απόψεών τους σχετικά με την εκτίμηση των αποδείξεων ως προς την συνδρομή του στοιχείου της υποκειμενικής ευθύνης των περί ών ο λόγος αναιρεσειόντων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21-1-2009 αίτηση 1) της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕ", συγχωνευθείσα στην ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "Χ1 - ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" 2) Χ2, 3) Χ3 και 4) Χ4, για αναίρεση της 6475/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Νοεμβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Ιανουαρίου 2010 .

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ