Supreme Court allows appeal against land division judgment due to failure to consider specific administrative court decision.

Απόφαση 798 / 2021 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 798/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ'Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Παπανδρέου-Εισηγητή, Μαρία Μουλιανιτάκη, Μαρουλιώ Δαβίου-Απέργη, Μαρία Κουφούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 3 Φεβρουαρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Αλέξανδρο Σταυράκη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους που ανακάλεσε την από 1-2-2021 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1α) Ε. Ψ. του Φ., 1β) Ε. Ψ. του Π., 1γ) Α. Ψ. του Π., κατοίκων …., κληρονόμων του Π. Ψ. του Γ., 2 ) Ι. Ψ. του Γ. και Ε., 3) Σ. Ψ.-Μ. του Γ. και Ε., κατοίκων …, 4α) Α. Κ. του Χ. και Α., χας Κ. Ψ., 4β) Ε. Ψ. του Κ. και Α., 4γ) Γ. Ψ. του Κ. και Α., 4δ) Κ. Ψ. του Κ. και Α., κατοίκων …., κληρονόμων του Κ. Ψ. του Γ. και Ε., 5) 1, 6) Χ. Ψ. του Ε. και Ε., 7) Γ. Ψ. του Ε. και Ε., κατοίκων …, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευγένιο Αρετάκη, που ανακάλεσε την από 13-1-2021 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-11-2010 αγωγή των αρχικώς εναγόντων Π. Ψ. του Γ. και Κ. Ψ. του Γ. και των ήδη αναιρεσιβλήτων δεύτερου, τρίτης, πέμπτης, έκτης και έβδομου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 224/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 88/2018 του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης, όπως διορθώθηκε με την 64/2019 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου, ζητεί το αναιρεσείον με την από 4-12-2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με την από 4-2-2019 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα 88/2018 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης (όπως αυτή διορθώθηκε με την 64/2019 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου), με την οποία έγινε τυπικά δεκτή και απορρίφθηκε κατ' ουσία έφεση του εναγομένου -αναιρεσείοντος, κατά της 224/2014 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, που δέχθηκε εν μέρει ως ουσιαστικά βάσιμη την από 14-6-2017 αγωγή του άρθρου 6 παρ.2 ν.2664/1998 των αναιρεσιβλήτων. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566 § 1, Κ.Πολ.Δ. Είναι, συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577 § 1 Κ.Πολ.Δ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της. (άρθρ. 577 § 3 Κ.Πολ.Δ).

2.Κατά την διάταξη του αριθ. 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ "Αναίρεση επιτρέπεται μόνο, αν το Δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν". Ο λόγος, κατά το τρίτο σκέλος, ιδρύεται, αν το Δικαστήριο παρέλειψε να λάβει υπόψη του κατά την διαμόρφωση της αποδεικτικής του κρίσης, αποδεικτικά μέσα που παραδεκτώς και νομίμως επικαλέσθηκαν οι διάδικοι, χρήσιμα προς άμεση ή έμμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, πραγματικών γεγονότων με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, δηλ. .....διατακτικό της απόφασης (ΑΠ 1181/2010).

3. Στην προκείμενη περίπτωση, η διαδικαστική πορεία της υπόθεσης, έχει, κατ' επιτρεπτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, ως εξής: Με την από 2- 11-2010 αγωγή τους ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων οι ενάγοντες εξέθεταν ότι είναι συγκύριος κατά τα αναφερόμενα στην αγωγή ποσοστά εξ αδιαιρέτου,με παράγωγο τρόπο (κληρονομική διαδοχή), ήτοι συνολικού ποσοστού 1/16 εξ αδιαιρέτου του περιγραφόμενου ακινήτου, συνολικής έκτασης 52.736τ.μ.Οτι στα κτηματολογικά βιβλία του αρμόδιου Κτηματολογικού Γραφείου το επίδικο ακίνητο έχει καταχωρισθεί με ΚΑΕΚ, ιδιοκτήτης του οποίου φέρεται το εναγόμενο και ότι με την ανακριβή κτηματολογική εγγραφή προσβάλλεται το δικαίωμα συγκυριότητας των εναγόντων στο επίδικο ακίνητο.

Με βάση τα ανωτέρω ζήτησαν, μεταξύ άλλων, να αναγνωρισθούν συγκύριοι ,κατά τα αναφερόμενα ποσοστά, του ποσοστού 1/16 εξ αδιαιρέτου του επιδίκου ακινήτου και να διαταχθεί η διόρθωση των ανακριβών πρώτων εγγραφών. Το εναγόμενο, με τις προτάσεις του αρνήθηκε την αγωγή, ισχυριζόμενο ότι το επίδικο αποτελεί τμήμα ανταλλάξιμου κτήματος, το οποίο ανήκει στην αποκλειστική κυριότητά του, καθόσον από το μεγαλύτερο ανταλλάξιμο κτήμα των 75 στρεμμάτων, συνιδιοκτησίας των εναγόντων σε ποσοστό 1/16 εξ αδιαιρέτου, το εναγόμενο απέδωσε στο δικαιοπάροχο των εναγόντων άλλα ακίνητα, συνολικής έκτασης 4.883 τ.μ., ισάξια προς το ποσοστό του (1/16 εξ αδιαιρέτου του) προσκόμισε, δε, σχετικά με τον πιο πάνω ισχυρισμό του και την …/…/…/…/…-9-2003 απόφαση του Ο.Κ.Χ.Ε.

Το πρωτόδικο Δικαστήριο δέχθηκε ως ουσιαστικά βάσιμη την αγωγή με την 224/2014 απόφασή του. Κατ' αυτής το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο άσκησε έφεση, παραπονούμενο με το μοναδικό λόγο έφεσης ότι το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο κατ' εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων δέχθηκε την αγωγή, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό του (που συνιστά αιτιολογημένη άρνηση) ότι το επίδικο ακίνητο με ΚΑΕΚ … ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο και δεν υφίσταται συγκυριότητα των εναγόντων σε αυτό, κατά συνολικό ποσοστό 1/16 εξ αδιαιρέτου ,καθόσον αυτή καταλύθηκε επειδή το Ελληνικό Δημόσιο έχει αποδώσει στους ενάγοντες αντί του ανωτέρω ποσοστού, αποκλειστική κυριότητα σε άλλο ακίνητο με ΚΑΕΚ …, όπως ορίσθηκε με την υπ' αριθμ.

…/…/…/… απόφαση του ΟΚΧΕ, αντίγραφο της οποίας με επίκληση προσκόμισε μαζί με τις προτάσεις του στο Εφετείο. Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη 88/2018, όπως αυτή διορθώθηκε με την 64/2019 απόφασή του, απόφαση απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμο το λόγο έφεσης με τις ακόλουθες παραδοχές: "Το επίδικο είναι ένα ακίνητο καταχωρηθέν στο Εθνικό κτηματολόγιο με ΚΑΕΚ …/0/0.

Είναι αγροτεμάχιο κείμενο στη συνοικία "…" στη θέση "… ή …" της Κτηματικής Περιφέρειας Ν. Κυδωνιάς Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, εμβαδού κατά το Εθνικό Κτηματολόγιο 52.736 τ.μ .το οποίο ,όπως απεικονίζεται με τα αριθμητικά στοιχεία 1-2-3-...-38-39-1 στο από 6-2-2007 τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Σ.

Α., συνορεύει δυτικά......(ακολουθεί περιγραφή του ακινήτου)...Συγκύριοι του ως άνω ακινήτου είναι κατά ποσοστό 1/25% εξ αδιαιρέτου καθένας από τους πρώτο .δεύτερο και τρίτο των εναγόντων ,ενώ κατά το ίδιο ποσοστό ήταν συγκύριος και ο αρχικά .τέταρτος ενάγων Κ. Ψ., ο οποίος απεβίωσε στις 3-4-2013 ,υπεισελθόντων στη θέση των κληρονόμων του 4α, 4β, 4γ και 4δ εναγόντων κατά το άνω ποσοστό του, καθώς επίσης και οι πέμπτη, έκτη και έβδομος ενάγοντες κατ'ισομοιρίαν, σε ποσοστό του 1/25% εξ αδιαιρέτου του κληρονόμου τους, Ε.

Ψ., και δη κατά ποσοστό 0,417% εξ αδιαιρέτου έκαστος.

Την συγκυριότητα του άνω ακινήτου, απέκτησαν κατά τα άνω ποσοστά οι ενάγοντες με παράγωγο τρόπο και δη με κληρονομική διαδοχή ως εκ διαθήκης κληρονόμοι του πατέρα τους. Γ. Ψ., ο οποίος απεβίωσε στις 27-7-1975, δυνάμει της υπ' αριθμ. …/1974 δημόσιας διαθήκης του. νομίμως δημοσιευθείσης με τα υπ' αριθμόν 77/1977 πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων. Την άνω κληρονομιά οι ως άνω αρχικώς ενάγοντες, αποδέχθηκαν με την υπ' αρ. …/1978 πράξη αποδοχής, νομίμως μεταγραφείσης στα βιβλία του Υποθηκοφυλακείου Χανκον (Τ…., α/α ……..), ενώ ο κληρονόμος Ε. Ψ.ς με την υπ' αριθμόν …/1975 έκθεση αποποίησης κληρονομιάς, αποποιήθηκε την επαχθείσα σ' αυτόν κληρονομιά, υπεισελθόντων στην κληρονομιά του Γ. Ψ., των τέκνων του 5ης, 6ης και 7ον των εναγόντων, την οποία σιωπηρά αποδέχθηκαν.

Ο δικαιοπάροχος των εναγόντων, Γ. Ψ., είχε αποκτήσει την συγκυριότητα του άνω ακίνητου - ως τμήματος μείζονος εκτάσεως - κατά ποσοστό 1/16 εξ αδιαιρέτου, με παράγωγο τρόπο, και δη, με σύμβαση πώλησης, καταρτισθείσης με την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (ως πωλήτριας) ως διαχειρίστριας των ανταλλαξίμων κτημάτων, δυνάμει του υπ' αριθμ …/1937 πωλητήριου συμβολαίου, νομίμως μεταγραφέντος στα βιβλία του Υποθηκοφυλακείου Χανίων (Τ. …, α/α …).

Το εναγόμενο, το έτος 1969, προέβη σε κατάληψη του άνω ακινήτου με την αιτιολογία ότι πρόκειται για ανταλλάξιμο ακίνητο και εξέδωσε το υπ" αριθμόν …/1969 πρωτόκολλο κατάληψης. Επί της από 18-9-1969 αίτησης του Γ. Ψ. στο Υπουργείο Οικονομικών, με αίτημα να αναγνωρισθεί αποκλειστικός κύριος του άνω ακινήτου των 75 στρεμμάτων, εξεδόθη η υπ' αριθ …/71 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, με την οποία αναγνωρίσθηκε - κατά μερική παραδοχή της - κύριος κατά το 1/16 εξ αδιανέμητου μεριδίου του άνω ακινήτου (με αριθμό … …, έκτασης 75 στρεμμάτων, σύμφωνα με την …/1969 απόφαση της Επιτροπής Διαχείρισης Ανταλλαξίμου Περιουσίας), ενώ με το υπ' αριθμόν …/1971 πρωτόκολλο παράδοσης, του παραδόθηκε το άνω ποσοστό. Στην συνέχεια, ο άνω Γ. Ψ., επειδή δεν αναγνωρίσθηκε αποκλειστικός κύριος του καταληφθέντος ακινήτου, άσκησε κατά του εναγόμενου την υπ' αριθμόν κατάθεσης 119/1972 αγωγή του στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Χανίων ζητώντας να αναγνωρισθεί κύριος του άνω ακινήτου και κατά το υπόλοιπο ποσοστό των 15/16 εξ αδιαιρέτου (αγωγή καταχωρισθείσα στο Κτηματολογικό Φύλλο του ΚΛΕΚ …/0/0), μη εκδοθείσης απόφασης επ' αυτής.

Εξάλλου, από την υπ' αριθμόν …/1971 απόφαση της Επιτροπής Διαχείρισης Ανταλλαξίμου Περιουσίας, προκύπτει διαγραφή του 1/16 μεριδίου του υπ' αριθμ. …. … κτήματος (έκτασης 75 στρεμμάτων), δυνάμει της προαναφερθείσης υπ' αριθμόν …/1971 απόφασης του Υπ. Οικονομικών, και όχι παράδοση στον δικαιοπάροχο των εναγόντων, κατόπιν διανομής μεταξύ αυτού και του εναγομένου της εδαφικής έκτασης που αντιστοιχεί στο άνω ποσοστό, ώστε να μειωθεί η έκταση του ακινήτου των 75 στρεμμάτων κατά το άνω εδαφικό τμήμα, μη λυθείσης συνεπώς της συγκυριότητας επ' αυτού, παραμένοντος συγκύριου του Γ. Ψ. στο άνω ακίνητο (με ΚΑΕΚ …./0/0). αφού δεν αποδείχθηκε ότι έγινε διανομή αυτού μεταξύ των συγκυρίων, απορριπτόμενων ως αβάσιμων των αντιθέτως ισχυριζόμενων από το εκκαλούν."

3.Στην προκειμένη περίπτωση το αναιρεσείον με τον μοναδικό λόγο αναιρέσεως προβάλλει, την αιτίαση, κατ' ορθή δε εκτίμηση του περιεχομένου του, από τον αριθμ. 11 γ'του άρθρου 559 ΚΠολΔ και όχι από τον αναφερόμενο στο αναιρετήριο αριθ.8 του ιδίου άρθρου, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικό μέσο που επικαλέσθηκε και προσκόμισε στο Εφετείο και, ειδικότερα , δεν έλαβε υπόψη την …/…/…/…/…-9-2003 απόφαση του Ο.Κ.Χ.Ε, με βάση την οποία το αναιρεσείον θα απεδείκνυε τους ισχυρισμούς του ότι :α) έχει αποδοθεί στους κληρονόμους Γ.

Ψ. (δικαιοπαρόχου των αντιδίκων) έναντι του ποσοστού 1/16 που του είχε αναγνωρισθεί από το ανταλλάξιμο κτήμα … …, το ΚΑΕΚ … και τμήμα των ΚΑΕΚ …., ΚΑΕΚ … και ΚΑΕΚ …, συνολικής έκτασης 4.883 τ.μ. β) οι κληρονόμοι του Γ. Ψ. δεν διατηρούν αξιώσεις στο ΚΑΕΚ …./0/0 το οποίο ανήκει εξ ολοκλήρου στο Δημόσιο (αναιρεσείον) ,αφού αυτοί έχουν λάβει εδαφική έκταση ίση με το ποσοστό του 1/16 που τους έχει ήδη αποδοθεί και γ) η αρχική έκταση των 75 στρεμμάτων του ….

… έχει μειωθεί σε 52.736 τ.μ., δηλαδή, στο ακίνητο που αντιστοιχεί στο ΚΑΕΚ …/0/0 και ανήκει κατά ποσοστό 100% στο αναιρεσείον. Από το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Μονομελές Εφετείο δεν έλαβε υπόψη την πιο πάνω απόφαση του ΟΚΧΕ, με βάση την οποία το αναιρεσείον θα αποδείκνυε τους προαναφερόμενους ισχυρισμούς του και κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα, χωpίς τη συνεκτίμηση και του εγγράφου αυτού, το οποίο δεν μνημονεύει ότι έλαβε υπόψη του ούτε προβαίνει σε ειδική αντίκρουση του περιεχομένου του, παρά την σπουδαιότητά του, καθόσον επιστηρίζει τη βασιμότητα του μοναδικού σχετικού λόγου έφεσης του αναιρεσείοντος.

Επομένως, ο λόγος αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Κατόπιν αυτών πρέπει, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο εκδόν την πιο πάνω απόφαση Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο Δικαστή και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσείοντος, κατά το νόμιμο αίτημά του μειωμένη κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό. (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ, 22 ν. 3693/1957).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 88/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης (όπως αυτή διορθώθηκε με την 64/2019 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου).

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο εκδόν την προσβαλλόμενη απόφαση Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο Δικαστή.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Απριλίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 24 Ιουνίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ