Appeal dismissed for absent defendants; allowed for one brother; remanded for further trial on family damages.

Απόφαση 798 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 798/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ", που εδρεύει στα ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Τριανταφυλλίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Πέτρο Παπανώτη και κατέθεσαν προτάσεις, 3) Ψ3, 4) Ψ4, κατοίκων ..., οι οποίες δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 5) Ψ5, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Πέτρο Παπανώτη και κατέθεσε προτάσεις, 6) Ψ6, 7) Ψ7, κατοίκων ..., οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19/4/2004 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2680/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2265/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 1/3/2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Στο σημείο αυτό, ο πληρεξούσιος της ως άνω αναιρεσείουσας, αφού έλαβε το λόγο, δήλωσε ότι παραιτείται από το δικόγραφο της από 1/3/2007 κρινόμενης αίτησης για αναίρεση της 2265/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών ως προς τους 3η, 4η, 6η και 7η των ως άνω αναιρεσιβλήτων.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, ανέγνωσε την από 17/1/2008 έκθεση του τότε Αρεοπαγίτη και νυν Aντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεωργίου Πετράκη, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου, κατά το πρώτο μέρος, λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη των άλλων λόγων αυτής.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από τις διατάξεις των άρθρων 294, 295 παρ. 1, 297, 299 και 573 ΚΠολΔ προκύπτει ότι ο αναιρεσείων με προφορική δήλωσή του που καταχωρίζεται στα πρακτικά μπορεί να παραιτηθεί από το δικόγραφο της αναίρεσης χωρίς συναίνεση του αναιρεσιβλήτου πριν αυτός προχωρήσει στην προφορική συζήτηση της ουσίας της υποθέσεως, η παραίτηση δε αυτή έχει ως αποτέλεσμα ότι η αναίρεση θεωρείται πως δεν ασκήθηκε και η δίκη κηρύσσεται καταργημένη. Στην προκειμένη περίπτωση, με δήλωση στο ακροατήριο του πληρεξουσίου δικηγόρου της αναιρεσείουσας, που καταχωρίστηκε στα πρακτικά, αυτός έχοντας την προς τούτο πληρεξουσιότητα δυνάμει του υπ' αριθ. ... πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Αθηνών Ευφρροσύνης Κατή, παραιτήθηκε από το δικόγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης κατά το μέρος που η εν λόγω αίτηση στρέφεται κατά των τρίτης, τέταρτης, έκτης και έβδομης των αναιρεσιβλήτων Ψ3, Ψ4, Ψ5 και Ψ6. Επομένως, ως προς τους διαδίκους αυτούς θεωρείται πως δεν ασκήθηκε η αίτηση αναίρεσης και η σχετική δίκη πρέπει να κηρυχθεί καταργημένη.

ΙΙ.- Από τις διατάξεις των άρθρων 10 του Ν. ΓπΝ/1931, 297-300, 334 εδ. β' και 914 του ΑΚ προκύπτει, ότι σε περίπτωση συγκρούσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων οχημάτων η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του οδηγού και της ζημίας.

Η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ) δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Σύμφωνα με τα άρθρα 5 παρ. 8 περ. α' και 16 παρ. 4 του Ν. 2696/1999 (ΚΟΚ) στους οδηγούς οδικών οχημάτων απαγορεύεται να διαβαίνουν την εκ μιάς ή δύο συνεχών γραμμών κατά μήκος διαγράμμιση και να κυκλοφορούν σε οδόστρωμα, που προορίζεται για την αντίθετη προς την κατεύθυνσή τους κυκλοφορία. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του Κ.Πολ.Δ, έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναιρέσεως, συντρέχει, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται αντιφατικώς ή ανεπαρκώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε, όχι όμως όταν η αντίστοιχη έλλειψη, αντίφαση ή ανεπάρκεια αφορά την ανάλυση, στάθμιση, αξιολόγηση και γενικότερα την εκτίμηση των αποδείξεων, αρκεί το πόρισμα, που έχει εξαχθεί από αυτές, να εκτίθεται σαφώς.

Έτσι, επί ευθύνης προς αποζημίωση από τη σύγκρουση αυτοκινήτων ελέγχεται με τον αναιρετικό αυτόν λόγο η αξιολογική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για τη συνδρομή ή μη υπαιτιότητας και αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ αυτής και του ζημιογόνου αποτελέσματος. Και τούτο, διότι πρόκειται για αόριστες νομικές έννοιες, που συνιστούν προϋποθέσεις γενέσεως της εν λόγω ευθύνης, δηλαδή στοιχεία του πραγματικού των εφαρμοζομένων στην περίπτωση αυτή κανόνων δικαίου.

Ειδικότερα, ελέγχεται αναιρετικώς η κρίση του δικαστηρίου, περί του αν τα ανελέγκτως διαπιστωθέντα από αυτό πραγματικά γεγονότα μπορούν, καθεαυτά, αντικειμενικώς και βάσει των διδαγμάτων της κοινής πείρας, να θεωρηθούν ως συνδεόμενα αιτιωδώς με το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως ότι η σύγκρουση του ασφαλισμένου, για την αστική ευθύνη έναντι τρίτων στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία αυτοκινήτου, που έβαινε επί της Ε.Ο ...-...

με κατεύθυνση από ... προς ..., με τη δίκυκλη μοτοσικλέτα, στην οποία επέβαινε ο θανών στενός συγγενής των αναιρεσιβλήτων, και η οποία έβαινε στην ίδια οδό και με αντίθετη κατεύθυνση, από ... προς ..., καθώς και ο εκ της συγκρούσεως αυτής θάνατος του ανωτέρω οφείλεται σε συνυπαιτιότητα των δύο οδηγών των οχημάτων.

Ειδικότερα, δέχθηκε ότι η υπαιτιότητα του οδηγού του αυτοκινήτου συνίσταται στο ότι "... οδηγούσε το ανωτέρω όχημα κατά παράβαση των άρθρων 12 παρ. 1, 16 παρ. 4, 19 παρ. 5 παρ. 5 ΚΟΚ χωρίς σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του στην οδήγηση και παραβιάζοντας τη συνεχή διπλή διαχωριστική γραμμή κατέλαβε ανεπίτρεπτα μέρος του οδοστρώματος, που προοριζόταν για την αντίθετη προς την κατεύθυνσή του κυκλοφορία, προκειμένου να πραγματοποιήσει ελιγμό προς τα αριστερά και να εισέλθει στο εμπορικό κέντρο, χωρίς να προβλέψει με την καταβολή της επιμέλειας του μέσου συνετού οδηγού το ενδεχόμενο της πρόκλησης ατυχήματος", του δε οδηγού της μοτοσικλέτας στο ότι "...δεν έβαινε πλησίον του δεξιού άκρου του οδοστρώματος όπως επιτάσσει η διάταξη του άρθρου 16 παρ. 1 ΚΟΚ, αλλά επί της διπλής διαχωριστικής γραμμής και με αυξημένη για τις περιστάσεις ταχύτητα, που υπερέβαινε τα 50 χιλμ.

την ώρα, που ήταν το όριο ταχύτητας στην περιοχή, και επιπλέον δεν οδηγούσε με σύνεση και προσοχή δεν ασκούσε τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματός του εξαιτίας και της επίδρασης του οινοπνεύματος στην ικανότητα οδήγησης, δεδομένου ότι, όπως προκύπτει ιδιαίτερα από την από 23-7-2002 έκθεση εξετάσεως αίματος του ανωτέρω οδηγού ΑΑ, η περιεκτικότητα του αίματος σε οινόπνευμα ήταν 1,52 ο/οο, με συνέπεια της αμελούς αυτής συμπεριφοράς του παραβαίνοντας τα άρθρα 12 § 1, 16 §1, 19 § 1, 2, 42, 20 ΚΟΚ παρότι ήταν ημέρα, η κατάσταση της οδού ξηρά με ελαφρά καμπύλη και είχε τη δυνατότητα να αντιληφθεί εγκαίρως το όχημα που οδηγούσε ο ΒΒ και ο οποίος πραγματοποιώντας αριστερό ελιγμό βρισκόταν σε προσωρινή στάση επί του οδοστρώματος, καταλαμβάνοντας και μέρος του αντιθέτου προς την κυκλοφορία του μέρος του οδοστρώματος και να ενεργήσει τον κατάλληλο προς αποφυγή του ατυχήματος ελιγμό, δεδομένου ότι το πλάτος του οδοστρώματος, όπου εκινείτο, ανερχόταν σε 4,57 μ., επέπεσε με το εμπρόσθιο τμήμα της μοτοσικλέτας του στην εμπρόσθια αριστερή πλευρά του ανωτέρω αυτοκινήτου ...".

Έτσι, που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς και πλήρεις αιτιολογίες όσον αφορά την υπαιτιότητα του οδηγού του ασφαλισμένου στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία αυτοκινήτου, που καθιστά εφικτό τον έλεγχο του Αρείου Πάγου, περί της ορθής ή μη εφαρμογής των αναφερθεισών στην αρχή της παρούσης αιτιολογίας διατάξεων ουσιαστικού δικαίου.

Ειδικότερα, προσδιορίζεται ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της οδηγικής παραβατικής συμπεριφοράς του οδηγού του αυτοκινήτου ήτοι της παραβιάσεως της διπλής διαχωριστικής γραμμής της οδού και της προσωρινής σταθμεύσεως αυτού επί του οδοστρώματος, καταλαμβάνοντας και μικρό μέρος του αντίθετου ρεύματος πορείας της μοτοσικλέτας, και του ζημιογόνου αποτελέσματος, ήτοι της συγκρούσεως των οχημάτων αυτών και του εντεύθεν θανάτου του επιβαίνοντος στη μοτοσικλέτα συγγενούς των αναιρεσιβλήτων.

Δέχεται σαφώς το Εφετείο, ότι η σύγκρουση προκλήθηκε και λόγω του ότι το αυτοκίνητο εισήλθε και κατέλαβε μικρό μέρος του αντίθετου ρεύματος πορείας, όπου παρανόμως έβαινε η μοτοσικλέτα, ήτοι δέχεται ότι η σύγκρουση έλαβε χώρα στο αριστερό μέρος του ρεύματος της μοτοσικλέτας, δεν ήταν δε αναγκαίο, για την πληρότητα της αιτιολογίας να διευκρινιστεί πόσα μέτρα εισήλθε το αυτοκίνητο στο αντίθετο ρεύμα, αφού αρκεί για τη στοιχειοθέτηση της υπαιτιότητας του οδηγού του αυτοκινήτου, ότι εισήλθε παρανόμως, έστω και κατά μικρό μέρος, στο αντίθετο ρεύμα πορείας της οδού και παρεμβλήθηκε έτσι στην πορεία της μοτοσικλέτας.

Κατά συνέπεια, οι αντίθετες αιτιάσεις της αναιρεσείουσας είναι αβάσιμες, οι άλλες δε αιτιάσεις, με τις οποίες προβάλλονται ελλείψεις της αιτιολογίας της αναιρεσιβαλλομένης, που αναφέρονται στην παράνομη και υπαίτια οδηγιική συμπεριφορά του οδηγού της μοτοσικλέτας, είναι απορριπτέες ως απαράδεκτες για έλλειψη εννόμου συμφέροντος της αναιρεσείουσας και σε κάθε περίπτωση ως αλυσιτελείς.

Κατόπιν αυτών, ο πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη η αναιρετική πλημμέλεια του αριθμού 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΙΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 26 του ΑΚ, οι ενοχές από αδίκημα διέπονται από το δίκαιο του τόπου, όπου διαπράχθηκε το αδίκημα. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι η σχέση, που δημιουργείται με τη διάπραξη αδικήματος στην Ελλάδα, διέπεται από το ελληνικό δίκαιο. Επομένως, κατά το δίκαιο αυτό κρίνεται, μεταξύ των άλλων, και αν στη συγκεκριμένη περίπτωση θεμελιώνεται και με ποιες προϋποθέσεις απαίτηση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης κατά το άρθρο 932 του ΑΚ. Δεδομένου, όμως, ότι κατά την τελευταία αυτή διάταξη, σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου, αξίωση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης έχουν τα μέλη της οικογένειας του θανατωθέντος, το θέμα αν είναι ή όχι, κάποιος μέλος της ίδιας οικογένειας με το θύμα κρίνεται με άλλες διατάξεις του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου και συγκεκριμένα με τις διατάξεις των άρθρων 14, 17, 22 και 23 του ΑΚ, ανάλογα αν πρόκειται για σύζυγο ή τέκνα.

Εν προκειμένω, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ότι και σε περίπτωση θανατώσεως στην Ελλάδα αλλοδαπού υπηκόου για το θέμα αν κάποιος ανήκει στην οικογένεια του θύματος και έχει εντεύθεν απαίτηση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 26 του ΑΚ κι' επομένως το ζήτημα τούτο κρίνεται κατά το ελληνικό δίκαιο, ακολούθως δε με βάση την παραδοχή του αυτή, εφαρμόζοντας το ελληνικό ουσιαστικό δίκαιο, επιδίκασε για τον προκληθέντα στο αυτοκινητικό ατύχημα θάνατο του αλβανού υπηκόου χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης και στους τρίτη έως και έβδομη των αναιρεσιβλήτων αδελφούς του θανατωθέντος, αλβανούς επίσης υπηκόους και κατοίκους Αλβανίας, ως ανήκοντες στην οικογένεια του θύματος και υποστάντες ψυχική οδύνη από τον θάνατό του.

Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο παραβίασε ευθέως κανόνες ουσιαστικού δικαίου, με την εφαρμογή των μη εφαρμοστέων διατάξεων των άρθρων 26 και 932 του ΑΚ και τη μη εφαρμογή των εφαρμοστέων διατάξεων των άρθρων 17, 22 και 23 του ΑΚ και του αλβανικού δικαίου, κατά τον βάσιμο, κατ' ορθήν εκτίμηση μόνο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, όχι δε και από τον αριθμό 19 του ίδιου άρθρου, που επικαλείται η αναιρεσείουσα, λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, ο οποίος με βάση τις προβαλλόμενες αιτιάσεις, αφορά μόνο τον πέμπτο αναιρεσίβλητο (αδελφό του θανατωθέντος) Ψ5.

Κατόπιν τούτων, πρέπει ν' απορριφθεί η αναίρεση κατά το μέρος που αφορά τους δύο πρώτους αναριεσιβλήτους και, κατά παραδοχή του ως άνω λόγου αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τον προαναφερθέντα πέμπτο αναιρεσίβλητο, μόνο κατά το ως άνω κεφάλαιο. Περαιτέρω, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει καταργημένη τη δίκη ως προς την τρίτη, τετάρτη, έκτη και εβδόμη των αναιρεσιβλήτων Ψ3, Ψ4, Ψ5 και Ψ6.

Απορρίπτει ως προς τους δύο πρώτους αναιρεσιβλήτου Ψ1 και Ψ2 την από 1-3-2007 αίτηση της ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ" για αναίρεση της 2265/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των ως άνω αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Αναιρεί ως προς τον πέμπτο αναιρεσίβλητο Ψ5 την ως άνω 2265/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει, κατά το μέρος αυτό, την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τον ως άνω αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Μαρτίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ