Supreme Court dismisses appeal against lower court ruling awarding compensation for grief to deceased passenger's family.

Απόφαση 790 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 790/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Δημητρούλα Υφαντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως εκ του Νόμου υπεισερχομένου στις υποχρεώσεις της αρχικής διαδίκου, Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ", της οποίας η άδεια ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεοχάρη Αγγελίδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιορδάνη Προυσανίδη και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29/11/2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου και προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Γιαννιτσών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 138/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1949/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 8/3/2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δημητρούλα Υφαντή ανέγνωσε την από 9/3/2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 8-3-2009 αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006, Ολ. ΑΠ 4/2005). Εξάλλου, κατά το άρθρο 2 § 2 του Π.Δ. 264/1991, που εκδόθηκε σε συμμόρφωση προς τις διατάξεις της Οδηγίας 84/5 ΕΟΚ (Ε.Ε.) για την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών - μελών των σχετικών με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων και αντικατέστησε την παρ. 2 του άρθρου 6 του ΠΔ 237/1986, "η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να περιλαμβάνει την έναντι τρίτων αστική ευθύνη εξαιτίας θανάτωσης ή σωματικής βλάβης ή ζημιών σε πράγματα, στην οποία περιλαμβάνεται και η χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη ή ηθική βλάβη, καθώς και την αστική ευθύνη λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών έναντι των μελών της οικογένειας του ασφαλισμένου, οδηγού ή κάθε άλλου προσώπου, του οποίου η αστική ευθύνη καλύπτεται σύμφωνα με την πρώτη παράγραφο, ανεξάρτητα από δεσμό συγγενείας".

Κατά δε το άρθρο 4 του ίδιου Π.Δ. 264/1991 που τροποποίησε και αντικατέστησε το άρθρο 7 του ΠΔ 237/86, "δεν θεωρούνται τρίτοι κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 2 § 1 και του άρθρου 6 § 2: α) Ο οδηγός του αυτοκινήτου που προξένησε την ζημία, β) κάθε πρόσωπο του οποίου η ευθύνη καλύπτεται με τη σύμβαση ασφάλισης, γ) εκείνος ο οποίος έχει καταρτίσει μετά του ασφαλιστή την ασφαλιστική σύμβαση, δ) οι νόμιμοι εκπρόσωποι νομικού προσώπου που είναι ασφαλισμένο ή εταιρείας που δεν έχει αποκτήσει νομική προσωπικότητα" (84/5/ΕΟΚ αριθμός 3). 'Ετσι, θεωρούνται τρίτοι και έχουν ευθεία αξίωση αποζημιώσεως κατά της ασφαλιστικής εταιρίας και οι συγγενείς του οδηγού του αυτοκινήτου που προξένησε τη ζημία ή του προσώπου του οποίου η ευθύνη καλύπτεται με τη σύμβαση ασφαλίσεως ή έχει καταρτίσει με τον ασφαλιστή την ασφαλιστική σύμβαση (άρθρο 10 παρ. 1 ΠΔ 237/86).

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει, ότι η ως άνω ασφάλιση γίνεται για να καλύψει την αστική ευθύνη των ασφαλισμένων προσώπων έναντι των τρίτων που ζημιώνονται και ότι τα πρόσωπα τα οποία ο νόμος θεωρεί τρίτους έχουν αξίωση αποζημιώσεως κατά του ασφαλιστή, εφόσον όμως έναντι αυτών ο ασφαλισμένος έχει υποχρέωση αποζημιώσεως, την οποία ακριβώς καλύπτει η σύμβαση ασφαλίσεως.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ, σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, στην περίπτωση δε θανατώσεως προσώπου, η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικασθεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης.

Ενόψει αυτών, βασική προϋπόθεση για τη θεμελίωση από την οικογένεια του θύματος αξιώσεως χρηματικής ικανοποιήσεώς της λόγω ψυχικής οδύνης είναι η έναντι του τελευταίου (θύματος) τέλεση αδικοπραξίας. Ως αδικοπραξία δε στην περίπτωση αυτή δεν νοείται μόνο αυτή που συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις της διατάξεως του άρθρου 914 AΚ, αλλά και κάθε περίπτωση που θεμελιώνει υποχρέωση αποζημιώσεως με βάση διατάξεις ειδικών νόμων, όπως είναι και ο ν.

ΓπΝ/1911. Επομένως, η οικογένεια του θύματος μπορεί να αξιώσει από την ασφαλιστική εταιρία χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, εφόσον πληρούται το πραγματικό μιας, με την παραπάνω έννοια, αδικοπραξίας σε βάρος του θύματος από πρόσωπο του οποίου, κατά τα ανωτέρω έχει ασφαλιστεί η έναντι τρίτων αστική ευθύνη του.

Συνεπώς, εάν το τελευταίο τούτο πρόσωπο είναι το ίδιο το θύμα και η θανάτωσή του οφείλεται αποκλειστικώς σε δική του υπαιτιότητα, δεν πληρούται το πραγματικό της, με την έννοια πού αναφέρθηκε, αδικοπραξίας σε βάρος του, με αποτέλεσμα να μην ιδρύεται δικαίωμα αποζημιώσεως και εντεύθεν υποχρέωση της ασφαλιστικής εταιρίας για την κάλυψη αυτής.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 7 του ν. 489/1976, όπως ισχύει και μετά την ως άνω αντικατάστασή της, ο οδηγός του ασφαλισμένου ζημιογόνου αυτοκινήτου, κάθε πρόσωπο του οποίου η ευθύνη καλύπτεται με την σύμβαση ασφαλίσεως, όπως και εκείνος που έχει καταρτίσει με τον ασφαλιστή την ασφαλιστική σύμβαση αλλά και ο νόμιμος εκπρόσωπος του νομικού προσώπου που είναι ασφαλισμένο ως ιδιοκτήτης, δεν θεωρούνται τρίτοι εάν ασκούν αξιώσεις με την ίδια ιδιότητα, κατά την έννοια του άρθρου 6 § 2 του ίδιου νόμου, όπως προαναφέρθηκε, ώστε και αυτών δεν καλύπτεται με την ίδια σύμβαση, η ζημία τους.

Έτσι, δεν υπάρχει υποχρέωση της ασφαλίζουσας το αυτοκίνητο εταιρείας για αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση και των συγγενών των ιδίων πιο πάνω προσώπων που δεν θεωρούνται τρίτοι για τον τραυματισμό ή τη θανάτωση των τελευταίων, αφού τέτοια αξίωση δεν παρέχεται στα ίδια αυτά πρόσωπα που δεν θεωρούνται αυτά πρόσωπα που δεν θεωρούνται τρίτοι.

Για το λόγο αυτό, σε περίπτωση θανάτωσης ή τραυματισμού του οδηγού ή του νομίμου εκπροσώπου νομικού προσώπου, στην κυριότητα του οποίου ανήκει το ασφαλισμένο αυτοκίνητο, δεν υπάρχει υποχρέωση της ασφαλίζουσας το αυτοκίνητο εταιρείας για αποζημίωση ή χρηματική ικανοποίηση των συγγενών τους. Οι συγγενείς, όμως, των ίδιων αυτών προσώπων (π.χ.

του οδηγού ή νομίμου εκπροσώπου), εφόσον επιβαίνουν στο ζημιογόνο αυτοκίνητο, θεωρούνται ως "τρίτοι", με αποτέλεσμα να έχουν ευθεία αξίωση κατά της ασφαλιστικής εταιρείας, για τη ζημία που οι ίδιοι (οι συγγενείς) έχουν υποστεί, μόνο δε σε περίπτωση θανατώσεως αυτών συνεπεία του αυτοκινητικού ατυχήματος, κατά το οποιό επέβαιναν στο ζημιογόνο αυτοκίνητο όχι με την ιδιότητα του οδηγού ή του νομίμου εκπροσώπου νομικού προσώπου στην κυριότητα του οποίου ανήκει το ζημιογόνο αυτοκίνητο, δικαιούται η οικογένεια τους, στην οποία περιλαμβάνεται και ο νόμιμος εκπρόσωπος του νομικού προσώπου, στον οποίο κατά κυριότητα ανήκει το ζημιογόνο αυτοκίνητο εάν είναι συγγενής του θανατωθέντος, να αξιώσει από την ασφαλιστική εταιρεία χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, αφού ο περιορισμός των αξιώσεων του τελευταίου από την προαναφερθείσα νομοθετική ρύθμιση, που δεν τον χαρακτηρίζει ως τρίτο, αφορά αποκλειστικά τις αξιώσεις του με την ίδια ιδιότητα από τις υλικές ζημίες του ασφαλισμένου αυτοκινήτου ή από τον τραυματισμό του και όχι τις αξιώσεις του για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, από την ιδιότητά του ως συγγενούς θανατωθέντος συνεπιβάτη που θεωρείται ως τρίτος (Α.Π. 1114/2000).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την από 29.11.2005 αγωγή, ο πρώτος ενάγων και τώρα αναιρεσίβλητος εκθέτει, ότι την .... το ασφαλισμένο στην εναγομένη και τώρα αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία ...αυτοκίνητο της ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "...ΟΕ", της οποίας είναι νόμιμος εκπρόσωπος, οδηγούμενο από τη σύζυγό του ..., επί της Εθνικής Οδού Θεσσαλονίκης - Έδεσσας, στο 42ο χιλιόμετρο αυτής, εξ αμελείας της άνω οδηγού του, εξετράπη της πορείας του και εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα, όπου συγκρούσθηκε με το υπ' αριθ....

ΙΧΦ αυτοκίνητο, με αποτέλεσμα τον θανάσιμο τραυματισμό της οδηγού του, και της συνεπιβαίνουσας κόρης του ...και ζήτησε ν' αναγνωρισθεί, ότι η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία υποχρεούται να του καταβάλει το εις αυτή ποσό των 200.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης για την θανατωθείσα κόρη του.

Η προσβαλλόμενη απόφαση έκρινε ως νόμιμη την πιο πάνω αγωγή κατά το μέρος που με αυτήν ο ενάγων ζητούσε χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης για τον θάνατο της ανωτέρω κόρης του, που ήταν συνεπιβάτης, από την ασφαλίζουσα την έναντι τρίτων αστική ευθύνη της θανούσας ασφαλιστική εταιρεία, με την αιτιολογία ότι η θανούσα κόρη του θεωρείται ως τρίτη και έχει υποχρέωση αποζημιώσεως η ασφαλίζουσα το αυτοκίνητο εταιρεία έναντι των μελών της οικογενείας της.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και ο πρώτος λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ κρίνεται αβάσιμος.

ΙΙ.- Με τον αναιρετικό λόγο του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος, ελέγχεται η ορθότητα της ελάσσονος πρότασης του νομικού συλλογισμού, από την άποψη αν οι παραδοχές της απόφασης πληρούν το πραγματικό του κανόνα δικαίου που εφάρμοσε. Έτσι, παρέπεται, ότι δεν ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, με τον οποίον προβάλλεται ότι το ουσιαστικό δικαστήριο με εσφαλμένες και ασαφείς αιτιολογίες έκρινε την ένδικη αίτηση παροχής έννομης προστασίας ως νόμιμη, ενώ έπρεπε να την θεωρήσει ως μη νόμιμη, αφού στις περιπτώσεις αυτές το δικαστήριο δεν εκτιμά πραγματικά περιστατικά, ώστε να είναι δυνατό να υπάρξουν ελλείψεις στην περιγραφή τους (Ολ. ΑΠ 44/1990).

Συνεπώς, ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ δεύτερος (και τελευταίος) λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια, ότι το Εφετείο με αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες έκρινε ότι ο αναιρεσίβλητος, καίτοι νόμιμος εκπρόσωπος της ιδιοκτήτριας του ζημιογόνου αυτοκινήτου που ήταν ασφαλισμένο στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία, ενομιμοποιείτο ενεργητικά στην άσκηση της ένδικης αγωγής για την επιδίωξη ατομικής αξιώσεώς του για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από την θανάτωση της συνεπιβαίνουσας στο ζημιογόνο αυτοκίνητο κόρης του, που θεωρήθηκε ως τρίτη, κρίνεται απαράδεκτος. Μετά τα παραπάνω, πρέπει ν' απορριφθεί και η αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της, καταδικασθεί δε στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου το αναιρεσείον Επικουρικό Κεφάλαιο, λόγω της ήττας του (αρθρ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 8-3-2009 αίτηση αναιρέσεως του Ν.Π.Ι.Δ. με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΞ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" για αναίρεση της υπ' αριθ. 1949/2008 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου την οποία ορίζει σε χίλια εκατό (1100) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Απριλίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Μαΐου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ