Supreme Court dismisses appeal for failure to consider evidence and vague reasoning on traffic accident liability.

Απόφαση 788 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 788/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Μαρτίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ε. Λ. του Δ., 2. Θ. συζ. Ε. Λ. και 3. Δ. Λ. του Ε., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Αρβανιτάκη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Α. Σ. του Ν., κατοίκου ..., 2. Ν.Π.Ι.Δ., με την επωνυμία "ΚΤΕΛ Ν. ΦΛΩΡΙΝΗΣ", και το διακριτικό τίτλο "ΚΤΕΛ ΦΛΩΡΙΝΑΣ", που εδρεύει στη Φλώρινα και εκπροσωπείται νόμιμα, 3. Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης, με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη Φλώρινα και εκπροσωπείται νόμιμα και 4. Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης, με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Ιωάννη Παπακωνσταντίνου και Κυριάκο Τριανταφυλλίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς έκθ. κατάθεσης 12.578/2000 και 24.515/2000 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4866/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1200/2004 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 7 Ιουνίου 2004 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 19 Οκτωβρίου 2005 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 559 εδ.8, 106, 335, 338 και 341 παρ.2 ΚΠολΔικ, προκύπτει, ότι "πράγματα" κατά την έννοια της πρώτης απ' αυτές, η μη λήψη των οποίων από το δικαστήριο της ουσίας ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης, αποτελούν οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που θεμελιώνουν ή καταλύουν τη βάση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης, όχι δε τα προσκομιζόμενα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα, ούτε τα επιχειρήματα ή συμπεράσματα από την εκτίμηση των αποδείξεων (Ολ.ΑΠ 469/1984), έστω και αν προτείνονται ως λόγοι έφεσης, μηδέ οι νομικοί ισχυρισμοί και η νομική επιχειρηματολογία (Ολ.ΑΠ 3/1997).

Συνεπώς, ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ, με τον οποίο οι αναιρεσείοντες προβάλλουν ότι το Εφετείο υπέπεσε στην από τη διάταξη αυτή πλημμέλεια γιατί δεν έλαβε υπόψη α) αποδεικτικά μέσα που προσκομίστηκαν με επίκληση και αποδείκνυαν τους αγωγικούς ισχυρισμούς τους (μάρτυρες-έγγραφα που αναφέρονται αναλυτικά στο αναιρετήριο) και β) ισχυρισμούς τους που έχουν προτείνει νομότυπα και παραθέτουν με λεπτομέρεια επίσης στο αναιρετήριο (υπό στοιχεία Α1, 2, 3, Β, Γ, Δ, σελ. 5 έως και 8), αλλά αποτελούν στο σύνολό τους συμπεράσματα και επιχειρήματα από την προσωπική εκτίμηση των αποδείξεων που κάνουν οι ίδιοι, με τα δικά τους κριτήρια που θεωρούν ορθά, πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος. Ο ίδιος λόγος, κατά τα μέρη του που πλήττει, με το πρόσχημα της απλής επίκλησης αναιρετικής πλημμέλειας, την αναιρετικά ανέλεγκτη από το δικαστήριο ουσιαστική εκτίμηση, ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση των αποδεικτικών μέσων, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 εδ.9 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Κατά την αληθινή έννοια της διάταξης αυτής για τη θεμελίωση του προβλεπόμενου απ' αυτή λόγο αναίρεσης απαιτείται η παντελής σιωπή του δικαστηρίου της ουσίας σε αυτοτελή αίτηση των διαδίκων να υπάρχει, όχι μόνο στο αιτιολογικό, αλλά και στο διατακτικό.

Αν από το διατακτικό προκύπτει, ότι η αίτηση δικαστικής προστασίας, λχ. Η αγωγή απορρίφθηκε στο σύνολό της, μολονότι δεν υπάρχει αιτιολογία ως προς όλα τα αιτήματα (σιωπηρή απόρριψη), δεν ιδρύεται ο προκείμενος λόγος. Εξάλλου, δεν αποτελούν "πράγματα" κατά την έννοια του εδαφίου 8 του ίδιου ως άνω άρθρου και Κώδικα οι αλυσιτελείς ισχυρισμοί και τα επουσιώδη περιστατικά που δεν θεμελιώνουν αυτοτελή ισχυρισμό.

Τέλος, στη διαδικασία των αυτοκινητικών διαφορών επιτρέπονται και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου (άρθρα 681 Α και 671 παρ.1 ΚΠολΔ). Ο γενικός κανόνας του άρθρου 340 ΚΠολΔ εφαρμόζεται εδώ, έτσι σε κάθε περίπτωση η έκθεση αυτοψίας, με το σχεδιάγραμμα, που συνήθως συντάσσει η αρμόδια αστυνομική αρχή σε αυτοκινητικά ατυχήματα, δεν παρέχει πλήρη απόδειξη ως προς την υπαιτιότητα η μη του οδηγού οχήματος αν και αποτελεί δημόσιο έγγραφο (άρθρα 438 και 440 ΚΠολΔ), αλλά εκτιμάται ελεύθερα από το δικαστήριο της ουσίας, έστω και αν έχει ελλείψεις στην απεικόνιση και καταγραφή των συνθηκών του ατυχήματος.

Στην προκείμενη περίπτωση με άλλο λόγο αναίρεσης οι αναιρεσείοντες επικαλούνται τα εδάφια 9 και 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ και προσάπτουν στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση τις από τις διατάξεις αυτές πλημμέλειες, γιατί, κατ' εκτίμηση του όλου περιεχομένου του λόγου, έλαβε υπόψη και εκτίμησε ελεύθερα την από 22-10-1999 έκθεση αυτοψίας της Τροχαίας Θεσ/νίκης (ΤΟΤΑΘ) και το συνημμένο σ' αυτή πρόχειρο σχεδιάγραμμα, χωρίς να απαντήσει προηγουμένως σε ισχυρισμούς τους για ανακρίβειες που περιείχαν, συνιστάμενες σε εσφαλμένη απεικόνιση και καταγραφή των συνθηκών και αιτίων του ατυχήματος, για τις οποίες ζήτησαν να μη ληφθούν υπόψη ως νόμιμα αποδεικτικά μέσα.

Όμως με την προσβαλλόμενη απόφασης, όπως απ' αυτή προκύπτει, το Εφετείο επικύρωσε την εκκληθείσα πρωτόδικη 4866/2002 απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης και έτσι με το διατακτικό των αποφάσεων αυτών απορρίφθηκαν και οι με στοιχεία κατάθεσης …87/25-4-2000 και …515/28-6-2000 αγωγές αποζημίωσης από αυτοκινητικό ατύχημα των αναιρεσειόντων, στο σύνολό τους.

Επίσης χωρίς ειδική αιτιολογία (σιωπηρά) απορρίφθηκε ο πιο πάνω αλυσιτελής ισχυρισμός για ελλείψεις της έκθεσης αυτοψίας, με το αίτημα να μη ληφθούν υπόψη τα έγγραφα αυτά ως νόμιμα αποδεικτικά μέσα και να μη εκτιμηθούν ελεύθερα από το δικαστήριο της ουσίας. Συνακόλουθα πρέπει να απορριφθεί ο λόγος αυτός προεχόντως ως απαράδεκτος.

ΙΙΙ. Κατά το άρθρο 559 εδ.10 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχτηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Στην υπόθεση που εξετάζεται, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο στήριξε την κρίση του στα μνημονευόμενα αποδεικτικά μέσα (έγγραφα, μάρτυρες, κλπ) που επικαλέστηκαν και έθεσαν στη διάθεσή του τα διάδικα μέρη.

Συνεπώς ο σχετικός λόγος αναίρεσης που υποστηρίζει τα αντίθετα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος αναίρεσης, κατά το μέρος του με το οποίο προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια, ότι διαλαμβάνει στην ελάσσονα σκέψη και αναπόδεικτα γεγονότα σχετικά με τις συνθήκες του ατυχήματος και την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων οχημάτων, ενώ από τα αποδεικτικά μέσα (μάρτυρες και έγγραφα) που οι αναιρεσείοντες προσκόμισαν στο Εφετείο με επίκληση "προέκυπταν τα αντίθετα ακριβώς", πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος, γιατί στην πραγματικότητα, με πρόσχημα την απλή επίκληση αναιρετικής πλημμέλειας, πλήττει την αναιρετικά ανέλεγκτη για πράγματα κρίση του δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ).

IV. Από τη βεβαίωση του Εφετείου στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, ότι στο πόρισμά του κατέληξε αφού έλαβε υπόψη "τις καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων, που εξετάσθηκαν ένορκα στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και τη χωρίς όρκο εξέταση του πρώτου ενάγοντα, που περιέχεται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης αυτού, όλα τα έγγραφα που προσκομίζονται νόμιμα με επίκληση από τους διαδίκους, συμπεριλαμβανομένων και αυτών της ποινικής δικογραφίας που σχηματίστηκε για το επίδικο τροχαίο ατύχημα, καθώς και των νόμιμα προσκομιζομένων φωτογραφιών (ΚΠολΔ 444 παρ.3), απ'όσα οι διάδικοι με τις προτάσεις τους εκθέτουν και αποδέχονται (ΚΠολΔ 261) και τα διδάγματα της κοινής πείρας που λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο (ΚΠολΔ 336)", σε συνδυασμό με το αιτιολογικό της προσβαλλομένης, δεν καταλείπεται αμφιβολία, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και εκτίμησε κατά το νόμο όλα τα αποδεικτικά στοιχεία για τα οποία παραπονούνται οι αναιρεσείοντες με σχετικό λόγο του αναιρετηρίου τους (σελ. 9 και 13) και ιδιαίτερα τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων Δ.

Σ. και Ε. Φ. (που υπάρχουν στα πρακτικά της πρωτόδικης συζήτησης), την 79005/2000 τεχνική έκθεση συνθηκών οδικού τροχαίου ατυχήματος των ειδικών μηχανολόγων-πραγματογνωμόνων Χ. Γ. και Σ. Α. (που συντάχθηκε με δική τους μέριμνα) και το …0/2/285-1/10-4-2000 έγγραφο του ΤΟΤΑ Θεσ/νίκης, από το οποίο φέρεται να προέκυπτε ότι στην από 22-10-1999 έκθεση αυτοψίας της Τροχαίας Θεσ/νίκης δεν απεικονίζονταν η τελική θέση του β' οχήματος ...32 Δ.Χ.

λεωφορείου που οδηγούσε ο οδηγός Σ. Α. (υπαίτιος του ατυχήματος κατ' αυτούς). Κατά συνέπεια, ο αντίθετος από το εδάφιο 11 γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος V. Ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι αόριστος, αν δεν διαλαμβάνει α) τις πραγματικές παραδοχές της απόφασης ή τη μνεία ότι στερείται κάθε αιτιολογίας, β) τον ισχυρισμό (αγωγικό, ένσταση κλπ) και τα περιστατικά που προτάθηκαν για θεμελίωσή του, σε σχέση με τον οποίο παρουσιάζεται η έλλειψη, ανεπάρκεια ή αντίφαση και γ) εξειδίκευση του σφάλματος του δικαστηρίου, δηλαδή αν πρόκειται για παντελή έλλειψη αιτιολογίας μνεία μόνο της έλλειψης, αν πρόκειται για ανεπαρκή αιτιολογία ποια επιπλέον περιστατικά έπρεπε να αναφέρονται ή ως προς τι υπάρχει έλλειψη του νομικού χαρακτηρισμού και αν πρόκειται για αντιφατικές αιτιολογίες, ποιες είναι αυτές, σε τι συνίσταται η αντίφαση και από πού προκύπτει (Ολ.ΑΠ 32/1996).

Δεν αρκούν γενικές εκφράσεις για "ανεπάρκεια" και "αντιφατικότητα". Στην προκείμενη περίπτωση με τον τελευταίο λόγο αναίρεσης οι αναιρεσείοντες επικαλούνται την παραπάνω διάταξη και ισχυρίζονται ότι το Εφετείο υπέπεσε στην απ' αυτή πλημμέλεια, γιατί δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή αλλιώς έχει αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες σε ζητήματα που είχαν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Ειδικότερα, καίτοι στις προτάσεις τους ανέφεραν ότι οι εισαγγελέας πρωτοδικών Θεσ/νικης άσκησε αυτεπάγγελτα έφεση κατά της 19334/24-10-2003 απόφασης του Τριμελούς Πλημ/κείου Θεσ/νίκης, με την οποία κηρύχθηκε εσφαλμένα αθώος ο πρώτος αναιρεσίβλητος, οδηγός του λεωφορείου του ΚΤΕΛ, το Εφετείο, διατύπωσε στο σκεπτικό του μόνον ότι "ο οδηγός του λεωφορείου αθωώθηκε από την κατηγορία της ανθρωποκτονίας από αμέλεια του οδηγού του μικρού φορτηγού με την πιο πάνω απόφαση, η οποία εφεσιβλήθηκε από τον Εισαγγελέα, αλλά εκτιμάται ελεύθερα από το δικαστήριο, σε συνδυασμό με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα...".

Ο λόγος αυτός, κατά το πρώτο μέρος του, είναι αβάσιμος, γιατί η προσβαλλόμενη απόφασή, όπως απ'αυτή προκύπτει, έχει αιτιολογίες, κατά δε το υπόλοιπο μέρος του πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως αόριστος, γιατί το αναιρετήριο δεν περιέχει όλα τα παραπάνω αναγκαία για το ορισμένο στοιχεία και ιδίως τις πραγματικές παραδοχές της απόφασης στο σύνολό τους για τη δικαιολόγηση της εφαρμοσθείσας διάταξης του ουσιαστικού δικαίου, με εξειδίκευση των σφαλμάτων του δικαστηρίου, κατά την ανωτέρω έννοια.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-Απορρίπτει την από 7-6-2004 αίτηση των 1) Ε. Λ., 2) Θ. Λ. και 3) Δ. Λ., για αναίρεση της 1200/2004 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

-Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, που ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Απριλίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Απριλίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ