Supreme Court dismisses appeal on future lost earnings in personal injury case, upholding lower court's calculation of lost income.

Απόφαση 787 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 787/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ALLIANZ ΕΛΛΑΣ Α.Α.Ε." (όπως μετονομάστηκε η αρχικά εναγομένη εταιρεία "ALLIANZ Α.Ε.Γ.Α."), που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Εμμανουήλ Κοπακάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου:Ψ, κατοίκου ...., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Βασιλική Τσόνογλου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8/8/2004 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θηβών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 254/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 77/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 6/11/2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση ανέγνωσε την από 22/2/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αναίρεσης. Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τη διάταξη του άρθρου 929 ΑΚ ορίζεται, ότι "σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία που έχει ήδη επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον εξαιτίας της αύξησης των δαπανών του", από δε τη διάταξη του άρθρου 298 ΑΚ, ότι "η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία), καθώς και το διαφυγόν κέρδος.

Τέτοιο κέρδος λογίζεται εκείνο που θα προσδοκά κανείς με πιθανότητα σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί". Από το συνδυασμό των, ως άνω, διατάξεων προκύπτει, ότι ο υποστάς βλάβη του σώματος ή της υγείας του δικαιούται να αξιώσει και την μελλοντική αποθετική του ζημία (διαφυγόν κέρδος) γιατί, λόγω της συνεπεία της βλάβης της υγείας του σώματος, μειωμένης ικανότητας προς εργασία, χάνει τα εισοδήματα από την εργασία την οποία, έχοντας πλήρη ικανότητα κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, θα ασκούσε στο μέλλον (ΑΠ 1058/2008).

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 322,,324 ΚΠολΔ και 914, 929 ΑΚ συνάγεται, ότι η τελεσίδικη απόφαση, που εκδόθηκε σε αγωγή για αποζημίωση σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου από αδικοπραξία, αποτελεί δεδικασμένο επί της νέας με την αυτή ιστορική και νομική αιτία δίκης, ως προς τις συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα η αδικοπραξία, την ευθύνη του υπαιτίου, την τυχόν συνυπαιτιότητα του παθόντος και την ζημία του ενάγοντος, που αναφέρεται στον οριοθετηθέντα με την πρώτη αγωγή χρόνο για τον οποίο επιδικάστηκε αποζημίωσης.

Δεν αποτελεί, όμως, δεδικασμένο η απόφαση αυτή για ζημίες που ανάγονται σε μεταγενέστερο χρόνο κατά τον οποίο είναι δυνατόν η αδικοπραξία να εξακολουθήσει να αναδίδει επιζήμιες συνέπειες, γιατί αυτές δεν είχαν καταστεί αντικείμενο έρευνας κατά την πρώτη αγωγή (ΑΠ 1075/2008). Εξάλλου, κατά τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, και κατά τον αριθμό 16 του ίδιου άρθρου αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο, κατά παράβαση του νόμου δέχθηκε ότι υπάρχει ή ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο ή ότι υπάρχει δεδικασμένο με βάση απόφαση που εξαφανίστηκε ύστερα από ένδικο μέσο ή αναγνωρίστηκε ως ανύπαρκτη.

Τέλος, κατά τον αριθμό 1 δε του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε τα ακόλουθα σχετικά με το κεφάλαιο που πλήττεται με την αναίρεση πραγματικά περιστατικά: ".... Συνεπεία του ένδικου ατυχήματος, ο ενάγων υπέστη κάταγμα δεξιού ισχίου και επιγονατίδας, για την αντιμετώπιση των οποίων υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση ανάταξης του εξαρθρώματος ισχίου και οστεοσύνθεση της δεξιάς επιγονατίδας, κατέστη δε ανίκανος για εργασία από 15-7-1996 μέχρι 20-12-1999.

Πριν από τον τραυματισμό του εργαζόταν ως πολιτικός μηχανικός και διατηρούσε στη ... οργανωμένο τεχνικό γραφείο, αναλαμβάνοντας την έκδοση τοπογραφικών διαγραμμάτων, οικοδομικών αδειών και την ανέγερση οικοδομών. Λόγω του ένδικου τραυματισμού του ήταν ανίκανος για εργασία από 15-5-1997 έως 15-5-1999. Περί όλων τούτων έκρινε με δύναμη δεδικασμένου η υπ' αριθμ 9469/1999 απόφαση του Εφετείου Αθηνών (επί της από 15-5-1997 αγωγής του ενάγοντος), ...

Περαιτέρω, με την υπ' αριθμ 7046/2002 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κρίθηκε με δύναμη δεδικασμένου (επί της από 12-7-99 αγωγής του ενάγοντος) ότι ο ενάγων ήταν ολικά ανίκανος για εργασία από 15-5-99 έως 31-12-2002 και ότι απώλεσε το εισόδημα των 450.000 δραχμών μηνιαίως, μετ' αφαίρεση του ποσοστού συνυπαιτιότητάς του (25%). Τέλος, με την υπ' αριθμ 1539/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία κατέστη τελεσίδικη, κρίθηκε με δύναμη δεδικασμένου (επί της από 10-7-2001 αγωγής του ενάγοντος), ότι ο ενάγων ήταν ολικά ανίκανος για εργασία από 1-1-2003 έως 31-12-2004 και ότι απώλεσε το εισόδημα των 450.000 δραχμών μηνιαίως, μετ' αφαίρεση του ποσοστού συνυπαιτιότητάς του (25%).

Ήδη, με την ... γνωμάτευση της Α/βάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής του ΤΣΜΕΔΕ, ο ενάγων κρίθηκε ανάπηρος σε ποσοστό 67% για ισόβιο χρονικό διάστημα και με την υπ' αριθμ 19319/2005 απόφαση του Διευθυντή του ως άνω ταμείου του χορηγήθηκε σύνταξη για ισόβιο χρονικό διάστημα. Συνεπεία των ως άνω σωματικών βλαβών από το ένδικο ατύχημα, ο ενάγων κατέστη ολικά ανίκανος για εργασία από 1-1-2006 έως 31-12-2015 για το προαναφερθέν επάγγελμα του πολιτικού μηχανικού, και έτσι απώλεσε το εισόδημα που θα αποκόμιζε με πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, ήτοι των 600.000 δραχμών μηνιαίως, και μετ' αφαίρεση του ποσοστού συνυπαιτιότητά του (25%) των 450.000 δραχμών μηνιαίως, ή 1.320,61 ευρώ, για το χρονικό διάστημα από 1-1-2006 έως 31-12-2015.

Και είναι γεγονός ότι ο ενάγων είναι ήδη ηλικίας 66 ετών, πλην όμως, σύμφωνα με τις ισχύουσας διατάξεις του Νόμου 915/1979 και του από 20.11/4-12-1940 Β Δ/τος περί ΤΣΜΕΔΕ, η συνταξιοδότησή του δεν είναι υποχρεωτική με τη συμπλήρωση του 65ου έτους της ηλικίας του, αλλά προαιρετική. Αποδείχθηκε δε, ότι ο ενάγων, αν δεν μεσολαβούσε ο τραυματισμός του, θα είχε την πρόθεση και θα ήταν ικανός και δραστήριος να εργαστεί και μέχρι την ηλικία των 76 ετών, οπότε δικαιούται διαφυγόντα εισοδήματα μέχρι την ηλικία αυτή, απορριπτομένων ως αβασίμων των σχετικών λόγων εφέσεων. ...

Η εκκαλουμένη απόφαση που επιδίκασε το ως άνω ποσό μηνιαίως στον ενάγοντα, από 1-1-2005 έως 31-12-2015, και όχι από 1-1-2006 έως 31-12-2015, έσφαλε περί την ορθή εκτίμηση των αποδείξεων και πρέπει να γίνουν δεκτοί οι σχετικοί λόγοι των εφέσεων και να απορριφθούν ως αβάσιμοι, οι αντίθετοι λόγοι των αντεφέσεων , καθόσον για το χρονικό διάστημα από 1-1-2005 έως 31-12-2005 έχει κριθεί με δύναμη δεδικασμένου, με την υπ' αριθμ 1538/2003 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών ότι δεν θα ήταν ανίκανος για εργασία και απορριφθεί η αξίωσή του για όλο το έτος 2005".

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο α) δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αφού από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι έλαβε υπόψη τον προβληθέντα με λόγο έφεσης ισχυρισμό για ύπαρξη δεδικασμένου για το χρονικό διάστημα που ήταν νόμιμος (καθόλη τη διάρκεια του έτους 2005) και τον απέρριψε για το υπόλοιπο διάστημα που δεν ήταν νόμιμος, β) δεν υπέπεσε επίσης στην πλημμέλεια από τον αριθμό 16 του άρθρου 559 ΚΠολΔ , αφού νόμιμα δέχθηκε, ότι η 1538/2003 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών με την απορριπτική της διάταξη έκρινε δεσμευτικά με δύναμη δεδικασμένου μόνο για το χρονικό διάστημα από 1-1-2005 έως 31-12-2005 και όχι για το πέραν αυτού που δεν είχε καταστεί αντικείμενο έρευνας κατά τη δική αυτή και γ) δεν υπέπεσε ούτε στην πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αφού ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου και δεν παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας με τις παραδοχές του ότι ο ενάγων διατηρούσε οργανωμένο τεχνικό γραφείο, η λειτουργία του οποίου είναι δυνατή και μετά τη συμπλήρωση του ορίου συνταξιοδότησης.

Οι λόγοι αναίρεσης, επομένως, είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω η αναίρεση πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα, ως ηττηθείσα, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου, όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 6-11-2008 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία Allianz Ελλάς ΑΕ για αναίρεση της 77/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 9 Απριλίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε έκτακτη, δημόσια στο ακροατήριο συνεδρίαση στις 6 Μαΐου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ