Supreme Court dismisses appeal arguments not raised in lower court and remands case for retrial.

Απόφαση 786 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 786/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας:Ψ, κατοίκου ... , η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Σαγρόπουλο, που ανακάλεσε την από 1/3/2010 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε αυτοπροσώπως και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Χ1, 2) Χ2, κατοίκων ..., οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 3) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "GROUPAMA-ΦΟΙΝΙΞ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", ως ειδικής διαδόχου της Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΦΟΙΝΙΞ METROLIFE A.E.A.E." που εδρεύει στην ...και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ανδρέα Καμβύση με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις, 4) Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα και που υπεισήλθε στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε." της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Σταθόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, ο πληρεξούσιος της, ως άνω, αναιρεσείουσας, αφού έλαβε το λόγο, δήλωσε, ότι παραιτείται από το δικόγραφο της από 8/2/2008 κρινόμενης αίτησης για αναίρεση της 2561/2007 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ως προς τους δύο πρώτους αναιρεσίβλητους.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31/10/2003 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2840/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2561/2007 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 8/2/2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση ανέγνωσε την από 10/2/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 294, 296, 297, 573 παρ. 1 και 495 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι παραίτηση ολική ή μερική από το δικόγραφο της αναίρεσης μπορεί να γίνει και με προφορική δήλωση, πριν από την έναρξη της προφορικής συζήτησης της υπόθεσης, που καταχωρίζεται στα πρακτικά και επιφέρει αντίστοιχη (ανάλογα με το περιεχόμενο και την έκτασή της) κατάργηση της δίκης (ΟλΑΠ 4/1992), χωρίς να είναι αναγκαία η συναίνεση του αναιρεσιβλήτου. Στην προκείμενη περίπτωση ο εκπροσωπήσας την αναιρεσείουσα δικηγόρος, έχοντας την προς τούτο πληρεξουσιότητα, δήλωσε και η σχετική δήλωση καταχωρίστηκε στα πρακτικά, ότι αυτή παραιτείται από το δικόγραφο της κρινόμενης αναίρεσης κατά το μέρος που στρέφεται κατά των δύο πρώτων αναιρεσιβλήτων (Χ1 και Χ2). Η δήλωση παραίτησης, αφού έγινε σύμφωνα με τις διατάξεις που μνημονεύονται στην αρχή της παραγράφου επέφερε τα αποτελέσματά της και πρέπει να θεωρηθεί η αναίρεση ως μη ασκηθείσα και να καταργηθεί η δίκη ως προς τους δύο πρώτους αναιρεσιβλήτους.

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 914, 297 και 298 ΑΚ προκύπτει, ότι όποιος ζημίωσε άλλον με παράνομη και υπαίτια πράξη ή παράλειψη έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει. Η αποζημίωση περιλαμβάνει τη διαφορά ανάμεσα στην τωρινή, μετά το ζημιογόνο γεγονός, περιουσιακή κατάσταση αυτού που ζημιώθηκε και εκείνης που θα υπήρχε χωρίς το ζημιογόνο γεγονός (ΟλΑΠ 807/1973 ΑΠ 768/1985, 642/1982 Νοβ 31.499).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 560 αρ. 1 ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση, αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, που δίκασε έφεση κατά της 2840/2004 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, δέχθηκε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά, σχετικά με την αγωγή της αναιρεσείουσας, με την οποία ζητούσε αποζημίωση για ζημία, που υπέστη από την πρόκληση φθορών και βλαβών του αυτοκινήτου της σε τροχαίο ατύχημα, και ειδικότερα για το ύψος της ζημίας της, μετά την κατάφαση της αποκλειστικής υπαιτιότητας του πρώτου αναιρεσιβλήτου-εναγομένου, οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου: "Εξαιτίας, του ένδικου ατυχήματος η εκκαλούσα υπέστη τις παρακάτω υλικές ζημιές και βλάβες, για την αποκατάσταση των οποίων υπεβλήθη στα έξοδα που αναλύονται παρακάτω. ....

Για αγορά ανταλλακτικών (φανοστάτης, τραβέρσα, ποδιά εξωτ καπώ εμπρόσθιο, φανό, φλάς, φρύδι μάσκας Ε/Α, λάστιχα καπώ, ακρόμπαρο, ακραξώνια, πλαστικά θόλου Χ2, ρουλμαν ημίμπαρο, ψαλίδια, γέφυρα, συνεμπλόκ, ΖΟΑΝ εξάτμισης, αμορτισέρ, προφυλακτήρας), εξαγωγή των βλαβέντων, αντικατάσταση, επανατοποθέτηση, σφυρηλάτηση, ευθυγράμμιση, φανοποιϊα και βαφή, αυτή δαπάνησε το συνολικό ποσό των δραχμών 1.035.419, ήδη 3.038, 65 ευρώ, ποσό το οποίο αποδεικνύεται από τις προσκομιζόμενες αποδείξεις παροχής υπηρεσιών της ΠΡΟΤΕΚ ΑΕ με αριθμ 001379/9-3-2001, 1381/9-3-2001.

Από το ανωτέρω ποσό πρέπει να της επιδικαστεί το ποσό των 2.500 ευρώ, ενώ το αιτηθέν πέραν του ποσού αυτού πρέπει να καταλογιστεί σε βάρος της εκκαλούσας εξαιτίας υπέρμετρης πρόνοιας αυτής". Με τις παραδοχές αυτές το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών που δίκασε ως εφετείο, εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου που αναφέρονται στον προσδιορισμό της ζημίας, αφαιρώντας από το χρηματικό ποσό που κατά τις παραδοχές δαπάνησε για την αποκατάσταση των υλικών φθορών του αυτοκινήτου της, και αποτελεί την έκταση της ζημίας της για την αποκατάσταση των φθορών, το ποσό των 538 ευρώ, χωρίς να δέχεται παράλληλα, ότι υπάρχει νόμιμος λόγος καταλογισμού σε βάρος της αναιρεσείουσας.

Ο πρώτος λόγος της αναίρεσης, επομένως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

ΙΙΙ. Κατά το άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος λόγος αναιρέσεως που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νομίμως στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη. Η διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής, ότι ο Άρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας με βάση την πραγματική και νομική κατάσταση που όφειλε να λάβει υπόψη του ο ουσιαστικός δικαστής, καθιερώνει ειδική προϋπόθεση του παραδεκτού των λόγων αναιρέσεως, η συνδρομή της οποίας πρέπει να προκύπτει από το αναιρετήριο. Πρέπει, δηλαδή, ν' αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι ο ισχυρισμός που στηρίζει το λόγο αναιρέσεως, είχε προταθεί στο δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, και μάλιστα ότι είχε προταθεί νομίμως. Το γεγονός, εξάλλου, ότι ο ισχυρισμός έπρεπε να ληφθεί αυτεπαγγέλτως υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας δεν έχει σημασία, διότι, στην περίπτωση αυτή, το δικαστήριο παραβίασε μεν το νόμο, όμως λόγος αναιρέσεως δεν μπορεί να ιδρυθεί αν ο σχετικός ισχυρισμός δεν είχε προταθεί νομίμως από το διάδικο, εκτός αν συντρέχει κάποια από τις εξαιρέσεις του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Συνεπώς, ο ισχυρισμός πρέπει να παρατίθεται στο αναιρετήριο, όπως προτάθηκε στο δικαστήριο της ουσίας, να αναφέρεται δε και ο χρόνος και τρόπος προτάσεώς του, η επαναφοράς του στο ανώτερο δικαστήριο, ώστε να μπορεί να κριθεί με βάση το αναιρετήριο, αν ήταν παραδεκτός και νόμιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι εσφαλμένα το δικαστήριο της ουσίας επιδίκασε το ποσό της αποζημίωσης εντόκως από την επίδοση της από 31-10-2003 αγωγής της αναιρεσείουσας, ενώ έπρεπε να το επιδικάσει εντόκως από την επίδοση της προηγούμενης από 5-2-2003 αγωγής της που απευθυνόταν σε αναρμόδιο δικαστήριο, είναι αόριστος και απορριπτέος, διότι η αναιρεσείουσα δεν εκθέτει αν είχε προτείνει τον ανωτέρω ισχυρισμό για προηγούμενη όχληση των εναγομένων, ούτε τον τρόπο και χρόνο της πρότασης αυτής, ώστε να μπορεί να κριθεί αν ήταν παραδεκτός και νόμιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω η αναίρεση πρέπει να γίνει δεκτή κατά το μέρος που αναφέρεται στον πρώτο λόγο αναίρεσης, ήτοι κατά το μέρος που αναφέρεται στην απόρριψη μέρους της ζημίας που υπέστη η ενάγουσα-αναιρεσείουσα για την αποκατάσταση των φθορών του αυτοκινήτου της, και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εξέταση κατά το αναιρούμενο μέρος, στο ίδιο δικαστήριο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, η συγκρότηση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή, ενώ παρέλκει η εξέταση του τελευταίου λόγου της αναίρεσης που αναφέρεται στη δικαστική δαπάνη.

Οι αναιρεσίβλητοι, εξάλλου, πρέπει να υποχρεωθούν να καταβάλουν, ως ηττηθέντες, τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Καταργεί τη δίκη ως προς τους δύο πρώτους αναιρεσιβλήτους (Χ1, Χ2).

Αναιρεί την 2561/2007 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος στο ίδιο δικαστήριο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 9 Απριλίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε έκτακτη, δημόσια στο ακροατήριο συνεδρίαση στις 6 Μαΐου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ