Supreme Court partially allows appeal against expropriation compensation, ordering remand for new valuation of properties.

Απόφαση 785 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 785/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Οκτωβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Κωνσταντίνου Πετρόπουλου και κατέθεσε προτάσεις, 2) Χ2, κατοίκου ..., 3) Χ3, κατοίκου ..., 4) Χ4, κατοίκου ..., 5) Χ5, κατοίκου ..., 6) Χ6, κατοίκου ..., 7) Χ7, κατοίκου ..., 8) Χ8, κατοίκου ..., 9) Χ9, κατοίκου ..., 10) Χ10, κατοίκου ..., 11) Χ11, κατοίκου ..., 12) Χ12, κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Πετρόπουλο και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπουμένου από: α) τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος που κατοικοεδρεύει στην Πάτρα και β) τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Χρήστο Μητκίδη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25/5/2004 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 363/2005 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου. Ακολούθως κατατέθηκαν οι από 1/9/2005, 19/9/2005, 10/10/2005, 24/10/2005, 25/10/2005, 25/10/2005, 8/11/2005, 21/11/2005, 25/11/2005, 14/12/2005 και 27/12/2005 αιτήσεις στο Εφετείο Πατρών, επί των οποίων εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 1249/2006 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20/7/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης, ανέγνωσε την από 2/10/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του τέταρτου λόγου της αναίρεσης και την απόρριψη των υπολοίπων.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335 , 338 , 340 , 346 Κ.Πολ,Δ, 19 παρ. 9 και 10 και 20 παρ 6 και 8 του Ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.) προκύπτει ότι στην ειδική διαδικασία των απαλλοτριώσεων το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό του πόρισμα αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι.

Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 11 Κ.Πολ.Δ . Αυτός θεμελιώνεται όχι μόνο, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει, ότι έλαβε υπόψη του και τα έγγραφα, τα οποία επικαλέστηκαν οι διάδικοι, αλλά και όταν, παρά τη βεβαίωση αυτή, από το όλο περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται αδίστακτα βέβαιο, ότι λήφθηκαν υπόψη όλα ή ορισμένα από τα έγγραφα αυτά :

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως, προκύπτει ότι το Εφετείο, προκειμένου να σχηματίσει το αποδεικτικό του πόρισμα αναφορικά με την κατά τον κρίσιμο χρόνο πραγματική αξία των απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσειόντων, αναφέρει μεν ότι έλαβε υπόψη όλα τα έγγραφα, τα οποία προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι διάδικοι, δεν κάνει όμως καμία ειδική αναφορά για τις τεχνικές εκθέσεις των μηχανικών, που επικαλέστηκαν νόμιμα και προσκόμισαν οι αναιρεσείοντες και συγκεκριμένα του ...

οι τρεις πρώτοι, ... και ... η τέταρτη, ... η πέμπτη, ... η έκτη και η έβδομη, ... η όγδοη, ... ο ένατος και η δέκατη και ... και ... ο ενδέκατος. Επίσης, το Εφετείο, προκειμένου να καθορίσει την αξία του με αριθμ. Κ.Π ... απαλλοτριωθέντος ακινήτου, την αποζημίωση του οποίου διεκδικούν ως συνιδιοκτήτες οι ενδέκατος και δωδέκατη των αναιρεσειόντων, λαμβάνει υπόψη τις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων της περιοχής του, που επικαλέστηκε το αναιρεσίβλητο Δημόσιο και ίσχυαν κατά το έτος 2003, δεν κάνει όμως καμία μνεία για τις νέες αντικειμενικές αξίες, που επικαλέστηκε ο πρώτος αναιρεσείων και φέρονται να ίσχυαν κατά τον κρίσιμο χρόνο της συζήτησης της υπόθεσης ενώπιόν του. 'Ετσι δεν καθίσταται αδίστακτα βέβαιο ότι λήφθηκαν υπόψη και τα ανωτέρω αποδεικτικά μέσα γιά τον σχηματισμό της δικανικής πεποίθησής του ως προς την πραγματική αξία των απαλλοτριουμένων και τον καθορισμό της οριστικής αποζημίωσής τους Κατά συνέπεια, οι πέμκπτος και τέταρτος, αντίστοιχα, λόγοι της αναίρεσης, που προβάλλονται από τους προαναφερθέντες αναιρεσείοντες, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια (κατ' ορθή εκτίμηση όσον αφορά τον τέταρτο λόγο) από το άρθρο 559 αριθμ. 11 Κ.Πολ.Δ., είναι βάσιμοι.

ΙΙ.- Με τον έβδομο λόγο της αναίρεσης η πέμπτη αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 9 Κ.Πολ.Δ., με την αιτίαση ότι το Εφετείο άφησε αδίκαστη την ανταίτησή της, που υπέβαλε ενώπιόν του για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης για επιπλέον των αναγραφομένων στον κτηματολογικό πίνακα υπερκείμενα της με αριθμ. Κ.Π ... ιδιοκτησίας της, τα οποία αναφέρονται στην ανταίτησή. Από την επισκόπηση της από 22-11-2005 ανταίτησης της ως άνω αναιρεσείουσας και της προβαλλόμενης αποφάσεως προκύπτει ότι, το Εφετείο υπέπεσε στην ως άνω πλημμέλεια και συνεπώς ο αναιρετικός αυτός λόγος είναι βάσιμος. Εξάλλου, με τον 10ο λόγο της αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η ίδια ως άνω πλημμέλεια με τη αιτίαση, ότι το Εφετείο άφησε αδίκαστη την ανταίτηση των ένατου και δέκατης απ' αυτούς αναιρεσείοντες για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης και για τα επιπλέον των αναγραφομένων στον κτηματολογικό πίνακα υπερκείμενα της υπ' αριθμ Κ.Π ... ιδιοκτησίας τους τα οποία με λεπτομέρεια περιγράφονται στην ανταίτηση. Από την επισκόπηση της απαίτησης αυτής και της προβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι και ο λόγος αυτός της αναίρεσης είναι βάσιμος.

ΙΙΙ.- Μετά τα παραπάνω πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί μόνο ως προς τους αναιρεσείοντες και τα κεφάλαιά της που προαναφέρθηκαν, να παραπεμφθεί η υπόθεση μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος της, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 380 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1249/2006 απόφαση του Εφετείου Πατρών μόνο ως προς τους αναιρεσείοντες και τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κεφάλαιά της.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο ίδιο Εφετείο Πατρών, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 11 Νοεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ