Supreme Court dismisses appeal on traffic accident liability, upholding lower court's finding of partial fault for both drivers.

Απόφαση 785 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 785/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Μαρτίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Α. Δ. του Γ., κατοίκου ... και 2. ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε." και τον διακριτικό τίτλο "...", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευθύμιο Καραϊσκο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Δ. Τ. του Κ., 2. Κ. Τ., κατοίκων ..., 3. ανώνυμης εταιρείας γενικών ασφαλειών με την επωνυμία "... Α.Ε.Γ.Α.", που εδρεύει στην .. και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Φλώρα Τριανταφύλλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ., 4. Κ. Π. του Η., 5. Α. συζ. Κ. Π., το γένος Π. Αργυροπούλου και 6. Α. Π. του Κ., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς πράξης κατάθεσης ...ΕΓα 596/2000, ...ΕΓα 678/2000 και .../ΕΓα 591/2001 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 232/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 175/2004 οριστική του Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 1 Μαρτίου 2005 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι πλην των 4ου, 5ης και 6ης εκ των αναιρεσιβλήτων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 1 Μαρτίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις προσκομιζόμενες και επικαλούμενες ...4Γ, ...3Γ και ...5Γ/5-4-2005 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Λαμίας Γ. Α., αποδεικνύεται, ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση στη σημερινή δικάσιμο επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους τέταρτο, πέμπτη και έκτη αναιρεσίβλητους Κ. Π., Α. Π. και Α. Π.. Όμως αυτοί, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο και δεν παραστάθηκαν με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.

Συνεπώς η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.).

ΙΙ. Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου απ' αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία, είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Τέλος, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχτηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του ανέλεγκτα τα ακόλουθα: "Στις 2.6.2000 ώρα 0052 το ...53 ΙΧΕ αυτοκίνητο οδηγούμενο από τον Α. Δ., που γεννήθηκε το 1973, οδηγό αυτοκινήτου, και κινούμενο στην οδό ... με κατεύθυνση την έξοδο της πόλεως στο ΟΑ 30, συγκρούστηκε με το ...37 ΙΧΕ αυτοκίνητο, το οποίο οδηγούσε Δ.

Τ., φοιτητής, ηλικίας 21 ετών. Το ...53 ΙΧΕ αυτοκίνητο μάρκας SUZUKI Baleno, κυριότητας του Α. Δ., ήταν ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "... ΑΕΕΑ". Το ...37 ΙΧΕ, εργοστασίου κατασκευής ΤΟΥΟΤΑ Corolla, κυριότητας του Κ. Τ. ( του Δ. Τ.), ήταν ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρεία "... ΑΕΓΑ". Στην θέση όπου έγινε η σύγκρουση στο οδόστρωμα, πλάτους 9 μέτρων, υπάρχει διπλή διαχωριστική γραμμή και το ανώτατο όριο ταχύτητας, καθοριζόμενο με πινακίδα, είναι 50 χιλ.

την ώρα. Δ. Τ., οδηγώντας το ...37 ΙΧΕ αυτοκίνητο εξήλθε από το πρατήριο υγρών καυσίμων της ΕΚΟ, που βρίσκεται στην οδό ... αριθ. 30 και επιχείρησε να εισέλθει στο ρεύμα πορείας προς …, χωρίς να ελέγξει την κυκλοφορία των κινούμενων σ' αυτό οχημάτων και χωρίς να παραχωρήσει προτεραιότητα στο ...53 ΙΧΕ αυτοκίνητο.

Το ...37 ΙΧΕ αυτοκίνητο πάτησε τη συνεχόμενη διπλή διαχωριστική γραμμή, αφού κατέλαβε κάθετα το ρεύμα πορείας προς … και κινήθηκε να καταλάβει το αντίθετο ρεύμα πορείας προς …. και κινήθηκε να καταλάβει το αντίθετο ρεύμα πορείας προς …., με συνέπεια να ανακόψει την πορεία του αυτοκινήτου που οδηγούσε ο Α.

Δ.. Ο τελευταίος, οδηγώντας με την υπερβολικά ανεπίτρεπτη ταχύτητα των 100 χιλ την ώρα, ενώ η ορατότητα ήταν περιορισμένη λόγω σκότους, μόλις αντιλήφθηκε το ...37 ΙΧΕ αυτοκίνητο ενήργησε αποφευκτικό ελιγμό προς τα δεξιά, αλλά δεν αποφεύχθηκε η σύγκρουση και το ...37 ΙΧΕ αυτοκίνητο επέπεσε με το εμπρόσθιο δεξιό μέρος του στο πίσω αριστερό μέρος του ...53 αυτοκινήτου.

Στη συνέχεια, το ...53 ΙΧΕ αυτοκίνητο άλλαξε πορεία προς τα αριστερά, πλαγιολισθαίνοντας προς το αντίθετο ρεύμα πορείας, εξήλθε του οδοστρώματος του αντιθέτου ρεύματος και με σφοδρότητα προσέκρουσε σε χαμηλούς κορμούς κομμένων ελαιοδέντρων, με αποτέλεσμα να υποστεί σοβαρές σωματικές βλάβες (βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση, κάταγμα βάσης κρανίου και θλαστικό τραύμα μικρού) ο συνεπιβάτης στο αυτοκίνητο αυτό Η.

Π., ηλικίας 32 ετών, ιδιωτικός υπάλληλος, από τις οποίες επήλθε ο θάνατός του. Επίσης, σοβαρές σωματικές βλάβες υπέστη ο Α. Δ.. Επιπλέον, καταστράφηκε το αυτοκίνητο αυτού. Με τα δεδομένα αυτά, η σύγκρουση των δύο αυτοκινήτων, ο θάνατος του Η. Π., οι σωματικές βλάβες του Α. Δ. και οι απ' αυτή ζημίες οφείλονται σε αμέλεια του Δ.

Τ., που δεν επέδειξε την επιμέλεια του μέσου συνετού οδηγού. Αυτός δεν οδηγούσε με διαρκώς τεταμένη την προσοχή του στην οδήγηση του αυτοκινήτου και στην κυκλοφορία των άλλων οχημάτων. Έτσι εξήλθε από την είσοδο του πρατηρίου υγρών καυσίμων της ΕΚΟ, χωρίς προηγουμένως να ελέγξει την κυκλοφορία των κινούμενων οχημάτων την οδό και πατώντας τη διπλή διαχωριστική γραμμή κινήθηκε στην οδό αυτή, χωρίς να παραχωρήσει προτεραιότητα στο ...53 ΙΧΕ αυτοκίνητο.

Στην πρόκληση του πιο πάνω αποτελέσματος συντέλεσε κατά ποσοστό 30% και αμέλεια του οδηγού του ...53 ΙΧ αυτοκινήτου, δηλαδή του Α. Δ., διότι οδηγούσε με αυξημένη ανεπίτρεπτη, ενόψει των συνθηκών, ταχύτητα (ανώτατο όριο ταχύτητας 50 χιλ. την ώρα, κατοικημένη περιοχή, σκότος). Έτσι αυτός δεν πρόλαβε να τροχοπεδήσει, έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του και αυτό επέπεσε με σφοδρότητα σε κορμούς δέντρων εκτός του οδοστρώματος.

Η παράλειψη χρήσης ζώνης ασφαλείας από τον Η. Π. δεν επέδρασε στο θανατηφόρο αποτέλεσμα, καθώς επίσης δεν επέδρασε η παράλειψη χρήσης ζώνης από τον Α. Δ. στην πρόκληση και έκταση των πιο πάνω σωματικών βλαβών του, αφού και στην αντίθετη περίπτωση, λόγω της σφοδρότητας της πρόσκρουσης του ...53 αυτοκινήτου στους κορμούς των δέντρων το ίδιο αποτέλεσμα θα επερχόταν.

Επομένως, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που με την εκκαλούμενη απόφασή του έκρινε, ότι αποκλειστικά υπαίτιος για το ένδικο ατύχημα ήταν ο Δ. Τ. και απέρριψε, ως ουσιαστικά αβάσιμη, την ένσταση συνυπαιτιότητας του Α. Δ., έσφαλε κατά την εκτίμηση των αποδείξεων. Αντίθετα, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δεν έσφαλε που με την εκκαλούμενη απόφασή του απέρριψε την ένσταση περί συνυπαιτιότητας του θανόντος Η.

Π. στην πρόκληση του θανάτου του και περί συνυπαιτιότητας του Α. Δ. στην πρόκληση και έκταση των σωματικών βλαβών του, λόγω παράλειψης αυτών χρήσης ζώνης ασφαλείας". Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες στα έχοντα ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ζητήματα, της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της συμπεριφοράς των δύο ως άνω συνυπαιτίων οδηγών, καθώς και της αμέλειας καθένα στη σύγκρουση των οχημάτων, στο θάνατο του Η.

Π., στις σωματικές βλάβες του αναιρεσείοντος Α. Δ. και τις υπόλοιπες υλικές ζημίες που από το αυτοκινητικό ατύχημα προήλθαν. Οι αιτιολογίες αυτές επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των διατάξεων που εφαρμόστηκαν. Δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, ούτε δέχτηκε παρά το νόμο πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ορθά υπήγαγε τα δεκτά γενόμενα απ' αυτό πραγματικά περιστατικά στις έννοιες της αιτιώδους συνάφειας και της αμέλειας. Δεν παραβίασε, αλλά σωστά ερμήνευσε και εφάρμοσε, τις πιο πάνω διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου. Σύμφωνα με όλα αυτά, το Εφετείο δεν υπέπεσε στις πλημμέλειες από τα εδάφια 19 και 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ που του αποδίδονται.

Συνακόλουθα, πρέπει οι συναφείς πρώτος και δεύτερος λόγοι αναίρεσης, που υποστηρίζουν τα αντίθετα, να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-Απορρίπτει την από 1-3-2005 αίτηση των Α. Δ. και της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Ευρωπαϊκή 'Ενωση ΑΕ", για αναίρεση της 175/2004 απόφασης του Εφετείου Λαμίας. Και

-Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των παρόντων αναιρεσιβλήτων Δ. Τ., Κ. Τ. και ανώνυμης εταιρείας γενικών ασφαλειών με την επωνυμία "... ΑΕΓΑ", που ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Απριλίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Απριλίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ