Bank's promotion decision dismissed as abuse of right violating good faith principles under Greek Civil Code.

Απόφαση 784 / 2007 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 784/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Εμμανουήλ Καλούδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος του Αντιπροέδρου Στέφανου Γαβρά), Αθανάσιο Θεμέλη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Ειρήνη Αθανασίου και Αλέξανδρο Νικάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Μαρτίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξανδρο Κλεισιούνη βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ. Του αναιρεσιβλήτου:............, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αθανασία Γεωργοπούλου βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-7-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1781/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 8137/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 21-6-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρήστος Αλεξόπουλος, διάβασε την από 22-2-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 3 αριθμ. 1, 10 παρ. 1,6,9,13 και 15 της από 11-11-1977 Σ.Σ.Ε. "περί Οργανισμού Εμπορικής Τραπέζης της Ελλάδος", η οποία εκδόθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 3239/1955, δημοσιεύτηκε στην Ε.τ.Κ. με την 46806/10314 της 21/26-111977 απόφαση του Υπουργού Εργασίας (ΦΕΚ Β΄1255) και κηρύχθηκε υποχρεωτική με την 15869/10-27 Ιουλίου 1981 απόφαση του ίδιου Υπουργού (ΦΕΚ Β΄446), γι' αυτό δε έχει ισχύ νόμου, ως περιέχουσα κανονιστικές διατάξεις, προκύπτει ότι οι προαγωγές από το βαθμό του Τμηματάρχη Α΄ στο βαθμό του Υποδιευθυντή Β΄ γίνονται κατ' εκλογή και εφόσον έχει συμπληρωθεί τριετής ευδόκιμη υπηρεσία στον προηγούμενο βαθμό.

Ενεργούνται δε από το διοικητικό συμβούλιο της αναιρεσείουσας, ύστερα από εισήγηση της γενικής διεύθυνσής της. Στις ανωτέρω περιπτώσεις το προαναφερόμενο όργανο αποφαίνεται κατά την ενέργεια των προαγωγών με ελεύθερη κρίση, εκτιμώντας τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα κάθε υποψηφίου για προαγωγή υπαλλήλου και ειδικότερα τα στοιχεία που υπάρχουν στον ατομικό του φάκελο, στα οποία περιλαμβάνονται η ειδικότητα, οι εκθέσεις ποιότητας, η επιμέλεια η ικανότητα η ευσυνειδησία, η επάρκεια στην εκτέλεση της εργασίας, οι τίτλοι σπουδών, το ήθος και η συμπεριφορά έναντι των συναδέλφων του και του κοινού.

Η κρίση αυτή του άνω οργάνου υπόκειται μόνο στον εκ του άρθρου 281 Α.Κ. τιθέμενο περιορισμό και συνεπώς ελέγχεται από τα πολιτικά δικαστήρια αν αποτελεί ενάσκηση δικαιώματος που υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή ο οικονομικός σκοπός του, γεγονός που συμβαίνει όταν στερείται της προαγωγής του υπάλληλος που έχει αποκτήσει τα απαιτούμενα για τον ανωτέρω βαθμό τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, καίτοι υπερτερεί καταδήλως συναδέλφου του προαχθέντος εκ του αυτού βαθμού.

Εξάλλου, ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθμ. 1 εδαφ. α Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, ο οποίος παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι όροι εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, όπως από αυτή προκύπτει, δέχθηκε τα εξής:

Ο αναιρεσίβλητος (ενάγων)προσελήφθη από την αναιρεσείουσα (εναγόμενη) Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ στις 16-8-1973, με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου, ως δόκιμος λογιστής, εξελίχθηκε σταδιακά στην ιεραρχία και από την 1-1-1996 κατέχει το βαθμό του Τμηματάρχη Α. Είναι πτυχιούχος της Ανωτάτης Βιομηχανικής Σχολής Θεσσαλονίκης από 15-9-1982 και γνωρίζει την αγγλική γλώσσα, χωρίς να κατέχει σχετικό πτυχίο, βαθμολογούμενος με Μ.Ο.

γνώσης 6.0 και 7.0, την οποία χρησιμοποιεί στην εργασία του. Έχει παρακολουθήσει μέχρι τις 31-12-1998, που είναι ο κρίσιμος χρόνος για την λήψη υπόψη των προσόντων του για την προαγωγή του από 1-1-1999, 19 σεμινάρια, ήτοι:1) συναλλάγματος, 2) ιδιωτών διαδικασίες, 3) υπευθύνων πελατείας (επιχειρήσεων), 4) πιστοδοτήσεων, 5) Μ/Μ πιστοδοτήσεων, 6) διαχείρισης καθυστερήσεων, 7) ελέγχου πιστοδοτήσεων, 8) νέου λογιστικού σχεδίου, 9) προϋπολογισμός - σύστημα προϋπολογισμού ελ., 10) ανάπτυξη εργασιών στην αγορά ιδιωτών, 11) προηγμένα - σύνθετα χρηματοοικονομικά, 12) πρόγραμμα δημοσίων σχέσεων, 163) βραχυπροθέσμων πιστοδοτήσεων, 14) γενική διοικητική επιμόρφωση, 15) διοίκησης ανθρωπίνου δυναμικού, 16) σύγχρ.

Δ/νη με συναλλακτική αν., 17) προϊστορίας, 18) management και 19) ανάλυσης χρηματαγοράς. Τα σεμινάρια 1) siglo εργασιών Α θέμα και 2) siglo εργασιών Β θέμα, ο ενάγων τα παρακολούθησε το Νοέμβριο και το Δεκέμβριο αντίστοιχα του έτους 1999, δηλαδή μετά τις κρίσεις του έτους 1999 και τα σεμινάρια 1) siglo πιστοδοτήσεων ιδιωτών, 2 ) πρόγραμμα πωλήσεων, 3) πρόγραμμα μετάπτωσης σε WINDOWS και 4) εκπαιδευτικό πρόγραμμα SWIFT B, τα παρακολούθησε το έτος 2001, δηλαδή μετά τις κρίσεις του έτους 2001.

Έχει υπηρετήσει στα καταστήματα Κολοκοτρώνη, ως υπάλληλος τμήματος λογιστηρίου και τμήματος εισαγωγών - εξαγωγών, Ντεπώ Θεσσαλονίκης, ως υπάλληλος τμήματος λογιστηρίου, χορηγήσεων, εισαγωγών - εξαγωγών, Καλαμαριάς, ως υπάλληλος κίνησης κεφαλαίων και Μυτιλήνης, ως υπάλληλος τμήματος λογιστηρίου και teller, από 19-9 έως 19-10-1983 με απόσπαση στο κατάστημα της Αγιάσου, με προσωρινό δικαίωμα β υπογραφής.

Το ίδιο δικαίωμα του χορηγήθηκε και από τις αρχές του έτους 1985 έως 30-3-1985 που υπηρέτησε στο κατάστημα Μυτιλήνης και κατά τα χρονικά διαστήματα από 1-4 έως 15-6-1985, 15-11-1985 έως 30-6-1986 και 15-8-1986 έως 14-12-1986 που αποσπάστηκε στο κατάστημα Πολυχνίτου, ως αναπληρωτής διευθυντής. Από 15-12-1986 υπηρέτησε ως προϊστάμενος θυρίδας στο κατάστημα Πολυχνίτου, με δικαίωμα Α υπογραφής, από τον Αύγουστο του έτους 1989 μέχρι και 3-10-1989 υπηρέτησε στο κατάστημα Πλωμαρίου, με προσωρινό δικαίωμα Α υπογραφής και από 4-10-1989 στο ίδιο κατάστημα ως διευθυντής, με δικαίωμα υπογραφή Α, ενώ κατά το χρονικό διάστημα από 27-5-1999 έως 30-10-1999 αναπλήρωσε το διευθυντή του καταστήματος Μυτιλήνης.

Βαθμολογήθηκε το έτος 1991 με 8,1, το έτος 1992 με 8,3, το έτος 1993 με 8,3, το έτος 1994 με 9,2, το έτος 1995 με 8,7, το έτος 1996 με 8,3, το έτος 1997 με 8,4, το έτος 1998 με 8,3, το έτος 1999 με 7,9 και το έτος 2000 με 7,7. Κατά τις προαγωγικές κρίσεις για προαγωγή των Τμηματαρχών Α΄ στον βαθμό του Υποδιευθυντή Β, κατ' εκλογή, σύμφωνα με το άρθρο 10 παρ. 13 του Οργανισμού Προσωπικού, από 1-1-1999, που ανακοινώθηκαν με την .........

εγκύκλιο της διοικήσεως της εναγομένης, το Διοικητικό Συμβούλιο της τελευταίας παρέλειψε να προαγάγει τον ενάγοντα, που συγκέντρωνε τα ως άνω τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, στον βαθμό αυτό και προήγαγε άλλους συναδέλφους του και συγκεκριμένα τους .......... και ........... Στη συνέχεια, κατά τις προαγωγικές κρίσεις για προαγωγή των Τμηματαρχών Α΄ στον βαθμό του Υποδιευθυντή Β΄, κατ' εκλογή, σύμφωνα με το άρθρο 10 παρ. 13 του Οργανισμού Προσωπικού, από 1-1-2001, που ανακοινώθηκαν με την ........

εγκύκλιο της διοικήσεως της εναγομένης, το Διοικητικό Συμβούλιο της τελευταίας παρέλειψε να προαγάγει τον ενάγοντα, που συγκέντρωνε τα ως άνω τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, στον βαθμό αυτό και προήγαγε τους προτεινόμενους με την αγωγή προς σύγκριση συναδέλφους του, ......... και .........., από τους οποίους ο δεύτερος είχε τα εξής τυπικά και ουσιαστικά προσόντα:

Προσελήφθη από την εναγόμενη την 1-6-1973, με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου, ως δόκιμος λογιστής, εξελίχθηκε σταδιακά στην ιεραρχία και από την 1-1-1992 κατέχει το βαθμό του Τμηματάρχη Α. Είναι απόφοιτος λυκείου και γνωρίζει την αγγλική γλώσσα χωρίς να κατέχει σχετικό πτυχίο, βαθμολογημένος με Μ.Ο. γνώσης 4-6, την οποία χρησιμοποιεί στην εργασία του.

Είχε παρακολουθήσει μέχρι τις 31-12-2000, που είναι ο κρίσιμος χρόνος για τη λήψη υπόψη των προσόντων των υπαλλήλων για την προαγωγή τους από 1-1-2001, δώδεκα σεμινάρια, που αφορούν τραπεζικές εργασίες, ήτοι 1) Μ/Μ πιστοδοτήσεων, 2) διαχείρισης καθυστερήσεων, 3) διοίκησης ανθρωπίνου δυναμικού, 4) προϋπολογισμός - σύστημα προϋπολογισμού ελέγχου, 5) ξέπλυμα χρήματος, 6) ανάπτυξη εργασιών στην αγορά ιδιωτών, 7) siglo εργασιών Α θέμα, 8) siglo εργασιών Β θέμα, 9) προϊστορίας, 10) ελέγχου πιστοδοτήσεων, 11) πιστοδοτήσεων και 12) ΜΜ πιστοδοτήσεων.

Έχει υπηρετήσει στα καταστήματα Καλλιθέας κατά την πρόσληψή του, Κεντρικό (ηλεκτρονικό κέντρο) από 23-10-1975, Πάτρας από 16-2-1984 και από 21-2-1986 έως 6-2-1992 αποσπάστηκε στο Σύλλογο Υπαλλήλων της εναγόμενης. Από 10-2-1992 ως τμηματάρχης τμήματος πιστοδοτήσεων του τομέα εργασιών και διοικητικού στο κατάστημα Πατρών, με δικαίωμα Α υπογραφής και με πρόσθετα καθήκοντα Κλειδ.

Θησαυρ. Χρεωγρ. του καταστήματος, από 20-2 έως 31-3-1992 αναπλήρωσε τον Υποδιευθυντή του τομέα επιχειρήσεων, στο κατάστημα Πατρών, από 2-8 έως 13-8-1993 και από 30-8 έως 4-9-1993 αναπλήρωσε τον Υποδιευθυντή τομέα εργασιών και διοικητικού στο ίδιο κατάστημα, από 12-12-1994 έως 16-12-1994 και από 31-1 έως 3-2-1995 αναπλήρωσε τον Υποδιευθυντή τομέα εργασιών στο ίδιο κατάστημα, από 1-11-1995 έως 31-12-1996 ορίστηκε τακτικός αναπληρωτής διευθυντών καταστημάτων περιφέρειας, από 22-12-1995 έως 2-1-1996 αποσπάστηκε και αναπλήρωσε τον Διευθυντή στο κατάστημα Πύλου, από 9-2 έως 26-2-1996 και από 27-2 έως 1-3-1996 αναπλήρωσε τον διευθυντή του ιδίου καταστήματος, από 2-6-1997 έως 30-6-1997 αποσπάστηκε και αναπλήρωσε τον διευθυντή στο κατάστημα Αγίας Σοφίας Πατρών, την 1-8-1997 αποσπάστηκε για αναπλήρωση του τμηματάρχη επιχειρήσεων στο κατάστημα Ερμού Πατρών, από 25-8έως 26-9-1997 αποσπάστηκε και αναπλήρωσε τον διευθυντή του ιδίου καταστήματος, από 27-9 έως 27-10-1997 και από 29-10 έως 4-11-1997 αποσπάστηκε και αναπλήρωσε τον Τμηματάρχη πελατείας επιχειρήσεων του ιδίου καταστήματος, από 5-11 έως 14-11-1997 και από 17-11 έως 18-11-1997 αποσπάστηκε και αναπλήρωσε τον Διευθυντή στο κατάστημα Αγίας Σοφίας Πατρών, από 19-11 έως 31-12-1997 αποσπάστηκε στο κατάστημα - θυρίδα Αγίας Τριάδος Πατρών, για κάλυψη υπηρεσιακών αναγκών, από 19-12-1997 ως διευθυντής στο ως άνω κατάστημα, με δικαίωμα Α υπογραφής και από 17-2-2000, μέχρι το χρόνο προαγωγής του, ως Διευθυντής στο κατάστημα Αμαλιάδος, με δικαίωμα Α υπογραφής.

Βαθμολογήθηκε το έτος 1991 με 8,5, το έτος 1992 με 8,4, το έτος 1993 με 8, το έτος 1994 με 8,4, το έτος 1995 με 8,2, το έτος 1996 με 7,3, το έτος 1997 με 7,5, το έτος 1998 με 7,9 και το έτος 1999 με 8,6. Από την αντιπαραβολή των ως άνω τυπικών και ουσιαστικών προσόντων του ενάγοντος και του προαχθέντος συναδέλφου του προκύπτει ότι ο ενάγων: Υπερτερεί αυτού:

α) ως προς τον τίτλο σπουδών, καθόσον κατέχει τίτλο ανωτάτου εκπαιδευτικού ιδρύματος, ενώ ο συγκρινόμενος είναι απόφοιτος λυκείου, β) στην επιμόρφωση, καθόσον ο ενάγων παρακολούθησε 21 επιμορφωτικά σεμινάρια και ο συγκρινόμενος 12, γ) ως προς την ανάληψη θέσεων ευθυνών, καθόσον ο ενάγων άσκησε καθήκοντα αναπληρωτή διευθυντή καταστήματος από 15-8-1986, προϊσταμένου θυρίδας από 15-12-1986 και Διευθυντή καταστήματος από 4-10-1989, ενώ ο συγκρινόμενος άσκησε καθήκοντα υποδιευθυντή τομέα από το έτος 1992 και Διευθυντή από το έτος 1996, δηλαδή περίπου έξι χρόνια αργότερα από τον ενάγοντα, δ) ως προς τη βαθμολογία ο συγκρινόμενος υπερέχει του ενάγοντος κατά τα έτη 1991, 1992 , 1994, 1995 και 1999, ενώ ο ενάγων υπερέχει ελαφρώς αυτού κατά τα έτη 1993, 1996, 1997 και 1998 και ε) υστερεί ο ενάγων του συγκρινόμενου στην ειδική αρχαιότητα κατά 4 έτη και ελαφρώς στην γενική αρχαιότητα, ήτοι κατά 1 1/2 μήνες.

Ενόψει των ανωτέρω, ο ενάγων υπερέχει καταδήλως του εν λόγω συναδέλφου του, αφού υπερέχει στα περισσότερα κριτήρια, ήτοι στα βασικά κριτήρια του τίτλου σπουδών και του χρόνου ανάληψης θέσεων ευθύνης και άσκησης υπεύθυνων καθηκόντων. καθώς και στο κριτήριο της επιμόρφωσης, χωρίς να αίρεται από την υπεροχή του συγκρινόμενου, ως προς τα τυπικά προσόντα της γενικής (ελαφρώς) και της ειδικής αρχαιότητας, και της ελαφράς υπεροχής στη βαθμολογία κατά τα έτη 1991, 1992, 1994, 1995 και 1999.

Επομένως, η κρίση του αρμοδίου για τις προαγωγές οργάνου της εναγομένης περί προαγωγής του ως άνω συναδέλφου του ενάγοντος στη θέση του Υποδιευθυντή Β΄, κατά παράλειψη του τελευταίου, υπερέχοντος καταδήλως κατά τα ανωτέρω, κατά τις κρίσεις του έτους 2001, αποτελεί καταχρηστική άσκηση του σχετικού δικαιώματός της, ως υπερβαίνουσα προφανώς τα αντικειμενικά όρια των αρχών της καλή πίστης, των χρηστών ηθών και του κοινωνικοοικονομικού σκοπού του δικαιώματος.

Κατά συνέπεια, η παράλειψη αυτή του ενάγοντος είναι παράνομη, κατ' άρθρο 281 του ΑΚ και ως εκ τούτου άκυρη, θεωρείται δε ως μη γενόμενη, κατ' άρθρο 174 και 180 του ΑΚ, με αποτέλεσμα να παρέχεται στον ενάγοντα το δικαίωμα να αξιώσει την αναγνώριση του δικαιώματος της προαγωγής του από 1-1-2001, χρόνο που έπρεπε αυτή, κατά τα ανωτέρω να συντελεστεί.

Ακολούθως, το Εφετείο, κατά μερική παραδοχή της εφέσεως της αναιρεσείουσας, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, με την οποία είχε γίνει δεκτή η ένδικη αγωγή ως προς την κύρια βάση της περί καταχρηστικής παράλειψης του αναιρεσίβλητου κατά τις προαγωγικές κρίσεις του έτους 1999, και δέχθηκε την αγωγή ως προς την επικουρική βάση της περί καταχρηστικής παράλειψης του αναιρεσιβλήτου κατά τις προαγωγικές κρίσεις του έτους 2001, αναγνωρίζοντας ότι ο αναιρεσίβλητος έπρεπε να προαχθεί στον βαθμό του Υποδιευθυντή Β΄ από 1-1-2001.

Έτσι κρίνοντας το Εφετείο δεν παραβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή, τις διατάξεις του άρθρου 281 ΑΚ καθώς και τις προπαρατεθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου του Οργανισμού Προσωπικού της αναιρεσείουσας Εμπορικής Τράπεζας και κατά συνέπεια ο, εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ απορρέων, μοναδικός περί του αντιθέτου λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21.6.2006 αίτηση της "ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" περί αναιρέσεως της 8137/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε επτακόσια εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Μαρτίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 17 Απριλίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ