Supreme Court dismisses appeal on withdrawal of second ground regarding violation of substantive law in property dispute.

Απόφαση 782 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 782/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Φεβρουαρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. χ1 και 2. χ2. Ο 1ος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Μπαρελάκο και η 2η εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο. Ο ανωτέρω δικηγόρος δήλωσε ότι παραιτείται από τον 2ο λόγο της από 16-12-2005 αιτήσεως αναιρέσεως.

Της αναιρεσίβλητης: ........., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Κτιστάκι.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-7-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης και την από 6-12-2002 ανταγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Θήβας και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 106/2003 προδικαστική, 93/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 94/2005 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θηβών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 16-12-2005 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιχαήλ Θεοχαρίδης ανέγνωσε την από 5-2-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ, κατά των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων αναίρεση επιτρέπεται, σύμφωνα με το άρθρο 560 του ΚΠολΔ, μόνο για τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο αυτό λόγους , μεταξύ των οποίων και ο από τον αριθμό 1 εδ. α' αυτού λόγος αναίρεσης της παραβίασης κανόνα του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης, για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμόστηκε, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσία την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 1010 ΑΚ, αν ο κύριος ακινήτου, ανεγείροντας πάνω σ' αυτό οικοδομή, την επεκτείνει καλόπιστα στο γειτονικό γήπεδο και ο κύριος του γηπέδου δεν διαμαρτυρήθηκε καθόλου πριν από την ανέγερση της οικοδομής κατά μεγάλο μέρος το δικαστήριο μπορεί κατά εύλογη κρίση, να επιδικάσει την κυριότητα του γηπέδου που καταλήφθηκε στον κύριο του ακινήτου που οικοδομήθηκε.

Η επιδίκαση γίνεται έναντι καταβολής της αξίας του γηπέδου κατά το χρόνο της κατάληψής του και αποκατάστασης κάθε άλλης ζημίας, ιδίως από την τυχόν μείωση της αξίας του υπολοίπου. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι όροι για την επιδίκαση της κυριότητας του γειτονικού γηπέδου που καταλήφθηκε με την επέκταση της οικοδομής είναι: 1) ανέγερση οικοδομής.

Ως οικοδομή νοείται κτίσμα νέο ενιαίο, και αυτοτελές, όπως και το αυτοτελές οικοδόμημα που αποτελεί επέκταση ή προσθήκη σε υπάρχουσα οικοδομή 2) κυριότητα αυτού που ανεγείρει την οικοδομή επί του γηπέδου επί του οποίου επιχειρεί να οικοδομήσει, 3) η οικοδομή αυτή, κατά την ανέγερσή της να εισέρχεται κατά ένα μέρος στο έδαφος του γειτονικού γηπέδου, 4) καλή πίστη αυτού που ανεγείρει την οικοδομή κατά το χρόνο της ανέγερσης και επέκτασης αυτής στο γειτονικό γήπεδο, η οποία υπάρχει όταν αυτός όχι από αμέλεια, οποιαδήποτε και επομένως και ελαφρά, έχει την πεποίθηση ότι οικοδομεί μέσα στα όρια του δικού του κτήματος και 5) έλλειψη έγκαιρης διαμαρτυρίας, δηλαδή πριν ολοκληρωθεί κατά το μεγαλύτερο μέρος η οικοδομή από τον κύριο του γειτονικού γηπέδου, στο οποίο επεκτάθηκε η οικοδομή.

Αν συντρέχουν οι όροι αυτοί, το δικαστήριο μπορεί, κατ' εύλογη κρίση, μετά από αίτηση αυτού που επεξέτεινε την οικοδομή, να επιδικάσει σ' αυτόν την κυριότητα του τμήματος του γειτονικού γηπέδου που καταλήφθηκε από την επέκταση της οικοδομής, αντί καταβολής πλήρους αποζημίωσης στον κύριο του γηπέδου, η οποία καθορίζεται κατ' εύλογη κρίση του δικαστηρίου, μη υποκείμενη στον έλεγχο του Αρείου Πάγου.

Στην προκειμένη περίπτωση το Πολυμελές Πρωτοδικείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, κρίνοντας επί της από 7-7-2002 αγωγής της αναιρεσίβλητης περί διεκδικήσεως του σ' αυτήν τμήματος ακινήτου και της συνεκδικασθείσης από 6-12-2002 ανταγωγής των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων για επιδίκαση σ' αυτούς της κυριότητας τμήματος γηπέδου, κατά το άρθρο 1010 ΑΚ, δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά :

Η ενάγουσα-αντεναγομένη είναι κυρία ενός γηπέδου, διαστάσεων 16,695Χ21 μέτρων και εμβαδού 350,62 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση ".... ή ......" της κτηματικής περιφέρειας ..... του Δήμου Οινοφύτων Βοιωτίας και το οποίο περιήλθε στην κυριότητά της με αγορά από τους αληθείς κυρίους ..... και ......., δυνάμει του υπ' αριθμ....... συμβολαίου της συμβολαιογράφου Αθηνών Δέσποινας Μιχαηλίδου-Πριμικύρη, που μεταγράφηκε νόμιμα, οι δε εναγόμενοι- αντενάγοντες είναι συγκύριοι, ο καθένας κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου, του κατά τη δυτική πλευρά του ακινήτου της ενάγουσας ευρισκόμενου όμορου ακινήτου, συνολικής έκτασης 467,46 τ.μ., που αποτελείται από τα υπ' αριθμ....

και .... συνεχόμενα αγροτεμάχια, όπως αυτά εικονίζονται στο από μηνός ....... τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού ....., τα οποία περιήλθαν κατά συγκυριότητα σ' αυτούς με αγορά, δυνάμει του υπ' αριθμ. ...... συμβολαίου της αυτής ως άνω συμβολαιογράφου Αθηνών, που μεταγράφηκε νόμιμα. Οι εναγόμενοι-αντενάγοντες το έτος 1989 ανήγειραν στο ακίνητό τους, πάνω σε υπερυψωμένη βάση από μπετόν αρμέ, ισόγεια οικοδομή.

Καλόπιστα, όμως, επεξέτειναν την οικοδομή τους ανατολικά σε βάρος του γειτονικού ακινήτου της ενάγουσας-αντεναγομένης και κατέλαβαν από αυτό, σύμφωνα με την από ..... έκθεση πραγματογνωμοσύνης του πραγματογνώμονα, τοπογράφου μηχανικού, ......., ένα τμήμα εμβαδού 116,87 τ.μ. και όχι 137,35 τ.μ., όπως διαλαμβάνεται στην αγωγή.

Η ενάγουσα-αντεναγομένη δεν πρόβαλε καμιά διαμαρτυρία κατά την ανοικοδόμηση, διότι απουσίαζε αρχικά στο εξωτερικό και στη συνέχεια διέμενε στην Αθήνα. Ειδικότερα οι εναγόμενοι-αντενάγοντες, κατά τη διάρκεια των εργασιών ανέγερσης της οικοδομής τους, λόγω εσφαλμένης υπόδειξης του εποπτεύοντος τις εργασίες αυτές πολιτικού μηχανικού ......, εισήλθαν στο γειτονικό ακίνητο της ενάγουσας-αντεναγομένης, προς τη δυτική πλευρά αυτού, και ανήγειραν εντός αυτού ένα μέρος από το σκελετό της οικοδομής τους, έχοντας την πεποίθηση ότι οικοδομούν μέσα στα όρια του δικού τους οικοπέδου.

Αποτέλεσμα των ενεργειών αυτών των αντεναγόντων ήταν η κουζίνα και το μεγαλύτερο μέρος ενός υπνοδωματίου, η εξωτερική κλίμακα και ο κάτω από αυτήν στεγασμένος χώρος του λεβητοστασίου και της αποθήκης, η υπερυψωμένη βάση και ο μανδρότοιχος να εμπίπτουν σε μέρος του τμήματος των 116,87 τ.μ., που ανήκει στο ακίνητο της ενάγουσας-αντεναγομένης.

Με αυτά τα δεδομένα το δικαστήριο, εκτιμώντας το σύνολο των περιστατικών και λαμβάνοντας υπόψη και τις δαπάνες και τις δυσχέρειες που θα αντιμετωπίσουν οι αντενάγοντες, κρίνει ότι πρέπει να επιδικαστεί σ' αυτούς εδαφική λωρίδα μήκους 21 μέτρων και πλάτους 2 μέτρων, μετρούμενη από την πλευρά Δ4-Α4, όπως αυτή υλοποιείται στο τοπογραφικό διάγραμμα που συνοδεύει την έκθεση πραγματογνωμοσύνης του τοπογράφου μηχανικού .......

Η λωρίδα αυτή που επιδικάζεται στους αντενάγοντες, κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου στον καθένα, περιλαμβάνει μέρος του οικοπέδου της αντεναγομένης, εμβαδού 42 τ.μ. (21Χ2=42), ήτοι το οικοδομημένο τμήμα του γηπέδου αυτού, μέσα στο οποίο υπάρχει η κλίμακα που οδηγεί στην εξώθυρα και μία αποθήκη κάτω από αυτήν, όπου έχει τοποθετηθεί ο λέβητας του καλοριφέρ, και η οποία πρέπει να χαρακτηρισθεί ως αυτοτελές τμήμα, αφού η βεράντα με την κλίμακα αποτελούν συνεχόμενα μέρη της παραπάνω οικοδομής, άρρηκτα συνδεδεμένα με τον υπόλοιπο φέροντα οργανισμό αυτής, και έτσι η καθαίρεση του τμήματος τούτου μπορεί να προκαλέσει πρόβλημα στη στατική επάρκεια της όλης οικοδομής.

Η κρίση αυτή ενισχύεται και από το πόρισμα της τεχνικής έκθεσης του πολιτικού μηχανικού ......, που προσκομίζουν οι αντενάγοντες, ο οποίος, μετά από αυτοψία που διενήργησε στο επίδικο, διατυπώνει την άποψη ότι σε περίπτωση επέμβασης στο φέροντα οργανισμό της πιο πάνω οικοδομής θα προκληθεί διατάραξη της υπόλοιπης κατασκευής, με συνέπεια να δημιουργηθεί ζήτημα για τη στατική επάρκεια του κτιρίου.

Με βάση τα περιστατικά αυτά το Πολυμελές Πρωτοδικείο έκανε δεκτή τη διεκδικητική ακινήτου αγωγή της αναιρεσίβλητης ως προς το τμήμα του επιδίκου εμβαδού 116,87 τ.μ., και εν μέρει δεκτή την ανταγωγή των αναιρεσειόντων και επιδίκασε σ' αυτούς, αδιαιρέτως και κατ' ίσα μέρη, την κυριότητα της προαναφερόμενης εδαφικής λωρίδας του γηπέδου της αναιρεσίβλητης αντεναγομένης, που περιέχεται μέσα στα στατικά πλαίσια της ρηθείσης οικοδομής τους και η οποία λωρίδα έχει εμβαδόν 42 τ.μ.

και πλευρές μήκους 21 μέτρα και πλάτους 2 μέτρα, καθορίζοντας συγχρόνως την οφειλόμενη από αυτούς προς την αναιρεσίβλητη αποζημίωση, για την αξία της επιδικαζόμενης λωρίδας, σε 130 ευρώ ανά τ.μ. και συνολικά σε 5.460 ευρώ. Κρίνοντας έτσι το Πρωτοδικείο δεν παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1010 του ΑΚ, αφού, με βάση τις παραπάνω παραδοχές του, συνέτρεχαν όλες οι κατά το άρθρο αυτό προϋποθέσεις για την επιδίκαση στους αναιρεσείοντες μόνο του τμήματος του γηπέδου της αναιρεσίβλητης, που καταλήφθηκε από την επέκταση της οικοδομής τους και το οποίο, σύμφωνα με τη σαφή περιγραφή αυτού που γίνεται τόσο στο αιτιολογικό, όσο και στο διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, έχει απέναντι πλευρές μήκους 21 μέτρων και πλάτους 2 μέτρων και εμβαδόν 42 τ.μ.

Επομένως ο πρώτος λόγος της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, από το άρθρο 560 περ.1 του ΚΠολΔ, με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι το Πρωτοδικείο παραβίασε την ως άνω διάταξη του άρθρου 1010 του ΑΚ, διότι επιδίκασε στους αναιρεσείοντες μόνο το τμήμα του γηπέδου της αναιρεσίβλητης, που, σύμφωνα με το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης έχει εμβαδόν 42 τ.μ.

και απέναντι πλευρές 21 μέτρα επί 2 μέτρα, ενώ, σύμφωνα με την παραδοχή της απόφασης ότι " η επιδικαστέα στους αναιρεσείοντες εδαφική λωρίδα είναι το οικοδομημένο τμήμα του γηπέδου, μέσα στο οποίο υπάρχει η κλίμακα που οδηγεί στην εξώθυρα και μία αποθήκη κάτω από αυτήν, όπου έχει τοποθετηθεί ο λέβητας του καλοριφέρ, και η οποία πρέπει να χαρακτηρισθεί ως αυτοτελές τμήμα, αφού η βεράντα με την κλίμακα αποτελούν συνεχόμενα μέρη της παραπάνω οικοδομής, άρρηκτα συνδεδεμένα με τον υπόλοιπο φέροντα οργανισμό αυτής", έπρεπε να επιδικάσει σ' αυτούς εδαφικό τμήμα, εμβαδού 84 τ.μ.

και απέναντι πλευρές 21 μέτρα και 4 μέτρα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΕΠΕΙΔΗ, οι αναιρεσείοντες, με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου τους που έγινε κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο και καταχωρήθηκε στα πρακτικά συνεδριάσεως του δικαστηρίου, παραιτήθηκαν από το δικόγραφο της αίτησης αναίρεσης ως προς το δεύτερο λόγο αυτής, με τον οποίο προβάλλεται κατά της προσβαλλόμενης απόφασης αιτίαση από το άρθρο 560 παρ.1 του ΚΠολΔ για παραβίαση της ουσιαστικού δικαίου διατάξεως του άρθρου 1010 του ΑΚ, "καθόσον το Πρωτοδικείο διέταξε την απόδοση από τους αναιρεσείοντες στην αναιρεσίβλητη ενάγουσα ολόκληρου του διεκδικούμενου τμήματος του ακινήτου της εμβαδού 116,87 τ.μ., χωρίς να εξαιρέσει από αυτό το εδαφικό τμήμα, εμβαδού 42 τ.μ., που με το διατακτικό της ίδιας απόφασης επιδίκασε στους αναιρεσείοντες αντενάγοντες".

Συνεπώς ως προς το λόγο αυτό αναίρεσης η κρινόμενη αίτηση είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16-12-2005 αίτηση των χ1 και χ2 για αναίρεση της 94/2005 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θηβών, που δίκασε ως Εφετείο.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια ( 1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Απριλίου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 15 Απριλίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ