Supreme Court allows appeal against labor dispute judgment for failure to examine defense on liability limitation.

Απόφαση 775 / 2024 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 775/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1'Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δήμητρα Ζώη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αριστείδη Βαγγελάτο, Ελπίδα Σιμιτοπούλου, Μαρία-Μάριον Δερεχάνη και Ερατώ Κολέση, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 23 Ιανουαρίου 2024, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Κ. Κ. του Ε., κατοίκου ... που παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Δημήτριου Καλλία, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "Μ. – Τ. Σ.Π.Ε. Ρ.Μ. ΣΥΝ-ΠΕ" και το διακριτικό τίτλο "... . ΣΥΝ-ΠΕ", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην Μυτιλήνη και παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Νικόλαου Καπτάνη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την υπ' αριθμ.57/27-8-2019 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Μυτιλήνης. Εκδόθηκαν η 17/2020 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 277/2022 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29-10-2022 αίτησή της.

Εκδόθηκε η 976/2023 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε απαράδεκτη την συζήτηση της αναίρεσης. Την υπόθεση επανέφερε για εκ νέου συζήτηση η αναιρεσείουσα με την από 1-8-2023 κλήση της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Ελπίδα Σιμιτοπούλου.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση από 29-10-2022 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 79/ 2022) αίτηση διώκεται η αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, υπ' αριθ. 277/2022 απόφασης του (δικάσαντος ως Εφετείου) Μονομελούς Πρωτοδικείου ... με την οποία α) έγινε τυπικά και κατ' ουσίαν δεκτή η από 30-7-2020 έφεση του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου Συνεταιρισμού κατά της υπ' αριθ. 17/2020 απόφασης του Ειρηνοδικείου ... με την οποία έγινε δεκτή η από 27-8-2019 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 57/2019) αγωγή της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας και υποχρεώθηκε ο εναγόμενος να της καταβάλει το ποσό των 14.004,66 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής και β) αφού εξαφανίστηκε η εκκαλούμενη απόφαση, δικάστηκε εκ νέου η αγωγή και έγινε εν μέρει δεκτή, υποχρεώθηκε δε ο εναγόμενος να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 2.757,69 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553 παρ. 1 περ. β', 556 παρ. 1, 558, 564 παρ. 3 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), συνεπώς είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Με τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 495 του ΚΠολΔ, όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015 και τα εδάφια Α, Β και Γ της παρ. 3 αντικαταστάθηκαν με το άρθρο 35 παρ. 2 του Ν. 4446/2016, προβλέπεται η κατάθεση παραβόλου από εκείνον που ασκεί το ένδικο μέσο της έφεσης, της αναίρεσης και της αναψηλάφησης (και επί περισσοτέρων ομοδίκων ενός παραβόλου), το οποίο ανέρχεται στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ για την περίπτωση της αναίρεσης κατά απόφασης Μονομελούς Πρωτοδικείου και επισυνάπτεται στην έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας, με κύρωση, σε περίπτωση μη κατάθεσης αυτού, την απόρριψη του ενδίκου μέσου ως απαράδεκτου από το Δικαστήριο.

Σύμφωνα όμως με το τελευταίο εδάφιο της παρ. 3 του προαναφερθέντος άρθρου (495 ΚΠολΔ), η υποχρέωση αυτή δεν ισχύει, μεταξύ άλλων, και για τις διαφορές των άρθρων 614 αριθ. 3 και 5 του ΚΠολΔ (εργατικές διαφορές και διαφορές από αμοιβές για την παροχή εργασίας). Στη προκειμένη περίπτωση, κατά την κατάθεση της ένδικης αίτησης αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. 277/2022 απόφασης του (δικάσαντος ως Εφετείου) Μονομελούς Πρωτοδικείου ...

που έκρινε επί υπόθεσης με αντικείμενο απαιτήσεις της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου Συνεταιρισμού, προερχόμενες από σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου που είχε συνάψει με αυτόν, η αναιρεσείουσα προέβη στην κατάθεση του υπ' αριθ. 541333534953 0424 0038 ηλεκτρονικού παραβόλου, ποσού τριακοσίων (300) ευρώ για την άσκηση της αναίρεσης.

Η ως άνω διαφορά, όμως, ως εργατική, απαλλάσσεται της καταβολής παραβόλου για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης και, κατά συνέπεια, το κατατεθέν παράβολο πρέπει να αποδοθεί στους αναιρεσείοντες, ανεξάρτητα από την έκβαση της δίκης επί της ως άνω αίτησης (ΑΕΔ 3/2014, 4/2014, ΑΠ 816/2022, 392/2022, 484/2019).

Με τη διάταξη του άρθρου 479 παρ. 1 ΑΚ καθιερώνεται παθητική εις ολόκληρον ενοχή μεταξύ εκείνου που μεταβίβασε και εκείνου που απέκτησε περιουσία ή επιχείρηση, από αυτούς δε τους δύο ο μεν πρώτος ευθύνεται απεριόριστα, ο δε δεύτερος περιορισμένα και συγκεκριμένα έως την αξία των μεταβιβαζόμενων στοιχείων κατά τον χρόνο της μεταβίβασης. Ο εν λόγω περιορισμός της ευθύνης του αποκτώντας επέρχεται κατόπιν ένστασης αυτού και δεν αποτελεί στοιχείο της κατ' αυτού αγωγής η αναφορά και η αξία των μεταβιβασθέντων περιουσιακών αντικειμένων (ΑΠ 1146/2014, 318/ 2008, 684/1993). Εξάλλου, ο λόγος αναίρεσης του άρθρου 560 αριθ. 5 ιδρύεται, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (ΟλΑΠ 9/1997, ΑΠ 26/2022, 19/2022).

Από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος της, προκύπτει ότι το δικάσαν ως εφετείο Μονομελές Πρωτοδικείο Μυτιλήνης δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, τα ακόλουθα: Η ενάγουσα εργαζόταν με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας στο σωματείο με επωνυμία "Ε.

Α. ... .", με την ειδικότητα της τηλεφωνήτριας, από 1-3-1994 έως 1-2-2013, οπότε καταγγέλθηκε η σύμβασή της. Το σωματείο αυτό είχε ιδρυθεί το 1989, με 56 ιδρυτικά μέλη, αναγνωρίσθηκε με την υπ' αριθ. 5/1990 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης και καταχωρήθηκε στο οικείο βιβλίο σωματείων στις 8-3-1990. Μέλη του αποτελούσαν οι ιδιοκτήτες αυτοκινήτων Δ.Χ.Ε.

ταξί και σκοπός του ήταν η εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού Μυτιλήνης με τη βοήθεια της ασύρματης επικοινωνίας, τα μέλη κατέβαλαν μηνιαίες εισφορές, τηρούσε λογιστικά βιβλία, απασχολούσε εργαζομένους και διέθετε ειδικό εξοπλισμό (ραδιοδίκτυο). Μετά την καταγγελία της σύμβασής της, η ενάγουσα άσκησε την υπ' αριθ.

έκθ κατάθ. 113/3-12-2013 αγωγή της κατά του ανωτέρω εργοδότη της, αιτούμενη την καταβολή αποζημίωσης υπερεργασιακής απασχόλησης και νυχτερινής εργασίας, συνολικού ποσού 14.606,28 ευρώ, πλέον 5.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από την προσβολή της προσωπικότητάς της, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθ. 19/21-3-2017 απόφαση του Ειρηνοδικείου ...

η οποία έκανε μερικώς δεκτή την αγωγή και υποχρέωσε το άνω σωματείο να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 8.886,32 ευρώ για παροχή πρόσθετης χρονικά εργασίας ετών 2008-2013, το ποσό των 487,20 ευρώ για νυχτερινή εργασία ετών 2008-2011 και των 500 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και συνολικά 9.873,52 ευρώ, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής.

Στη συνέχεια, κατόπιν της υπ' αριθ. έκθ. κατάθ. 81/ΕΜ/31-3-2017 αίτησης διορισμού εκκαθαριστών ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου ... ελλείψει σχετικής καταστατικής πρόβλεψης, εκδόθηκε η υπ' αριθ. 224/2017 απόφαση διορισμού συνεκκαθαριστών του άνω σωματείου, δύο πρώην μέλη του, οι οποίοι, ακολούθως, κατέθεσαν την υπ' αριθ.

έκθ. κατάθ. 131/ΕΓεφ/9-6-2017 έφεση κατά της άνω απόφασης του Ειρηνοδικείου, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθ. 12/2019 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου, που απέρριψε την έφεση κατ' ουσίαν, με αποτέλεσμα η άνω υπ' αριθ. 19/2017 απόφαση του Ειρηνοδικείου να καταστεί τελεσίδικη. Αποδείχθηκε, επίσης, ότι με την από 14-6-2015 απόφαση της Γ.Σ.

του άνω σωματείου αποφασίσθηκε η διάλυσή του και η απόφαση κατατέθηκε στη γραμματεία του Πρωτοδικείου Μυτιλήνης στις 24-1-2017, προκειμένου να καταχωρηθεί στο βιβλίο σωματείων. Στα δε πρακτικά της από 14-6-2015 Γ.Σ. αναφέρεται ότι κατόπιν ενημέρωσης των μελών αναφορικά με "τη νέα νομική μορφή στην οποία θα μετατραπεί η Έ.", αποφασίσθηκε η "μετατροπή" της Έ.

Α. Ρ. Μ. σε Σ.Π.Ε., εγκρίθηκε το νέο καταστατικό και ο νέος κανονισμός λειτουργίας και αποφασίσθηκε η λύση της Ένωσης Αυτοκινητιστών. Την ίδια ημέρα αποφασίσθηκε η ίδρυση του εναγόμενου συνεταιρισμού, με 57 ιδρυτικά μέλη, στη δε από 14-6-2015 ιδρυτική πράξη του αναφέρεται ότι ιδρύεται "διά μετατροπής της Ένωσής μας, συνεταιρισμός....".

Η ίδρυσή του αναγνωρίσθηκε με την υπ' αριθ. 68/20-7-2016 πράξη του Ειρηνοδικείου ... με την οποία διατάχθηκε η καταχώρησή του στο βιβλίο μητρώου Αστικών Συνεταιρισμών που τηρείται στο Ειρηνοδικείο αυτό και του χορηγήθηκε άδεια σύστασης δυνάμει της υπ' αριθ. πρωτ. 8405/15-12-2016 απόφασης του Αντιπεριφερειάρχη Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.

Ο Πρόεδρος, ο Γενικός Γραμματέας και ο Ταμίας του Δ.Σ. της Ένωσης Αυτοκινητιστών κατά τη λύση του σωματείου, παρέμειναν τα ίδια πρόσωπα που ανέλαβαν τις αντίστοιχες θέσεις του Δ.Σ. του εναγόμενου συνεταιρισμού. Από τα προσκομιζόμενα με αριθμούς 01 έως και 04/30-6-2016 τιμολόγια πώλησης, αποδεικνύεται ότι ο εξοπλισμός του άνω σωματείου και διάφορα υλικά, πωλήθηκαν και παραδόθηκαν στον εναγόμενο συνεταιρισμό έναντι ανταλλάγματος. ....

Επίσης, με την υπ' αριθ. 23496/Φ610/28-2-2017 απόφαση της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) εγκρίθηκε η μεταβίβαση από το άνω σωματείο προς τον εναγόμενο συνεταιρισμό του δικαιώματος χρήσης μεμονωμένων ραδιοσυχνοτήτων. Στον ιστότοπο του εναγομένου αναφέρεται ότι ιδρύθηκε το έτος 1983 (προφανώς εννοώντας το 1989) ως "Ε.

Α. ... .", ενώ τον Δεκέμβριο 2016 ιδρύθηκε ο Συνεταιρισμός Ρ. Μ. Για την εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού, ο εναγόμενος συνεταιρισμός χρησιμοποιεί τους ίδιους τηλεφωνικούς αριθμούς που χρησιμοποιούσε το άνω σωματείο κατόπιν μεταβίβασης των στοιχείων τους. Ωστόσο, ο εναγόμενος δεν αποτελεί διάδοχο του νομικού προσώπου του σωματείου λόγω "μετατροπής", όπως καταχρηστικά αναφέρεται στην απόφαση διάλυσης του σωματείου, διότι τέτοια μετατροπή δεν προβλέπεται από το νόμο.

Αποδείχθηκε, επίσης, ότι τα άνω μεμονωμένα (κινητά) περιουσιακά στοιχεία, που μεταβιβάσθηκαν λόγω πώλησης και μάλιστα ως ενότητα, σε στενή οικονομική και χρονική σχέση μεταξύ τους (την ίδια ημέρα), από το διαλυθέν σωματείο στον εναγόμενο συνεταιρισμό, αποτελούν, αν όχι όλο, πάντως το σημαντικότερο ποσοστό της περιουσίας του διαλυθέντος σωματείου, αφ' ης στιγμής δεν αποδείχθηκε, εκ μέρους του εναγομένου, η ύπαρξη άλλης τέτοιας (περιουσίας), λ.χ.

ακινήτων ιδιοκτησίας του σωματείου ή απαιτήσεων κατά τρίτων ή άλλων κινητών σημαντικής αξίας. Τούτο δε, ήταν σε γνώση του αποκτώντος εναγομένου, καθώς εν πολλοίς τα δύο νομικά πρόσωπα απαρτίζονταν από τα ίδια φυσικά πρόσωπα ακόμη και σε θέσεις διοίκησης, το τηλεφωνικό κέντρο παρέμεινε το ίδιο και ο βασικός ηλεκτρονικός και ηλεκτρικός εξοπλισμός διατηρήθηκε για την ίδια χρήση από τον αποκτώντα.

Επομένως, πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 479 ΑΚ περί μεταβίβασης περιουσίας, όχι όμως και περί μεταβίβασης επιχείρησης, γιατί τέτοια δεν αποτελεί το σωματείο, λόγω του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα του, εκ φύσεώς του. Η δε απαίτηση της ενάγουσας κατά του μεταβιβάζοντος σωματείου για το ποσό των 9.873,52 ευρώ (διάστημα 2008-2013), όπως με τους νόμιμους τόκους ανήλθε στο ποσό των 14.004,66 ευρώ μέχρι τον χρόνο άσκησης της κρινόμενης αγωγής, προϋπήρχε της (από 30-12-2016) μεταβίβασης της άνω περιουσίας του.

Συνακόλουθα, λόγω της εκ του νόμου σωρευτικής αναδοχής χρέους (ΑΚ 479), ο αποκτήσας την περιουσία εναγόμενος συνεταιρισμός ευθύνεται για το χρέος του μεταβιβάσαντος αυτή προς την ενάγουσα, περιορισμένα, όμως, μέχρι την αξία των μεταβιβασθέντων περιουσιακών στοιχείων, η οποία ανερχόταν συνολικά σε 2.757,69 ευρώ, κατά τον χρόνο της μεταβίβασης.

Επομένως, η κρινόμενη αγωγή πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή για το ποσό των 2.757,69 ευρώ, το οποίο και πρέπει να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να καταβάλει στην ενάγουσα νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής". Με την κρίση του αυτή, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 560 αριθ. 5 ΚΠολΔ, λαμβάνοντας υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και ειδικότερα, περιορίζοντας την έναντι της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας ευθύνη του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου Συνεταιρισμού μέχρι την αξία των μεταβιβασθέντων σ' αυτόν περιουσιακών στοιχείων, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 479 ΑΚ, μολονότι από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι ο τελευταίος δεν είχε προβάλει, είτε πρωτοδίκως με τις προτάσεις του και επαναφορά με σχετικό λόγο της από 30-7-2020 έφεσής του είτε για πρώτη φορά ενώπιον του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου κατ' άρθρο 527 ΚΠολΔ, ένσταση περιορισμού της ευθύνης του σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη.

Επομένως, είναι βάσιμος ο μοναδικός λόγος αναίρεσης εκ του αριθμού 5 του άρθρου 560 ΚΠολΔ (και όχι εκ του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που επικαλείται η αναιρεσείουσα, εφόσον η υπό κρίση αναίρεση στρέφεται κατά απόφασης πρωτοδικείου που εκδόθηκε σε έφεση κατά απόφασης ειρηνοδικείου) και πρέπει να εξαφανιστεί η προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 277/2022 απόφαση του (δικάσαντος ως εφετείου) Μονομελούς Πρωτοδικείου ...

να παραπεμφθεί δε η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στη πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διατάσσει την απόδοση του κατατεθέντος υπ' αριθ. 541333534953 0424 0038 ηλεκτρονικού παραβόλου, ποσού τριακοσίων (300) ευρώ, στην αναιρεσείουσα Κ. Κ. του Ε.

Αναιρεί την υπ' αριθ. 277/2022 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Επιβάλλει σε βάρος του αναιρεσιβλήτου τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Ιανουαρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Μαΐου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ