Supreme Court dismisses appeal on evidence admissibility and appellate court's fact-finding review limits.

Απόφαση 774 / 2025 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 774/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα, Φωτεινή Μηλιώνη, Ευαγγελία Στεργίου, Κωνσταντία Εμμανουηλίδου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 20 Νοεμβρίου 2024, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Κ. - Ν. Δ. του Σ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξανδρο Στρίμπερη, και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: Κ. (K.) Κ. (K.) του Ν. (N.), κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευάγγελο Χατζή, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-10-2016 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4779/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1959/2019 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζήτησε η ήδη αναιρεσείουσα με την από 10-10-2019 αίτησή της.

Εκδόθηκε η 360/2021 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την ως άνω εφετειακή απόφαση και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Εκδόθηκε η 3127/2023 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20-9-2023 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Η αναιρεσείουσα με την με ΓΑΚ 62787/ΑΚΔ 2130/14-10-2016 αγωγή της ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, στρεφόμενη κατά της νυν αναιρεσίβλητης, ζήτησε 1)να αναγνωριστεί η ακυρότητα των προσβαλλόμενων συμβολαίων δωρεάς και της από 12/10/2011 ιδιόγραφης διαθήκης της αποβιώσασας στις 31-5-2015 ετεροθαλούς αδελφής της Κ.

Π., 2) να αναγνωρισθεί ότι η ίδια είναι κυρία των οριζοντίων ιδιοκτησιών που περιγράφονται στα ως άνω συμβόλαια και στη διαθήκη και 3) να υποχρεωθεί η εναγομένη, που τα κατακρατεί ως δωρεοδόχος και τετιμημένη, αντίστοιχα, να της τα αποδώσει. Εκδόθηκαν οι: α) 4779/21-12-2017 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, που δέχθηκε την αγωγή ( απέρριψε μόνο αιτήματα αναγνώρισης και προστασίας νομής), β) 1959/8-4-2019 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, που δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσίαν την έφεση της εναγομένης, εξαφάνισε την εκκαλουμένη και αφού διακράτησε και δίκασε την ως άνω αγωγή, την απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη, γ) 360/19-3-2021 απόφαση του Αρείου Πάγου, που κατόπιν αίτησης της νυν αναιρεσείουσας, αναίρεσε την προρρηθείσα εφετειακή απόφαση κατ' αποδοχή του αναιρετικού λόγου εκ του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ για ελλιπείς και αντιφατικές αιτιολογίες αναφορικά με την περιορισμένη λειτουργία της βούλησης της Κ.

Π. ένεκα διανοητικής διαταραχής της κατά τον χρόνο κατάρτισης των συμβολαίων δωρεάς και σύνταξης της ιδιόχειρης διαθήκης και παρέπεμψε προς εκδίκαση την υπόθεση στο Εφετείο Αθηνών συγκροτούμενο από άλλους δικαστές και δ) 3127/27-6-2023 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, ως δικαστηρίου παραπομπής, που δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσίαν την έφεση της εναγομένης, εξαφάνισε την εκκαλουμένη και αφού διακράτησε και δίκασε την ως άνω αγωγή, την απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης με ΓΑΚ 7476/ΕΑΚ 741/22-9-2023 της ηττηθείσας ενάγουσας -εφεσίβλητης με την οποία προσβάλλεται η τελευταία απόφαση του Εφετείου, ως δικαστηρίου παραπομπής, που ουδόλως επιδόθηκε, είναι παραδεκτή (άρθρα 577§1 ΚΠολΔ), διότι ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα εντός διετίας από την δημοσίευσή της (άρθρα 495, 552, 553, 556, 558, 564§3, 566§1 ΚΠολΔ).

Πρέπει επομένως να ερευνηθούν οι λόγοι της (άρθρο 577§3 ΚΠολΔ). Σημειωτέον ότι , κατά το άρθρο 579 παρ. 1 εδ. α` του ΚΠολΔ, αν αναιρεθεί η απόφαση, οι διάδικοι επανέρχονται στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την απόφαση που αναιρέθηκε και η διαδικασία πριν από την απόφαση αυτή ακυρώνεται μόνο εφόσον στηρίζεται στην παράβαση για την οποία έγινε δεκτή η αναίρεση, κατά δε το άρθρο 580 παρ. 4 του ιδίου Κώδικα οι αποφάσεις της Ολομέλειας και των Τμημάτων του Αρείου Πάγου δεσμεύουν τα δικαστήρια που ασχολούνται με την ίδια υπόθεση ως προς τα νομικά ζητήματα που έλυσαν.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 581 παρ. 2 του ίδιου Κώδικα, στο δικαστήριο της παραπομπής η υπόθεση συζητείται μέσα στα όρια, που διαγράφονται από την αναιρετική απόφαση. Η υποχρέωση δε του δικαστηρίου της παραπομπής να συμμορφωθεί προς την αναιρετική απόφαση, περιορίζεται μόνο στο νομικό ζήτημα που έλυσε ο Άρειος Πάγος, με τον λόγο αναίρεσης που έκανε δεκτό. Αντιθέτως, τέτοια υποχρέωση δεν υφίσταται, σε σχέση με την ουσία της διαφοράς, η περί της οποίας κρίση, άλλωστε, είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη ή όταν το δικαστήριο της παραπομπής δίνει λύση, μη απτόμενη του νομικού ζητήματος, που έδωσε λαβή για την αναίρεση (ΑΠ 106/2024, ΑΠ 489/2020) . Τέλος, δεν επιλύεται νομικό ζήτημα, αν η αναιρετική απόφαση αναιρέσει την προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη νόμιμης βάσης (άρθρο 559 αρ. 19 του ΚΠολΔ) και, ειδικότερα, για τον λόγο ότι τα πραγματικά περιστατικά, που έγιναν δεκτά από αυτήν, δεν καθιστούν δυνατή, λόγω αοριστίας, ασάφειας ή ανεπάρκειας των αιτιολογιών της, την υπαγωγή τους στον εφαρμοζόμενο κανόνα δικαίου, χωρίς να αμφισβητείται το εννοιολογικό περιεχόμενο αυτού. Στην περίπτωση αυτή, το δικαστήριο της παραπομπής δεν δεσμεύεται από τις διαπιστώσεις της απόφασης, που αναιρέθηκε ως προς τα πραγματικά περιστατικά και μπορεί να τα εκτιμήσει διαφορετικά (ΑΠ 106/2024).

ΙΙ. Με τον πρώτο λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, κατ' εκτίμηση αυτού, η αναιρεσείουσα- ενάγουσα επικαλούμενη πλημμέλεια από τους αρ. 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τις διατάξεις των άρθρων 131 §1 περ.2 και 1719 περ.3 του ΑΚ, περιλαμβάνοντας ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Από την παραδεκτή για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου (άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ) επισκόπηση του ενδιαφέροντος περιεχομένου της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δέχθηκε τα ακόλουθα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά: "Η Κ. Π. του Σ. και της Κ., που γεννήθηκε στον Πειραιά το έτος ...

και κατοικούσε εν ζωή στην ..., οδός ..., απεβίωσε στην Αθήνα, στο Γ.Ν.Α. "Λαϊκό", στις 31/05/2015, αφήνοντας ως μοναδική πλησιέστερη συγγενή της την ενάγουσα, ετεροθαλή αδελφή της, καθόσον δεν είχε τέκνα και ο σύζυγός της Γ. Π. του Χ. είχε προαποβιώσει στις ... Από το έτος 2005 είχε προσλάβει την εναγόμενη προκειμένου να της παρέχει υπηρεσίες οικιακής βοηθού μία φορά την εβδομάδα.

Ωστόσο, από τον μήνα Οκτώβριο του έτους 2010, όντας ήδη 82 ετών περίπου, η κατάσταση της σωματικής υγείας της επιβαρύνθηκε (αφού έπασχε από σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα και αναιμία, που της προκαλούσαν συμπτώματα όπως πυρετό και καταβολή δυνάμεων), με αποτέλεσμα να είναι αναγκαία η κατ' οίκον φροντίδα και επίβλεψή της επί εικοσιτετράωρης βάσης.

Προς τούτο προσλήφθηκε η ήδη γνωστή της Κ. Π., εναγόμενη οικιακή βοηθός, η οποία έκτοτε κατοικούσε μαζί της, στο διαμέρισμά της, επί της οδού ... στην ..., μέχρι και τον θάνατο της τελευταίας...." "Με την από 12/10/2011 ιδιόγραφη διαθήκη της, η οποία δημοσιεύτηκε στις 22/7/2015 και συντάχθηκε προς τούτο το υπ' αρ. 361/22.7.2015 πρακτικό δημοσίευσης του Ειρηνοδικείου Καλλιθέας, η Κ.

Π. κατέλιπε κατά πλήρη κυριότητα" στην εναγομένη το διαμέρισμα με αριθμό ... του ... ορόφου της πολυκατοικίας της ανεγερθείσας το 1965 επί της Λεωφόρου ... στην Καλλιθέα, επιφανείας 52,50 τμ με αναλογούν ποσοστό συνιδιοκτησίας επί του οικοπέδου εκ 30/1000, αποτελούμενο από δύο κύρια δωμάτια, προ-χωλλ, χωλλ, κουζίνα, λουτρό, "οφφίς" και βεράντα προς τον ακάλυπτο χώρο του οικοπέδου.

Η εναγομένη "δυνάμει της υπ' αρ. ....2016 πράξης της συμβολαιογράφου Αθηνών Μ. Β. του Ι., η οποία μεταγράφηκε στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Καλλιθέας, αποδέχτηκε την κληρονομιά. Προηγουμένως, με το υπ' αρ. ....2010 συμβόλαιο της ίδιας ως άνω συμβολαιογράφου, που μεταγράφηκε νόμιμα στα ίδια ως άνω βιβλία μεταγραφών, η Κ.

Π. είχε δωρίσει αιτία θανάτου υπό τρόπον" το ... διαμέρισμα του ... ορόφου (β' Εσοχής) της πολυκατοικίας ... ενός συγκροτήματος που βρίσκεται επί της οδού ... στην Καλλιθέα , επιφανείας 27 τμ με ποσοστό συνιδιοκτησίας εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου 5/1000, αποτελούμενο εξ ενός (1) κυρίου δωματίου, χωλ, λουτρού και μαγειρείου.

Επίσης "με το υπ' αρ. ....2011 συμβόλαιο της ίδιας ως άνω συμβολαιογράφου, που επίσης μεταγράφηκε νόμιμα στα ίδια βιβλία μεταγραφών", η Κ. Π. μεταβίβασε στην εναγομένη λόγω δωρεάς το διαμέρισμα Β-2 του δευτέρου πάνω από το ισόγειο-πιλοτή ορόφου της πολυκατοικίας επί της οδού ... στην Καλλιθέα , επιφάνειας 56 τμ με ποσοστό συνιδιοκτησίας επί του όλου οικοπέδου 123/1000 εξ αδιαιρέτου, αποτελούμενο από σαλόνι, κοιτώνα, κουζίνα, λουτρό, γραφείο και εξώστη, παρακρατώντας δια βίου το δικαίωμα οίκησης. "Από το προσκομιζόμενο αντίγραφο των φύλλων συνταγογράφησης του βιβλιαρίου υγείας της Κ.

Π., στο οποίο οι πρώτες εγγραφές ξεκινούν από 29-5-2008, προκύπτει ότι αυτή λάμβανε τα φαρμακευτικά σκευάσματα Seropram, Seroquel και Aricept. Η πρώτη φορά, που σαφώς προκύπτει να συνταγογραφούνται τα σκευάσματα Seroquel και Aricept είναι στις 21-9-2010, ήτοι μόλις δύο μήνες πριν από τη σύνταξη του υπ' αριθμ. ....2020 συμβολαίου δωρεάς αιτία θανάτου της συμβολαιογράφου Αθηνών Μ.

Β. προς την εναγόμενη, πέντε περίπου μήνες πριν από τη σύνταξη του υπ' αριθμ. ....2011 συμβολαίου δωρεάς με παρακράτηση διά βίου οικήσεως της ίδιας ως άνω συμβολαιογράφου και δεκατρείς (13) περίπου μήνες πριν τη σύνταξη της από 12.10.2011 ιδιόγραφης διαθήκης της Κ. Π. Από την ανωτέρω ημερομηνία (21.9.2010) συνταγογραφούνται τα πιο πάνω σκευάσματα Seroquel και Aricept μία φορά ανά μήνα.

Το σκεύασμα Seropram συνταγογραφήθηκε για πρώτη φορά στις 27-6-2011, ενώ η επόμενη εγγραφή εμφανίζεται μετά από δύο χρόνια στις 6-8-2013 και έκτοτε περιστασιακά. Σύμφωνα με τα φύλλα οδηγιών των ως άνω σκευασμάτων, το Seroquel περιέχει μία ουσία που ονομάζεται quetiapine, που ανήκει στην κατηγορία των αντιψυχωσικών παραγόντων και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ασθενειών όπως διπολική κατάθλιψη και μείζονα καταθλιπτικά επεισόδια σε μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, μανία και σχιζοφρένεια, το Aricept ανήκει σε μία κατηγορία φαρμάκων, που ονομάζονται αναστολείς της ακετυλοχολινεστεράσης και αυξάνουν τα επίπεδα της ακετυλοχολίνης στον εγκέφαλο, η οποία εμπλέκεται στη λειτουργία της μνήμης, χρησιμοποιείται, δε, για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της άνοιας, σε άτομα τα οποία έχουν διαγνωσθεί ότι πάσχουν από τη νόσο Alzheimer ήπιας έως μέτριας βαρύτητας.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν αυξανόμενη απώλεια μνήμης, σύγχυση και αλλαγές στη συμπεριφορά, με αποτέλεσμα τα άτομα αυτά να δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να πραγματοποιήσουν τις φυσιολογικές, καθημερινές τους δραστηριότητες. Τέλος, το Seropram χορηγείται για τη θεραπεία των καταθλίψεων, την πρόληψη περιοδικών καταθλίψεων και την αντιμετώπιση διαταραχών πανικού.

Πέρα από τη συνταγογράφηση των ανωτέρω φαρμακευτικών σκευασμάτων στο ατομικό βιβλιάριο υγείας της Κ. Π., η ενάγουσα δεν προσκομίζει κάποια ιατρική γνωμάτευση (έγγραφη διάγνωση ή πιστοποιητικό νοσοκομείου) σχετικά με την κατάσταση της υγείας της αδελφής της κατά τον κρίσιμο ως άνω χρόνο, όπως περιγράφει αυτήν στο αγωγικό δικόγραφο.

Ο ισχυρισμός της ενάγουσας ότι οι σχετικές γνωματεύσεις υπήρχαν στην οικία της Κ. Π., πλην όμως δεν ανευρέθησαν μετά το θάνατό της, υπονοώντας ότι η εναγόμενη, η οποία έμενε στην οικία μαζί της και την φρόντιζε, απέκρυψε αυτές, δεν κρίνεται βάσιμος, αφού η ενάγουσα δεν επικαλείται τα ονόματα των ιατρών που εξέτασαν την θανούσα, είτε σε δημόσιο ή ιδιωτικό νοσοκομείο, ή ιδιωτικό ιατρείο προκειμένου να διαγνώσουν τα προβλήματα της αδελφής της, καθώς μάλιστα η ίδια επικαλείται ότι είχε τακτική επαφή μαζί της και την φρόντιζε προσωπικά.

Επίσης, ο μάρτυράς της Κ. Β., ιατρός-παθολόγος, ο οποίος ξεκινά να συνταγογραφεί όλα τα παραπάνω φαρμακευτικά σκευάσματα στο προσκομιζόμενο ατομικό βιβλιάριο υγείας της Κ. Π., στην ένορκη βεβαίωσή του, καταθέτει ότι "έχοντας παρατηρήσει σταδιακή έκπτωση της νοητικής λειτουργίας και της ψυχικής κατάστασης της Κ.

Π., ενημέρωσα σχετικά την Κ.-Ν. Δ. και τον υιό της και τους υπέδειξα ότι έπρεπε η Κ. Π. να εξεταστεί από ειδικούς συναδέλφους ψυχιάτρους-νευρολόγους", ακολούθως αναφέρει ότι ο ίδιος επανέλαβε τη συνταγογράφηση των παραπάνω σκευασμάτων που είχαν υποδείξει και ήδη συνταγογραφήσει, ως μόνοι αρμόδιοι, συνάδελφοί του ψυχίατροι-νευρολόγοι.

Όμως, η κατάθεσή του δεν κρίνεται πειστική, αφού δεν προκύπτει καμία συνταγογράφηση που να φέρει την υπογραφή και σφραγίδα ψυχιάτρου ή νευρολόγου πριν από την ημερομηνία της 21/9/2010, οπότε και έλαβε χώρα για πρώτη φορά η συνταγογράφηση των σκευασμάτων Aricept και Seroquel από τον ίδιο τον Κ. Β., ενώ και αυτός δεν αναφέρει τα ονόματα των ειδικών ιατρών που εξέτασαν την Κ.

Π. και συνταγογράφησαν τα εν λόγω φαρμακευτικά σκευάσματα. Πέραν, όμως, της ως άνω συνταγογράφησης ερευνητέα τυγχάνει η πραγματική κλινική εικόνα της Κ. Π. κατά τον κρίσιμο χρόνο κατάρτισης των δωρεών και της διαθήκης. Ο ίδιος μάρτυρας Κ. Β. αναφέρει στην υπ' αριθμ. ...-2017 ένορκη βεβαίωσή του ότι η θανούσα τον είχε επισκεφτεί "τα τελευταία χρόνια" συνοδευόμενη από την εναγομένη στο ιατρείο του, όπου διαπίστωσε ότι αυτή "παρέμενε απαθής με ευγενικό χαμόγελο και απλανές βλέμμα, η δε ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την υγεία μαζί της, αλλά και οποιαδήποτε άλλη μορφή επικοινωνίας ήταν όλως δυσχερής, ενώ χαρακτηριστικά θυμάται την αρνητική της στάση αναφορικά με τη λήψη των φαρμάκων της και την αδυναμία της να ανταπεξέλθει στις καθημερινές απαιτήσεις της ζωής και κοινωνικής επικοινωνίας.

Όμως, οι αναφορές αυτές του μάρτυρα είναι αόριστες, αφού δεν αναφέρει το χρόνο που διαπίστωσε τα ανωτέρω και ειδικά ποια ήταν η κατάσταση της Κ. Π. κατά τον κρίσιμο χρόνο κατάρτισης των επίδικων συμβάσεων και της διαθήκης. Ακολούθως, η μάρτυρας Ε. Σ., αδελφή του εκλιπόντος συζύγου της ενάγουσας, στην με αριθμ. ....2017 ένορκη βεβαίωση καταθέτει ότι από το έτος 1992 ζει μόνιμα στη ..., έβλεπε σπάνια τη θανούσα και μάθαινε γι' αυτήν κυρίως από την ενάγουσα.

Αναφέρει ότι είδε για τελευταία φορά την θανούσα το έτος 2011, αλλά και ότι με την πάροδο των χρόνων αντιλήφθηκε διαταραχή της πνευματικής και ψυχικής υγείας και αδυναμία επικοινωνίας αυτής, χωρίς να προσδιορίσει συγκεκριμένο χρόνο. Ο μάρτυρας Π. Σ., ο οποίος έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με τη Φ. Δ. (τέκνο της ενάγουσας και ανιψιά της θανούσας) στην με αριθμό ...-2017 ένορκη βεβαίωση αναφέρει ότι η θανούσα ήδη από το έτος 2010, οπότε και την γνώρισε, δεν τον αναγνώριζε όποτε τον έβλεπε, ενώ δεν αντιλήφθηκε τη γέννηση της κόρης τους το έτος 2014 και το θάνατο του γαμβρού της (συζύγου της ενάγουσας) το έτος 2015, γεγονότα, όμως, που απέχουν από τον κρίσιμο χρόνο σύνταξης των επίδικων συμβολαίων και της διαθήκης.

Τέλος, τα τέκνα της ενάγουσας και ανίψια της θανούσας, Α. Δ. και Φ. Δ., στις με αριθμούς ... και ....2017 ένορκες βεβαιώσεις αντίστοιχα, αναφέρουν ότι επισκέπτονταν ανελλιπώς τη θεία τους, όσο τους επέτρεπαν οι επαγγελματικές και οικογενειακές τους υποχρεώσεις (αν και ο μάρτυρας Κ. Β. στην παραπάνω ένορκη βεβαίωσή του κατέθεσε ότι ο Α.

Δ. ενημερωνόταν από τον ίδιο, καθώς "εργαζόταν στη Γερμανία και δεν μπορούσε να έχει άμεση και πλήρη εικόνα για την πορεία της υγείας της θείας του"), ενώ επαναλαμβάνουν ότι η θανούσα είχε υποβληθεί σε ιατρικούς ελέγχους και εξετάσεις και ελάμβανε και τα τρία ανωτέρω αναφερόμενα σκευάσματα από το έτος 2009, γεγονός, όμως, που δεν αποδείχθηκε, όπως εκτέθηκε ανωτέρω.

Επίσης και οι δύο μάρτυρες καταθέτουν ότι οι επιπτώσεις της μόνιμης πνευματικής νόσου από την οποία έπασχε η θεία τους ήταν εμφανείς ήδη από της αρχές του έτους 2010, καθώς ο λόγος της δεν είχε έλλογη συνοχή και συνέχεια και πολλές φορές δεν γνώριζε οικεία σε αυτή πρόσωπα, ενώ η πνευματική, ψυχική και διανοητική διαταραχή αυτής από το έτος 2009 μέχρι και το θάνατό της ήταν τέτοιου βαθμού που δεν της επέτρεπε όχι μόνο να έχει συνείδηση των λόγων και των πράξεών της αλλά ούτε και να αντιλαμβάνεται τη σημασία και τη σπουδαιότητα αυτών, όπως ένα φυσιολογικός άνθρωπος.

Ωστόσο, οι ανωτέρω ισχυρισμοί και η εικόνα που παρουσιάζουν οι μάρτυρες της ενάγουσας αναφορικά με την κατάσταση της υγείας της Κ. Π. αναιρούνται από τις μαρτυρικές καταθέσεις που περιέχονται στις ένορκες βεβαιώσεις που προσκομίζει η εναγόμενη. Ειδικότερα, ο μάρτυρας Σ. Π., ο οποίος τυγχάνει διαχειριστής της πολυκατοικίας επί της οδού ...

στην Καλλιθέα, όπου κατοικούσε η Κ. Π. μέχρι το θάνατό της, καταθέτει ότι αυτή 'ήταν εύθυμος άνθρωπος και ζούσε με όλες τις ανέσεις, πλουσιοπάροχα, πήγαινε και βόλτες και γενικά ήταν άνθρωπος που της άρεσε η ζωή και μιλούσε με όλους, ξόδευε δε αρκετά χρήματα'. Από την ίδια είχε πληροφορηθεί ότι, 'επειδή δεν πλήρωνε την Χ. (εναγομένη) για τις υπηρεσίες που εκείνη της προσέφερε όλα αυτά τα χρόνια, σκόπευε να της αφήσει κληρονομιά μετά το θάνατό της τα σπίτια που είχε ως αποζημίωση'.

Μάλιστα, σε όσες επαφές είχε μαζί της όταν την έβλεπε στην πολυκατοικία και όταν του πλήρωνε τα κοινόχρηστα, είχε απόλυτη πνευματική ικανότητα και συναλλασσόταν κανονικά, ενώ ποτέ μέχρι τον θάνατό της δεν του είχε δώσει την εντύπωση ότι τα είχε χάσει, ούτε σε κανέναν άλλο από την πολυκατοικία ή τη γειτονιά.

Επίσης, η μάρτυρας Α. Σ., που ήταν διαχειρίστρια στην πολυκατοικία επί της ...(ήδη ...) ... στην Καλλιθέα, όπου η Κ. Π. ήταν ιδιοκτήτρια ενός εκ των επιδίκων διαμερισμάτων, στην με αριθμ. 174/2017 ένορκη βεβαίωσή της κατέθεσε ότι η θανούσα το 2010 και 2011 (ήτοι τον κρίσιμο κατά τα ανωτέρω επίδικο χρόνο) ερχόταν μόνη της και πλήρωνε τα κοινόχρηστα που αφορούσαν το διαμέρισμά της που ήταν ξενοίκιαστο.

Δύο ή τρεις φορές αργότερα είχε έρθει μαζί με την εναγομένη επειδή φαινόταν καταβεβλημένη σωματικά, σε όλες δε τις συναλλαγές και συζητήσεις που είχε μαζί της ήταν ένας απόλυτα φυσιολογικός άνθρωπος που είχε πλήρη διαύγεια και έλεγχο των συναλλαγών που πραγματοποιούσε. Ακολούθως, η μάρτυρας Ε. Λ., που εργαζόταν ως υπάλληλος στο φαρμακείο της Α.

Ψ., όπου η θανούσα εκτελούσε κάποιες από τις συνταγές (σύμφωνα με το ατομικό βιβλιάριο υγείας της), στην με αριθμό ....2018 ένορκη βεβαίωση κατέθεσε ότι η ίδια η θανούσα πραγματοποιούσε τις περισσότερες σχετικές συναλλαγές, της μιλούσε με διαύγεια πνεύματος και ποτέ δεν της έδωσε την εντύπωση ότι είχε οποιοδήποτε πρόβλημα πνευματικής φύσεως ή κάποια δυσκολία στις νοητικές λειτουργίες.

Τα τελευταία χρόνια συνοδευόταν από την εναγόμενη και η θανούσα την είχε ενημερώσει ότι είχε προσλάβει αυτήν για να την φροντίζει, επειδή ήταν μεγάλης ηλικίας, αρκετά εξασθενημένη και είχε διάφορα προβλήματα σωματικής υγείας, όπως αναιμία και ΧΑΠ (ήτοι Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια). Τέλος, ο μάρτυρας Α.

Μ., συνταξιούχος δικηγόρος, στις με αριθμ. ....2017 και ....2018 ένορκες βεβαιώσεις του, καταθέτει ότι παρείχε στην θανούσα νομικές συμβουλές για την κατάρτιση των επίδικων συμβολαίων δωρεάς και ειδικότερα για τους όρους (τρόπο) που συμπεριελήφθησαν στο με αριθμό ...-2010 συμβόλαιο δωρεάς αιτία θανάτου υπό τρόπο, ενώ στο δεύτερο με αριθμό ....2011 συμβόλαιο δωρεάς εν ζωή με παρακράτηση δικαιώματος οικήσεως, παρέστη για λογαριασμό της θανούσας, η δικηγόρος Αθηνών Κωνσταντίνα Μητσάκου (θυγατέρα του μάρτυρα επειδή ο ίδιος είχε συνταξιοδοτηθεί).

Καταθέτει, επίσης, ότι από την επαγγελματική επαφή που είχε με την Κ. Π., από το έτος 2010 μέχρι το 2012 (που υπολογίζει ότι την συνάντησε τελευταία φορά) απεκόμισε με απόλυτη βεβαιότητα την πεποίθηση ότι αυτή είχε απόλυτη πνευματική διαύγεια και πραγματοποιούσε τις συναλλαγές και τις συνεννοήσεις της εκφράζοντας την αληθινή της βούληση.

Εκτός από τις παραπάνω ένορκες βεβαιώσεις που προσκομίζει η εναγόμενη και προέρχονται από τρίτα πρόσωπα που συχνά συναλλάσσονταν με την θανούσα και συναναστρέφονταν αυτήν στην καθημερινή της ζωή, η τελευταία προσκομίζει και δεκατρία (13) εντάλματα πληρωμής της "ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ", από τα οποία αποδεικνύεται ότι μέχρι και τις ....2012, η θανούσα μετέβαινε κάθε μήνα στην ανωτέρω τράπεζα, έστω και με τη συνοδεία της εναγομένης και εισέπραττε τη μηνιαία σύνταξή της, υπογράφοντας η ίδια τα εντάλματα.

Περαιτέρω, όπως ήδη έχει λεχθεί η ενάγουσα δεν επικαλείται ούτε προσκομίζει κάποια ιατρική γνωμάτευση, που να πιστοποιεί την κατάσταση της υγείας της Κ. Π., κατά την κρίσιμη χρονική περίοδο, που έλαβαν χώρα οι επίδικες δικαιοπραξίες και η ιδιόγραφη διαθήκη. Αντίθετα, η εναγόμενη προσκομίζει ιατρικές γνωματεύσεις και συνοδευτικά έγγραφα νοσηλείας διαφόρων νοσοκομείων στα οποία νοσηλεύτηκε η θανούσα.

Ειδικότερα, από την με αριθμ. πρωτ. ....2016 ιατρική βεβαίωση του Γ.Ν.Α "Αλεξάνδρα", προκύπτει ότι η θανούσα νοσηλεύτηκε σε αυτό από 7-9-2010 μέχρι 8-9-2010 ως πάσχουσα από βαριά αναιμία. Την επομένη της εισαγωγής της η Κ. Π. εξήλθε του νοσοκομείου, αρνούμενη την παραμονή της παρά τις αντίθετες απόψεις των θεραπόντων με υπογραφή της επί του φύλλου νοσηλείας, ενώ εάν πράγματι είχαν διαπιστώσει προβλήματα άνοιας και μάλιστα βαριάς μορφής, όπως ισχυρίζεται η ενάγουσα, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, δεν θα είχαν επιτρέψει σ' αυτήν να φύγει από το νοσοκομείο και θα είχαν ειδοποιήσει τα συγγενικά της πρόσωπα.

Ακολούθησε, η νοσηλεία της στο Γ.Ν.Α "Ιπποκράτειο" από 1-10-2011 έως 11-10- 2011 λόγω προλιποθυμικού επεισοδίου. Όπως προκύπτει από την από 11-10-2011 έκθεση νοσηλείας αρρώστου της Β' Παθολογικής Κλινικής του ως άνω νοσοκομείου, αλλά και από τον πλήρη φάκελο της Κ. Π. που τηρείτο σ' αυτό, έγινε πλήρης κλινικοεργαστηριακός έλεγχος, ενώ κατά την είσοδο της ασθενούς, κατόπιν της κλινικής εξέτασης, αναφέρεται ότι βρισκόταν "σε καλό επίπεδο συνείδησης".

Επίσης, καθ' όλη την διάρκεια της 10ήμερης νοσηλείας της δεν ελάμβανε κανένα φαρμακευτικό σκεύασμα για αντιμετώπιση έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών, ήτοι ούτε τα συνταγογραφούμενα σ' αυτήν δονεπεζίλη (Aricept), κουεπιαπίνη (Seroquel) και Seropram, ούτε της χορηγήθηκε ως σύσταση-οδηγία κατά την έξοδό της από το νοσοκομείο να λάβει κάποια αγωγή προς αντιμετώπιση ενδεχόμενης έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών, καθώς, μάλιστα, κατά τη διάρκεια της νοσηλείας της εκτιμήθηκε κλινικά από τον ψυχίατρο κ.

Κ. και ευρέθη με καλό επίπεδο συνείδησης, χωρίς εστιακή σημειολογία. Τελικά, η Κ. Π. εξήλθε της ως άνω κλινικής στις 11-10-2011 με διάγνωση "Ορθόχρωμη ορθοκυτταρική αναιμία υπό διευρεύνηση". Τέλος, η θανούσα νοσηλεύτηκε και στην Α' Παθολογική Κλινική του Γ.Ν ΤΖΑΝΕΙΟ από 8-4-2012 μέχρι 12-4-2012 με διάγνωση 'ατροφία γαστρ.

Βλεννογόνου-Διαφραγματοκήλη-Σιδηροπενία'. Τέλος, η Κ. Π. εισήχθη στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γ.Ν. "ΛΑΙΚΟ" στις 30-5-2015 λόγω πτώσεως επιπέδου συνείδησης, τέθηκε σε μηχανικό αερισμό λόγω οξείας αναπνευστικής ανεπάρκειας και τελικά κατέληξε στις 31-5-2015. Στο από 31-5-2015 πιστοποιητικό θανάτου της Κ. Π., αναγράφεται για πρώτη φορά η άνοια ως τρίτη αιτία θανάτου μετά την Οξεία Αναπνευστική Ανεπάρκεια και την Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια.

Όμως, σύμφωνα με τα ως άνω εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά δεν αποδείχθηκε ότι η θανούσα μέχρι το θάνατό της και συνεπώς κατά το χρόνο των επίδικων δικαιοπραξιών και της ιδιόγραφης διαθήκης, που αναμφισβήτητα έχει γραφεί από το χέρι της (βλ. την προσκομιζόμενη από την εναγόμενη από 11-11-2022 Γραφολογική Γνωμοδότηση του Δ.

Κ., Ειδικού Δικαστικού Γραφολόγου) και δεν προσβλήθηκε ως πλαστή από την ενάγουσα, είχε λάβει διάγνωση άνοιας με κατάθλιψη και σχιζοφρενικού τύπου ψύχωση και μάλιστα τέτοιου βαθμού που επιδρούσε στην ικανότητά της να συνάπτει με ελεύθερη βούληση δικαιοπραξίες. Ενόψει, δε, της έλλειψης έγγραφων ιατρικών γνωματεύσεων περί της ψυχικής και πνευματικής κατάστασης της θανούσας, όσο αυτή βρισκόταν στη ζωή, τα διάδικα μέρη προσκομίζουν ιδιωτικές ιατρικές γνωμοδοτήσεις.

Ειδικότερα, η ενάγουσα προσκόμισε την από 6-2-2017 γνωμοδότηση του νευρολόγου- ψυχιάτρου Ι. Β., ο οποίος αφού έλαβε υπόψη τα πραγματικά περιστατικά που του έθεσε η πληρεξούσια δικηγόρος της ενάγουσας και αποτυπώνονται στο αγωγικό δικόγραφο, την ηλικία της θανούσας (... ετών) και τη λήψη των συνταγογραφούμενων φαρμάκων τουλάχιστον από το έτος 2009 μέχρι το θάνατό της, συμπεραίνει ότι οι ασθενείς που λαμβάνουν την ανωτέρω συνδυαστική αγωγή πάσχουν πιθανότατα από προχωρημένη άνοια, έχουν ανεπαρκή συνείδηση και επίγνωση των πράξεών τους, περιορίζεται δε σημαντικά η λειτουργία έκφρασης της βούλησης, που είναι ιδιαίτερα χειραγωγήσιμη και η κριτική τους ικανότητα εύπλαστη.

Εξάλλου, η εναγόμενη προσκομίζει την από 1-2-2017 ιατρική γνωμοδότηση του ψυχιάτρου Δ. Λ., τις ιατρικές γνωμοδοτήσεις του ψυχιάτρου Δ. Κ. από 11-12-2018, 17-12-2018 (συμπληρωματική) και 13-11-2022 (συμπληρωματική) και την από 14-11-2022 ψυχιατρική γνωμοδότηση του Γ. Κ.-Ειδικού Ψυχιάτρου, οι οποίοι, αφού σημειώνουν ότι πρέπει να συνεκτιμηθεί η κλινική εικόνα της θανούσας, όπως εκτέθηκε ανωτέρω, η δοσολογία λήψης των φαρμάκων που ελάμβανε αυτή κατά τα έτη 2010 και 2011, συμπεραίνουν ότι:

το Seroquel (Κουετιαπίνη) χορηγήθηκε στην θανούσα σε δόση 25 mg ημερησίως για να αντιμετωπιστούν συμπτώματα ευερεθιστότητας ή αϋπνίας, γεγονός που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο σε πληθυσμούς ηλικιωμένων ατόμων, αφού στη δόση αυτή δρα μόνο ως υπναγωγό, καθώς δεν προκαλεί εξάρτηση, δεν προκαλεί θόλωση της συνείδησης, δεν προκαλεί άνοια σε μακροχρόνια χρήση και είναι ασφαλές για μακροχρόνια χρήση ως προς την ομαλοποίηση της υπνικής διέγερσης και υπερέχει συγκριτικά έναντι των βενζοδιαζεπινών (Xanax, Lexotanil), η χρήση των οποίων στην τρίτη ηλικία επιφέρει ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ καταστέλλουν την αναπνευστική λειτουργία και η θανούσα έπασχε από σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα, που απέκλειαν τη χρήση αυτών.

Αντίθετα, η δοσολογία του εν λόγω σκευάσματος όταν χορηγείται για την αντιμετώπιση της σχιζοφρενικής ψύχωσης είναι 300-450 mg ημερησίως και για τη θεραπεία της κατάθλιψης και της διπολικής διαταραχής είναι 300-800 mg ημερησίως. Επισημαίνεται, δε, ότι η σχιζοφρενική ψύχωση είναι μια νόσος που κάνει την εμφάνισή της στις γυναίκες έως το τέλος της τρίτης δεκαετίας της ζωής τους, ενώ δεν υπάρχει σχετική αναφορά ούτε προέκυψε ότι η θανούσα έπασχε από αυτή τη νόσο σε νεότερη ηλικία.

Όσον αφορά την δονεπεζίλη (Aricept) χορηγείται προκειμένου να αναστείλει το ρυθμό έκπτωσης των νοητικών λειτουργιών στην άνοια, σε ήπια γνωστική διαταραχή, με σκοπό την έγκαιρη παρέμβαση ώστε να ανασχεθεί η εξέλιξη και η ταχύτητα αυτής σε πιθανή συμπτωματολογία ανοϊκής συνδρομής (ήπιας έως μέτριου βαθμού) στο μέλλον.

Η δοσολογία χορήγησης αυτής (10 mg) στην θανούσα κατά τα κρίσιμα έτη 2010 και 2011, είναι συμβατή με την ηλικία της (... ετών), ώστε να διατηρηθεί το γνωστικό της επίπεδο και να επιβραδυνθεί η όποια σταδιακή εξέλιξη αυτής μέχρι το θάνατό της, οπότε και η αναγραφή της άνοιας στο ανωτέρω πιστοποιητικό θανάτου. Τέλος, η σιταλοπράμη (Seropram) είναι ένας εκλεκτικός αναστολέας της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης, που χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, για την θεραπεία της κατάθλιψης (στη δόση των 20 mg που έχει χορηγηθεί στη θανούσα), δεν προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες θόλωσης της διαύγειας της συνείδησης και μπορεί να χορηγηθεί από φαρμακοποιό και χωρίς ιατρική συνταγή.

Μάλιστα, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής, εφόσον η κατάσταση της υγείας της Κ. Π. ήταν τόσο σοβαρή και σε προχωρημένο στάδιο που εμπόδιζε αυτήν να διατηρεί την βουλητική της ικανότητα και να αναγνωρίζει πρόσωπα και να αντιλαμβάνεται καταστάσεις, αφού ελάμβανε και βαριά φαρμακευτική αγωγή (όπως περιγράφεται στο αγωγικό δικόγραφο), για την οποία (κατάσταση) είχαν ενημερωθεί οι συγγενείς της (ενάγουσα-αδελφή της και τα τέκνα της) από τον ιατρό παθολόγο Κ.

Β., ο οποίος συνταγογραφούσε, τις περισσότερες φορές, στην θανούσα τα ανωτέρω σκευάσματα, θα έπρεπε αυτοί να φροντίσουν να θέσουν την τελευταία υπό δικαστική συμπαράσταση, προκειμένου να επιμελούνται των υποθέσεών της, πράγμα που δεν έπραξαν. Αντίθετα, άφησαν την φροντίδα της θανούσας στην εναγόμενη, που δεν είχε την εξειδίκευση στην φροντίδα ατόμων με τόσο σημαντικά προβλήματα ψυχικής και διανοητικής διαταραχής, πέραν των σωματικών προβλημάτων που αυτή αντιμετώπιζε (χρόνια αποφρακτική ανεπάρκεια και αναιμία).

Εξάλλου αποδείχθηκε ότι η θανούσα κατά την κατάρτιση των δωρεών και της διαθήκης εκφράζει σαφώς τη βούλησή της, αφού με το με αριθμό ...-2010 συμβόλαιο προχωρεί στη δωρεά αιτία θανάτου του ακινήτου επί της οδού ... στην Καλλιθέα, διατηρώντας εφόρου ζωής την κυριότητα και επικαρπία αυτού, αναγνωρίζοντας ότι η εναγομένη της προσφέρει άνευ ανταλλάγματος συνεχώς και αδιαλείπτως τις φροντίδες της, μεριμνώντας για την υγεία, την καθαριότητα, την αγορά των αναγκαίων τροφίμων, φαρμάκων και λοιπών ειδών, τη συνοδεία σε ιατρούς και νοσοκομεία, με τον όρο να συνεχίσει εφόρου ζωής να παρέχει αυτές τις υπηρεσίες, με δυνατότητα να λείψει μόνο για δέκα (10) ημέρες ετησίως, φροντίζοντας δε σε περίπτωση έκτακτης απουσίας να αναπληρωθεί από άλλο πρόσωπο.

Επίσης, στο με αριθμό ....2011 συμβόλαιο δωρεάς εν ζωή, η δωρήτρια Κ. Π. αναγνωρίζει και πάλι τις υπηρεσίες της εναγόμενης, φροντίζοντας να παρακρατήσει το δικαίωμα οικήσεως του διαμερίσματος επί της οδού ... στην Καλλιθέα, ενώ στην από 12-10-2011 ιδιόγραφη διαθήκη αναγράφει ότι έχει "το μυαλό σε καλή κατάσταση", ότι η εναγομένη τη φροντίζει και δεν θέλει να την ενοχλήσει κανείς.

Η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι η εναγομένη λάμβανε αμοιβή για τις υπηρεσίες της και η θανούσα δεν αδυνατούσε να της καταβάλει αυτή, ώστε να προχωρήσει σε μεταβίβαση των περιουσιακών της στοιχείων προς την εναγόμενη για το λόγο αυτό. Όμως, παρά το γεγονός ότι αυτή (ενάγουσα) προσέλαβε την εναγόμενη προκειμένου να φροντίζει την αδελφή της, όπως η ίδια και οι μάρτυρές της υποστηρίζουν, δεν ανέφερε ούτε απέδειξε το ύψος της αμοιβής αυτής, προσκομίζοντας κάποια απόδειξη, ενώ και οι μάρτυρές της δεν κατέθεσαν σχετικά με την πληρωμή της εναγομένης (το ύψος της αμοιβής και ο τρόπος που γινόταν η πληρωμή), αφού μάλιστα, η πνευματική και νοητική κατάσταση της θανούσας ήταν, κατά τους ισχυρισμούς τους, τόσο βαριά, που αυτή δεν είχε συνείδηση των πράξεών της.

Ως εκ τούτου, από όλα τα ανωτέρω, δεν αποδεικνύεται ότι η Κ. Π., κατά την κατάρτιση των επίδικων δικαιοπραξιών (συμβολαίων δωρεάς και ιδιόγραφης διαθήκης) έπασχε από τις ανωτέρω αναφερόμενες ασθένειες που επικαλείται η ενάγουσα και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό που να μην έχει συνείδηση των πράξεών της ή να μην ανταποκρινόταν στην πραγματική της βούληση το περιεχόμενο των δικαιοπραξιών αυτών λόγω θόλωσης της διάνοιάς της ή χειραγώγησής της από την εναγόμενη, στην επιρροή της οποίας υπόκειτο καθημερινά..." Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου τις προρρηθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, τις οποίες ορθώς δεν εφάρμοσε στην προκείμενη περίπτωση, αφού περιέλαβε πλήρεις , σαφείς και ουδόλως αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το ότι οι δικαιοπραξίες και η διαθήκη, των οποίων ζητούνταν η αναγνώριση ως άκυρων, ήταν καθόλα έγκυρες, καθώς η βούληση της δωρήτριας - διαθέτιδας Κ.

Π. κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα από 25-11-2010 έως 12-10-2011 ουδόλως περιοριζόταν ένεκα ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής και δη άνοιας, κατάθλιψης και σχιζοφρενικού τύπου ψύχωσης. Το δε συμπέρασμα αυτό το Εφετείο στήριξε όχι μόνο στο ότι η Κ. Π. εκείνο το διάστημα ανταποκρινόταν αυτοπροσώπως στις καθημερινές συναλλαγές, όπως είσπραξη μηνιαίας σύνταξης από το ταμείο της τράπεζας, πληρωμή κοινοχρήστων τόσο της πολυκατοικίας στην οποία διέμενε, όσο και εκείνων στις οποίες βρισκόταν τα υπόλοιπα διαμερίσματα ιδιοκτησίας της, αγορά φαρμάκων και ιδιόχειρη κατάρτιση διαθήκης- όπως αβάσιμα επικαλείται η αναιρεσείουσα με τον πρώτο λόγο της κρινόμενης αίτησης -, αλλά κυρίως στην ιδιαίτερη νομική φύση των δικαιοπραξιών (των οποίων ζητεί την αναγνώριση ως άκυρων η αναιρεσείουσα), που κατήρτισε ενώπιον συμβολαιογράφου και κατόπιν νομικών συμβουλών του δικηγόρου Αργυρίου Μητσάκου και με τις οποίες ναι μεν μεταβιβάζονταν τα δύο εκ των τριών διαμερισμάτων ιδιοκτησίας της στην εναγομένη, πλην όμως παράλληλα διασφάλιζαν αυτήν (Κ.

Π.) ότι, όσο ζούσε, δεν θα στερούνταν την κυριότητα του ενός (διαμέρισμα επί της ... 276, που αφορούσε η δωρεά αιτία θανάτου υπό τρόπο, βλ.ΑΠ 1007/2002, ΑΠ 1151/1990) και την οίκηση του άλλου (διαμέρισμα επί της ..., που αφορούσε η δωρεά με σύσταση δικαιώματος ισόβιας οίκησης υπέρ της δωρήτριας). Τον ίδιο σκοπό εξυπηρετούσε και η κατάλειψη του 3ου διαμερίσματος ιδιοκτησίας της στην εναγομένη με την διαθήκη.

Και τούτο διότι με αυτές τις μεταβιβάσεις (των οποίων την συνολική αντικειμενική αξία η ίδια η ενάγουσα με την κρινόμενη αίτησή της προσδιορίζει σε 100.000 ευρώ περίπου) εξασφάλιζε, όσο θα ζούσε, την προσφορά των υπηρεσιών της εναγομένης ως οικιακής βοηθού και φροντίστριας της σε καθημερινή 24ωρη βάση, καθώς τα μηνιαία εισοδήματά της δεν επαρκούσαν για την κάλυψη της αμοιβής αυτής για ανάλογες υπηρεσίες, προέβη δε σε αυτές έγκαιρα και πριν την τυχόν σωματική και νοητική της εξασθένηση με το πέρασμα του χρόνου.

Εξάλλου η Κ. Π., στερούμενη συζύγου και τέκνων και με μόνη πλησιέστερη συγγενή της την ετεροθαλή εκ μητρός αδελφή της (ενάγουσα), δεν είχε λόγο να διαφυλάξει μετά το θάνατό της ακέραια την ακίνητη περιουσία της, διακινδυνεύοντας να στερηθεί εν ζωή τις υπηρεσίες που της προσέφερε η εναγομένη. Εξάλλου, η αναιρεσιβαλλομένη αιτιολόγησε την ως άνω κρίση της και στην ανυπαρξία οιασδήποτε ιατρικής βεβαίωσης ή γνωμάτευσης περί της συνδρομής των ανωτέρω ψυχικών και διανοητικών ασθενειών στο κρίσιμο χρονικό διάστημα ή νωρίτερα, παρόλο που το ίδιο διάστημα η Κ.

Π. χρειάσθηκε να εισαχθεί δύο φορές σε δημόσια νοσοκομεία για την αντιμετώπιση αναιμίας και μόνο (Γ.Ν.Α "Αλεξάνδρα από 7-9-2010 μέχρι 8-9-2010 και Γ.Ν.Α "Ιπποκράτειο" από 1-10-2011 έως 11-10- 2011). Επιπλέον στο ότι κατά την διάρκεια της νοσηλείας της ουδόλως της χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή για ψυχική ή διανοητική νόσο, στο ότι το κρίσιμο για την υπόθεση διάστημα ελάμβανε συστηματικά μόνο τα σκευάσματα Seroquel 25 mg και Aricept 10 mg που της συνταγογραφούσε παθολόγος και όχι νευρολόγος ή ψυχίατρος, στο ότι οι ποσότητες των χορηγούμενων φαρμακευτικών ουσιών και δη α) κουετιαπίνης στο Seroquel αρκούσαν για την αντιμετώπιση μόνο συμπτωμάτων ευερεθιστότητας ή αϋπνίας και β) δονεπεζίλης (Aricept) προκειμένου να αναστείλει το ρυθμό έκπτωσης των νοητικών λειτουργιών στην άνοια, σε ήπια γνωστική διαταραχή, με σκοπό την έγκαιρη παρέμβαση ώστε να ανασχεθεί η εξέλιξη και η ταχύτητα αυτής σε πιθανή συμπτωματολογία ανοϊκής συνδρομής (ήπιας έως μέτριου βαθμού) στο μέλλον.

Ενόψει τούτων, ο περί του αντιθέτου και εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ πρώτος αναιρετικός λόγος πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΙΙΙ. Kατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 335, 338 έως 340 και 346 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει δικανική πεποίθηση για τη βασιμότητα των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οφείλει να λάβει υπόψη τα αποδεικτικά μέσα, που προσκομίστηκαν νόμιμα είτε για άμεση απόδειξη είτε για συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, εφόσον γίνεται σαφής και ορισμένη επίκλησή τους από τον διάδικο (Ολ.ΑΠ 23/2008).

Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 529 παρ. 1 εδ. α του ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με εκείνη του άρθρου 16 παρ. 5 του Ν. 2915/2001 (η οποία δεν τροποποιήθηκε με το ν. 4335/2015), στην κατ` έφεση δίκη επιτρέπεται να γίνει επίκληση και προσαγωγή νέων αποδεικτικών μέσων με τις προτάσεις μέχρι τη συζήτηση , όχι όμως με την προσθήκη επ' αυτών, εκτός αν προσκομίζονται προς απόδειξη ισχυρισμού που προτείνεται προς εξουδετέρωση ισχυρισμού του αντιδίκου που προβλήθηκε το πρώτο με τις προτάσεις εκείνου στο β' βαθμό (ΑΠ 1381/2019, ΑΠ 562/2000).

Με το δεύτερο, από τον αριθμό 11 περ. γ του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι με το να αποκρούσει ως απαράδεκτα και να μη λάβει υπ' όψη της, μεταξύ των λοιπών αποδεικτικών μέσων, την από 21-11-2022 ψυχιατρική γνωμοδότηση του Ειδικού Νευρολόγου Ψυχιάτρου Ι.

Β. και τις οδηγίες του FDA (Food and Drug Administration -Αμερικανικός Οργανισμός Φαρμάκων) -σε αποσπασματική μετάφραση-, που επικαλέστηκε και προσκόμισε η ίδια το πρώτον στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο της παραπομπής με την προσθήκη επί των προτάσεων (μετά την συζήτηση) που αναφέρονται στη δράση των φαρμακευτικών ουσιών δoνεπεζίλης (Aricept) και κουετιαπίνης στο Seroquel και προς αντίκρουση των όσων αναπτύσσονται στις από 14-11-2022 ψυχιατρική γνωμοδότηση του Γ.

Κ. και 13-11-2022 τεχνική έκθεση του Δ. Κ. (που προσκόμισε η αντίδικος) υπέπεσε στην ανωτέρω αναιρετική πλημμέλεια της μη λήψης υπόψη αποδεικτικών μέσων που η αναιρεσείουσα νομίμως είχε επικαλεσθεί και προσκομίσει. Από την παραδεκτή (άρθρο 561§2 του ΚΠολΔ), για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, επισκόπηση του κειμένου της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι σε αυτή εκτίθενται, αναφορικά με τα ως άνω αποδεικτικά μέσα επί λέξει "...δεν λαμβάνονται υπόψη....., που απαραδέκτως προσκομίζει η ενάγουσα-εφεσίβλητη το πρώτον ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου με την προσθήκη αντίκρουση, προς αντίκρουση μεμονωμένων αποδεικτικών μέσων της αντιδίκου της και όχι προς απόδειξη ισχυρισμού της που προβλήθηκε παραδεκτώς με την προσθήκη αντίκρουση".

Εξάλλου , από την επιτρεπτή επισκόπηση για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου των προτάσεων της εναγομένης- εκκαλούσας , προκύπτει ότι αυτή ήδη από την δίκη ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου είχε προβάλει τον ισχυρισμό ότι η χορήγηση των ως άνω φαρμακευτικών ουσιών και δη σε μικρές δόσεις σε ηλικιωμένους δεν συνεπάγεται απαραίτητα ψυχική και διανοητική διαταραχή.

Κατόπιν τούτων και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη της παρούσας, το Εφετείο ορθώς έκρινε την επίκληση και προσκόμιση των ως άνω αποδεικτικών μέσων ως απαράδεκτη και ως εκ τούτου η προσβαλλόμενη απόφαση δεν υπέπεσε στην επικαλούμενη αναιρετική πλημμέλεια και απορριπτέος, ως αβάσιμος, τυγχάνει ο σχετικός λόγος αναίρεσης.

IV. Περαιτέρω, ο ανωτέρω αναιρετικός λόγος (εκ του άρθ.559 αρ.11 περ.γ) δεν ιδρύεται αν το δικαστήριο δεν προσέδωσε στο αποδεικτικό μέσο την αποδεικτική βαρύτητα που υποστηρίζει ο αναιρεσείων ότι αυτό έχει, αφού η σχετική εκτίμηση δεν υπόκειται, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (ΑΠ 100/2007).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον τρίτο και τελευταίο λόγο της κρινόμενης αίτησης, η αναιρεσείουσα προβάλλει αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ, ισχυριζόμενη ότι το Εφετείο, κατά την έρευνα της ουσιαστικής βασιμότητας της αγωγής της δεν έλαβε υπόψη τα ακόλουθα έγγραφα που αυτή είχε επικαλεσθεί και προσκομίσει :

α) φύλλα υπολογισμού αντικειμενικής αξίας των επιδίκων οριζοντίων ιδιοκτησιών και β) την 8004955/12-1-2010 απόδειξη προθεσμιακής κατάθεσης της Τράπεζας Πειραιώς. Καταρχήν, από την επισκόπηση, της προσβαλλόμενης απόφασης και ειδικότερα από την περιεχόμενη σε αυτήν γενική μνεία ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα κατ' είδος αναφερόμενα αποδεικτικά μέσα και μάλιστα και όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, σε συνδυασμό με το υπόλοιπο περιεχόμενο αυτής, δε γεννάται αμφιβολία ότι το Εφετείο, για τη συναγωγή του αποδεικτικού του πορίσματος, έλαβε υπόψη και εξετίμησε μαζί με τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα και τα έγγραφα αυτά.

Επομένως, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος , κατά το ένα σκέλος του, ο λόγος αυτός της αίτησης αναίρεσης. Ο ίδιος λόγος, όσον αφορά την προβαλλόμενη αιτίαση ότι από τα εν λόγω έγγραφα συνάγεται αντίθετο πόρισμα από εκείνο που δέχθηκε το Εφετείο ως προς την διανοητική κατάσταση και λειτουργία βούλησης της Κ.

Π., είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού αναφέρεται στην εκτίμηση της αποδεικτικής βαρύτητας των εγγράφων αυτών.

V.Κατόπιν τούτων, εφόσον δεν υπάρχει προς έρευνα άλλος αναιρετικός λόγος, πρέπει να απορριφθεί η με ΓΑΚ 7476/ΕΑΚ 741/22-9-2023 αίτηση για αναίρεση της 3127/2023 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που κατέβαλε η αναιρεσείουσα, αφού η αίτηση αναίρεσης απορρίπτεται (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. προτελ. ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα λόγω της ήττας της στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτής (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό της απόφασης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την με ΓΑΚ 7476/ΕΑΚ 741/22-9-2023 αίτηση για αναίρεση της 3127/2023 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που κατέβαλε η αναιρεσείουσα για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιαρεσίβλητης τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Απριλίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Μαΐου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ