Supreme Court partially allows appeal on lease damages, rejecting claim for lost profits due to lack of causal link.

Απόφαση 774 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 774/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Μαρία Χυτήρογλου και Ειρήνη Καλού, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Απριλίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ό. συζ. Σ. Λ. και 2) Κ. Λ. του Σ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Πήττα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. Μ. του Σ. και 2) Α. Μ. του Σ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Μαντά με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-7-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κερκύρας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 282/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1521/2013 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κερκύρας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 21-6-2014 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς διάβασε την από 10-12-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 21-6-2014 αίτησης για αναίρεση της 1521/2013 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κερκύρας.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 574, 575, 576 και 577 Α.Κ. συνάγεται ότι, αν κατά τη συνομολόγηση της μίσθωσης λείπει η συμφωνημένη ιδιότητα του μισθίου, ή αν ο εκμισθωτής γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει κατ' αυτήν (συνομολόγηση) πραγματικό ελάττωμα του μισθίου, που παρακωλύει μερικά ή ολικά τη χρήση που συμφωνήθηκε, αντί της μείωσης ή της μη καταβολής του μισθώματος, ο μισθωτής δικαιούται αποζημίωση για την μη εκτέλεση της συμβάσεως.

Από τις παραπάνω διατάξεις, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 306 Α.Κ., προκύπτει ότι ο μισθωτής στις πιο πάνω περιπτώσεις έχει, κατ' επιλογή, ή αγωγή για μείωση ή μη καταβολή του μισθώματος, ή αγωγή προς αποζημίωση, η οποία περιλαμβάνει την ανόρθωση της ζημίας του για τη μη εκτέλεση της συμβάσεως. Οι παρεχόμενες όμως παραπάνω κατά συρροή αξιώσεις υπάρχουν διαζευκτικώς και συνεπώς η επιλογή της μιας αποκλείει την άσκηση των λοιπών, υπό οποιαδήποτε μορφή, είτε κυρίως είτε επικουρικώς, εφόσον αφορούν το ίδιο χρονικό διάστημα, αφού από τη φύση της μίσθωσης ως διαρκούς σύμβασης και την υποχρέωση του μισθωτή όχι μόνο να παραδώσει το μίσθιο κατάλληλο γι' αυτήν και απαλλαγμένο από ελαττώματα και ελλείψεις όσο διαρκεί η μίσθωση, προκύπτει ότι η ύπαρξη των διαζευκτικώς συρρεουσών αξιώσεων συνδέεται με το χρονικό διάστημα στο οποίο υπάρχουν τα ελαττώματα ή οι ελλείψεις, είναι δε ενδεχόμενο σε ένα ορισμένο χρονικό διάστημα να υπάρχει δικαίωμα μείωσης ή μη καταβολής του μισθώματος, όχι όμως και δικαίωμα αποζημίωσης, διότι δεν συντρέχουν και οι ειδικές προϋποθέσεις, υπό τις οποίες, σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις, γεννάται το δικαίωμα αυτό, ενώ σε άλλο χρονικό διάστημα, όπως στην περίπτωση που σ' αυτό υφίσταται υπερημερία του εκμισθωτή ως προς την άρση του πραγματικού ελαττώματος ή της έλλειψης της ιδιότητας, να υπάρχει και αξίωση αποζημίωσης (Ολ.ΑΠ 50/2005).

Η αξίωση αποζημίωσης για μη εκτέλεση της μισθωτικής σύμβασης, περιλαμβάνει κάθε ζημία του μισθωτή, που τελεί σε πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με το ελάττωμα είτε θετική, είτε αναφερόμενη σε διαφυγόν κέρδος (άρθρα 297 - 298 Α.Κ.). Έτσι αποκαθίσταται η ζημία που υπέστη ο μισθωτής για τις δαπάνες του στο μίσθιο, προκειμένου να το χρησιμοποιήσει κατά τα συμπεφωνημένα, καθώς και το διαφυγόν κέρδος του μισθωτή από τη μη χρησιμοποίηση του μισθίου, λόγω του ελαττώματος, μέχρι την άρση του ελαττώματος ή τη λύση ή λήξη της μίσθωσης.

Δεν δικαιούται, συνεπώς, διαφυγόν κέρδος μετά τη λύση ή τη λήξη της μισθώσεως. Περαιτέρω, με το λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς.

Ελέγχεται, δηλαδή αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ. ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν. Περαιτέρω, κατ' άρθρο 578 Κ.Πολ.Δ., αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης κρίνεται εσφαλμένο αλλά το διατακτικό της ορθό, ο Άρειος Πάγος απορρίπτει την αναίρεση, εκτός αν υπάρχει έννομο συμφέρον να αποτραπεί δεδικασμένο, οπότε αναιρείται η απόφαση μόνο ως προς την εσφαλμένη αιτιολογία της.

Ως αιτιολογία νοείται η νομική αιτία, ήτοι η διάταξη νόμου που αποτελεί τη μείζονα πρόταση του νομικού συλλογισμού (Ολ.ΑΠ 30/1998). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της από 25-7-2007 (αριθ. κατ. 278/2007) επίδικης αγωγής, που παραδεκτώς ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο (άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες εκθέτουν, ότι δυνάμει του από 30-6-2003 ιδιωτικού συμφωνητικού μίσθωσαν από τους εναγομένους (αναιρεσιβλήτους) το αναφερόμενο μίσθιο κατάστημα, που βρίσκεται στην περιοχή ..., προκειμένου να το χρησιμοποιήσουν για την παρασκευή άρτου και αρτοσκευασμάτων.

Ότι πριν τη μίσθωση το κατάστημα αυτό λειτουργούσε ως αρτοποιείο και για να εξακολουθήσει να λειτουργεί νόμιμα έπρεπε να εκδοθεί νέα άδεια επ' ονόματι αυτών και της ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "Ό. Λ. - Κ. Λ. Ο.Ε.", στην οποία συμμετείχαν αυτοί ως ομόρρυθμοι εταίροι και παραχώρησαν τη χρήση του μισθίου, διότι είχαν δικαίωμα από τη σύμβαση μισθώσεως.

Ότι τελικά ήταν αδύνατη η έκδοση τέτοιας άδειας λόγω της ιδιότητας του μισθίου ως υπογείου χώρου, που έχει μετατραπεί αυθαίρετα σε ισόγειο κατάστημα. Ότι το πραγματικό αυτό ελάττωμα γνώριζαν οι εκμισθωτές και το απέκρυψαν, με αποτέλεσμα να παύσουν να καταβάλουν σ' αυτούς μισθώματα από το μήνα Φεβρουάριο του 2004 μέχρι τη λήξη της μισθώσεως (15-7-2004), που επήλθε μετά από έγγραφη καταγγελία των ιδίων (μισθωτών) και την αποχώρησή τους από το μίσθιο.

Ζήτησαν δε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να τους καταβάλουν ο καθένας τους το ποσό των 10.889,75 ευρώ στον κάθε ενάγοντα, ως αποζημίωση για τη ζημία που υπέστησαν, συνεπεία του ανωτέρω πραγματικού ελαττώματος, για την αγορά εξοπλισμού της επιχείρησης και για τα διαφυγόντα κέρδη, που κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα αποκόμιζαν από την πώληση άρτου και αρτοσκευασμάτων από την καταγγελία της μισθώσεως (15-7-2004) μέχρι τη συμβατική λύση της μισθώσεως (14-7-2006).

Το Πρωτοδικείο που δίκασε ως Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε ως μη νόμιμη τη αγωγή με την αιτιολογία ότι η μεν θετική ζημία (δαπάνη εξοπλισμού) δεν τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με την επικαλούμενη έλλειψη συνομολογημένης ιδιότητας (ορθότερα πραγματικού ελαττώματος), η δε επικαλούμενη αποθετική ζημία (διαφυγόν κέρδος) δεν είχε ως γενεσιουργό αιτία το ανωτέρω πραγματικό ελάττωμα.

Με την κρίση του αυτή το Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, παραβίασε ευθέως τις διατάξεις του άρθρου 577 σε συνδυασμό με τα άρθρα 297 και 298 Α.Κ., διότι εσφαλμένα δεν υπήγαγε τα ανωτέρω περιστατικά της αγωγής, ως προς το αίτημά της για επιδίκαση αποζημίωσης για τη δαπάνη αγοράς εξοπλισμού της επιχείρησης αρτοποιείου, στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, αφού υπό τα εκτιθέμενα σ' αυτήν περιστατικά, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του ανωτέρω πραγματικού ελαττώματος και της δαπάνης αγοράς εξοπλισμού για τη λειτουργία της επιχείρησης.

Επιπλέον, στην προκειμένη περίσταση, δεν πρόκειται περί παραδεκτής επιλογής της μη καταβολής μισθωμάτων, που αποκλείει την αξίωση αποζημίωσης, αφού πρόκειται για αξιώσεις που γεννήθηκαν σε διαφορετικό χρόνο, η μεν πρώτη στη διάρκεια της μισθώσεως, η δε δεύτερη με την καταγγελία της μίσθωσης, καθόσον δεν νοείται αξίωση αποζημίωσης για δαπάνες αγοράς εξοπλισμού όσο διαρκεί η μίσθωση.

Επομένως, το Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 560 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. και άρα είναι βάσιμος ο σχετικός δεύτερος λόγος αναιρέσεως. Περαιτέρω, το ίδιο δικαστήριο με εσφαλμένη αιτιολογία απορρίπτει την αγωγή ως μη νόμιμη ως προς το αίτημα επιδικάσεως διαφυγόντων κερδών, διότι κατά το αίτημα αυτό είναι πράγματι η αγωγή μη νόμιμη, με την αιτιολογία όμως ότι οι ενάγοντες, όπως προαναφέρθηκε, δεν έχουν την αξίωση αυτή για χρόνο μετά τη λύση της μισθωτικής συμβάσεως.

Κατόπιν αυτού, ενόψει του ότι το διατακτικό κατά τούτο είναι ορθό, πρέπει, κατά το άρθρο 578 του Κ.Πολ.Δ., να απορριφθεί ο σχετικός πρώτος λόγος αναιρέσεως ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το κεφάλαιο που αφορά τη δαπάνη αγοράς εξοπλισμού της επιχείρησης αρτοποιείου.

Ακολούθως, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν και προτάσεις (άρθρ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου (άρθρ. 495 παρ. 4 εδ. ε' Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 1521/2013 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κερκύρας, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ. Και

Διατάζει να επιστραφεί το παράβολο με αριθμό 7009846 σειρά Η' της Δ.Ο.Υ. Κερκύρας στους αναιρεσείοντες.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Μαΐου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ