Supreme Court allows OTE to recover partial payment via restitutio in integrum and orders defendant to pay balance plus costs.

Απόφαση 773 / 2024 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 773/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δήμητρα Ζώη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αριστείδη Βαγγελάτο, Ελπίδα Σιμιτοπούλου, Μαρία-Μάριον Δερεχάνη και Ερατώ Κολέση, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 23 Ιανουαρίου 2024, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ" (ΟΤΕ), όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Ιωάννη Ληξουριώτη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις Του αναιρεσίβλητου: Κ. Κ. του Α., κατοίκου ..., που παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Γεώργιου Κουφογιάννη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-10-2016 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν η 70/2018 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 10038/2020 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 6-6-2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγητής ορίσθηκε ο Αρεοπαγίτης Αριστείδης Βαγγελάτος.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση από 6.6.2022 με αριθμ. καταθ. 56957/88/10.6.2022 αίτηση αναίρεσης της αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρείας κατά του αναιρεσίβλητου προσβάλλεται η υπ' αριθ. 10038/24.6.2020 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που εκδόθηκε , αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών-εργατικών διαφορών, με την οποία εξαφανίσθηκε η εκεί εκκαλουμένη με αριθμ. 70/2018 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών, που είχε απορρίψει ως κατ'ουσία αβάσιμη την από 19.10.2016 αγωγή του ενάγοντος και ήδη αναιρεσίβλητου, κρατήθηκε η υπόθεση δικάσθηκε η αγωγή, η οποία έγινε δεκτή εν μέρει ως κατ'ουσία βάσιμη και υποχρεώθηκε η εναγόμενη να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 13.124,77 ευρώ με το νόμιμο τόκο. Η υπό κρίση αναίρεση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ. 1 και 144 του ΚΠολΔ), είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και τη βασιμότητα των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 111 § 2, 118 εδ. 4 και 216 § 1 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι για το ορισμένο της αγωγής, πρέπει, το δικόγραφο αυτής, εκτός από άλλα στοιχεία, να περιέχει σαφή έκθεση των γεγονότων που θεμελιώνουν αυτή σύμφωνα με το νόμο και ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς, σε τρόπο που να παρέχεται στον εναγόμενο η ευχέρεια της άμυνας και στο δικαστήριο η δυνατότητα ελέγχου του βάσιμου κατά νόμο αυτής.

Όταν στο δικόγραφο της αγωγής δεν περιέχονται τα πιο πάνω στοιχεία ή όταν αυτά περιέχονται κατά τρόπο ελλιπή ή ασαφή, τότε η έλλειψη αυτή καθιστά μη νομότυπη την άσκησή της, επιφέρει δε την απόρριψή της ως απαράδεκτης, λόγω της αοριστίας, είτε αυτεπαγγέλτως, είτε κατόπιν προβολής σχετικού ισχυρισμού από τον εναγόμενο.

Η αοριστία δε αυτή δεν μπορεί να συμπληρωθεί ούτε με τις προτάσεις, ούτε με παραπομπή στο περιεχόμενο άλλων εγγράφων της δίκης, ούτε από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΑΠ 1752/2022, 1289/2020, 104/2020). Εξάλλου, η νομική αοριστία της αγωγής, που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, και επί απόφασης ειρηνοδικείου ή επί απόφασης πρωτοδικείου που εκδόθηκε επί έφεσης κατά απόφασης ειρηνοδικείου με τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 1 του ιδίου Κώδικα, αν το Δικαστήριο για το σχηματισμό της περί νομικής επάρκειας της αγωγής κρίσης του αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος προς θεμελίωση του ασκούμενου δικαιώματος ή αρκέσθηκε σε λιγότερα (ΟλΑΠ 18/1998, ΑΠ 53/2023, 1249/2022, 135/2021).

Η δε ποιοτική αοριστία, δηλαδή η επίκληση των στοιχείων του νόμου, χωρίς αναφορά περιστατικών και η ποσοτική αοριστία, δηλαδή η μη αναφορά όλων των στοιχείων που απαιτούνται κατά νόμο για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχονται από τους αριθμούς 8 και 14, αντιστοίχως, του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 15/2000, ΑΠ 53/2023, 135/2021).

Η αιτίαση, όμως, από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ δεν προβλέπεται από το άρθρο 560 του ΚΠολΔ, ως λόγος αναίρεσης κατά αποφάσεων ειρηνοδικείων και κατά αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά αποφάσεων ειρηνοδικείων (ΑΠ 105/2023, 669/2022, 441/2020, 517/2019). Ο ως άνω αναιρετικός έλεγχος γίνεται με βάση την κυριαρχική εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής από το δικαστήριο της ουσίας (άρθρο 561 §2 ΚΠολΔ), σε συνδυασμό, όμως, και με τα εκτιθέμενα στο αγωγικό δικόγραφο (ΑΠ 2060/2022, 135/2021, 874/2018).

Τέλος, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1, 10 του β.δ. 748/1966, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 4 παρ.3 του ν. 4504/1966 και 904 του ΑΚ, συνάγεται ότι ο μισθωτός, που απασχολήθηκε νόμιμα ή παράνομα κατά την ημέρα της Κυριακής ή άλλη κατά νόμο εξαιρέσιμη αργία και με την προϋπόθεση ότι η απασχόλησή του αυτή υπερέβη τις πέντε (5) ώρες, δικαιούται αναπληρωματικής εβδομαδιαίας ανάπαυσης (ρεπό) σε άλλη ημέρα της εβδομάδας και εντεύθεν έχει δικαίωμα, εκτός της προσαύξησης του 75% επί του νομίμου ημερομισθίου του, σύμφωνα με τις υπ'αριθμ. 8900/1946 και 25825/1951 αποφάσεις των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας, να αξιώσει και αποζημίωση για την προσφορά της εργασίας του κατά την ημέρα της Κυριακής, όταν δεν του δοθεί άλλη ημέρα ανάπαυσης, με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού, δηλαδή να αξιώσει την απόδοση της ωφέλειας που αδικαιολόγητα αποκόμισε ο εργοδότης από την εργασία του κατά την ημέρα της αναπληρωματικής εβδομαδιαίας ανάπαυσής του, αποφεύγοντας έτσι ισόποση αμοιβή, που θα κατέβαλε σε άλλον μισθωτό, τον οποίο θα προσλάμβανε για να εργασθεί αντί εκείνου κατά την ημέρα αυτή (ΑΠ 634/2022, 64/2020, 517/2019).

Αν όμως η απασχόληση δεν υπερέβη τις πέντε (5) ώρες κατά την ημέρα της Κυριακής τότε οφείλεται, πέραν της προσαύξησης 75%, αμοιβή για τις ώρες απασχόλησης, η οποία αν είναι νόμιμη υπολογίζεται βάση των καταβαλλόμενων αποδοχών ενώ αν είναι παράνομη βάση των διατάξεων περί αδικαιολογήτου πλουτισμού. Για την εργασία του, όμως, την έκτη ημέρα της εβδομάδας (συνήθως τα Σάββατα) στις περιπτώσεις εφαρμογής του συστήματος της πενθήμερης εργασίας, ο μισθωτός δεν δικαιούται αναπληρωματικής ημέρας ανάπαυσης (ρεπό), διότι η έκτη ημέρα της εβδομάδας δεν έχει το χαρακτήρα υποχρεωτικής αργίας, όπως η εβδόμη ημέρα της εβδομάδας και, κατά συνέπεια, δεν μπορούν να εφαρμοσθούν, ούτε και αναλόγως, τα όσα ισχύουν για απασχόληση κατά τη διάρκεια των Κυριακών (ΑΠ 64/2020, 517/2019, 1004/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος με την από 19.10.2016 με αριθμ. καταθ. 962/10.11.2016 αγωγή του ενώπιον του Ειρηνοδικείου Αθηνών ισχυρίσθηκε ότι προσλήφθηκε από την εναγόμενη και ήδη αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρεία στις 1.8.1984 και ότι απολύθηκε στις 30.12.2013. Ότι εργαζόταν με καθεστώς πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας και το νόμιμο ωράριό του ανερχόταν κατά τον κανονισμό ωρών εργασίας προσωπικού ΟΤΕ σε 7,40 ώρες ημερησίως και 38,3 ώρες εβδομαδιαίως για το διάστημα από 1.1.2009 έως 31.12.2011 ενώ από 1.12.2012 ανερχόταν σε 7 ώρες ημερησίως και 35 ώρες εβδομαδιαίως σύμφωνα με την από 2.11.2011 ΕΣΣΕ.

Ότι αυτός το επίδικο χρονικό διάστημα από 1.1.2011 έως 31.12.2013 και κατόπιν εντολής και έγκρισης του Προϊσταμένου του εργάσθηκε την έκτη ημέρα της εβδομάδας (Σάββατα) και την έβδομη ημέρα της εβδομάδας (Κυριακές) στις αναγραφόμενες ανά έτος ημερομηνίες που ανέρχονται συνολικά σε 65 Σάββατα (26 το έτος 2011, 37 το έτος 2012 και 2 το έτος 2013) και σε 75 Κυριακές (28 το έτος 2011, 44 το έτος 2012 και 3 το έτος 2013), ότι η εναγόμενη για την ως άνω εργασία του τις Κυριακές του χορήγησε αναπληρωματική εβδομαδιαία ανάπαυση μόνο 45 ημέρες και ότι δεν του χορήγησε αναπληρωματική εβδομαδιαία ανάπαυση για τις υπόλοιπες 30 Κυριακές που εργάσθηκε και που όλες αφορούν το έτος 2012.

Ότι η εναγόμενη του οφείλει για την εργασία του την έκτη ημέρα το ημερομίσθιό του προσαυξημένο κατά ποσοστό 30% και για την εργασία του τις Κυριακές του οφείλει 30 ημερομίσθια (75-45) λόγω μη χορήγησης αναπληρωματικής εβδομαδιαίας ανάπαυσης, κατά τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού. Ζητούσε, δε, με βάση το ιστορικό αυτό, να υποχρεωθεί η εναγόμενη να του καταβάλει το συνολικό ποσό των 14.915,59 ευρώ, με το νόμιμο τόκο.

Πλην, όμως, με το πιο πάνω περιεχόμενο η ένδικη αγωγή πάσχει από νομική αοριστία κατά το μέρος που ο ενάγων ζητούσε αποζημίωση για τη μη χορήγηση αναπληρωματικής εβδομαδιαίας ανάπαυσης για την εργασία του τριάντα (30) Κυριακές το έτος 2012, καθότι ο ενάγων δεν αναφέρει στο δικόγραφο της αγωγής του ότι η απασχόλησή του τις ως άνω Κυριακές υπερέβαινε τις πέντε (5) ώρες την ημέρα, που είναι αναγκαία προϋπόθεση προκειμένου ο μισθωτός να δικαιούται αναπληρωματικής εβδομαδιαίας ανάπαυσης και σε περίπτωση μη χορήγησής της να αξιώσει αποζημίωση από τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού.

Η αναφορά του ημερήσιου και του εβδομαδιαίου ωραρίου του ενάγοντος δεν μπορεί να καλύψει την ως άνω έλλειψη γιατί η αναφορά αυτή αφορά το ωράριο του ενάγοντος στις εργάσιμες ημέρες της εβδομάδας, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά στις ώρες εργασίας του τις Κυριακές. Επομένως, το Εφετείο με το να κρίνει ότι η αγωγή ως προς το άνω αγωγικό αίτημα είναι επαρκώς ορισμένη και νόμιμη, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό της αναιρεσείουσας περί νομικής αοριστίας της αγωγής ως προς αυτό (αγωγικό αίτημα), που είχε προβάλει αυτή ως εναγόμενη ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και είχε επαναφέρει, ως εφεσίβλητη, με τις προτάσεις της ενώπιον του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1 και 10 του β.δ. 748/1966, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 4 παρ.3 του ν. 4504/1966 και 904 του ΑΚ, καθότι για το σχηματισμό της κρίσης του περί της νομικής επάρκειας της αγωγής ως προς το ως άνω αγωγικό αίτημα αρκέσθηκε σε λιγότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος προς θεμελίωση του ασκούμενου εκ μέρους του ενάγοντος δικαιώματος.

Επομένως πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος κατ'ουσία ο πρώτος λόγος αναίρεσης κατά το μέρος με τον οποίο η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την εκ του αριθμού 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής των ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεων.

Κατόπιν τούτου, και λόγω της αναιρετικής εμβέλειας του πρώτου λόγου κατά το ως άνω μέρος που έγινε δεκτός, παρέλκει η εξέταση του ετέρου μέρους του ιδίου λόγου με το οποίο η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την εκ του αριθμού 5 του άρθρου 560 αναιρετική πλημμέλεια της αοριστίας της αγωγής ως προς το ίδιο ως άνω αγωγικό αίτημα, λόγω μη αναφοράς των ημερομηνιών που ο ενάγων ισχυρίσθηκε ότι εργάσθηκε τις Κυριακές και δεν έλαβε αναπληρωματική εβδομαδιαία ανάπαυση.

Κατά το άρθρο 281 ΑΚ, η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται, αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, που εφαρμόζεται σε όλα τα δικαιώματα του ιδιωτικού δικαίου, που είτε πηγάζουν άμεσα από το νόμο ή από δικαιοπραξία, είτε προέρχονται από κανόνες ενδοτικού δικαίου ή από κανόνες δημόσιας τάξης, το δικαίωμα θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικά, όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου που προηγήθηκε ή η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε, χωρίς κατά νόμο να εμποδίζουν τη γένεση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, δεν καθιστούν ανεκτή τη μεταγενέστερη άσκησή του, κατά τις αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου για το δίκαιο και την ηθική, αφού τείνει στην ανατροπή κατάστασης που δημιουργήθηκε υπό ορισμένες ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε για πολύ χρόνο, με επακόλουθο να συνεπάγεται επαχθείς συνέπειες για τον υπόχρεο.

Απαιτείται, δηλαδή, για να χαρακτηριστεί καταχρηστική η άσκηση του δικαιώματος, να έχει δημιουργηθεί στον υπόχρεο, από τη συμπεριφορά του δικαιούχου, σε συνάρτηση και με εκείνη του υπόχρεου και μάλιστα ευλόγως, η πεποίθηση ότι ο δικαιούχος δεν πρόκειται να ασκήσει το δικαίωμά του (ΑΠ 387/2022, 514/2021, 689/2018). Το χρονικό διάστημα που διήρκεσε η ειρημένη κατάσταση, πρέπει να είναι μακρό, πλην μικρότερο του προβλεπόμενου από το νόμο για την παραγραφή του δικαιώματος και ο δικαιούχος να αδράνησε στην άσκηση αυτού.

Μόνη, όμως, η αδράνεια του δικαιούχου δεν αρκεί, αλλά απαιτείται επιπρόσθετα να συντρέχουν περιστατικά αναγόμενα στον ίδιο χρόνο και στην όλη συμπεριφορά τόσο αυτού, όσο και εκείνου που αποκρούει το δικαίωμα, από τα οποία γεννιέται στον τελευταίο (υπόχρεο) η καλόπιστη πεποίθηση ότι δεν υπάρχει το δικαίωμα κατ' αυτού ή ότι αυτό δεν πρόκειται να ασκηθεί εναντίον του, έτσι ώστε η μεταγενέστερη επιδίωξη ανατροπής της κατάστασης που δημιουργήθηκε υπό τις ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε επί μακρό χρόνο, να συνεπάγεται επαχθείς για τον υπόχρεο συνέπειες (ΟλΑΠ 56/1990, ΑΠ 933/2023, 1065/2021, 909/2017).

Εξάλλου, η παραπάνω διάταξη, που έχει έντονο χαρακτήρα δημόσιας τάξης, εφαρμόζεται και επί δικαιωμάτων που απορρέουν από άλλες, επίσης δημόσιας τάξης, διατάξεις, όπως είναι οι αξιώσεις του μισθωτού από εργασιακή σχέση (ΑΠ 950/2022, 472/2020). Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αρ. 1 εδ. α' του ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Η παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, δηλαδή με απόδοση στον κανόνα δικαίου έννοιας μη αληθινής ή μη αρμόζουσας, ή έννοιας περιορισμένης ή στενής, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 1/2016, 2/2013). Με τον ως άνω λόγο αναίρεσης, ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς (ΑΠ 989/2022, 42/2020).

Στην προκείμενη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με το δεύτερο εκ των αριθμών 1 και 6 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, αληθώς, όμως, μόνο εκ του αριθμού 1 του ως άνω άρθρου, ως εκ του αποδιδόμενου στην προσβαλλόμενη απόφαση νομικού σφάλματος (άλλωστε και η αναιρεσείουσα με τις προτάσεις της αναφέρει ότι εκ παραδρομής αναγράφεται στο αναιρετήριο ως προς το λόγο αυτό η εκ του αριθμού 6 του άρθρου 560 πλημμέλεια), προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση ότι εσφαλμένα απέρριψε ως μη νόμιμη την ένσταση αυτής περί καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος του ενάγοντος, την οποία είχε προβάλλει παραδεκτά ως εναγόμενη ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, παραβιάζοντας ευθέως τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ.

Από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της υπόθεσης για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου του ως άνω λόγου αναίρεσης προκύπτουν τα εξής : Η εναγόμενη με δήλωση που καταχωρήθηκε στα πρακτικά συνεδρίασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου αλλά και με τις από 10.1.2017 πρωτόδικες προτάσεις της προέβαλε παραδεκτά ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου ένταση καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος του ενάγοντος.

Από την επισκόπηση των ως άνω πρωτόδικων προτάσεών της προκύπτει ότι η εναγόμενη ισχυρίσθηκε ότι ο ενάγων από τις 15.12.2006 που μετατέθηκε από αυτήν στη Υποδιεύθυνση Ειδικών Συνδέσεων και Διασφάλισης Απορρήτου αρχικά ως στέλεχος και από 14.1.2013 ως Προϊστάμενος του Τμήματος Τεχνικής Υποστήριξης Ειδικών Συνδέσεων και μέχρι την αποχώρησή του από την Υπηρεσία της το Δεκέμβριο του έτους 2013 και συνολικά επί επτά (7) ολόκληρα έτη ουδέποτε εξέφρασε οποιοδήποτε παράπονο ή διαμαρτυρία, προφορικά ή εγγράφως, για τη μη καταβολή εκ μέρους της αμοιβής για εργασία το Σάββατο ως έκτη ημέρα ή για τη μη λήψη αναπληρωματικής εβδομαδιαίας ανάπαυσης για εργασία την Κυριακή, ούτε διατύπωσε σχετικό σχόλιο στις εκθέσεις αξιολόγησης των επιδίκων ετών 2011 και 2012 στο σχετικό πεδίο "ΣΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΥ", ότι από την ως άνω συμπεριφορά του ενάγοντος σε συνδυασμό με την άσκηση της ένδικης αγωγής του μετά την πάροδο τριετίας από την αποχώρησή του από την Υπηρεσία της, δημιουργήθηκε σε αυτή η εύλογη πεποίθηση ότι ο ενάγων δεν διατηρούσε καμία αξίωση, ότι δεν επρόκειτο να στραφεί κατά αυτής και ότι η ανατροπή της παγιωθείσας κατάστασης με τις ασκούμενες αγωγικές αξιώσεις θα προκαλέσει σ'αυτή δυσμενείς οικονομικές συνέπειες.

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, δέχθηκε την ως άνω ένσταση ως κατ'ουσία βάσιμη και κατόπιν τούτου απέρριψε την αγωγή του ενάγοντος ως κατ'ουσία αβάσιμη. Το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δικάζοντας την από 17.2.2018 έφεση του ενάγοντος, έκρινε ότι τα εκτιθέμενα από την εναγόμενη για τη στοιχειοθέτηση της ανωτέρω ένστασης πραγματικά περιστατικά και αληθή υποτιθέμενα δεν αρκούν για να στηρίξουν την εκ του άρθρου 281 ΑΚ ένσταση της καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος και κατά παραδοχή του μοναδικού λόγου έφεσης εξαφάνισε την πρωτοβάθμια απόφαση και απέρριψε την ένσταση αυτή ως μη νόμιμη.

Με την κρίση του αυτή το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη, του άρθρου 281 ΑΚ. Και τούτο διότι με βάση τα ανωτέρω εκτιθέμενα από την εναγόμενη και ήδη αναιρεσείουσα πραγματικά περιστατικά η ως άνω, περί καταχρηστικής άσκησης του αξιούμενου δικαιώματος του ενάγοντος και ήδη αναιρεσίβλητου ένσταση είναι νόμιμη, δεδομένου ότι συντρέχουν όλες οι κατά ως άνω απαιτούμενες από το νόμο προϋποθέσεις για τη θεμελίωσή της, όπως α) η μακροχρόνια αδράνεια του ενάγοντος, δεδομένου ότι άσκησε τις ένδικες αξιώσεις του στις 10.11.2016 δηλαδή μετά πάροδο τεσσάρων (4) και πλέον ετών, από την παροχή, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, εργασίας την έκτη ημέρα τα έτη 2011 και 2012 και τις Κυριακές το έτος 2012, β) η έλλειψη οποιασδήποτε διαμαρτυρίας, γραπτής ή προφορικής του ενάγοντος ως προς τις αγωγικές αξιώσεις του, τόσο κατά το διάστημα της εργασιακής του σχέσης και κατά την αποχώρησή του από την Υπηρεσία της εναγομένης, κατόπιν αίτησής του για ένταξή του στο πρόγραμμα οικειοθελούς αποχώρησης εργαζομένων της εναγομένης, όσο και μετά πάροδο τριών περίπου ετών από την αποχώρησή του και μέχρι την άσκηση της ένδικης αγωγής, γ) η δημιουργία από την ως άνω συμπεριφορά του ενάγοντος εύλογης πεποίθησης στην εναγόμενη ότι δεν θα ασκήσει κατ'αυτής αξιώσεις που απορρέουν από την εργασιακή του σχέση και δ) ότι η επιδίωξη εκ μέρους του ενάγοντος με την άσκηση των ενδίκων αξιώσεών του ανατροπής της κατάστασης που είχε παγιωθεί με την ως άνω συμπεριφορά του θα προκαλέσει στην εναγόμενη δυσμενείς οικονομικές συνέπειες, και ως εκ τούτου η ως άνω εκ του άρθρου 281 ΑΚ ένσταση έπρεπε να ερευνηθεί από το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο κατ' ουσίαν.

Το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, όμως, αξιώνοντας, για τη θεμελίωση της, κατ' άρθρο 281 ΑΚ, ένστασης, και επιπρόσθετα των ανωτέρω στοιχεία, υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια της, εκ του αριθμού 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, ευθείας παραβίασης της διάταξης του άρθρου 281 ΑΚ, προβαίνοντας σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της.

Επομένως, και ο ως άνω δεύτερος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η ένδικη αίτηση αναίρεσης, κατά παραδοχή των λόγων που έγιναν δεκτοί, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, η οποία χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότηση του από άλλο δικαστή (άρθ. 580 παρ.3 του ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 579 παρ. 2 του ΚΠολΔ, αν αποδεικνύεται προαποδεικτικώς εκούσια ή αναγκαστική εκτέλεση της απόφασης που αναιρέθηκε, ο Άρειος Πάγος, αν υποβληθεί σχετική αίτηση είτε με το αναιρετήριο, είτε με τις προτάσεις, είτε με αυτοτελές δικόγραφο, που κατατίθεται στη Γραμματεία του Αρείου Πάγου ως την παραμονή της συζήτησης διατάζει, με την αναιρετική απόφαση, την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση.

Με την αίτηση επαναφοράς μπορεί να ζητηθεί η απόδοση των καταβληθέντων από τον αναιρεσείοντα στον αναιρεσίβλητο χρηματικών ποσών του κεφαλαίου, των τόκων και των δικαστικών εξόδων καθώς και η επί του αθροίσματος αυτών καταβολή νομίμων τόκων οφειλομένων όμως μόνο από την επίδοση της αναιρετικής απόφασης που διατάσσει την επαναφορά των πραγμάτων, γιατί από του χρόνου της επίδοσης αυτής καθίσταται κατ' άρθρο 340 Α.Κ., υπερήμερος ο αναιρεσίβλητος.

Αντίθετα δεν μπορούν να ζητηθούν οι παρακρατηθέντες από τον αναιρεσείοντα ασφαλιστικές εισφορές, φόροι και λοιπές κρατήσεις, τα ποσά των οποίων δεν εισέπραξε ο αναιρεσίβλητος (Ολ.ΑΠ 11/2007, ΑΠ 447/2023, 1803/2022, 474/2022). Στην προκειμένη περίπτωση η αναιρεσείουσα, με τις ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου προτάσεις της, τις οποίες κατέθεσε, κατά την επ' αυτών σημείωση της αρμόδιας γραμματέως στις 22.1.2024, ήτοι την παραμονή της συζήτησης της υπόθεσης (23.1.2024), υπέβαλε αίτηση επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση, ισχυριζόμενη ότι συμμορφούμενη με το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης κατέβαλε στον αναιρεσίβλητο από το επιδικασθέν ποσό των 13.124,77 ευρώ, μετ'αφαίρεση των νομίμων κρατήσεων, το καθαρό ποσό των 9.074,39 ευρώ, πλέον τόκων υπερημερίας ύψους 120,55 ευρώ, πλέον τόκων επιδικίας ύψους 292,22 ευρώ και ότι συνολικά κατέβαλε σ'αυτόν το ποσό των 9.487,16 ευρώ με σχετική κατάθεση στον τηρούμενο από αυτόν λογαριασμό στην Εθνική Τράπεζα.

Ζητεί δε να διαταχθεί η επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση και να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος να της καταβάλει το συνολικό ποσό των 9.487,16 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της απόφασης που θα εκδοθεί. Η αίτηση επαναφοράς ασκήθηκε παραδεκτά, είναι νόμιμη στηριζόμενη στη διάταξη του άρθρου 579 παρ.2 του ΚΠολΔ και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ'ουσία.

Από τις προσκομισθείσες από την αναιρεσείουσα αποδείξεις πληρωμής μηνός Οκτωβρίου 2020 σε συνδυασμό με το υπ'αριθμ. 815874700 από 4.11.2020 έμβασμα πληρωμής της αναιρεσείουσας σε λογαριασμό του αναιρεσίβλητου που διατηρεί στην Εθνική Τράπεζα προκύπτει ότι η αναιρεσείουσα κατέβαλε σ'αυτόν στις 4.11.2020 σε συμμόρφωση προς την καταψηφιστική διάταξη της προσβαλλόμενης απόφασης (ύψους 13.124,77 ευρώ) πλέον τόκων και μετ'αφαίρεση των νομίμων κρατήσεων, το συνολικό ποσό των 9.487,16 ευρώ (9.074,39 ευρώ για κεφάλαιο και τόκους + 120,55 ευρώ για τόκους υπερημερίας + 292,22 ευρώ για τόκους επιδικίας).

Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση επαναφοράς ως κατ'ουσία βάσιμη και να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος να καταβάλει στην αναιρεσείουσα το ποσό των 9.487,16 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της παρούσας μέχρι την εξόφληση. Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτής (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 10038/2020 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση.

Δέχεται την αίτηση της αναιρεσείουσας περί επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση.

Υποχρεώνει τον αναιρεσίβλητο να καταβάλει στην αναιρεσείουσα το ποσό των εννέα χιλιάδων τετρακοσίων ογδόντα επτά ευρώ και δεκαέξι λεπτών (9.487,16 ευρώ) με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της παρούσας απόφασης και μέχρι την εξόφληση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Μαρτίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ

σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Μαΐου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ