Supreme Court quashes lower court dismissal of overtime pay claim based on repealed statute validity.

Απόφαση 770 / 2018 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 770/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους δικαστές: Ευφημία Λαμπροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χριστόφορο Κοσμίδη, Στυλιανή Γιαννούκου, Χαράλαμπο Μαχαίρα και Μαρία Νικολακέα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του στις 10 Ιανουαρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Θ. Π. του Δ., 2) Π. Δ. του Χ., 3) Μ. Α. του Π., 4) Σ. Φ. του Γ., 5) Α. Λ.-Ψ. του Ν., 6) Ε. Ν. του Β., 7) Α. Ζ. του Α., 8) Γ. Ν. του Μ., 9) Ε. Κ. του Β., 10) Α. Κ. του Π., 11) Μ. Μ. του Ν., 12) Α. Ρ. του Χ., 13) Π. Π. του Α., 14) Α. Τ. του Δ., 15) Σ. Μ. του Α., 16) Δ. Κ. του Α., 17) Α. Π. του Μ., 18) Χ. Χ. του Γ., 19) Ν. Τ. του Χ., 20) Κ. Ο. του Ι., 21) Μ. Λ. του Α., 22) Ε. Γ. του Ό., 23) Γ. Ζ. του Β., 24) Μ. Β. του Μ., 25) Θ. Μ. του Λ., 26) Π. Κ. του Γ., 27) Α. Μ. του Β., 28) Α. Α. του Β., 29) Π. Κ. του Σ., 30) Ε. Τ. του Γ., 31) Ν. Ι. του Γ., 32) Α. Μ. του Α., 33) Α. Ν. του Λ., 34) Χ. Π. του Ι., 35) Σ. Κ. του Κ., 36) Α. Κ. του Π., 37) Σ. Β. του Β., 38) Ι. Μ. του Α., 39) Π. Κ. του Ν., 40) Μ. Κ. του Α., 41) Ι. Α. του Θ. και 42) Γ. Σ. του Κ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Νικολετάκη και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "..." που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Πολέμη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-12-2009 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1092/2012 του ίδιου δικαστηρίου και 4207/2015 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 14-12-2015 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Νικολακέα ανέγνωσε την από 30-12-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί ο δεύτερος και να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 2 παρ. 3 ν. 201/1975 ορίσθηκαν τα εξής: "Από 1ης Ιανουαρίου 1976 εις το απασχολούμενον προσωπικόν των νοσηλευτικών ιδρυμάτων ν.δ. 2592/1953 επί οκτάωρον ημερησίως καταβάλλεται αμοιβή δια μίαν ώραν ημερησίως υπολογιζομένη κατά τας διατάξεις του εδαφίου γ της παρ. 3 του άρθρου 5 του ν.δ. 4548/1966 και από 1-1-1977 αμοιβή δια δύο ώρας ημερησίως".

Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής η πρόσθετη αμοιβή καταβάλλεται ως κίνητρο για την προσέλευση μισθωτών σε θέσεις προσωπικού των νοσηλευτικών ιδρυμάτων ενόψει της εξαιρετικά επίπονης εργασίας και του μικρού ύψους των αποδοχών, όπως αναφέρεται στην εισηγητική έκθεση. Η αμοιβή αυτή δεν αποτελεί αντάλλαγμα για απασχόληση πέραν του νομίμου ωραρίου αλλά αποτελεί τμήμα των νομίμων αποδοχών του προσωπικού, το οποίο κατά την έναρξη της ισχύος του ν. 201/1975 είχε νόμιμη υποχρέωση παροχής οκτάωρης ημερήσιας απασχολήσεως.

Η μεταγενέστερη δια νόμου μείωση του νομίμου ωραρίου εργασίας δεν συνεπάγεται την κατάργηση ή μείωση της εν λόγω πρόσθετης αμοιβής, διότι η οκτάωρη ημερήσια απασχόληση προβλέπεται από το νόμο για τον προσδιορισμό των εργαζομένων που δικαιούνται την αμοιβή και όχι ως ουσιαστική προϋπόθεση απαραίτητη για την εκάστοτε καταβολή αυτής.

Επομένως την πρόσθετη αυτή αμοιβή δικαιούνται όσοι απασχολούνται κατά πλήρες ωράριο σε θέσεις προσωπικού των νοσηλευτικών ιδρυμάτων, το οποίο κατά τον κρίσιμο χρόνο της ενάρξεως της ισχύος του ν. 201/1975 είχε υποχρέωση οκτάωρης ημερήσιας απασχολήσεως. Η αμοιβή αυτή, λόγω της φύσεώς της ως μέρους των νομίμων αποδοχών των ανωτέρω κατηγοριών εργαζομένων, δεν αποτελεί επίδομα και για το λόγο αυτό δεν καταργήθηκε με το άρθρο 19 ν. 1505/1984, το οποίο αφορά τα ρητώς κατονομαζόμενα επιδόματα, μεταξύ των οποίων και το ειδικό νοσοκομειακό επίδομα του άρθρου 2 παρ. 1 ν. 201/1975 (Α.Ε.Δ. 10/2005, Ολ.

Α.Π. 15/2009, 24/2008). Εξ άλλου με το άρθρο 10 παρ. 1 και 4 ν. 2470/1997, το οποίο κατά το άρθρο 33 του ίδιου νόμου άρχισε να ισχύει από την 1-1-1997, ορίσθηκαν τα εξής: "Διατηρούνται στο ύψος που έχουν διαμορφωθεί κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, πέρα από τα προβλεπόμενα στο προηγούμενο άρθρο και τα εξής επιδόματα και παροχές..." (παρ. 1). "Πέραν των ως άνω διατηρούμενων επιδομάτων και παροχών, όλα τα λοιπά επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις που καταβάλλονται στους υπαλλήλους που εμπίπτουν στις διατάξεις του παρόντος, κατά την έναρξη της ισχύος του, με οποιαδήποτε ονομασία και από οποιαδήποτε πηγή, περιλαμβανομένων και εκείνων που χορηγήθηκαν με μορφή κινήτρου παραγωγικότητας ή αποδοτικότητας, καθώς και παροχές για κίνητρο προσέλκυσης και παραμονής καταργούνται, εφόσον δεν προβλέπεται ρητά η χορήγησή τους από τις διατάξεις του παρόντος" (παρ. 4).

Ακολούθως με το άρθρο 8 ν. 3205/2003, το οποίο κατά το άρθρο 56 του ίδιου νόμου άρχισε να ισχύει από την 1-1-2004, ορίσθηκαν τα χορηγούμενα κατά μήνα επιδόματα των υπαλλήλων του Δημοσίου, μεταξύ των οποίων προβλέφθηκε (τμήμα Α παρ. 5) και το επίδομα "νοσοκομειακό και τροφής" για το προσωπικό των νοσοκομείων, των μονάδων κοινωνικής φροντίδας της χώρας, του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (Ε.Κ.Α.Β.), των κέντρων υγείας, των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου του τομέα πρόνοιας και των κέντρων ψυχικής υγείας, οριζόμενο σε διαφορετικά ποσά ανά κατηγορία προσωπικού, ενώ στο τμήμα Β παρ. 3 του ίδιου άρθρου (8 ν. 3205/2003) ορίσθηκε ότι: "Πέραν των επιδομάτων και παροχών του παρόντος άρθρου, όλα τα λοιπά επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις που καταβάλλονται στους υπαλλήλους που εμπίπτουν στις διατάξεις του μέρους Α του νόμου αυτού, κατά την έναρξη της ισχύος του, με οποιαδήποτε ονομασία και από οποιαδήποτε πηγή, καταργούνται εφόσον δεν προβλέπεται ρητά η χορήγησή τους από τις διατάξεις του νόμου αυτού.

Στα ως άνω καταργούμενα επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις δεν περιλαμβάνονται τα προβλεπόμενα από τις διατάξεις της παραγράφου 7 του άρθρου 7 του ν. 2860/2000 (ΦΕΚ 251 Α), της παραγράφου 11 του άρθρου 4 του ν. 2819/2000 (ΦΕΚ 84 Α), της παραγράφου 1 του άρθρου 21 του ν. 2965/2001 (ΦΕΚ 270 Α) και της παραγράφου 2 του άρθρου 20 του ν. 2606/1998 (ΦΕΚ 89 Α)".

Συνεπώς η πρόσθετη αμοιβή του άρθρου 2 παρ. 3 ν. 201/1975 δεν καταργήθηκε με το ν. 2470/1997 ούτε με το ν. 3205/2003, δεδομένου ότι αυτή δεν συνιστά επίδομα ή ειδική πρόσθετη παροχή αλλά μέρος των νομίμων αποδοχών που λαμβάνουν οι υπάλληλοι των νοσηλευτικών ιδρυμάτων για την απασχόλησή τους σ’ αυτά. Η άποψη αυτή ενισχύεται και από το ότι η προαναφερθείσα πρόσθετη αμοιβή καταργήθηκε ρητά μεταγενέστερα με το άρθρο 9 παρ. 6 ν. 3670/2008 (Ολ.

Α.Π. 3/2015), το οποίο κατά το άρθρο 15 του ίδιου νόμου άρχισε να ισχύει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ήτοι από τις 20-6-2008. Στην προκειμένη περίπτωση με την από 19-12-2009 αγωγή τους οι ήδη αναιρεσείοντες εξέθεσαν τα εξής: Ότι με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου που καταρτίσθηκαν κατά τις αναφερόμενες ημερομηνίες μεταξύ αυτών και του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου (νοσηλευτικού ιδρύματος) προσελήφθησαν από αυτό και απασχολούνται έκτοτε με τις αναφερόμενες ειδικότητες, αμειβόμενοι με το εκάστοτε ισχύον μισθολόγιο για τους απασχολούμενους στο Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοικήσεως.

Ότι το εναγόμενο κατά το επίδικο χρονικό διάστημα από 1-1-2004 έως και 20-6-2008 δεν τους κατέβαλε την προβλεπόμενη από το άρθρο 2 παρ. 3 ν. 201/1975 πρόσθετη αμοιβή, ανερχόμενη στα αναλυτικά αναφερόμενα ποσά και συνολικά στο ποσό των 13.583,50 ευρώ για τον καθένα. Αφού δε ισχυρίσθηκαν καθ’ υποφοράν ότι η παραγραφή των ενδίκων αξιώσεων είχε διακοπεί για τους αναφερόμενους λόγους, ζήτησαν να υποχρεωθεί το εναγόμενο να τους καταβάλει το ανωτέρω ποσό των 13.583,50 στον καθένα με το νόμιμο τόκο από τότε που κάθε επί μέρους κονδύλιο κατέστη απαιτητό, άλλως από την επίδοση της αγωγής.

Με αυτό το περιεχόμενο και αίτημα η αγωγή ήταν νόμιμη, στηριζόμενη στη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 ν. 201/1975, η οποία κατά τα εκτεθέντα στη μείζονα σκέψη ίσχυε κατά το επίδικο χρονικό διάστημα, αφού καταργήθηκε με την έναρξη της ισχύος του ν. 3670/2008, δηλαδή στις 20-6-2008.

Συνεπώς το εφετείο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφασή του έκρινε αντιθέτως και απέρριψε την έφεση των εναγόντων κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου (με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή ως μη νόμιμη με την αιτιολογία ότι η διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 ν. 201/1975 είχε καταργηθεί με το άρθρο 10 ν. 2470/1997) υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α Κ.Πολ.Δ. και συγκεκριμένα παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις παρατεθείσες στη μείζονα σκέψη ουσιαστικού δικαίου διατάξεις.

Συνεπώς ο μόνος λόγος αναιρέσεως κατά το πρώτο σκέλος του, με το οποίο οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πιο πάνω πλημμέλεια, είναι βάσιμος.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά παραδοχή του προαναφερθέντος (μόνου κατά το πρώτο σκέλος του) λόγου αναιρέσεως, παρελκούσης της έρευνας του ίδιου λόγου κατά το δεύτερο σκέλος του, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλο δικαστή είναι εφικτή (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο, λόγω της ήττας του, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων σύμφωνα με το σχετικό αίτημα των τελευταίων (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), μειωμένη σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ. 1 και 3 ν. 3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 παρ. 18 Εισ.Ν. Κ.Πολ.Δ., σε συνδυασμό με τα άρθρα 5 παρ. 12 ν. 1738/1987 και 2 της 134423/1992 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4207/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Ιουνίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Απριλίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ