Supreme Court partially allowed appeal on auto insurance liability, overturning lower court's finding of owner liability due to unauthorized use.

Απόφαση 767 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 767/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Μαρία Χυτήρογλου και Ειρήνη Καλού, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαρτίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρώ Γρατσία - Πλατή με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. Κ. του Κ., 2) Μ. συζ. Π. Κ., το γένος Χ. Δ., 3) Α. Κ. του Π., κατοίκων ..., 4) Κ. Κ. του Ε., 5) Α. συζ. Κ. Κ., το γένος Δ. Χ., κατοίκων ..., 6) Χ. Δ. του Π., 7) Χ. συζ. Χ. Δ., το γένος Ν. Σ., 8) Γ. Ν. του Δ. και 9) Ν. Κ. του Γ., κατοίκων ..., εκ των οποίων οι 1ος, 2η, 3η, 4ος, 5η, 6ος, 7η και 8ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Μαυρογιάννη και ο 9ος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Φακιδάρη, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 15-4-2009, 15-4-2009, 20-7-2009 και 20-7-2009 (αρ. καταθ. 63772/3385/2009, 63787/3386/ 2009, 135033/6329/2009 και 135043/6330/2009 αντίστοιχα) αγωγές των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1714/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1942/2013 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 4-12-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς διάβασε την από 12-11-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 4-12-2013 αιτήσεως για αναίρεση της 1942/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών ως προς τον τρίτο λόγο της. Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Κατά το άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 489/1976, ο κύριος ή κάτοχος αυτοκινήτου που κυκλοφορεί μέσα στην Ελλάδα επί οδού υποχρεούται να έχει καλύψει με ασφάλιση την εκ τούτου έναντι τρίτων αστική ευθύνη, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος. Εξ άλλου, κατά το άρθρο 6 παρ. 1 ιδίου νόμου, η ασφάλιση πρέπει να καλύπτει την αστική ευθύνη του κυρίου, του κατόχου και κάθε οδηγού ή προστηθέντος για την οδήγηση ή υπευθύνου του ασφαλισμένου αυτοκινήτου, ενώ κατά την παράγραφο 4 του ανωτέρω άρθρου, αν το αυτοκίνητο πρόκειται να εκτεθεί σε ειδικούς κινδύνους αστικής ευθύνης η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να περιλαμβάνει και αυτούς, εκδιδομένου ειδικού πιστοποιητικού ασφάλισης.

Η υποχρέωση αυτή ισχύει ιδίως στην περίπτωση που το αυτοκίνητο πρόκειται να μετέχει σε αγωνίσματα που επάγονται ειδικούς κινδύνους, ως αγώνες ή διαγωνισμοί ταχύτητας, ακριβείας ή δεξιοτεχνίας (ειδική κάλυψη). Τέλος κατ' άρθρ. 19 παρ. 1β ν. 489/ 1976, το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παράγραφο 2 του άρθρου αυτού αποζημίωση λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητιστικά ατυχήματα όταν το ατύχημα προήλθε από αυτοκίνητο ως προς το οποίο δεν έχει εκπληρωθεί η κατά το άρθρο 2 υποχρέωση, δηλαδή της ασφάλισης του αυτοκινήτου για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη.

Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι οι διατάξεις του ν. 489/1976 αφορούν και ρυθμίζουν την υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης στα χερσαία αυτοκίνητα οχήματα και δεν αναφέρονται στα λοιπά είδη των προαιρετικών ασφαλίσεων, όπως η κάλυψη ειδικών κινδύνων από συμμετοχή σε αγώνες ή διαγωνισμούς ταχύτητας, ακριβείας ή δεξιοτεχνίας.

Κατά συνέπεια, η ευθύνη του Επικουρικού Κεφαλαίου από το άρθρο 19 παρ. 1 εδ. β' του ν. 489/1976 αφορά αυτοκίνητο, το οποίο έχει καλυφθεί με ασφάλιση γενικής κάλυψης του άρθρου 2 παρ. 1 του ιδίου νόμου και όχι της ειδικής κάλυψης ειδικών κινδύνων από συμμετοχή σε αγώνες ή διαγωνισμούς ταχύτητας ή δεξιοτεχνίας. Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 914, 330, 297 και 298 ΑΚ προκύπτει ότι προϋποθέσεις της ευθύνης προς αποζημίωση είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, το παράνομο της πράξης ή της παράλειψης αυτού και η ύπαρξη μεταξύ της πράξης ή της παράλειψης και της ζημίας που επήλθε αιτιώδους συνάφειας, η οποία υπάρχει όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνομένου προσώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ήταν ικανή και μπορούσε, αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα.

Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε κυριαρχικώς ως αποδειχθέντα, επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή των περιστατικών στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τέλος, ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νομίμου βάσεως της αποφάσεως αφορά ελλείψεις αναγόμενες αποκλειστικά στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος, αναφορικά με τη συνδρομή των γεγονότων, που στη συγκεκριμένη περίπτωση συγκροτούν το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, έτσι ώστε από την ανεπαρκή ή αντιφατική έκθεσή τους, να μην μπορεί να διαγνωσθεί, αν η απόφαση στηρίζεται ή όχι νομικώς.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχτηκε ανελέγκτως, ως προς τις συνθήκες συγκρούσεως των οχημάτων και την ευθύνη του Επικουρικού Κεφαλαίου από το ατύχημα τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στις 21-4-2007 και περί ώρα 21.15, ο ηλικίας 21 ετών Κ. Κ., οδηγώντας τη με αρ.

κυκλ. ... δίκυκλη μοτοσικλέτα, ιδιοκτησίας του και με συνεπιβαίνοντα τον ηλικίας 17 ετών Γ. Ν., (γεννηθέντα το έτος 1990), μετέβησαν στη δημοτική οδό ... "..." - Μεσσηνίας και συγκεκριμένα στο ύψος της 2,4 χιλιομ. θέση αυτής, όπου βρισκόταν και άλλα νεαρής ηλικίας άτομα, προκειμένου να παρακολουθήσουν τους διενεργούμενους εκεί αυτοσχέδιους αγώνες ταχύτητας ("κόντρες") με δίκυκλες μοτοσικλέτες.

Η ως άνω οδός, στο ύψος του 2,4 χιλιομέτρου της, που βρίσκεται συγκεκριμένα στο νότιο παράλιο τμήμα της πόλης της Μεσσήνης, είναι ευθεία, διπλής κατεύθυνσης, με μια λωρίδα κυκλοφορίας για κάθε ρεύμα, έχει πλάτος (ασφάλτινο) οδοστρώματος 8,70 μέτρων και επιπλέον εκατέρωθεν της οδού (ασφάλτινο) έρεισμα πλάτους 2,40 μέτρων, που διαχωρίζεται με συνεχή λευκή γραμμή (οριογραμμή), στο δε προς Μεσσήνη ρεύμα πορείας της, πέραν του ερείσματος, υπάρχουν μεταλλικές μπάρες ασφαλείας (μπάρες), ενώ φέρει μονή διακεκομμένη λευκή γραμμή, διαχωριστική των δύο αντίθετων κατευθύνσεων και δεν υπάρχει τεχνητός φωτισμός.

Το όριο ταχύτητας ανέρχεται σε 40 χιλ. ανά ώρα για τα μοτοποδήλατα και σε 70 χιλ. ανά ώρα για τις μοτοσικλέτες (βλ. έκθεση αυτοψίας), ενώ κατά τον ως άνω χρόνο, το οδόστρωμα ήταν ξηρό και επικρατούσε σκοτάδι λόγω νύχτας. Σημειωτέον ότι η δημοτική αυτή οδός στο ως άνω ύψος της, λόγω της διεξαγωγής επ' αυτής των ανεπισήμων αυτών αγώνων ταχύτητας, δεν σημαίνει ότι, άνευ άλλου τινός, θα απολέσει, έστω και ευκαιριακά, τον χαρακτήρα της ως οδός που χρησιμοποιείται για δημόσια κυκλοφορία οχημάτων, όπου και εφαρμόζεται ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ.), τα δε αντιθέτως υποστηριζόμενα από το εκκαλούν ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ θ' απορριφθούν ως παντελώς αβάσιμα.

Περί ώρα 23.30' της ίδιας ημεροχρονολογίας, ενόψει ότι οι διενεργούμενοι, κατά τα προαναφερθέντα, αυτοσχέδιοι αγώνες επίδειξης ταχύτητας μοτοσικλετών είχαν τελειώσει, ο ως άνω ευρισκόμενος ως θεατής στο χώρο αυτό Κ. Κ., έχοντας αποφασίσει να αποχωρήσει και να επιστρέψει στην Καλαμάτα μαζί με τον φίλο του Γ.

Ν., επιβιβάστηκαν αμφότεροι στην, σταθμευμένη στο έρεισμα δεξιά του προς ... ρεύματος, μοτοσικλέτα, ο μεν εξ αυτών, πρώτος (Κ. Κ.) ως οδηγός και ο τελευταίος ως συνεπιβάτης. Αφού έθεσε ο πρώτος (οδηγός) σε κίνηση τη μοτοσικλέτα του, αρχικά διέσχισε σχεδόν κάθετα το πρώτο προς ... ρεύμα, καθόσον τη στιγμή εκείνη δεν κυκλοφορούσε στο οδόστρωμα κάποιο άλλο όχημα, εν συνεχεία εισήλθε επιτρεπτά στο προς Μεσσήνη ρεύμα που προτίθετο ν' ακολουθήσει, ήτοι από Νότο προς Βορρά και αμέσως μετά κινήθηκε στο δεξιό άκρο του οδοστρώματος με ταχύτητα περίπου 30 - 40 χιλ/ ώρα.

Κατά τον ίδιο χρόνο, ο ανήλικος τότε Γ. Κ. (ηλικίας 17 ετών), οδηγώντας το ... δίκυκλο μοτοποδήλατο, στο οποίο σημειωτέον είχαν τοποθετηθεί κατά τον χρόνο αυτό άλλες πινακίδες κυκλοφορίας με αριθμό ... και ήταν ανασφάλιστο, κινούνταν στο ίδιο ως άνω προς Μεσσήνη ρεύμα κυκλοφορίας, όμως ανεπίτρεπτα με αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή από Βορρά προς Νότο και έχοντας ανατάξει μεγάλη ταχύτητα περί τα 100 χ/ω, ενώ είχε σβηστά τα φώτα (θέσεως και διασταυρώσεως) του μοτοποδηλάτου και επιπλέον έχοντας σε ύπτια θέση (οριζοντιώσει) το σώμα του επ' αυτού, με συνέπεια να μην έχει ούτε ο ίδιος καλή ορατότητα και έλεγχο του οχήματός του, αλλά κυρίως, λόγω του επικρατούντος σκότους (νύχτα) και ελλείψεως τεχνητού φωτισμού, κατά τα προεκτεθέντα, να μην είναι διακριτή η παρουσία του επί του οδοστρώματος από τους άλλους χρήστες, δηλαδή να μην μπορεί να γίνει αντιληπτός από τα άλλα κινούμενα στο οδόστρωμα οχήματα.

Η ενέργειά του αυτή είχε ως αποτέλεσμα να παρεμβληθεί ανεπίτρεπτα στην πορεία της κανονικά κινούμενης δίκυκλης μοτοσικλέτας, που οδηγούσε ο Κ. Κ. και έτσι να συγκρουσθεί με αυτή πλαγιομετωπικά. Ειδικότερα, τη στιγμή που ο εν λόγω οδηγός (Κ. Κ.) είχε μόλις διανύσει απόσταση, περίπου 20 μέτρων, στο προς Μεσσήνη ρεύμα πορείας και ενώ δεν είχε προλάβει να αντιληφθεί, αλλά ούτε και μπορούσε να αντιληφθεί, την αντίθετη προς αυτόν κίνηση του οδηγού του μοτοποδηλάτου Γ.

Κ., αφού ήταν νύχτα και είχε σβηστά τα φώτα του, που το καθιστούσαν δυσδιάκριτο από ικανή απόσταση, προσέκρουσε το τελευταίο με σφοδρότητα με την εμπρόσθια αριστερή πλευρά του στην εμπρόσθια αριστερή πλευρά της δίκυκλης μοτοσικλέτας. Στη συνέχεια και εξαιτίας της σφοδρής αυτής σύγκρουσης τα δύο οχήματα ανατράπηκαν, σύρθηκαν μέχρι και το έρεισμα του ρεύματος αυτού (προς Μεσσήνη) και τελικά ακινητοποιήθηκαν στο δεξιό άκρο του οδοστρώματος πλησίον της οριογραμμής και σε απόσταση το μεν μοτοποδήλατο (3,60) μέτρων, η δε μοτοσικλέτα (3,80) μέτρων, από τη διακεκομμένη λευκή διαχωριστική γραμμή, ενώ οι οδηγοί τους και ο συνεπιβάτης (Γ.

Ν.) εκτινάχθηκαν επί του οδοστρώματος, με συνέπεια τον θανάσιμο τραυματισμό των πρώτων καθώς και τον σοβαρό τραυματισμό του τελευταίου... Με βάση τα δεδομένα αυτά ο αποκλειστικός υπαίτιος του ένδικου ατυχήματος και των συνεπειών του είναι ο ηλικίας 17 ετών οδηγός του δίκυκλου μοτοποδηλάτου, Γ. Κ., ο οποίος δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, δεν ασκούσε τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματός του, ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελέσει τους απαιτούμενους χειρισμούς προς αποφυγή ατυχήματος, καθόσον δεν είχε θέσει σε λειτουργία τα επιβαλλόμενα φώτα θέσης και διασταύρωσης του μοτοποδηλάτου, ώστε να γίνεται αντιληπτός από τους λοιπούς χρήστες της οδού, αλλά κυρίως είχε λάβει ο ίδιος ύπτια θέση πάνω στο όχημα, που δεν του επέτρεπε να εκτελεί ανά πάσα στιγμή κατάλληλους χειρισμούς, αντίθετα, όχι μόνον κινούνταν με ταχύτητα τουλάχιστον 100 χιλιομέτρων την ώρα, η οποία χαρακτηρίζεται υπερβολική, λαμβανομένων υπόψη των ειδικών συνθηκών που επικρατούσαν (σκοτάδι λόγω νύχτας και παντελούς έλλειψης τεχνητού φωτισμού επί του οδοστρώματος), αλλά και αντίθετα προς την κατεύθυνση των κανονικά κινούμενων οχημάτων στο ρεύμα πορείας προς Μεσσήνη της ως άνω δημοτικής οδού, με αποτέλεσμα να προκαλέσει την ένδικη σύγκρουση.

Αντίθετα στοιχεία που θεμελιώνουν οποιαδήποτε συνυπαιτιότητα του οδηγού της δίκυκλης μοτοσικλέτας, Κ. Κ. στην πρόκληση του ένδικου ατυχήματος δεν αποδείχθηκαν, αφού αυτός κινήθηκε συννόμως στο ρεύμα πορείας του και με επιτρεπτή ταχύτητα, η οποία δεν υπερέβαινε το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας.

Από κανένα στοιχείο δεν αποδείχθηκε ότι ο ίδιος δεν γνώριζε να οδηγεί δίκυκλη μοτοσικλέτα, αφού, ανεξαρτήτως του ότι αυτός διέθετε δίπλωμα οδήγησης αυτοκινήτου από το έτος 2006 (βλ. επικαλούμενη και προσκομιζόμενη άδεια οδήγησης), μόνη ενεργός αιτία πρόκλησης του ένδικου ατυχήματος, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, ήταν η αμελής συμπεριφορά του οδηγού Γ.

Κ.. Ο ισχυρισμός των εναγομένων ότι ο οδηγός, Κ. Κ., κατά την εκκίνηση της δίκυκλης μοτοσικλέτας του, πραγματοποίησε ελιγμό εντυπωσιασμού στην οπίσθια ρόδα αυτής ("σούζα"), ελέγχεται απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος, καθόσον δεν προκύπτει από κανένα αποδεικτικό στοιχείο... Κατά συνέπεια, η παραδεκτώς προβληθείσα από τους εναγόμενους νόμιμη ένσταση συνυπαιτιότητας του οδηγού Κ.

Κ. (άρθρο 300 ΑΚ) ελέγχεται απορριπτέα ως ουσιαστικά αβάσιμη. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, επομένως, που με την εκκαλούμενη απόφασή του κατέληξε στην ίδια κρίση, ορθά εκτίμησε τις αποδείξεις και ο σχετικός λόγος της έφεσης ελέγχεται απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος. Περαιτέρω, ισχυρίζεται το πρώτο εναγόμενο στις κύριες αγωγές ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ότι απαλλάσσεται από την υποχρέωση αποζημίωσης των παθόντων εναγόντων (τρίτων) και τούτο διότι το ένδικο ατύχημα έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια αυτοσχέδιου αγώνα ταχύτητας ("κόντρες"), η δε τυχόν προκληθείσα σε μια τέτοια περίπτωση ζημία σε τρίτους δεν καλύπτεται από τον ασφαλιστή, αφού η γενική υποχρεωτική σύμβαση ασφάλισης δεν αρκεί και συνακόλουθα δεν καλύπτεται η ζημία αυτή ούτε και από το ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ το οποίο ευθύνεται σε αποζημίωση τρίτων μόνον από παράλειψη ασφαλίσεως γενικής καλύψεως (ανασφάλιστο) και όχι από παράλειψη καλύψεως ειδικών κινδύνων.

Ο ισχυρισμός αυτός (ένσταση), ο οποίος είναι νόμιμος, κατ' άρθρο 6 παρ. 2 και 19 παρ. 1 περ. β' του Ν. 489/1976, ελέγχεται απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος, διότι αποδείχθηκε ότι το ένδικο ατύχημα συνέβη, αφού είχαν ολοκληρωθεί οι αγώνες ταχύτητας (κόντρες), όπως επιβεβαιώνουν ρητά οι ως άνω αυτόπτες μάρτυρες στις προανακριτικές τους καταθέσεις και ο επ' ακροατηρίου ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου καταθέσας πιο πάνω αυτόπτης μάρτυρας Κ. - Ε.

Α., κατά τα προεκτεθέντα και όχι κατά την διάρκεια αυτών (αγώνων), ενώ από κανένα αποδεικτικό στοιχείο έγγραφο ή μαρτυρική κατάθεση δεν προέκυψαν στοιχεία (όπως ταυτότητα οδηγού, αριθμός κυκλοφορίας δικύκλου κ.λπ.) άλλου οχήματος που να συμμετείχε σε "κόντρα" με τον Γ. Κ. κατά τον χρόνο του ατυχήματος". Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή εφαρμογή ή μη των διατάξεων των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ αναφορικά με την υπαιτιότητα των εμπλακέντων στο ατύχημα οδηγών, αλλά και των διατάξεων των άρθρων 6 παρ. 2 και 4 και 19 παρ. 1 περ.

β' του ν. 489/1976 ως προς την ευθύνη του Επικουρικού Κεφαλαίου, δεχόμενο ότι η ένσταση περί απαλλαγής του κατά τις διατάξεις αυτές είναι αβάσιμος, αφού το ατύχημα συνέβη μετά την ολοκλήρωση των αγώνων ταχύτητας. Η παραδοχή του περιστατικού αυτού είναι επαρκής, προκειμένου να κριθεί ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν συντρέχουν οι νόμιμοι όροι της διατάξεως του άρθρου 6 παρ. 4 ν. 489/1976.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

2. Ο από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται και όταν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα, αφού έλαβε υπόψη και την από 21-6-2007 προανακριτική κατάθεση του μάρτυρα Π. Κ., καθώς και την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα Γ. Γ., που εξετάστηκε στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, τις οποίες εκτίμησε με λοιπά αποδεικτικά μέσα, καθώς και με τις καταθέσεις των λοιπών μαρτύρων και όλα τα έγγραφα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι. Από τη διατύπωση αυτή της προσβαλλόμενης δεν γεννιέται καμία αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη τις ανωτέρω καταθέσεις των μαρτύρων, που επικαλέστηκε το αναιρεσείον. Πρέπει συνεπώς να απορριφθεί ως αβάσιμος ο από το άρθρο 559 αρ. 11 ΚΠολΔ δεύτερος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα.

3. Κατά το άρθρο 931 ΑΚ η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του. Από τη διάταξη αυτή σαφώς συνάγεται ότι επιδικάζεται στον παθόντα την αναπηρία ή την παραμόρφωση ένα εύλογο χρηματικό ποσό χωρίς σύνδεση με περιουσιακή ζημία, το ύψος δε του επιδικαζόμενου εύλογου χρηματικού ποσού καθορίζεται με βάση ορισμένους προσδιοριστικούς παράγοντες, δηλαδή το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμόρφωσης, την ηλικία, το φύλο και τις κλίσεις του παθόντα, καθώς και με τη συνεκτίμηση του ποσοστού συνυπαιτιότητας του τελευταίου στην πρόκληση της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της κατά τη διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ αξίωσης για επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχτηκε ανελέγκτως, μεταξύ των άλλων, ότι ο ενάγων Γ. Ν., που συνεπέβαινε στη ... δίκυκλη μοτοσικλέτα, την οποία οδηγούσε ο Κ. Κ., κατά το ένδικο ατύχημα τραυματίστηκε σοβαρά, διότι υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, συνεπεία της οποίας κατέστη μερικά μόνιμα ανάπηρος, όπως εκτίθεται κατωτέρω, δεχόμενο περαιτέρω ότι συνυπαίτιος στην έκταση του τραυματισμού του είναι και ο ίδιος σε ποσοστό 30%, διότι δεν φορούσε προστατευτικό κράνος.

Επιδικάζοντας όμως στη συνέχεια αποζημίωση από το άρθρο 931 ΑΚ δέχτηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα περιστατικά: "Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι ο ενάγων, ο οποίος κατά τον χρόνο του ενδίκου ατυχήματος ήταν ηλικίας 17 ετών (γεννηθείς το έτος 1990), ασχολούνταν με τον αθλητισμό επαγγελματικά, λόγω της μεγάλης αθλητικής του ικανότητας και έφεσης, πλην όμως, λόγω των συνεπειών του τραυματισμού του, ήτοι μείζων οπτική ατροφία του ΔΕ οφθαλμού, στραβισμός του ιδίου οφθαλμού και της συνεπεία αυτών παραμόρφωσης του προσώπου του, περιορισμένο οπτικό πεδίο, με οπτική οξύτητα 20/400 άνευ διορθώσεως, κατά τα προεκτεθέντα, δεν θα μπορεί πλέον καταρχάς να αθλείται όπως πριν και κυρίως με τις άριστες επιδόσεις που είχε μέχρι τότε, ως επαγγελματίας ποδοσφαιριστής, που απαιτεί, μεταξύ άλλων και πολύ καλή όραση.

Με τα δεδομένα αυτά, είναι βέβαιο ότι η μερική αυτή μόνιμη αναπηρία του, λαμβανομένων υπόψη και των συντρεχουσών περιστάσεων, όπως η πολύ νεαρή ηλικία του, οπωσδήποτε θα έχει δυσμενή επίδραση, όχι μόνο στην μελλοντική επαγγελματική του απασχόληση, αλλά και στην καθημερινή του ζωή, την κοινωνική και οικονομική του εξέλιξη.

Πλέον ειδικότερα θα έχει αντίκτυπο στην καθημερινή του ζωή αλλά και σε προσωπικό επίπεδο, αφού πλέον θα πρέπει να περιορίσει τις συνήθεις καθημερινές απασχολήσεις του (όπως άθληση σε επίπεδο επαγγελματισμού κ.λπ.), ενόψει του μεγάλου περιορισμού της όρασης, αλλά και ψυχολογικές επιπτώσεις λόγω της δυσμορφίας στο πρόσωπο και συνακόλουθα μειωμένης αισθητικότητας κ.λπ., δηλαδή έχει επιπτώσεις στον τρόπο ζωής του και στις καθημερινές ενασχολήσεις και εκδηλώσεις (κοινωνικές - συναναστροφές κ.λπ.), αφού τον καθιστούν γενικά άτομο που μειονεκτεί έναντι των άλλων ατόμων της ηλικίας του και συνακόλουθα γεγονότα που έχουν δυσμενείς επιδράσεις και στην εν γένει κοινωνική εξέλιξή του και ζωή.

Έτσι, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις ως άνω δυσμενείς επιπτώσεις, πρέπει να επιδικαστεί σ' αυτόν το ποσόν των 20.000 € ως αποζημίωση, κατ' άρθρο 931 ΑΚ, γενομένου εν μέρει δεκτού ως ουσιαστικά βασίμου του ορισμένου και νόμιμου αγωγικού σχετικού κονδυλίου...". Κρίνοντας έτσι το Εφετείο παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις διατάξεις των άρθρων 931 και 300 ΑΚ, διότι για τον υπολογισμό της χρηματικής παροχής της διάταξης του άρθρου 931 ΑΚ δεν συνεκτίμησε το ανωτέρω ποσοστό συνυπαιτιότητας του παθόντος.

Επομένως είναι βάσιμος ο από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ τρίτος λόγος αναιρέσεως.

4. Κατά το άρθρο 2 του ν. ΓΠΝ/1911, αυτοκίνητο, κατά την έννοια του παρόντος νόμου, είναι το διά μηχανικής δυνάμεως και ουχί επί τροχιών κινούμενον όχημα ή τροχήλατο. Κάτοχος δε αυτοκινήτου θεωρείται πας ο κατά το χρόνο του ατυχήματος κατέχων το αυτοκίνητο, είτε κατά κυριότητα είτε εκ συμβάσεως, εκμεταλλευόμενος δε αυτό εν ιδίω ονόματι, ως και ο αυτογνωμόνως επιλαμβανόμενος της κατοχής αυτοκινήτου και χρησιμοποιών τούτο καθ' οιονδήποτε τρόπον.

Κατά το άρθρο δε 4 του ν. ΓΠΝ/1911, διά πάσαν υπό του αυτοκινήτου κατά τη λειτουργία του ζημίαν προς τρίτους ενέχεται εις αποζημιώσεις ο τε οδηγός και ο κατά το άρθρ. 2 κάτοχος, ο δε ιδιοκτήτης εν η περιπτώσει είναι τοιούτος άλλος ή ο κάτοχος ενέχεται μόνον μέχρι της αξίας του αυτοκινήτου, το οποίο παραχωρών εις το ζημιωθέν πρόσωπον, δύναται κατά την κρίσιν του δικαστηρίου να απαλλαχθή κατά πάσης άλλης αποζημιώσεως.

Πλειόνων κατόχων ή ιδιοκτητών του αυτοκινήτου η ευθύνη κανονίζεται κατά το άρθρ. 9 του παρόντος νόμου. Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι καθιερώνεται αντικειμενική ευθύνη σε βάρος, εκτός άλλων, και του κατόχου του ζημιογόνου αυτοκινήτου υπό την έννοια του άρθρου 2 παρ. 2 του άνω νόμου, ο οποίος (κάτοχος) ενέχεται έναντι του παθόντος προς αποκατάσταση της ζημίας του.

Κάτοχος είναι και ο αυτογνωμόνως επιλαμβανόμενος της κατοχής αυτοκινήτου για να το χρησιμοποιήσει με οποιοδήποτε τρόπο. Η αυτογνώμων κατάληψη δημιουργεί νέο πρόσωπο κατόχου με σύγχρονη κατάλυση του παλαιού κατόχου, οπότε ο τελευταίος δεν ευθύνεται ως κάτοχος και συνεπώς δεν έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 4 εδ.

β' του ν. ΓΠΝ/1911. Εξ άλλου κατά το άρθρο 922 ΑΚ, ο κύριος ή ο προστήσας κάποιον άλλον σε μια υπηρεσία ευθύνεται για τη ζημία που ο υπηρέτης ή ο προστηθείς προξένησε σε τρίτον παράνομα κατά την υπηρεσία του. Η σχέση αυτή της προστήσεως δεν είναι απαραίτητο να στηρίζεται σε δικαιοπραξία ή σύμβαση με την στενή έννοια του όρου.

Μπορεί να στηρίζεται και σε σχέση φιλική ή συγγενική και τέτοια υπάρχει, όταν ο ιδιοκτήτης ή ο κάτοχος του αυτοκινήτου εμπιστεύεται την οδήγησή του σε φίλο του ή ο πατέρας στο γιό του. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε ανελέγκτως, ότι το ζημιογόνο υπ' αριθμ. ...

δίκυκλο μοτοποδήλατο ανήκε στην ιδιοκτησία του Γ. Κ., πατέρα του εναγομένου Ν. Κ., που φέρεται με τις παρεμπίπτουσες αγωγές του Επικουρικού Κεφαλαίου ως κάτοχος αυτού κατά το χρόνο του ατυχήματος και προστήσας στην οδήγησή του τον Γ. Κ.. Ωστόσο όμως ναι μεν μεταξύ αυτών (ανηλίκων τότε) υπήρχε φιλική σχέση, όμως δεν αποδείχθηκε ότι συντρέχει περίπτωση προστήσεως, διότι ο Γ.

Κ. την ημέρα του ατυχήματος αφαίρεσε αυτογνωμόνως το μοτοποδήλατο, χωρίς τη γνώση και συναίνεση του Ν. Κ., το οποίο χρησιμοποίησε στους διενεργούμενους αυτοσχέδιους αγώνες ταχύτητας (κόντρες), οπότε δημιουργήθηκε νέο πρόσωπο κατόχου με σύγχρονη κατάλυση του παλαιού κατόχου, με εφαρμοζόμενης της διατάξεως του άρθρου 4 εδ.

β' ν. ΓΠΝ/1911. Με την ανέλεγκτη αυτή κρίση του το Εφετείο δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 2 εδ. β' και 4 του ν. ΓΠΝ/1911 και του άρθρου 922 ΑΚ με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή. Επομένως, ο αντίθετος από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ τέταρτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση κατά το κεφάλαιο της αποζημίωσης από το άρθρο 931 ΑΚ και να παραπεμφθεί η υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε και προτάσεις (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ).

Τέλος πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στο αναιρεσείον (άρθρ. 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 1942/2013 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση στο ανωτέρω δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Και Διατάζει να επιστραφεί στο αναιρεσείον το παράβολο με αριθμούς 1618869, 1618870, 1618871 σειρά Α' (Δημοσίου) και 066041, 066042, 066043 σειρά Α' (ΤΑΧΔΙΚ).

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Μαΐου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ