Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of set-off claim due to salary necessity exception failure.

Απόφαση 764 / 2010 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 764/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Παναγιώτη Κομνηνάκη και Ανδρέα Δουλγεράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - καθ' ου η κλήση: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα. Εκπροσωπήθηκε από τον Παντελεήμονα Παπαδάκη, Πάρεδρο Ν.Σ.Κ.

Του αναιρεσιβλήτου - καλούντος: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευάγγελο Χλούπη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-12-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1656/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 715/2006 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε το αναιρεσείον με την από 20-9-2007 αίτησή του.

Εκδόθηκε η 1867/2008 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε τη συζήτηση απαράδεκτη. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 5-5-2009 κλήση του καλούντος. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βαρβάρα Κριτσωτάκη διάβασε την από 24-10-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι λόγοι αναιρέσεως. Ο δικαστικός αντιπρόσωπος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, για το παραδεκτό της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως η οποία ασκήθηκε στις 19-12-2003, έχει τηρηθεί η προβλεπόμενη, από το άρθρο 12 του ν. 2298/2005, όπως οι παράγραφοι 1 και 2 αντικαταστάθηκαν αντίστοιχα με τα άρθρα 28 παρ. 3 του ν 2579/1008 (η παρ.1) και 42 του ν. 2721/1999 (η παρ.2) προδικασία (καταργηθείσα ήδη με το άρθρο 13 παρ. 9 του ν. 3790/2009 για τις ασκούμενες έκτοτε), αφού προσκομίζεται η 1266/2007 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του κράτους.

Επειδή κατά τη διάταξη του άρθρου 440 Α.Κ. με τον συμψηφισμό αποσβήνονται, κατά το μέρος που καλύπτονται, οι μεταξύ δύο προσώπων αμοιβαίες απαιτήσεις, αν αυτές είναι ομοειδείς κατ` αντικείμενο και ληξιπρόθεσμες, και κατά την τοιαύτη του άρθρου 664 του ίδιου κώδικα ο μισθωτής δεν μπορεί να συμψηφίσει οφειλόμενο μισθό σε απαίτηση του κατά του εκμισθωτού, εφόσον ο μισθός αυτός είναι απόλυτα αναγκαίος για τη διατροφή του εκμισθωτή και της οικογένειάς του, εκτός αν η απαίτηση του (μισθωτή) πηγάζει από ζημία που προξένησε δολίως ο εκμισθωτής κατά την εκτέλεση της εργασίας του.

Σύμφωνα με τις ως άνω διατάξεις είναι δυνατή η απόσβεση ομοειδών, ληξιπροθέσμων απαιτήσεων δύο προσώπων στο μέτρο που αλληλοκαλύπτονται, εφόσον το ένα πρόσωπο δηλώσει στο άλλο τη βούληση του. Η ρύθμιση της διατάξεως του άρθρου 664 ΑΚ εισάγει μια μερική εξαίρεση απαγορεύοντας τον συμψηφισμό απαιτήσεων μισθού με ανταπαίτηση του μισθωτή, στο βαθμό που ο μισθός θεωρηθεί αναγκαίος για τη διατροφή του εκμισθωτή και της οικογένειας του.

Με τον ως άνω συμψηφισμό όμως, δεν πρέπει να συγχέεται ο καταλογισμός ενός ποσού στο μισθό. Ειδικότερα, καταλογισμός είναι η έκπτωση από το μισθό ορισμένου μέρους του ή και ολοκλήρου του ποσού του, κατά το μέτρο που το ποσό αυτό εισπράχθηκε από τον εργαζόμενο. Πρόκειται δηλαδή για ένα μηχανισμό αποτροπής της διπλής πληρωμής του ποσού που καταλογίζεται στο μισθό, πράγμα που σημαίνει ότι το ποσό αυτό το έχει ήδη εισπράξει ο εργαζόμενος.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχτηκε ότι ο αναιρεσίβλητος δικαιούται το ποσό των 17.983,80 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στο επίδομα διδακτικής προετοιμασίας και εξωδιδακτικής απασχόλησης καθώς και πάγιας μηνιαίας αποζημίωσης για τη δημιουργία και ενημέρωση βιβλιοθήκης για το χρονικό διάστημα από 1-1-2002 έως 31-12-2004 που παρέσχε την εργασία του, δυνάμει συμβάσεως ορισμένου χρόνου στο αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, ασκώντας καθήκοντα καθηγητή στο ΚΕΣΕΝ Ραδιοτηλεγραφητών.

Το αναιρεσείον-εναγόμενο, τόσο ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου με τις προτάσεις που κατέθεσε, όσο και με το δικόγραφο της εφέσεως επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, ισχυρίστηκε ότι προσέλαβε τον αναιρεσίβλητο ως διοικητικό υπάλληλο και κατέβαλε σ' αυτόν τις αποδοχές που αντιστοιχούν στο κλάδο αυτό, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και το επίδομα κινήτρου απόδοσης, καθώς και ειδικό επίδομα εκ των αδιαθέτων υπολοίπων του Ειδικού Λογαριασμού Εσόδων των θαλασσίων μεταφορικών μέσων ΥΕΝ, τα οποία (επιδόματα) λαμβάνει μόνο το διοικητικό υπαλληλικό προσωπικό και όχι το εκπαιδευτικό προσωπικό.

Επικουρικά δε και για την περίπτωση που ήθελε κριθεί ότι οφείλονταν στον αναιρεσίβλητο το παραπάνω επίδομα και η πάγια αποζημίωση που λάμβανε το εκπαιδευτικό προσωπικό, πρότεινε προς συμψηφισμό το συνολικό ποσό των 13.452,58 ευρώ, το οποίο κατέβαλε σ' αυτόν κατά το ίδιο χρονικό διάστημα ως επίδομα κινήτρου απόδοσης και ειδικό επίδομα εκ των αδιαθέτων υπολοίπων του Ειδικού Λογαριασμού Εσόδων των θαλασσίων μεταφορικών μέσων ΥΕΝ.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε τον ισχυρισμό αυτό ο οποίος σύμφωνα με τα πιο πάνω εκτιθέμενα έχει το χαρακτήρα καταλογισμού του ποσού (εκπτώσεως) που ο αναιρεσίβλητος είχε ήδη λάβει έναντι του μισθού του, με την αιτιολογία ότι η πιο πάνω προτεινόμενη προς συμψηφισμό ανταπαίτηση του αναιρεσείοντος υπόκειται στους περιορισμούς του άρθρου 664 ΑΚ, εφόσον δε ο αναιρεσίβλητος αρνήθηκε την ως άνω ένσταση συμψηφισμού, ισχυριζόμενος ότι ο μισθός του είναι απολύτως αναγκαίος για τη διατροφή αυτού και της οικογενείας του, το αναιρεσείον φέρει το βάρος της αποδείξεως των προϋποθέσεων του άρθρου 664 ΑΚ.

δεδομένου ότι κατά την άποψη του τεκμαίρεται η από την ως άνω διάταξη στοιχειώδης βιοποριστική λειτουργία του μισθού και καταρχήν καλύπτεται από την προστασία της ολόκληρος ο μισθός, εκτός εάν ανταποδείξει ο εργοδότης την ύπαρξη υπολοίπου δεκτικού συμψηφισμού. Ακολούθως, απέρριψε την εν λόγω ένσταση γιατί το αναιρεσείον δεν απέδειξε ότι ο μισθός του αναιρεσιβλήτου επαρκεί για τη διατροφή αυτού και της οικογενείας του και ότι απομένει υπόλοιπο δεκτικό συμψηφισμού.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, παραβίασε τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, αφού σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, η επίκληση της καταβολής του πιο πάνω επιδόματος που κατέβαλε το αναιρεσείον στον αναιρεσίβλητο ως διοικητικό υπάλληλο, κατά το αυτό χρονικό διάστημα δεν αποτελεί συμψηφισμό υποκείμενο στους περιορισμούς του άρθρου 664 ΑΚ, αλλά έχει το χαρακτήρα καταλογισμού του ποσού αυτού, δηλαδή έκπτωση από τον οφειλόμενο μισθό ορισμένου μέρους που ήδη έχει εισπράξει ο αναιρεσίβλητος για συναφή αιτία και πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο πρώτος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.

Κατά συνέπεια πρέπει να αναιρεθεί στο σύνολο της η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο για περαιτέρω έρευνα από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 715/2006 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που την εξέδωσαν. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 15 Απριλίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 4 Μαϊου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ