Supreme Court allows appeal against insurance company liability for foreign car accident in Greece under Law 489/1976.

Απόφαση 763 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 763/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Γεώργιο Πετράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν.Π.Ι.Δ., με την επωνυμία "Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιλτιάδη Κόρδα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Της αναιρεσίβλητης: Χ1, για τον εαυτό της ατομικά, αλλά και ως νομίμου εκπροσώπου και ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της ΄Χ2 και ΄Χ3 , η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Γεώργογλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2 Ιουλίου 2001 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 525/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 196/2005 οριστική του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 17 Ιανουαρίου 2005 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Πλαστήρας Αναστασάκης, ανέγνωσε την από 8 Φεβρουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Σύμφωνα με το άρθρο 27 παρ. 1 εδ. 1 του ν.489/1976 το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης διακανονίζει ζημίες και καταβάλλει αποζημιώσεις για λογαριασμό αλλοδαπών γραφείων διεθνούς ασφάλισης μέσα στα όρια του νόμου αυτού εξαιτίας ατυχημάτων που προκαλούνται από την κυκλοφορία στην Ελλάδα αυτοκινήτων, που έχουν τόπο συνήθους στάθμευσης σε χώρες μετά των αντίστοιχων γραφείων των οποίων έχει καταρτίσει συμβάσεις κατά το άρθρο 30 παρ. 1 του νόμου αυτού και εφ΄ όσον τα αυτοκίνητα αυτά είναι εφοδιασμένα με πιστοποιητικό διεθνούς ασφάλισης που ισχύει (εξαιρέσει των αυτοκινήτων που αναφέρονται στο εδ. 2 της παραγράφου αυτής).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 31 παρ. 4 του ίδιου νόμου "με τις προϋποθέσεις αυτές (των παραγρ. 1 - 3 του άρθρου αυτού) το γραφείο (διεθνούς ασφάλισης) είναι αντίκλητος του αλλοδαπού ασφαλιστή. Το πρόσωπο που ζημιώθηκε από αυτοκίνητο που έχει τόπο συνήθους στάθμευσης εκτός της Ελληνικής Επικράτειας από ατύχημα που συνέβη στην Ελλάδα, έχει ευθεία αγωγή κατά του Γραφείου Διεθνούς Ασφάλισης στην Ελλάδα, εφόσον ως προς το αυτοκίνητο αυτό πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται από το άρθρο αυτό, επιφυλασσομένου του δικαιώματος αναγωγής υπέρ του γραφείου που κατέβαλε".

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι η ευθύνη του ΓΔΑ έναντι του παθόντος διαπλάσσεται από το νόμο εφ΄ όσον συντρέξουν οι οριζόμενες απ΄ αυτόν προϋποθέσεις. Η ευθύνη του ΓΔΑ εισάγεται από το νόμο χάριν του παθόντος. Ο νόμος δεν χορηγεί στον κύριο ή τον οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου αξίωση κατά του ΓΔΑ για να τον καλύψει σε περίπτωση ατυχήματος όπως τούτο συμβαίνει στις σχέσεις ασφαλιστή και ασφαλισμένου.

Αυτό σημαίνει ότι αν παρεγράφη η αγωγή του παθόντος κατά του ΓΔΑ, δεν υπάρχει δυνατότητα πλαγιαστικής ασκήσεως κατά τη διάταξη του άρθρου 72 του Κ.Πολ.Δ. από τον παθόντα της αξιώσεως αποζημιώσεως του υποχρέου για το ατύχημα (οδηγού, κυρίου) κατά του ΓΔΑ, αφού τέτοια αξίωση δεν υφίσταται κατά νόμο. Εξάλλου, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης είναι αντίκλητος του αλλοδαπού ασφαλιστή.

Δεν είναι όμως και αντιπρόσωπός του ούτε ταυτίζεται με αυτόν. Γι΄ αυτό και η εκ μέρους του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου κατοχή και κατάθεση στο οικείο αστυνομικό τμήμα της πράσινης κάρτας στην οποία διατυπώνεται η βούληση σωρευτικής αναδοχής χρέους με την οποία ο αλλοδαπός ασφαλιστής αναλαμβάνει την υποχρέωση, σε περίπτωση ατυχήματος που συνέβη στην Ελλάδα από αλλοδαπό αυτοκίνητο που είναι εφοδιασμένο με πράσινη κάρτα, να καταβάλει το ασφαλιστικό ποσό για το οποίο έχει ασφαλίσει το ζημιογόνο αυτοκίνητο (γεγονός που θα έχει ως συνέπεια η κατ΄ αυτού αξίωση, αν έχει ως βάση την αδικοπραξία να υπόκειται σε πενταετή (ΑΚ 937) παραγραφή και όχι σε διετή (άρθρ. 10 ν.489/1976) αφορά τούτον και όχι το ΓΔΑ το οποίο δεν αποτελεί αντιπρόσωπό του στην Ελλάδα (ΑΠ 1518/2006).

Και ναι μεν στο Ν.489/1976 ελλείπει εδική ρύθμιση του θέματος της παραγραφής της αξιώσεως του παθόντος κατά του ΓΔΑ. Όμως, λαμβανομένου υπόψη ότι το ΓΔΑ επιτελεί στην ουσία λειτουργία ασφαλιστή, πρέπει να ισχύσει και εδώ η προβλεπόμενη από το νόμο διετής παραγραφή του άρθρου 10 παρ. 2 του Ν.489/2976. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, όπως από αυτήν προκύπτει, δέχτηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα:

Το ζημιογόνο ΙΧΕ αυτοκίνητο με αριθμό κυκλοφορίας ...., οδηγούμενο από τον ανωτέρω Ζ1, κάτοικο Γερμανίας, προερχόταν και είχε χώρα στάθμευσής του τη Γερμανία ήτοι χώρα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Πέραν δε αυτού ήταν νόμιμα ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "GARANTA VERSICHRUNG AG" ......Nurneberg, με νόμιμη και έγκυρη σύμβαση, η οποία ίσχυσε κατά το χρονικό διάστημα από 26.6.1998 έως 26.6.1999, ήτοι και κατά την ημέρα του ατυχήματος - συγκρούσεως των οχημάτων (...) και ήταν εφοδιασμένο με πράσινη κάρτα (Πιστοποιητικό διεθνούς ασφάλισης), οιονεί Διεθνές Ασφαλιστήριο, με αριθμ. .....

Όλα αυτά προκύπτουν από τα κατωτέρω, επικαλούμενα και προσκομιζόμενα από την ενάγουσα, με την ανωτέρω ιδιότητά της, έγγραφα, που υπάρχουν στον φάκελο της δικογραφίας, που σχηματίσθηκε για την υπό κρίση υπόθεση, ήτοι: α) την με αριθμ. ..... και από ... άδεια οδηγήσεως εκδόσεως Γερμανικών Αρχών, β) την από ...άδεια κυκλοφορίας του ζημιογόνου αυτοκινήτου, επίσης, εκδόσεως Γερμανικών Αρχών και γ) την ανωτέρω αναφερόμενη πράσινη κάρτα (Πιστοποιητικό διεθνούς ασφάλισης), με αριθμό .....

Όπως και στην αγωγή αναφέρεται, με την σύναψη της ασφαλιστικής αυτής συμβάσεως και την κατοχή και κατάθεση στα αρμόδια όργανα του Τμήματος Τροχαίας Κοζάνης, τα οποία βεβαιώνουν την ακρίβειά τους, με τις σχετικές επ΄ αυτού από 5.7.1998 πράξεις, από τον ως άνω οδηγό, του πιστοποιητικού αυτού της διεθνούς ασφάλισης του ζημιογόνου αυτοκινήτου που οδηγούσε, λογίζεται ότι ενέχεται και πρόταση της ασφαλιστικής αυτής εταιρεία, που το εξέδωσε, για την ικανοποίηση των αξιώσεων των δικαιούχων της αποζημιώσεως, εφόσον φυσικά δεν υπερβαίνουν το ασφάλισμα.

Η πρόταση δε αυτή υφίσταται από τότε που εκδόθηκε και παραδόθηκε το πιστοποιητικό αυτό διεθνούς ασφάλισης στον ασφαλισμένο (26.6.1998-26.6.1999) και έκτοτε απευθυνόταν αορίστως σε κάθε τρίτο δικαιούχο αποζημιώσεως, σε περίπτωση πραγματοποιήσεως του ασφαλιστικού κινδύνου. Με την αποδοχή από την πλευρά των εναγόντων (συζύγου και τέκνων του θανόντος), ως ζημιωθέντων τρίτων, η οποία γίνεται με την έγερση της υπό κρίση αγωγής τους, καταρτίζεται (συμβατική) σωρευτική αναδοχή χρέους, κατά την έννοια των άρθρων 361 και 477 του ΑΚ, η οποία και θεμελιώνεται στην άμεση έναντι των εναγόντων ευθύνη του αναδεχομένου ασφαλιστή και στην κρινόμενη περίπτωση, της ως άνω χορηγήσασας το πιστοποιητικό διεθνούς ασφάλισης αλλοδαπής (Γερμανικής) ασφαλιστικής εταιρείας, η οποία φθάνει μέχρι το ανώτατο ασφάλισμα, βάση στην οποία στηρίζεται και η υπό κρίση αγωγή, όπως εκτίθεται παραπάνω, με συνέπεια να θεμελιώνεται τόσο η αρμοδιότητα του παρόντος δικαστηρίου για την κρίση της συγκεκριμένης διαφοράς, όσο και η ευθεία αξίωση των εναγόντων, με την ανωτέρω ιδιότητά τους, κατά του εναγομένου νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ" (Γ.Δ.Α.), για την αποκατάσταση όλων των ανωτέρω ζημιών, που από το ένδικο ατύχημα υπέστησαν οι ενάγοντες και παράλληλα η αντίστοιχη αυτού υποχρέωση, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 31 παρ. 4 του Ν.489/1976, κατά τις οποίες αυτό (Γ.Δ.Α.) ενεργεί στην Ελλάδα με την ιδιότητα του αντικλήτου του αλλοδαπού ασφαλιστή, ήτοι υπεισέρχεται πλήρως και σε όλα τα από την ασφαλιστική σύμβαση, δικαιώματα και υποχρεώσεις της ασφαλιστικής εταιρείας, με συνέπεια να μπορεί να αντιτείνει - αντιτάσσει κατά του τυχόν ζημιωθέντος και αξιούντος νόμιμα από αυτό, δικαιώματα, τις ενστάσεις και τους ισχυρισμούς που έχει και, η, από αυτό εκπροσωπούμενη στην Ελλάδα (αλλοδαπή) ασφαλιστική εταιρεία και μόνο αυτές, χωρίς να απαλλάσσεται οιασδήποτε ευθύνης προς αποζημίωση, η οποία βαρύνει αυτή και στηρίζεται σε νόμιμη αιτία και νόμιμη βάση.

Κατά συνέπειαν, η ένσταση του εναγομένου νομικού προσώπου. Γ.Δ.Α., περί διετούς παραγραφής των ενδίκων αξιώσεων των εναγόντων, του άρθρου 10 παρ. 2 του Ν.489/1976, θα πρέπει να απορριφθεί ως μη νόμιμη, διότι η υπό κρίση αγωγή στηρίζεται, όπως ρητά στο δικόγραφό (κείμενο) της αναγράφεται, στην συμβατική σωρευτική αναδοχή χρέους (άρθρα 361, 477 Α.Κ.), η οποία βαρύνει και αυτό (εναγόμενο), εφόσον νόμιμα βαρύνει την (αλλοδαπή) ασφαλιστική εταιρεία, της οποίας αντίκλητος και νόμιμος εκπρόσωπο σε όλα, τα από την ασφαλιστική σύμβαση δικαιώματα και υποχρεώσεις, στην Ελλάδα, είναι αυτό (Γ.Δ.Α.), σύμφωνα με τα όσα εκτίθενται στην παραπάνω μείζονα πρόταση.

Άλλωστε, η έκδοση, από την ως άνω ασφαλιστική εταιρεία, η κατοχή και κατάθεση της παραπάνω πράσινης κάρτας από τον οδηγό του ΙΧΕ αυτοκινήτου, στο Τμήμα Τροχαίας Κοζάνης, που επιλήφθηκε του ενδίκου ατυχήματος και η εντεύθεν σύναψη της συμβατικής σωρευτικής αναδοχής χρέους με αυτήν, μεταξύ του οδηγού του παραπάνω αυτοκινήτου (ασφαλισμένου) και της αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας, ομολογείται από το εναγόμενο νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου (Γ.Δ.Α.) (άρθρα 261, 340, 352 Κ.Πολ.Δ.), γι΄ αυτό και ευθύνεται αυτό, για την αποκατάσταση των ζημιών που υπέστησαν οι ενάγοντες από το ένδικο ατύχημα (άρθρ. 26, 27, 30, 31 Ν.489/1976, όπως ισχύει σήμερα, μετά τις τροποποιήσεις που υπέστη), αφού οι ενάγοντες έχουν ευθεία αγωγή κατ΄ αυτού, ως ασφαλιστού (άρθρ. 1 παρ.δ΄ Ν.489/1976) και ως αντικλήτου του αλλοδαπού ασφαλιστού, κατά νόμο, εφόσον στην προαναφερόμενη περίπτωση, συντρέχουν οι νόμιμες προς τούτο προϋποθέσεις (άρθρ. 31 παρ. 4 του ιδίου νόμου), όπως εκτίθενται παραπάνω.

Συνεπώς, πρέπει να απορριφθούν ως νομικά και ουσιαστικά αβάσιμα τα περί του αντιθέτου υποστηριζόμενα από το εναγόμενο νομικό πρόσωπο (Γ.Δ.Α.). Με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο σε σχέση με την ευθύνη του αναιρεσείοντος (Γ.Δ.Α.) από τη σωρευτική αναδοχή κατ΄ ακολουθίαν της εκδόσεως από την άνω αναφερόμενη αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία της εν λόγω πράσινης κάρτας και την κατάθεσή της από τον οδηγό του ασφαλισμένου ΙΧΕ αυτοκινήτου και σε σχέση με την έναντι αυτού παραγραφή των ενδίκων αξιώσεων των αναιρεσιβλήτων εναντίον του (πέραν της διετίας κατά τα άνω εκτιθέμενα), αφ΄ ενός μεν παρέβη τις άνω αναφερόμενες διατάξεις, που διαχωρίζουν σαφώς την ευθύνη του Γ.Δ.Α.

από την ευθύνη της αντιπροσώπου της αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας στην Ελλάδα και την έναντι αυτού παραγραφή, αφ΄ ετέρου δε διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με την ευθύνη του αναιρεσείοντος από την κατά τα άνω έκδοση εκ μέρους της αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας της πράσινης κάρτας και την εκ μέρους του οδηγού του ασφαλισμένου αυτοκινήτου κατάθεσή της προκύπτουσα πρόταση σωρευτικής αναδοχής όπως και σχετικά με την έναντι του αναιρεσείοντος παραγραφή των αξιώσεων των αναιρεσιβλήτων εκ του αναφερομένου αυτοκινητικού ατυχήματος.

Επομένως ο πρώτος λόγος της αιτήσεως, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ. είναι βάσιμος και πρέπει κατά παραδοχή του να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη με τις ιδιότητες υπό τις οποίες παρίσταται λόγω της ήττας της στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 195/2005 απόφαση του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο με άλλη σύνθεση.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 21 Μαρτίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 4 Απριλίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ