Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds for failure to prove evidence was ignored in civil inheritance dispute.

Απόφαση 761 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 761/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη και Στέφανο - Σπυρίδωνα Πανταζόπουλο - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Απριλίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Σ. Γ. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Χατζηπέμο και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Π. του Γ., κατοίκου ..., ατομικά και ως ασκούντος τη γονική μέριμνα της ανήλικης θυγατέρας του Μ. - Ό., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αχιλλέα Παππά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16/12/2014 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ροδόπης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 102/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 78/2020 του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 22/6/2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Υπόκειται προς κρίση η από 22-6-2020 αίτηση για αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 78/2020 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Με την προσβαλλόμενη απόφαση έγινε δεκτή η από 18-12-2018 έφεση των εναγόντων και εξαφανίστηκε η υπ' αριθμ. 102/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, η οποία είχε απορρίψει την από 16-12-2014 αγωγή τους ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, και αφού κράτησε και δίκασε την υπόθεση ως πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε εν μέρει την ως άνω αγωγή κατ' ουσίαν και υποχρέωσε τον εναγόμενο να καταβάλει στους ενάγοντες το ποσό των 128.962,70 ευρώ ανάλογα με το ποσοστό της εξ αδιαθέτου κληρονομικής τους μερίδας εκ 1/4 και 3/4 αντίστοιχα της θανούσας δικαιοπαρόχου τους συζύγου και μητρός Ν. Φ., την απαίτηση της οποίας κληρονόμησαν, από αμοιβή για εκτέλεση έργου. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ). Πρέπει, επομένως, η αναίρεση να εξεταστεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων τους (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Η νομική ανεπάρκεια των αναφερομένων στην αγωγή πραγματικών περιστατικών, σε σχέση με αυτά που απαιτούνται από το νόμο για τη θεμελίωσή της, χαρακτηρίζεται ως νομική αοριστία και ελέγχεται με τον αναιρετικό λόγο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ως παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, εφόσον το δικαστήριο της ουσίας έκρινε τελικά ως ορισμένη την αγωγή, αρκούμενο σε λιγότερα στοιχεία από αυτά που απαιτεί ο νόμος, ή ως αόριστη, αξιώνοντας για τη θεμελίωσή της περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος (ΟλΑΠ 18/1998, ΑΠ 1967/2006).

Αντίθετα, η έλλειψη εξειδίκευσης των πραγματικών περιστατικών, που θεμελιώνουν το ασκούμενο με την αγωγή ουσιαστικό δικαίωμα και αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του αντίστοιχου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, χαρακτηρίζεται ως ποσοτική αοριστία της αγωγής, ενώ η επίκληση απλώς των στοιχείων του νόμου, χωρίς αναφορά πραγματικών περιστατικών χαρακτηρίζεται ως ποιοτική αοριστία της αγωγής και ελέγχονται και οι δύο αναιρετικά με τους λόγους από τους αριθ. 8 και 14 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 1573/1981, ΑΠ 1452/2007, ΑΠ 963/2006).

Ειδικότερα, ο από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται, αν το δικαστήριο, παρά τη μη επαρκή έκθεση σ' αυτήν των στοιχείων που είναι αναγκαία για την στήριξη του αιτήματος της αγωγής, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών την απέρριψε ως αόριστη.

Για να ιδρύεται πάντως ο αντίστοιχος λόγος αναίρεσης πρέπει ο σχετικός με την ποιοτική ή ποσοτική αοριστία ισχυρισμός, ο οποίος δεν υπάγεται στις εξαιρέσεις του άρθρ. 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, να προτάθηκε παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας και να αναφέρεται αυτό στην αίτηση αναίρεσης. Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 111 παρ. 2, 118 αρ. 4 και 216 παρ. 1 του ΚΠολΔ, προκύπτει ότι το δικόγραφο της αγωγής πρέπει να περιέχει, σαφή έκθεση των γεγονότων, τα οποία θεμελιώνουν κατά νόμο την αγωγή και δικαιολογούν την άσκηση αυτής από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς και ορισμένο αίτημα.

Η έκθεση δε στο δικόγραφο της αγωγής των πραγματικών περιστατικών, τα οποία πρέπει να είναι όσα είναι νομικώς ικανά και αναγκαία για τη θεμελίωση του δικαιώματος, η προστασία του οποίου ζητείται, πρέπει να γίνεται με τέτοια σαφήνεια, ώστε να εξατομικεύουν την επίδικη έννομη σχέση. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 681 ΑΚ, με τη σύμβαση έργου ο ένας συμβαλλόμενος, αποκαλούμενος εργολάβος, αναλαμβάνει την υποχρέωση να εκτελέσει το έργο, ο δε έτερος, αποκαλούμενος εργοδότης, να καταβάλει τη συμφωνημένη αμοιβή, ενώ κατά το άρθρο 694 του ίδιου κώδικα, η αμοιβή του εργολάβου καταβάλλεται κατά την παράδοση του έργου...

αν η παράδοση του έργου και η καταβολή της αμοιβής συμφωνήθηκε να γίνουν τμηματικά, η αμοιβή καταβάλλεται μόλις γίνει η παράδοση κάθε τμήματος. Κατά την εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων από δικονομική άποψη, για την έννοια του ορισμένου, κατά το άρθρο 216 παρ. 1 ΚΠολΔ, της αγωγής με την οποία ο ενάγων επιδιώκει την καταβολή της εργολαβικής του αμοιβής, οφείλει να επικαλεστεί στο δικόγραφο αυτής (ΑΠ 597/2015) τη σύμβαση μίσθωσης έργου κατά τα ουσιώδη στοιχεία της, ήτοι τη σύμβαση, που καταρτίσθηκε, το έργο, που συμφωνήθηκε με αυτή να εκτελεσθεί, την εκτέλεση και παράδοση ή την προσφορά του έργου και τη συμφωνηθείσα αμοιβή και αν αυτή έχει συμφωνηθεί κατά μονάδα κάθε εργασίας και ποιες ποσότητες στις συμφωνηθείσες μονάδες από κάθε εργασία εκτελέσθηκαν (ΑΠ 508/2008, ΑΠ 1336/2008).

Ο ακριβής χρόνος κατάρτισης της εργολαβικής σύμβασης δεν είναι αναγκαίο, κατ' αρχήν, να αναφέρεται στο δικόγραφο της αγωγής, εκτός αν ανακύπτει ζήτημα παραγραφής (Α.Π. 1569/2013, Α.Π. 1255/2010). Επομένως, δεν ανήκει στα θεμελιωτικά γεγονότα της εν λόγω αγωγής, με την έννοια της πληρότητας της ιστορικής βάσης αυτής ο ειδικότερος προσδιορισμός των επί μέρους επιμετρήσεων του εκτελεσθέντος έργου, όταν αναφέρεται σ' αυτήν το συνολικώς εκτελεσθέν έργο και η οφειλόμενη αμοιβή του.

Περαιτέρω, η νομιμοποίηση του διαδίκου, ως απαιτούμενη κατά την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 68 ΚΠολΔ διαδικαστική προϋπόθεση της δίκης συνίσταται στον ισχυρισμό του ενάγοντος ότι είναι φορέας της επίδικης ουσιαστικής έννομης σχέσης απορρέει, κατά κανόνα, κυρίως από διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου η, ενίοτε, και του δικονομικού δικαίου.

Όποιος εμφανίζεται, κατά το ουσιαστικό δίκαιο, δικαιούχος ή υπόχρεος νομιμοποιείται, κατ' αρχήν, ως ενάγων ή εναγόμενος, αντιστοίχως, η δε διεξαγωγή της δίκης μεταξύ των φορέων της επίδικης έννομης σχέσης, επιβάλλεται με κριτήρια τους αγωγικούς ισχυρισμούς, χωρίς να ασκεί επιρροή αν ο ισχυρισμός αυτός είναι αναληθής.

Αν όμως αποδειχθεί η αναλήθειά του, τότε η αγωγή θα απορριφθεί όχι για έλλειψη νομιμοποίησης αλλά ως αβάσιμη για ανυπαρξία του επιδίκου δικαιώματος. Επομένως, ο κληρονόμος του εργολάβου λόγω της ιδιότητάς του αυτής μπορεί να ασκήσει την αγωγή για τη καταβολή της αμοιβής του θανόντος εργολάβου, χωρίς την ανάγκη αναφοράς στο δικόγραφό της ότι εχώρησε μεταγραφή της δήλωσης αποδοχής της κληρονομιάς, απλά αρκεί η αναφορά ότι ασκεί την επίδικη αγωγή ως κληρονόμος (εκ διαθήκης ή εξ αδιαθέτου) του εργολάβου.

Στην προκειμένη περίπτωση με την από 16 Δεκεμβρίου 2014 αγωγή του προς το Μονομελές Πρωτοδικείο Ροδόπης, ο ενάγων, ασκών την αγωγή ατομικά και ως νόμιμος εκπρόσωπος της ανήλικης θυγατέρας του Μ. Ό. εξέθετε ότι τυγχάνουν μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της Ν. Φ. (σύζυγος πρώτου και μητέρα της δεύτερης), πολιτικού μηχανικού εν ζωή, η οποία είχε συνάψει την από 1-12-2008 σύμβαση έργου (υπεργολαβίας) με τον εναγόμενο ως εργοδότη, ο οποίος προηγουμένως είχε αναλάβει ως ανάδοχος, μετά από μειοδοτικό διαγωνισμό, την κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων στην περιοχή της Φιλλύρας Ροδόπης - Έβρου, έναντι συνολικής αμοιβής 187.605,04 ευρώ, πλέον ΦΠΑ 19%, αντιστοιχούντος σε ποσό 35.644,95 ευρώ, συνολικά 223.250 ευρώ.

Ότι η εκτέλεση των εργασιών από την υπεργολάβο θα γινόταν με βάση τους όρους και τις τιμές που καθορίζονταν για ολόκληρο το έργο με βάση τη διενεργηθείσα μελέτη και τα τεύχη δημοπράτησής του. Ότι δυνάμει της σύμβασης υπεργολαβίας η δικαιοπάροχός τους εκτέλεσε σταδιακά όλες τις ανατεθείσες σ' αυτήν εργασίες όπως περιγράφονται στην αγωγή, αρχικά κατά το πρώτο στάδιο, το Δεκέμβριο του έτους 2008, εκτέλεσε ένα μέρος τους και εξέδωσε το σχετικό τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών αξίας 95.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ και εν συνεχεία, κατά το δεύτερο στάδιο, εκτέλεσε τις λοιπές εργασίες μέχρι τις 30-6-2009, οπότε εξέδωσε το δεύτερο τιμολόγιο αξίας 113.120, 47 ευρώ πλέον ΦΠΑ.

Ότι εκ των δύο ανωτέρω τιμολογίων από το πρώτο της οφείλεται το ποσό των 20.000 ευρώ και από το δεύτερο το ποσό των 113.120,47 ευρώ, ήτοι συνολικά το ποσό των 133.120,47 ευρώ, το οποίο οι ενάγοντες ζητούσαν να τους καταβληθεί με την ιδιότητα τους ως κληρονόμων εξ αδιαθέτου, κυρίως με βάση τη σύμβαση υπεργολαβίας, άλλως με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού, με το νόμιμο τόκο από την ημέρα παράδοσης του έργου, ήτοι από 1-7-2009 άλλως από την επίδοση της αγωγής, καθώς και να τους επιστραφεί η υπ' αριθ. 604548/22-10-2008 εγγυητική επιστολή καλής εκτέλεσης που η δικαιοπάροχος τους είχε παραδώσει στον εναγόμενο.

Με το ως άνω περιεχόμενο και αίτημα η αγωγή είναι ορισμένη κατ'εφαρμογή των άρθρων 216 ΚΠολΔ και 681επ. ΑΚ σύμφωνα με προαναφερθέντα στη μείζονα πρόταση, εφόσον περιέχει όλα τα εκεί αναφερόμενα στοιχεία και η άσκησή από τους ενάγοντες υπό την ιδιότητά τους ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων της δικαιοπαρόχου τους κατά του εναγομένου δικαιολογείται πλήρως και ειδικότερα (αναφέρεται) η κατάρτιση της σύμβασης μίσθωσης έργου, η εκτέλεση και παράδοσή του και η συμφωνηθείσα αμοιβή.

Κατά συνέπεια το Εφετείο που με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του, όπως προκύπτει από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπησή της, δέχθηκε ως προς το αναιρετικώς ενδιαφέρον μέρος ότι " στην αγωγή εκτίθενται...οι εργασίες που εκτελέστηκαν και η αμοιβή κατά μονάδα εργασίας, ενώ δεν απαιτείται για την άσκηση της υπό κρίση (ενοχικής) αγωγής, να εκτίθεται για τη νομιμοποίηση των εναγόντων, κληρονόμους του συμβαλλομένου ως εργολάβου, ότι αποδέχθηκαν την επαχθείσα σ' αυτούς κληρονομία", και απέρριψε τον ισχυρισμό περί απαραδέκτου της αγωγής λόγω αοριστίας, και στη συνέχεια απέρριψε τον σχετικό λόγο έφεσης περί αοριστία του δικογράφου, δεν έσφαλε.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης με τον οποίον ο αναιρεσείων προβάλλει πλημμέλεια εκ του αρ. 8 και 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, υποστηρίζοντας τα αντίθετα, είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

Επειδή, κατά την διάταξη του άρθρ. 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 7/2006, 4/2005).

Με το λόγο αναίρεσης από το άρθρ. 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ (παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ.

ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (ΟλΑΠ 27, 28/1998). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93§3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται με βάση το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία (ΟλΑΠ 1/1999).

Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες (ΑΠ 622/1983). Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΑΠ 413/1993).

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (ΟλΑΠ 861/1984). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 1547/1997).

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές, με βάση τις οποίες διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν αιτιολογία της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του άρθρ. 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 465/1988).

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμηση τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 1987/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης, προκύπτει το Εφετείο δέχθηκε ότι: "Η Ν. Φ. απεβίωσε στις 26-3-2010 χωρίς να αφήσει διαθήκη, άφησε δε μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους της το σύζυγό της Ν. Π. του Γ. και της Μαρίας, κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου εφ' όλης της κινητής και ακίνητης περιουσίας της, καθώς και τη γεννηθείσα στις 6-5-2005 ανήλικη θυγατέρα της Μ. - Ό.

Π. του Ν. κατά ποσοστό 3/4 εξ αδιαιρέτου (άρθρα 1710, 1711, 1813,1820 και 1846 του ΑΚ). Τα παραπάνω δεν αμφισβητούνται από τον εναγόμενο, προκύπτουν με βεβαιότητα από τα κάτωθι προσαγόμενα δημόσια έγγραφα: α) τη με αριθ. ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου ..., β) το με αριθ. πρωτ. 53973/2014 πιστοποιητικό πλησιέστερων συγγενών του Δήμου ..., γ) το με αριθ.

πρωτ. 2452/2016 πιστοποιητικό μη δημοσιεύσεως διαθήκης του με Γραμματέα του Πρωτοδικείου Ροδόπης και δ) το με αριθμό πρωτ. 2452/2016 πιστοποιητικό του Γραμματέα του Πρωτοδικείου Ροδόπης περί μη αποποιήσεως της επαχθείσας κληρονομιάς της Ν. Φ.. Επομένως, κληρονόμοι της τελευταίας, είναι οι ανωτέρω, σύζυγος εν ζωή και θυγατέρα της, ο πρώτος δε νομίμως αντιπροσωπεύει την ανήλικη κατά τα ανωτέρω θυγατέρα του (άρθρα 64 παρ.1, 118 παρ.3 του ΚΠολΔ και 127 και 1510 του ΑΚ).

Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι ο εναγόμενος, πολιτικός μηχανικός, ανέλαβε κατόπιν μειοδοτικού διαγωνισμού που έγινε στην Κομοτηνή στις 3-10-2008 την κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων σε χειμάρρους της περιοχής Φιλλύρας Ν. Ροδόπης, με κύριο του έργου - εργοδότη τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης - Έβρου, με τους όρους και τις προδιαγραφές της προηγηθείσας μελέτης (εγκριθείσας με την 22/πρακτ.83/19-11-2007 απόφαση της 1ης Νομαρχιακής Επιτροπής) και των σχετικών τευχών και σχεδίων που τη συνοδεύουν, καθώς και με τις εκεί αναγραφόμενες τιμές και προϋπολογισμό, με ποσοστό έκπτωσης 6%, αντί συνολικής αμοιβής 893.000 ευρώ με ΦΠΑ.

Προς τούτο καταρτίστηκε εγγράφως η με αριθ. 5611/5-11-2008 σύμβαση έργου μεταξύ του εναγόμενου και της Νομαρχίας Ροδόπης - Έβρου νομίμως εκπροσωπούμενης από το Νομάρχη. Αντικείμενο του έργου ήταν ο καθαρισμός της κοίτης των χειμάρρων Μακροποτάμου και Γρατίνης από φερτά υλικά, η μεταφορά τους σε θέσεις που θα υποδείξει η Υπηρεσία (Εργοδότης) και η ομαλοποίηση των αναχωμάτων, καθώς και ο καθαρισμός του ρέματος Σκυλόρεμμα Πάσου, του ρέματος Ξηροπόταμο Φιλλύρας και τμημάτων του ρέματος Σκιαδόρεμμα Δοκού από τη φυτική βλάστηση, και, τέλος, παρεμβάσεις για την ομαλοποίηση της κλίσης, ώστε να εκλείψει ο κίνδυνος κατακλίσεων που διέτρεχαν οι γεωργικές εκτάσεις, με την ομαλή απορροή και αποχέτευση των πλημμυρικών υδάτων.

Συνολική προθεσμία αποπεράτωσης του έργου ορίστηκε σε πενήντα επτά (57) ημέρες, προθεσμία που στη συνέχεια παρατάθηκε. Σύμφωνα με το τιμολόγιο μελέτης του έργου και των προϋπολογισμό μελέτης οι τιμές του έργου ορίστηκαν ως ακολούθως: Α. "Α1 Καθαρισμοί κοιτών ποταμών ή ρεμάτων από αυτοφυή βλάστηση (καλαμιές κλπ) χωρίς αφαίρεση εδαφικού υλικού με την φόρτωση των προϊόντων καθαρισμού και την μεταφορά τους προς οριστική απόθεση σε οποιαδήποτε απόσταση τιμή ανά στρέμμα επτακόσια πενήντα (750) ευρώ", ήτοι για 110 στρέμματα που προμετρήθηκαν το ποσό των 82.500 ευρώ (βλ.σχ.

προμέτρηση σε συνδυασμό με προϋπολογισμό μελέτης), "Α2. Για τη διαπλάτυνση και εκβάθυνση κοίτης υφιστάμενων ρεμάτων σε οποιοδήποτε βάθος εκσκαφής και έδαφος με οποιονδήποτε τρόπο...τιμή ανά κυβικό μέτρο δύο ευρώ και είκοσι λεπτά του ευρώ (2,20 ευρώ) Η επιμέτρηση θα γίνεται με βάση τον πραγματικό όγκο εκσκαφής με λήψη αρχικών και τελικών διατομών και μέχρι τα όρια εκσκαφής των εγκεκριμένων σχεδίων....", ήτοι για 59.000 κυβικά μέτρα που προμετρήθηκαν το ποσό των 129.800 ευρώ..., "Α3 Καθαρισμοί κοίτης ποταμών ή ρεμάτων με χρήση συνήθων χωματουργικών μηχανημάτων (εκσκαφέων, φορτωτών, προωθητών), κινούμενων στις όχθες ή/ και την κοίτη, εν ξηρώ ή παρουσία υδάτων με την παράπλευρη απόθεση των προϊόντων εκσκαφών....

Τιμή σαράντα πέντε λεπτά (0,45 ευρώ) ανά κυβικό μέτρο", ήτοι για 112.000 κυβικά μέτρα που προμετρήθηκαν το ποσό των 50.400 ευρώ..., "Α4 Φορτοεκφόρτωση προϊόντων εκσκαφής γαιωδών ή ημιβραχωδών εδαφών και αμμοχαλίκων, με την σταλία του αυτοκινήτου και την μεταφορά σε οποιαδήποτε απόσταση. Για ένα κυβικό μέτρο φορτοεκφορτώσεως και μεταφορά προϊόντων εκσκαφής πάσης φύσεως πλην βραχώδων, καθώς και αμμοχαλίκων, με επιμέτρηση βάσει όγκου ορύγματος ή συμπυκνωμένου επιχώματος, περιλαμβανομένης της σταλίας του αυτοκινήτου και της μεταφοράς σε οποιαδήποτε απόσταση τιμή ανά κυβικό μέτρο δύο ευρώ και τριάντα πέντε λεπτά του ευρώ (2,35)", ήτοι για 112.000 κυβικά μέτρα που προμετρήθηκαν το ποσό των 263.200 ευρώ (βλ.σχ.

προϋπολογισμό μελέτης), "Α5 Διάστρωση προϊόντων εκσκαφής Για 1 m3 διαστρώσεως ασυμπίεστων γαιωδών ή ημιβραχωδών προϊόντων εκσκαφής που έχουν προσκομιστεί στο χώρο απόθεσης, Τιμή ανά m3 όγκου διαστρώσεως σε όγκο ορύγματος ή επί αυτοκινήτου αναγόμενο σε όγκο ορύγματος (διαίρεση δια του συμβατικού συντελεστή αναγωγής 1,25 λόγω επιπλήσματος) τιμή ανά κυβικό μέτρο το ποσό των δέκα τεσσάρων (0,14) λεπτών του ευρώ, ήτοι συνολικά το ποσό των 23940 ευρώ (171.000

κυβικά μέτρα Χ0,14) και "Α6: Κατασκευή συμπιεσμένου επιχώματος από υλικά που έχουν προσκομιστεί επί τόπου τιμή σαράντα πέντε λεπτά του ευρώ ανά κυβικό μέτρο, ήτοι για 22.000 κυβικά μέτρα που είχαν προμετρηθεί το ποσό των 9.900 ευρώ (βλ.σχ προϋπολογισμό μελέτης) . Εν συνεχεία αποδείχθηκε ότι ο εναγόμενος και η πολιτικός μηχανικός Ν.

Φ. υπέγραψαν το από 1-12-2008 ιδιωτικό συμφωνητικό κατασκευαστικής υπεργολαβίας ποσού 187.605,04 ευρώ χωρίς ΦΠΑ στο οποίο ορίστηκε ότι ο εναγόμενος, που είναι ανάδοχος του ως άνω έργου ("ΕΡΓΑ ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΑΡΟΥΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΦΙΛΑΥΡΑΣ"), συνολικού ποσού 893.000,01 ευρώ, όπως αυτό εμφανίζεται στην με αριθ. 5611/5-11-2008 σύμβαση της Δ/νσης Εγγείων Βελτιώσεων της Νομαρχιακής "υπεργολαβικά", στην "Υπεργολάβο" Ν.

Φ. το είκοσι πέντε (25%) από όλες τις εργασίες του ανωτέρω έργου, από τα απρόβλεπτα, τα απολογιστικά, την αναθεώρηση και τον αναλογούντα ΦΠΑ με ότι αντιστοιχεί σε αυτό το ποσοστό επί της συνολικής σύμβασης του εργολάβου με την υπηρεσία, οι οποίες ανέρχονται σήμερα στο ποσό των 187.605,04 ευρώ, επιπλέον του ΦΠΑ 19%.

Επίσης συμφωνήθηκε ότι ο "Υπεργολάβος" αναλαμβάνει την εκτέλεση των εργασιών, που ανατίθενται με το παρόν, με τους όρους και τις υποχρεώσεις που αναφέρονται στη Σύμβαση του έργου, η οποία συνάφθηκε μεταξύ της προϊσταμένης αρχής του έργου και του "Αναδόχου", τη μελέτη και τα συμβατικά τεύχη της, τις εντολές της Διευθύνουσας του έργου Υπηρεσίας, και τις υποδείξεις της Επίβλεψης.

Οι εργασίες που αφορούν το παρών συμφωνητικό ορίστηκε ότι θα εκτελεστούν αναλογικά σύμφωνα με το ποσοστό της υπεργολαβίας (25%), σε όλες τις θέσεις του έργου και για όλες τις εργασίες στο σύνολο τους. Ειδικότερα συμφωνήθηκε μεταξύ άλλων: "1 ....2....3. Ο "Υπεργολάβος" είναι υποχρεωμένος με δική του ευθύνη και φροντίδα να εκδίδει τιμολόγιο για τις εργασίες που αντιστοιχούν στο μερίδιο εργασιών που έχει αναλάβει με την παρούσα συμφωνία στον Ανάδοχο, ως και κάθε άλλο στοιχείο που απαιτείται από την σύμβαση και τους Νόμους, για τη σωστή κατασκευή του έργου...4....5 Το τίμημα για την από τον Υπεργολάβο εκτέλεση του υπ' αυτού αναλαμβανόμενου έργου με δαπάνες, μέριμνα και ευθύνη του, σύμφωνα με τους όρους του παρόντος, θα προκύπτει από τις επιμετρήσεις που θα συντάξει ο Υπεργολάβος και θα παραδώσει στον ανάδοχο για να τις υποβάλλει αντίστοιχα στην Επιβλέπουσα Υπηρεσία.

Επί του τμήματος αυτού θα γίνεται παρακράτηση 10% για την αντιμετώπιση διάφορων δαπανών, η δε εκκαθάριση θα γίνει με την οριστική παραλαβή του έργου από την Υπηρεσία". Εκτός της Ν. Φ. ο εναγόμενος σύνηψε όμοια σύμβαση υπεργολαβίας ποσοστού 25% με υπεργολάβο την ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία ...., ιδιοκτησίας του μάρτυρα αποδείξεως Π.

Α. του Β. Σημειώνεται ότι οι ως άνω συμβαλλόμενοι δεν ήταν άγνωστοι μεταξύ τους. Αντίθετα γνωρίζονταν από την ενασχόλησή τους στο ίδιο αντικείμενο (δημόσια έργα) στην περιοχή της Θράκης, γνώριζαν δε καλά τις ανάγκες και τα οφέλη από την εκτέλεση του εν λόγω έργου. Τούτο δε διότι, όπως προκύπτει από την με αριθμό 980/Σ/2010 έκθεση ελέγχου της Επιθεωρήτριας Α.

Α. που διενεργήθηκε κατόπιν καταγγελίας κατά της Νομαρχίας Ροδόπης για την απ' ευθείας ανάθεση 24 αντιπλημμυρικών έργων και ειδικότερα, μεταξύ άλλων, για την μεθόδευση των μειοδοτικών διαγωνισμών (αρχικού και επαναληπτικών) κατά τη δημοπράτηση του επίδικου έργου, τόσο η εταιρία της δικαιοπαρόχου των εναγόντων (...

όσο και η ως άνω εταιρία του μάρτυρα απόδειξης (....), είχαν συμμετάσχει σε προηγούμενο διαγωνισμό (29-7-2008) για την εκτέλεση του επίδικου έργου (ΕΡΓΑ ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΑΡΟΥΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΦΙΛΛΥΡΑΣ) που ακυρώθηκε, προσφέροντας έκπτωση 53,03% και 52,00% αντίστοιχα, ενώ ο εναγόμενος, που είχε ανακηρυχθεί μειοδότης, είχε προσφέρει έκπτωση 66%, δεν συμμετείχαν στον τελευταίο διαγωνισμό, που ο εναγόμενος προσέφερε έκπτωση μόνο 6%, "μοιράστηκαν", όμως κατά τα ανωτέρω την εκτέλεση του (πιο ακριβού πλέον για την Υπηρεσία, αφού η έκπτωση από 66% κατήλθε στο ποσό των 6%) έργου κατά ποσοστό 50% ο εναγόμενος, και από 25% οι αποσυρθέντες κατά τα ανωτέρω υπεργολάβοι δικαιοπάροχος των εναγόντων και μάρτυρας απόδειξης.

Εν συνεχεία αποδείχθηκε ότι άπαντες εργολάβος και υπεργολάβοι το Δεκέμβριο του έτους 2008 εγκαταστάθηκαν στο έργο, εκτελώντας παράλληλα εργασίες. Στην πρώτη φάση του έργου εκτελέστηκαν και πιστοποιήθηκαν με την πρώτη πιστοποίηση τα ακόλουθα: Α. Κατηγορία και Ομάδα Χωματουργικά: 1. Άρθρο 1: Καθαρισμοί κοιτών ποταμών ή ρεμάτων από αυτοφυή βλάστηση 39 στρεμμάτων στα ρέματα Πάσσου και 42 στρεμμάτων στα ρέματα Φιλλύρας Δοκού (ήτοι συνολικά για Α1 της σύμβασης 72 στρέμματα) 2.

Άρθρο 2: Διαπλάτυνση και εκβάθυνση ρεμάτων Ρέματα Πάσου 8750μ3 και Ρέματα Φιλλύρας Δοκού 21.600 μ3, (ήτοι συνολικά για Α2 της σύμβασης 30.000 μ3), 3. Άρθρο 3: Καθαρισμοί κοιτών ποταμών ή ρεμάτων από φερτά υλικά ή απορρίμματα με την παράπλευρη απόθεση των προϊόντων εκσκαφών - Επιμέτρηση σε σωρούς στην όχθη ή το ανάχωμα για εργασίες στο χείμαρρο Μακροπόταμο 25.000 μ3 και στον χείματο Λάμπρου 35.000 μ3 (ήτοι συνολικά 60.000 μ3) και 4.

Άρθρο 4:Φορτοεκφόρτωση προϊόντων εκσκαφής γαιωδών ή ημιβραχωδών και αμμοχαλίκων με τη μεταφορά σε οποιαδήποτε απόσταση (τα προϊόντα του Α3) 60.000 μ3.... για την εκτέλεση των οποίων καταβλήθηκε στον εναγόμενο το ποσό των 380.000 ευρώ συμπεριλαμβανομένου και ΦΠΑ εκ 19%. Η Ν. Φ., εξέδωσε το με αριθμό 48/31-12-2008 τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών συνολικού ποσού 95.000 ευρώ (το οποίο αντιστοιχεί στο 25% του καταβληθέντος στον εναγόμενο ποσού των 380.000 ευρώ) για τις κάτωθι εργασίες:

α) για καθαρισμό ποταμών από αυτοφυή βλάστηση αμοιβή ύψους 13.500 ευρώ, β) για διαπλάτυνση και εκβάθυνση κοιτών ποταμών αμοιβή ύψους 16.500 ευρώ, γ) για καθαρισμό κοιτών ποταμών από φερτά υλικά ή απορρίμματα με παράπλευρη απόθεση αμοιβή ύψους 6.750 ευρώ δ) για φορτοεκφόρτωση προϊόντων εκσκαφών γαιωδών ή ημιβραχωδών και αμμοχάλικων και την μεταφορά τους σε οποιαδήποτε απόσταση αμοιβή ύψους 35.250 ευρώ, και συνολικά μείον έκπτωση 6% πλέον ΚΕΟ 18% και ΦΠΑ 19% , το ποσό των 95.000 ευρώ, εκ των οποίων ο εναγόμενος της κατέβαλε το ποσό των 75.000 ευρώ.

Οι παραπάνω αμοιβές αφορούν: α) τον καθαρισμό δέκα οκτώ (18) στρεμμάτων στο ρέμα Πάσσου, από οικίσκο γεώτρησης μέχρι την εθνική οδό προς Σάπες (800 μέτρα μήκος Χ10 μέτρα πλάτος), το ρέμα της Φιλλίρας νότια της γέφυρας (100 μέτρα μήκος και 20 μέτρα πλάτος) και το ρέμα Δοκού από το χωματόδρομο 500 μέτρα προς βορά (400 μέτρα μήκος και 20 μέτρα πλάτος) προς 750 ευρώ ανά στρέμμα, β) τη διαπλάτυνση και εκβάθυνση των ως άνω ρεμάτων συνολικού όγκου 7.500 κυβικών (7.500 μ3 Χ2,20=16.500 ευρώ), γ) τον καθαρισμό κοίτης τούτων από φερτά υλικά και απορρίμματα με την παράπλευρη απόθεση των προϊόντων εκσκαφών συνολικού όγκου 15.000 μ3 (15.000μ3 X 0,45 ευρώ) και δ) φορτοεκφόρτωση της ίδιας ως άνω ποσότητας (15.000μ3 X 2,35).

Έναντι του ανωτέρω τιμολογίου ο εναγόμενος κατέβαλε στην ενάγουσα το ποσό των 75.000 ευρώ. Εν συνεχεία αποδείχθηκε ότι η Ν. Φ. το χρονικό διάστημα από Δεκέμβριο του έτους 2008 έως και Απρίλιο του έτους 2009 συνέχισε να απασχολείται στην εκτέλεση του έργου, απορριπτομένου του περί αντιθέτου ισχυρισμού του εναγόμενου, που ισχυρίζεται ότι εγκατέλειψε το έργο από το Δεκέμβριο του έτους 2008 ως αβάσιμου κατ' ουσίαν.

Το ως άνω χρονικό διάστημα η ανωτέρω εκτέλεσε τις κάτωθι εργασίες στις ίδιες ως άνω τοποθεσίες: (Α2) διαπλάτυνση και εκβάθυνση κοιτών ποταμών συνολικού όγκου 2.980 κυβικών μέτρων, δικαιούμενης αμοιβής ύψους 6.556 (= 2.980 μ3 Χ2,20) ευρώ, (Α3) καθαρισμό κοιτών ποταμών από φερτά υλικά ή απορρίμματα με παράπλευρη απόθεση συνολικού όγκου 18.750 κυβικών μέτρων δικαιούμενης αμοιβής ύψους 8.437.5 (=18.750 X 0,45 ευρώ) ευρώ, (Α4) φορτοεκφόρτωση προϊόντων εκσκαφών γαιωδών ή ημιβραχωδών και αμμοχάλικων και την μεταφορά τους σε οποιαδήποτε απόσταση συνολικού όγκου 14.250 κυβικών μέτρων δικαιούμενης αμοιβής ύψους 33.487 (= 14.250 X 2,35) ευρώ, (Α5) διάστρωση προϊόντων εκσκαφών συνολικού όγκου 91.480 κυβικών μέτρων δικαιούμενη αμοιβής 12.807,20 (=91.480Χ 0,14) και (Α6) κατασκευή επιχώματος στον ποταμό Λάμπρου από τη συμβολή με Μακροπόταμο έως οικισμό Λάμπρου συνολικού όγκου 7.000 κ.μ.

δικαιούμενης αμοιβής ύψους 3.150 (=7.000X0,45) ευρώ. Η κρίση ότι η ως άνω υπεργολάβος συνέχιζε να εργάζεται και δεν εγκατέλειψε το έργο το Δεκέμβριο του έτους επιβεβαιώνεται: α) από τις από 13- 01-2009 και 29-01-2009 αναφορές του Αγροφύλακα Σ. Π. προς το Αγρονομικό Τμήμα ..., σύμφωνα με τις οποίες τα με αριθμούς κυκλοφορίας ..., ..., ...

της εταιρίας "...", ιδιοκτήτρια της οποίας ήταν κατά τα προαναφερόμενα η δικαιοπάροχος των εναγόντων, προέβαιναν σε πράξεις εκσκαφής περίπου δύο μέτρων βάθους και μεταφοράς των εξαγόμενων προϊόντων στις όχθες του ποταμού Μακροπόταμου, στην περιοχή Καλλυντηρίου του Δήμου Φιλλύρας, και β) την παντελή έλλειψη εγγράφου με το οποίο ο εναγόμενος καλεί την ως άνω υπεργολάβο να εκτελέσει το έργο που ανέλαβε, καίτοι είναι έμπειρος στην εκτέλεση τέτοιων έργων, αφού πέραν αυτών που αναλαμβάνει προσωπικά είναι και Πρόεδρος και νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρίας ..., που, ομοίως, αναλαμβάνει τη μελέτη και επίβλεψη δημοσίων και ιδιωτικών έργων .

Το έργο ολοκληρώθηκε το Μάϊο του έτους 2009 και στις 4-6-2009 εκδόθηκε η 2η εντολή πληρωμής ύψους 459.861, 14 ευρώ, που καταβλήθηκαν στον εναγόμενο από την Υπηρεσία (Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης Έβρου Δ/νση Εγγείων Βελτιώσεων) . Σύμφωνα με την από 29-5-2009 αναλυτική επιμέτρηση που συνοδεύει το δεύτερο λογαριασμό μετρήθηκαν Α Κατηγορία και Ομάδα - Χωματουργικά 1.

Α1 Καθαρισμοί κοιτών ποταμών ή ρεμάτων από αυτοφυή: ρέματα Πάσσου 4.527.00 Χ10 = 45,27 και ρέματα Φιλλύρας και Δοκού (2.000 + 2000) Χ20=80 σύνολο 125,27 στρ., 2. Α2 Διαπλάτυνση και εκβάθυνση ρεμάτων: ρέματα Πάσσου (3.700 X 5,00X0,70) = 12.950 μ3, ρέματα Φιλλύρας Δοκού (3.200,00 + 900,00) X 5,00 Χ0,70 = 49.200 μ3 συνολικά 62.150 μ3 (= 12.950+49.200), 3. Α3 Καθαρισμοί κοιτών ποταμών ή ρεμάτων από φερτά υλικά ή απορρίμματα με την παράπλευρη απόθεση των προϊόντων εκσκαφών επιμέτρηση σε σωρούς στην όχθη ή το ανάχωμα:

χείμαρρος Μακροπόταμος 2.500X40,00X1,0=100.000 μ3 και χείμαρρος Λάμπρου 1.750 X 20,00 X 1,0 = 35.000 συνολικά 135.000 μ3 (= 100.000+35.000), 4. Α4 φορτοεκφόρτωση προϊόντων εκσκαφής γαιωδών ή ημιβραχωδών και αμμοχάλικων με την μεταφορά σε οποιαδήποτε απόσταση: τα προϊόντα του Α.Τ. 3 135.000 μ3, 5. Α5 διάστρωση προϊόντων εκσκαφής: τα προϊόντα του Α.Τ. 2 & τμήμα του Α.Τ.

Α3 (62.150,00 + 135000) = 197,150 μ3, 6. Α6 κατασκευή συμπιεσμένου επιχώματος από υλικά που έχουν προσκομιστεί επί τόπου: στο χείμαρρο Μακροπόταμο 1571,43 (5,00 +9,00) 2X2,20 = 22.000 μ3 τα οποία δεν πιστοποιήθηκαν, όπως και οι υπόλοιπες εργασίες. Από την παραπάνω πιστοποίηση με βάσει την οποία εκδόθηκε η από 4-6-2009 2η εντολή πληρωμής προκύπτει αφενός ότι η αμοιβή του εναγόμενου δεν υπολογίστηκε με βάσει τις διατομές, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται ο εναγόμενος, αλλά με βάσει σταθερό πλάτος και βάθος αφού στην ανωτέρω πιστοποίηση αναγράφεται ένα ενιαίο πλάτος και βάθος (βλ.σχ.

στις εργασίες που διενεργήθηκαν για καθαρισμούς (Α3) χείμαρρος Μακροπόταμος 2.500X40,00X1,0 .... και χείμαρρος Λάμπρου 1.750 X 20,00 X 1,0), και αφετέρου δεν πιστοποιήθηκε και άρα δε δικαιούται η Ν. Φ. αμοιβή για την κατασκευή συμπιεσμένου επιχώματος από υλικά που έχουν προσκομιστεί επί τόπου (Α6), αφού και ο εναγόμενος δεν εισέπραξε κάποιο ποσό γι' αυτήν την εργασία.

Ας σημειωθεί ότι οι ίδιες ως άνω εκτελεσθείσες εργασίες προκύπτουν και από την από 4-1- 2010 τελική επιμέτρηση. Εν συνεχεία αποδείχθηκε ότι εάν και ήδη από τον Ιούνιο του έτους 2009 ο εναγόμενος εισέπραξε και με τους δύο λογαριασμούς το ποσό των 839.861,14 ευρώ, δεν κατέβαλε στην Ν. Φ. την αμοιβή της από την από 1-12-2008 σύμβαση υπεργολαβίας.

Προς τούτο η τελευταία του απέστειλε την από 27-10-2009 εξώδικη δήλωση - πρόσκληση, η οποία επιδόθηκε στον πρώτο στις 3-11-2009, και στην οποία εξέθετε: "...Στο πλαίσιο της εν λόγω συμφωνίας εκτέλεσα όλες τις απαιτούμενες εργασίες και συγκεκριμένα το σύνολο των εργασιών που εσείς μου αναθέσατε, εμπροθέσμως και πλήρως.

Μολονότι όμως πραγματοποίησα εις το ακέραιο τις απορρέουσες από την μεταξύ μας συμφωνία εργασίες και σας έχω ήδη παραδώσει τις σχετικές επιμετρήσεις βάσει των οποίων εισπράξατε το ποσό των 705.000

ευρώ χωρίς ΦΠΑ 19%, όπως έχετε άλλωστε ομολογήσει στις 2/10/2009 αποφεύγετε συστηματικά, για άγνωστους σε μένα λόγους, να εκπληρώσετε τις υποχρεώσεις σας, οι οποίες απορρέουν από την μεταξύ μας έγγραφη συμφωνία Σας υπενθυμίζουμε ότι, κατά τον χρόνο εκτέλεσης των χωματουργικών εργασιών του παραπάνω έργου και σύμφωνα με το άρθρο 11 του παραπάνω συμφωνητικού, ουδέποτε δέχθηκα παρατηρήσεις από εσάς, ούτε από την Δ/νουσα Υπηρεσία, σχετικές με τις συμβατικές μου υποχρεώσεις και ουδέποτε εκφράστηκε από εσάς κάποια διαφωνία σε όλη τη διάρκεια κατασκευής του έργου έως και τις 30-6-2009 που είναι ο χρόνος πληρωμής όλου του συμβατικού αντικειμένου.

Παρά δε τις συνεχείς οχλήσεις μου, αρνείστε απαράδεκτα και αναιτιολόγητα να μου παραδώσετε τα αναγκαία εκ του νόμου στοιχεία, ήτοι τις εγκεκριμένες από την επιβλέπουσα υπηρεσία επιμετρήσεις (εγκεκριμένα βάθη εκσκαφών και τυχόν εργασίες που δεν πιστοποιήθηκαν) , ώστε να προβώ στην έκδοση τιμολογίου. Επίσης αρνείστε ακόμη και την εξώφληση του με αριθμό 48/31-12-09 τιμολογίου μου συνολικού ποσού 95.000 ευρώ, μέρος του οποίου - 75.000 ευρώ - τμηματικώς καταβάλλατε" , συγκοινοποιώντας μαζί και το με αριθ. 2/6-10-2009 τιμολόγιο για τις κάτωθι εργασίες:

α) για διαπλάτυνση και εκβάθυνση κοιτών ποταμών το ποσό των 6.556 ευρώ, β) για καθαρισμό κοιτών ποταμών από φερτά υλικά ή απορρίμματα με παράπλευρη απόθεση το ποσό των 29.700 ευρώ γ) για φορτοεκφόρτωση προϊόντων εκσκαφών γαιωδών ή ημιβραχωδών και αμμοχάλικων και την μεταφορά τους σε οποιαδήποτε απόσταση το ποσό των 33.487 ευρώ, δ) για διάστρωση προϊόντων εκσκαφών το ποσό των 12.807,20 ευρώ και ε) για κατασκευή επιχώματος το ποσό των 3.150 ευρώ, και συνολικά μείον έκπτωση 6% πλέον ΚΕΟ 18% και ΦΠΑ 19% , το ποσό των 113.120,51 ευρώ, εκ των οποίων ο εναγόμενος ουδέν ποσό της κατέβαλε .

Αντίθετα ο τελευταίος (εναγόμενος) απάντησε στο εξώδικο της δικαιοπαρόχου των εναγόντων με την από 16-11-2009 εξώδικη απάντηση την οποία αναφέρει "Σε απάντηση της από 27/10/2009 εξώδικη δήλωση πρόσκλησή σας δέον να σημειωθούν τα εξής Α) Η εξώδικη επιστολή σας δεν έχει καμία σχέση με τις υποχρεώσεις σας που απορρέουν από το από 1/12/2008 ιδιωτικό συμφωνητικό που έχουμε συνυπογράψει.

Σας παραπέμπω στο άρθρο 5 του συμφωνητικού, επισημαίνοντας ότι μέχρι σήμερα επιμετρήσεις σας, (μετά τις προσωρινές επιμετρήσεις του 1ου λογαριασμού) δεν έχω λάβει. Β) Τα αναγραφόμενα ποσά στη φωτοτυπία τιμολογίου παροχής υπηρεσιών που μου στείλατε, δεν έχουν καμία σχέση, ούτε με το έργο που θα έπρεπε να έχετε εκτελέσει, ούτε με αυτό που τελικά εκτελέσατε και μάλιστα πλημμελώς.

Ως εκ τούτου αναμένω έστω και καθυστερημένα) τις πραγματικές επιμετρήσεις των εργασιών που εκτελέσατε προκειμένου να προχωρήσω στον έλεγχο αυτών." Από την ανωτέρω επιστολή προκύπτει ότι ο εναγόμενος αμφισβητεί γενικά τα έργο που εκτέλεσε η δικαιοπάροχος των εναγόντων. Όμως δεν αντικρούει τούτο ειδικότερα, καίτοι φαίνεται την ίδια ημέρα να γνωρίζει ποιες εργασίες έγιναν από την τελευταία, αφού η επιστολή του μάρτυρα ανταπόδειξης Χ.

Δ. με θέμα "Επιμέτρησης εργασιών που εκτελέστηκαν από τη Ν. Φ. στο Έργο " Έργα Αντιπλημμυρικής προστασίας σε χειμμάρους περιοχής Φιλλύρας", όπου υπάρχει αναλυτική επιμέτρηση εργασιών της ανωτέρω υπεργολάβου, φέρει ημερομηνία σύνταξης "16/11/2009", ούτε βέβαια, στην ίδια απάντηση, αναφέρει τον ισχυρισμό του, ότι η ως άνω υπεργολάβος ήδη από το Δεκέμβριο του έτους 2008 εγκατέλειψε το έργο.

Επίσης, ουδέν αναφέρει, προς αντίκρουση του ισχυρισμού της δικαιοπαρόχου των εναγόντων, ότι παραμένουν ανεξόφλητα από το πρώτο τιμολόγιο (με αριθμό 48/31-12-2008), το οποίο συντάχθηκε σύμφωνα με τις υποδείξεις του εναγόμενου, το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ. Από την ανωτέρω αλληλογραφία προκύπτει ότι η δικαιοπάροχος των εναγόντων δεν είχε αποστείλει εγγράφως τις επιμετρήσεις των εκτελεσθέντων απ' αυτήν εργασιών αφού καίτοι το ανυπόγραφο έγγραφο (με αριθμό 7 σχετικού των εναγόντων) φέρει ημερομηνία 19/10/2009, τούτο δεν συγκοινοποιήθηκε με την με ημερομηνία 27/10/2009 εξώδικη δήλωση πρόσκληση της πρώτης, παρόλο που στην εξώδικη δήλωσή της αναφέρει, ότι έχει παραδώσει τις επιμετρήσεις.

Εξάλλου ένεκα της ανωτέρω παραλείψεώς της (σύνταξης επιμετρήσεων) αναζητούσε και τις εγκεκριμένες από την Υπηρεσία επιμετρήσεις για την έκδοση του δεύτερου τιμολογίου, αφού και στην έκδοση του πρώτου τιμολογίου ακολουθήθηκε η ίδια διαδικασία. Πλην, όμως, ανεξαρτήτως από το γεγονός ότι η δικαιοπάροχος των εναγόντων δεν παρέδωσε στον εναγόμενο επιμετρήσεις των εκτελεσθέντων από την ίδια εργασιών, αυτή προέβη στην εκτέλεσή τους, και πρέπει ο εναγόμενος να της καταβάλει το ποσό των 20.000 ευρώ, υπόλοιπο του με αριθμό 48/31- 12-2008 τιμολογίου καθώς και το ποσό των 108.962,7 ευρώ από το με αριθμό 2/2009 τιμολόγιο, αφαιρούμενου του ποσού των 3.150 ευρώ, το οποίο δεν πιστοποιήθηκε και δεν καταβλήθηκε στον εναγόμενο, ήτοι συνολικά το ποσό των 128.962,7 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής και όχι από την 1-7-2009, αφού λόγω της μη παράδοσης από την δικαιοπάροχο των εναγόντων των συμφωνηθέντων επιμετρήσεων, η απαίτησή της δεν κατέστη ληξιπρόθεσμη και ο εναγόμενος δεν κατέστη υπερήμερος ως την πληρωμή της αμοιβής της (όρος 5 της σύμβασης υπεργολαβίας)".

Στη συνέχεια το Εφετείο δέχθηκε εν μέρει ως κατ' ουσία βάσιμη την ως άνω αγωγή και υποχρέωσε τον εναγόμενο να καταβάλει στους ενάγοντες κατά το αντίστοιχο κληρονομικό τους ποσοστό 1/4 και 3/4 το συνολικό ποσό των 128.962, 70 ευρώ με το νόμιμο από την επίδοση της αγωγής μέχρι την εξόφληση. Έτσι κρίνοντας το Εφετείο και ειδικότερα με το να δεχθεί ότι έχει συναφθεί η σύμβαση έργου μεταξύ των διαδίκων με το ως άνω περιεχόμενο και τη συμφωνηθείσα αμοιβή και ότι το έργο εκτελέστηκε και παραδόθηκε από τη δικαιοπάροχο των εναγόντων υπεργολάβο με βάση την καθορισθείσα τελική επιμέτρηση αυτού, και δίχως να έχουν παραδοθεί από αυτήν οι επί μέρους επιμετρήσεις του, συνεπεία της οποίας (τελικής επιμέτρησης) έχει καταβληθεί στον εναγόμενο ανάδοχο από τον εργοδότη του το ποσό για την εκτέλεσή του ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε την προαναφερθείσα ουσιαστικού δικαίου διάταξη.

Περαιτέρω, από τις ίδιες πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, προκύπτει ότι έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, γιατί καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις και με πληρότητα και σαφήνεια, χωρίς να χρειαζόταν οποιαδήποτε άλλη περαιτέρω παραδοχή, το πραγματικό του εφαρμοστέου εδώ κανόνος ουσιαστικού δικαίου που προαναφέρθηκε, την οποία η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς ή αντιφατικές ή ενδοιαστικές αιτιολογίες, συνολικά εκτιμώμενες, καθώς το από τις αποδείξεις πόρισμα εκτίθεται με σαφήνεια, πειστικότητα και κατά λογική ακολουθία τρόπο στην προσβαλλόμενη απόφαση, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αιτιολογιών, σε κάθε δε περίπτωση, οι αιτιάσεις του αναιρεσείοντος ότι οι μετρήσεις που περιγράφονται στην απόφαση δεν δίνουν το αποτέλεσμα του οφειλόμενου υπολοίπου των 128.962,7 ευρώ και οι συνολικές εργασίες κατά την εκεί αναφερόμενη έκτασή τους που έχουν εκτελεστεί δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και υπολείπονται σημαντικών κυβικών μέτρων, και επί πλέον βασίζονται στο αποδεικτικό μέσο ένορκης βεβαίωσης που προσκομίστηκε με επίκληση από τους ενάγοντες, ανάγονται αποκλειστικά στην εκτίμηση, στάθμιση και αξιολόγηση των αποδείξεων, ως προς τις οποίες η κρίση του δικαστηρίου είναι, σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, αναιρετικώς ανέλεγκτη και δεν ιδρύουν, κατά τα προεκτιθέμενα, τον από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ.

λόγο αναίρεσης. Επομένως, οι από τον αρ. 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δεύτερος και τρίτος λόγοι αναίρεσης με τους οποίους ο αναιρεσείων υποστηρίζει τα αντίθετα είναι ουσία αβάσιμοι και απορριπτέοι. Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αρ.11 περ. γ ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν.

Για την ίδρυση του λόγου αυτού αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, που νόμιμα επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία ήταν υποχρεωμένο να εκτιμήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340 και 346 ΚΠολΔ, υπό την προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός, για την απόδειξη του οποίου ο διάδικος επικαλείται το φερόμενο ως αγνοηθέν αποδεικτικό μέσο, ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (ΟλΑΠ 2/2008).

Καμία, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα, αλλά αρκεί η γενική διαβεβαίωση του δικαστηρίου της ουσίας ότι ελήφθησαν υπόψη όλα τα κατ' είδος αναφερόμενα αποδεικτικά μέσα, που υποβλήθηκαν νομίμως στην κρίση του, έστω και αν στην απόφαση έχει γίνει ιδιαίτερη αναφορά σε ορισμένα μόνο από τα αποδεικτικά μέσα, επειδή θεωρήθηκαν μεγαλύτερης σημασίας, κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου (ΑΠ 765/2014).

Μόνο αν από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης, δεν προκύπτει κατά τρόπο αναμφίβολο ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο έγγραφο, στοιχειοθετείται ο από το άρθρο 559 αρ.11 περ. γ ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης. Ο λόγος αυτός δεν ιδρύεται, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη έγγραφο, αλλά του προσέδωσε αποδεικτική βαρύτητα διαφορετική από εκείνη που ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι αυτό έχει, αφού η σχετική εκτίμηση δεν υπόκειται, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ.1 ΚΠολΔ, στον αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 1047/2018, 569/2017, ΑΠ 967/2015).

Εξ άλλου, το επίμαχο αποδεικτικό μέσο πρέπει να είναι χρήσιμο για την απόδειξη ή ανταπόδειξη ισχυρισμού ή γεγονότος που έχει ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Για την πληρότητα, όμως, του ως άνω αναιρετικού λόγου, πρέπει να καθορίζονται στο αναιρετήριο: α) το φερόμενο ως μη ληφθέν υπόψη αποδεικτικό μέσο, κατά τρόπο που να προκύπτει η ταυτότητά του, β) η επίκληση και προσκομιδή αυτού κατά νόμιμο τρόπο ενώπιον του δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση (ΑΠ 901/2019, 675/2019), γ) ο ισχυρισμός προς απόδειξη του οποίου προσκομίσθηκε και το περιεχόμενό του ισχυρισμού, ώστε να μπορεί να κριθεί αν αυτός ήταν ουσιώδης και το αποδεικτικό μέσο ήταν κρίσιμο για την απόδειξη ή ανταπόδειξη αυτού και, δ) το περιεχόμενο του αποδεικτικού μέσου (ΟλΑΠ 1990/1982, ΑΠ 960/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τέταρτο λόγο της ένδικης αίτησης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η εκ του άρθρου 559 αρ.11 περ. γ ΚΠολΔ πλημμέλεια, συνιστάμενη στο ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα τα οποία νομίμως επικαλέσθηκε και προσκόμισε ενώπιόν του ο αναιρεσείων και συγκεκριμένα το 1ο Πρωτόκολλο Παραλαβής Αφανών Εργασιών (ΠΠΑΕ) και την συνοδεύουσα αυτό αναλυτική επιμέτρηση και τον υπάρχοντα πίνακα χωματισμών και τις συνοδεύουσες αυτό διατομές.

Όμως, από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και τη ρητή διαβεβαίωση, που υπάρχει στο αιτιολογικό της, προκύπτει ότι ελήφθησαν υπόψη, μεταξύ των άλλων και "όλα τα έγγραφα, που επικαλούνται και νόμιμα προσκομίζουν οι διάδικοι, είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, για μερικά από τα οποία γίνεται ειδική αναφορά παρακάτω, χωρίς, όμως, να έχει παραλειφθεί κάποιο, για την ουσιαστική διάγνωση της παρούσας διαφοράς", και επομένως δεν καταλείπεται καμία αμφιβολία ότι το Εφετείο, κατά τη διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μετά των λοιπών αποδείξεων και τα ως άνω αποδεικτικά μέσα, χωρίς να είναι υποχρεωμένο να κάνει ειδική μνεία ή χωριστή αξιολόγηση του καθενός, καθορίζοντας σύμφωνα με την αρχή της ηθικής απόδειξης (ΚΠολΔ 340) τη βαρύτητά του ή την επιρροή του στα αποδεικτέα θέματα, δεχόμενο μάλιστα ότι η αμοιβή του εναγόμενου δεν υπολογίστηκε με βάση τις διατομές, "όπως αβάσιμα ισχυρίζεται ο εναγόμενος αλλά με βάση το σταθερό πλάτος και βάθος".

Επομένως ο τέταρτος λόγος της ένδικης αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Συνεπώς η ένδικη αναίρεση πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της. Περαιτέρω, πρέπει να διαταχθεί, κατά την παρ. 4 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, η εισαγωγή του παραβόλου των τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ, που καταβλήθηκε από τον αναιρεσείοντα, στο Δημόσιο Ταμείο. Τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις θα επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσείοντος λόγω της ήττας του (άρθρα 176, 183, 191 ΚΠολΔ), κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 78/2020 απόφασης του Μονομελούς Eφετείου Θράκης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Μαΐου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Μαΐου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ