Supreme Court allows appeal against second instance judgment for insufficient reasoning and exceeding claimed damages.

Απόφαση 760 / 2017 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 760/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ευγενία Προγάκη, Ασπασία Μαγιάκου, Νικήτα Χριστόπουλο και Πέτρο Σαλίχο-εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 5η Απριλίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Ξ. του Α., κατοίκου ..., που παραστάθηκε δια του πληρεξούσιου δικηγόρου Παναγιώτη Αβρίθη.

Του αναιρεσίβλητου:Ν. Δ. του Ι., κατοίκου ..., ως ασκούντος αποκλειστικά τη γονική μέριμνα της ανήλικης κόρης του Ε., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-2-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Κω. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 85/2011 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου, 187/2014 Εφετείου Δωδεκανήσου(Μεταβατική έδρα Κω). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 18-9-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, και να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ' αριθμ. .../5-1-2017 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Κω Φ. Λ. Κ., που επικαλείται και προσκομίζει ο αναιρεσείων, ο οποίος επισπεύδει τη συζήτηση, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης από 18-9-2016 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 187/2014 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου με την κάτω από αυτήν πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς τον αναιρεσίβλητο για να παραστεί κατά τη συζήτησή της για την παρούσα δικάσιμο επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα σ' αυτόν.

Όμως, ο αναιρεσίβλητος δεν εμφανίστηκε κατά την πιο πάνω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε εκπροσωπήθηκε με δήλωση πληρεξούσιου δικηγόρου του, κατά τα άρθρα 242 παρ.2 και 573 παρ.1 ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του (άρθρο 576 παρ. 2 εδ.

α' και γ' ΚΠολΔ.).- Κατά το άρθρο 786 Α.Κ., κάθε κοινωνός έχει ανάλογη μερίδα στους καρπούς του κοινού αντικειμένου. Κατά δε το άρθρο 792 παρ. 2 Α.Κ., το δικαίωμα κάθε κοινωνού για την αναλογία του στα ωφελήματα από το κοινό αντικείμενο δεν υπόκειται σε καμία μείωση χωρίς τη συναίνεσή του. Ως ωφελήματα, εξάλλου, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, νοούνται αυτά που προβλέπονται από το άρθρο 962 Α.Κ., δηλαδή όχι μόνο οι καρποί του πράγματος αλλά και κάθε όφελος, το οποίο παρέχει η χρήση του.

Τέλος, κατά το άρθρο 559 αρ. 19 του ΚΠολΔ., ιδρύεται λόγος αναίρεσης όταν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκούς ή αντιφατικής αιτιολογίας, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόστηκε ή ότι δε συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν παραβιάσθηκε ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Στην προκειμένη περίπτωση, από την εκτίμηση του περιεχομένου των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτουν τα ακόλουθα :

Με την από 20-2-2009 αγωγή ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κω ο αναιρεσίβλητος, με την ιδιότητά του ως ασκών αποκλειστικά τη γονική μέριμνα της ανήλικης κόρης του Ε. Δ., ισχυρίστηκε ότι στις 13-4-2001 απεβίωσε στην Αθήνα ο πατέρας της ήδη θανούσας συζύγου του Ε. Ξ., Γ. Ξ. του Α., καταλείποντας μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, τη σύζυγό του Φ., το γένος Θ.

Ρ., τον υιό του Α. Ξ. και την ανωτέρω εγγονή του Ε. Δ., κόρη της προαποβιώσασας κόρη του Ε. Ξ., κατά ποσοστό 2/8, 3/8 και 3/8 αντίστοιχα τον καθένα απ' αυτούς. Ότι η κληρονομία του Γ. Ξ. αποτελείτο από το 1/2 εξ αδιαιρέτου της περιγραφόμενης οικοδομής, συγκειμένης από 20 διαμερίσματα, στην οποία συγκύριος κατά το άλλο (1/2) ποσοστό είναι ο εναγόμενος (ήδη αναιρεσείων).

Ότι κατά το χρονικό διάστημα από 1-5-2004 μέχρι 30-10-2008 ο εναγόμενος εκμεταλλεύεται αποκλειστικά τα επίκοινα διαμερίσματα, χωρίς να αποδίδει στην πιο πάνω συγκυρία ανήλικη το ποσοστό αναλογίας της (3/16) εκ της ως άνω εκμεταλλεύσεως προσόδου, που ανέρχεται, μετά την αφαίρεση των σχετικών δαπανών και την απόκτηση των καρπών, στο συνολικό ποσό των 606.000 ευρώ.

Ακολούθως, ζήτησε, με την ως άνω ιδιότητά του, να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να του καταβάλει, κατά τις διατάξεις περί κοινωνίας, το αναλογούν στην ιδανική μερίδα της ανήλικης κόρης του ποσό των 113.625 ευρώ (606.000 : 2 χ 3/8), με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, Πολυμελές Πρωτοδικείο Κω, με την υπ' αριθμ. 85/2001 απόφασή του, απέρριψε την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Κατά της αποφάσεως αυτής, ο αναιρεσίβλητος άσκησε την από 8-6-2011 έφεση. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε, τα ακόλουθα: Ο εναγόμενος και ο Γ. Ξ. του Α., ήταν συγκύριοι κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας μιας τριώροφης οικοδομής, που βρίσκεται στην πόλη της Κω και επί ενός οικοπέδου εμβαδού 714 τ.μ.

στη θέση "..." και επί της οδού ... και είναι καταχωρισμένο στα κτηματολογικά βιβλία με KM … οικοδομών πόλεως Κω στον τόμο … και σελίδα …. Η ανωτέρω οικοδομή αποτελείται από : 1) υπόγειο εμβαδού 41 τ.μ., 2) ισόγειο κατάστημα εμβαδού 270 τ.μ., 3) πρώτο όροφο επί του οποίου είναι οικοδομημένα δέκα μονόχωρα διαμερίσματα εμβαδού 26 τ.μ.

το καθένα, 4) δεύτερο όροφο επί του οποίου είναι ανοικοδομημένα δέκα μονόχωρα διαμερίσματα εμβαδού 26 τ.μ. το καθένα και 5) τρίτο όροφο επί του οποίου είναι ανοικοδομημένο ένα δώμα εμβαδού 12 τ.μ. Για την εκμετάλλευση του συγκεκριμένου ακινήτου και ειδικότερα για την εκμίσθωση των διαμερισμάτων του οι προαναφερόμενοι συνέστησαν δυνάμει του από 23-5-1983 ιδιωτικού συμφωνητικού που νόμιμα καταχωρήθηκε στα βιβλία εταιρειών του Πρωτοδικείου Κω, την ομόρρυθμη εταιρεία με την επωνυμία "...

ΟΕ", η διάρκεια της οποίας ορίστηκε δεκαετής, ενώ με το από 11-7-2009 ιδιωτικό συμφωνητικό τροποποίησης παρατάθηκε η διάρκειά της έως και τις 23-5 2020. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι στις 2-3-1999 απεβίωσε η Ε. Ξ., μητέρα της ανήλικης Ε. Δ., και στη συνέχεια απεβίωσε στις 13-4-2001 ο ομόρρυθμος εταίρος της ανωτέρω ΟΕ Γ. Ξ., παππούς της Ε.

Δ., ο οποίος κατέλειπε μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, στο 1/2 εξ αδιαιρέτου του ανωτέρω ακινήτου, τη σύζυγό του Φ., το γένος Θ. Ρ. κατά ποσοστό 2/8 εξ αδιαιρέτου, τον υιό του Α. Ξ. κατά ποσοστό 3/8 και την ανωτέρω εγγονή του, ως τέκνο της προαποβιωσάσης κόρης του, κατά ποσοστό 3/8 εξ αδιαιρέτου. Ο ενάγων, ως ασκών μόνος του τη γονική μέριμνα της ανήλικης κληρονόμου αποδέχθηκε με το ευεργέτημα της απογραφής το ανωτέρω ποσοστό 3/8 εξ αδιαιρέτου με τη με αριθμό .../22-3-2010 δήλωση αποδοχής κληρονομίας ενώπιον της Συμβολαιογράφου Κω Ε.

Φ., που καταχωρήθηκε νόμιμα στα κτηματολογικά βιβλία οικοδομών πόλεως Κω. Με τον θάνατο του ανωτέρω εταίρου λύθηκε και η προαναφερόμενη ομόρρυθμη εταιρεία (άρθρο 773 ΑΚ), αφού δεν υπήρχε στο καταστατικό της διαφορετική ρύθμιση. Εξάλλου, αποδείχθηκε ότι ο εναγόμενος και ο Α. Ξ., έκαναν από τον χρόνο θανάτου του ανωτέρω ομορρύθμου εταίρου και μέχρι και το έτος 2008 αποκλειστική χρήση του ανωτέρω αναφερόμενου ακινήτου εκμισθώνοντας τα διαμερίσματα αυτού και εισπράττοντας ο καθένας το ήμισυ των καθαρών κερδών, χωρίς βέβαια ο εναγόμενος να αποδίδει λογαριασμό στους ανωτέρω συγκληρονόμους - κοινωνούς του επίδικου ακινήτου, μεταξύ των οποίων και η προαναφερόμενη ανήλικη κόρη του ενάγοντα.

Από την εκμίσθωση αυτών των 20 διαμερισμάτων σε τρίτους ο εναγόμενος εισέπραξε το έτος 2004 το ποσό των 7.000 ευρώ (βλ. την προσκομιζόμενη από 10-10-2004 απόδειξη είσπραξης) και για το έτος 2005 το ποσό των 7.000 ευρώ (βλ. την προσκομιζόμενη από 8- 10-2005 απόδειξη είσπραξης), ενώ δεν αποδείχθηκε ότι τα συγκεκριμένα διαμερίσματα απέφεραν εισοδήματα κατά το έτος 2006.

Εξάλλου, για το έτος 2007 από την εκμίσθωση των διαμερισμάτων αυτών εισέπραξε ποσό 10.670 ευρώ, από το οποίο αντιστοιχεί στον εναγόμενο ποσό 5.335 ευρώ (10670 : 2) και για το έτος 2008 εισέπραξε, για την ίδια παραπάνω αιτία, ποσό 9.030 ευρώ, από το οποίο αντιστοιχεί στον εναγόμενο το ποσό 4.515 ευρώ (9.030 : 2), αφού ο εναγόμενος με τον Α.

Ξ. μοίραζαν μετά από την εκκαθάριση εσόδων - εξόδων τα καθαρά κέρδη μεταξύ τους κατά το ήμισυ. Υπό τα ανωτέρω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, ο εναγόμενος εισέπραξε από την μίσθωση των ανωτέρω επικοίνων διαμερισμάτων το συνολικό ποσό των 23.850 ευρώ (7.000 + 7.000 + 5.335 + 4.515), χωρίς να αποδώσει στην ανήλικη κόρη του ενάγοντα και συγκληρονόμο του ανωτέρω ακινήτου την αναλογούσα σε αυτή μερίδα κατά ποσοστό 3/8 εξ αδιαιρέτου και επομένως αυτή δικαιούται ως εκ της κοινωνίας το όφελος που αποκόμισε ο εναγόμενος κάνοντας αποκλειστική χρήση των ανωτέρω διαμερισμάτων το ποσό των 8.943,75 ευρώ (23.850X3/8), το οποίο και πρέπει να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να καταβάλει στον ενάγοντα ως ασκούντα τη γονική μέριμνα της ανήλικης κόρης του, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής μέχρι την εξόφληση".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ως βάσιμη και κατ' ουσίαν την έφεση του ήδη αναιρεσίβλητου ενάγοντος κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, το οποίο είχε εκφέρει αντίθετη κρίση, και, αφού κράτησε την υπόθεση και τη δίκασε κατ' ουσίαν, δέχθηκε εν μέρει την ένδικη αγωγή και υποχρέωσε τον ήδη αναιρεσείοντα εναγόμενο να καταβάλει το πιο πάνω ποσό.

Με βάση αυτά που δέχτηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες, που καθιστούν μη εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των ουσιαστικού δικαίου πιο πάνω διατάξεων για το δικαίωμα της εν λόγω κοινωνού, που απορρέει από τις προαναφερόμενες διατάξεις και αφορά στη συμμετοχή της στους καρπούς του επίκοινου ακινήτου, η οποία είναι ανάλογη με την ιδανική της μερίδα σ' αυτό.

Ειδικότερα, ενώ στην αρχή δέχεται ότι ο εναγόμενος - αναιρεσείων και ο Α. Ξ. του Γ. έκαναν από το χρόνο θανάτου (13-4-2001) του ομόρρυθμου εταίρου Γ. Ξ. και μέχρι και το έτος 2008 αποκλειστική χρήση του επίκοινου ακινήτου, εκμισθώνοντας τα διαμερίσματα αυτού και εισπράττοντας ο καθένας το ήμισυ των καθαρών κερδών, στη συνέχεια διαλαμβάνει ότι ο πρώτος απ' αυτούς, χωρίς καμία αναφορά στο πρόσωπο του άλλου συγκοινωνού - συνδιαχειριστή, εισέπραξε από τη μίσθωση των επίκοινων διαμερισμάτων κατά τα έτη 2004, 2005, 2007 και 2008, 7.000, 7.000, 5.335 (10.670 : 2) και 4.515 (9.030 : 2) ευρώ, αντιστοίχως και συνολικά το ποσό των 23.850 ευρώ, χωρίς να αποδώσει στην ανήλικη συγκοινωνό την αναλογούσα σ' αυτήν μερίδα κατά ποσοστό 3/8, όπως είχε υποχρέωση, από το δικό του ποσοστό επί των κερδών.

Είναι, συνεπώς, βάσιμος ο σχετικός λόγος αναίρεσης, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ., με τον οποίο ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια της έλλειψης νόμιμης βάσης λόγω ανεπαρκών και αντιφατικών αιτιολογιών ως προς το ως άνω ουσιώδες ζήτημα. - Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 9 ΚΠολΔ., αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη.

Ως αίτηση, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, θεωρείται κάθε αυτοτελής αίτηση παροχής δικαστικής προστασίας που αποτελεί ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης και προκαλεί εκκρεμοδικία. Έτσι, η λέξη "ζητήθηκαν" στη δεύτερη περίπτωση της ως άνω διάταξης αναφέρεται σε κεφάλαιο της δίκης. Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσείων με τον πρώτο λόγο αναίρεσης προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 9 περ.

β' ΚΠολΔ πλημμέλεια, ότι το Εφετείο, που δίκασε, επιδίκασε στον ενάγοντα αναιρεσίβλητο, για λογαριασμό της ανήλικης θυγατέρας του Ε., το ποσό των 8.943,75 ευρώ, δηλαδή ποσό περισσότερο από όσο ζητήθηκε, θεωρώντας ότι αυτός (αναιρεσείων) έλαβε από την εκμετάλλευση του επίκοινου ακινήτου ως όφελος το ποσό των 23.850 ευρώ για το επίδικο χρονικό διάστημα των ετών 2004, 2005, 2007 και 2008, ενώ έπρεπε να επιδικάσει σ' αυτήν το ποσό των 4.471,87 ευρώ, που αντιστοιχεί στο ποσοστό συμμετοχής της (3/16) σ' αυτό.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι βάσιμος, διότι η προσβαλλόμενη απόφαση, επιδικάσασα, κατά τα εξ αυτής προκύπτοντα, στον αναιρεσίβλητο το ποσό των 8.943,75 ευρώ, δεχόμενη, κατ' εκτίμηση των αποδείξεων, ότι ο αναιρεσείων αποκόμισε από την υπ' αυτού ως άνω εκμετάλλευση του επικοίνου το συνολικό ποσό των 23.850 ευρώ, επιδίκασε περισσότερο από όσο ζητήθηκε απ' αυτόν με την αγωγή ποσοστού 3/16 των εκ της ως άνω εκμεταλλεύσεως ωφελημάτων.

Κατ' ακολουθία και κατά παραδοχή των ανωτέρω βάσιμων λόγων της αίτησης αναίρεσης, η προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να αναιρεθεί και να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3), ενώ πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στον αναιρεσείοντα του κατατεθέντος απ' αυτόν παραβόλου (άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ.).

Ο αναιρεσίβλητος, ως ηττηθείς διάδικος, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος κατά το νόμιμο αίτημά του (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 187/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου.-

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο πιο πάνω Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 3 Μαΐου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Μαΐου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ