Heirs' liability limited to inheritance assets' actual value at acceptance, not later increased value.

Απόφαση 750 / 2011 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Κληρονόμος με υπογραφή (1904 ΑΚ) έχει περιορισμένη ευθύνη έως το ενεργητικό της κληρονομιάς, αλλά με τα ίδια τα στοιχεία του ενεργητικού της και όχι με την εκτιμηθείσα αξία τους κατά την υπογραφή διότι μπορεί σε μεταγενέστερο χρόνο που επισπεύδουν οι δανειστές της κληρονομίας να μεταβλήθηκε αυτή η αξία (αυξομοιώθηκε). Έτσι κρίνοντας το Εφετείο προέβη σε ορθή εφαρμογή του άρθρου 1 παρ. 4 ΑΚ και ο αντίθετος από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔικ. Μοναδικός λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος.

Αριθμός 750/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Εμμανουήλ Καλούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βασίλειο Φούκα, Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη και Δημήτριο Τίγγα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Απριλίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ. συζ. Π. Α., το γένος Ν. Τ., κατοίκου ..., 2. Δ. Τ. του Ν., κατοίκου ... και 3. Δ. Α. του Π., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Καλαβρό.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε", η οποία εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξουσία δικηγόρο της Καλλιόπη Τσικλητήρα, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3 Μαρτίου 1997 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7042/1999 μη οριστική, 1337/2006 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 2829/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 9 Νοεμβρίου 2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Τίγγας, ανέγνωσε την από 29 Μαρτίου 2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη της αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 1904 του ΑΚ "Ο κληρονόμος με απογραφή ευθύνεται για τις υποχρεώσεις της κληρονομίας έως το ενεργητικό της. Καμμιά σύγχυση δεν επέρχεται ως προς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του έναντι της κληρονομίας". Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 1904, 1902, 1903, 1905, 1912, 1527 και 1625 του Α.Κ.

συνάγεται ότι προκειμένου για πρόσωπα ανίκανα ή περιορισμένης ικανότητας προς δικαιοπραξία (όπως ανήλικοι), για τα οποία η αποδοχή της κληρονομίας από τους νόμιμους αντιπροσώπους τους γίνεται πάντοτε επ'ωφελεία απογραφής, το ευεργέτημα αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της ευθύνης του κληρονόμου μέχρι το ενεργητικό της κληρονομικής περιουσίας, η οποία αποχωρίζεται αυτοδικαίως από την περιουσία του κληρονόμου και αποτελεί χωριστή ομάδα, με την έννοια όχι ότι ευθύνεται ο κληρονόμος και με τη δική του περιουσία μέχρι της αξίας των στοιχείων του ενεργητικού της κληρονομίας, αλλά ότι ευθύνεται με τα ίδια τα στοιχεία του ενεργητικού της και μόνον μέχρις αυτών, σε τρόπο ώστε τυχαία απώλεια ή καταστροφή ή χειροτέρευσή τους να τον απαλλάσσει από αντίστοιχη ευθύνη.

Εξάλλου, δεν δύνανται οι κληρονομικοί δανειστές να επιληφθούν της ατομικής περιουσίας του κληρονόμου (Γ.Μπαλή Κληρ.Δίκ. παρ.194, 2, σελ.302, Α.Τούση Κληρ.Δίκ.παρ.210 σελ.538), εκτός αν επήλθε έκπτωση από το ευεργέτημα της απογραφής λόγω παρόδου άπρακτης της ενιαύσιας προθεσμίας από τότε που απέκτησε ο κληρονόμος πλήρη ικανότητα προς δικαιοπραξία και δεν συνέταξε απογραφή.

Ούτε επίσης απαλλάσσεται από την ευθύνη έναντι των δανειστών της κληρονομίας ο εξ απογραφής κληρονόμος, ώστε από τη σχετική δήλωσή του να μη νομιμοποιούνται εκείνοι να στρέφονται εναντίον του προς ικανοποίησή τους, λόγω ανεπάρκειας του ανεργητικού της κληρονομίας (ΑΠ 1163/1981) ή να ματαιώνει τη δικαστική ενάσκηση των δικαιωμάτων τους ο κληρονόμος με την προσφορά της σε χρήμα αξίας των κληρονομιαίων κατά το χρόνο επαγωγής της κληρονομίας, επωφελούμενος την τυχόν επί πλέον διαφορά από τη μεγαλύτερη μεταγενέστερη αξία τούτων σε βάρος των δανειστών της κληρονομίας.

Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται είτε με ψευδή ερμηνεία, δηλαδή με την απόδοση σ'αυτόν έννοιας μη αληθινής (μη αρμόζουσας), είτε με εσφαλμένη (μη ορθή) εφαρμογή, που υπάρχει όταν ο κανόνας δικαίου εφαρμόζεται, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή δεν εφαρμόζεται, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και όταν εφαρμόζεται εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 7/2006, 4/2005).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση των αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης αποφάσεως, που έκανε κατά ένα μέρος δεκτή την αγωγή της αναιρεσίβλητης από εγγυητική ευθύνη του κληρονομηθέντος από τους αναιρεσείοντες Ν.Τ. σε σύμβαση πίστωσης με αλληλόχρεο λογαριασμό μεταξύ της αναιρεσίβλητης πιστοδότριας και της Αθηναϊκής Χαρτοποιϊας Α.Ε.(μη διαδίκου πιστολήπτριας), το Εφετείο απέρριψε ως αλυσιτελή τον προταθέντα πρωτοδίκως και με σχετικό λόγο έφεσης των αναιρεσειόντων ισχυρισμό τους, ότι τον θανόντα κατά τις 24-11-1977 εγγυητή Ν.Τ., του οποίου αυτοί κατέστησαν μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι, διαδέχθηκαν, λόγω της ανηλικότητάς τους, με το ευεργέτημα της απογραφής και η υποχρέωσή τους θα έπρεπε να περιορισθεί από το επιδικασθέν ποσό των 477.619 ευρώ στο ισάξιο, κατά το χρόνο της επαγωγής της κληρονομίας (24-11-1977), του ενεργητικού της κληρονομίας, ήτοι 1.547.885 δραχμές (4.542,50 ευρώ).

Έτσι, όπως έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη εφαρμογή τον ουσιαστικό κανόνα του άρθρου 1904 ΑΚ. καθ' οσον με τα ως άνω - και σύμφωνα με τις παραδοχές του Εφετείου - εκτιθέμενα περιστατικά, η ιδιότητα των αναιρεσειόντων ως εξ απογραφής κληρονόμων του κληρονομηθέντος από αυτούς εγγυητή ευθυνομένου έναντι της αναιρεσίβλητης για την ασφάλεια της πληρωμής του δανείου της προς την Αθηναϊκή Χαρτοποιΐα Α.Ε, δεν παρείχε σ'αυτούς το δικαίωμα να ματαιώσουν τη δικαστική επιδίωξη της αγωγικής αξίωσης της αναιρεσίβλητης εναντίον αυτών με την προσφορά της αξίας των κληρονομιαίων κατά τον προ εικοσαετίας και πλέον χρόνο επαγωγής της κληρονομίας, ενώ υπέγγυα ήταν αυτούσια τα κληρονομιαία για την ικανοποίηση αυτής της αξίωσης κατά την αξία του χρόνου της εκτελέσεως.

Επομένως ο αντίθετος από το άρθρο 559 αρ.1 του ΚΠολΔ μοναδικός λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος. Κατ'ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 9-11/2009 αίτηση των Χ. Α. κλπ για αναίρεση της 2829/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων από δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 3 Μαΐου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Μαΐου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ