Supreme Court reverses appeal court for taking into account an unproposed contractual term regarding liquidation of a partnership.

Απόφαση 749 / 2012 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Αφανής εταιρία. Έννοια εταιρίας. Λόγοι λύσεως της εταιρίας. Η εκκαθάριση της εταιρίας δεν αποτελεί υποχρεωτικό στάδιο. Πότε κατ' εξαίρεση είναι υποχρεωτική η εκκαθάριση. Λήψη υπόψη από το εφετείο όρου του συμφωνητικού συστάσεως της εταιρίας, σύμφωνα με τον οποίο η εκκαθάριση ακολουθεί την λύση της εταιρίας χωρίς να έχει προταθεί από τον εναγόμενο εμφανή εταίρο ισχυρισμός, ότι η αγωγή του αφανούς εταίρου για αξιώσεις του από τη συμμετοχή του στην αφανή εταιρία ασκήθηκε πρόωρα, διότι δεν έχει γίνει εκκαθάριση της εταιρίας. Απόρριψη της αγωγής ως πρόωρα ασκηθείσας. Αναίρεση για τον λόγο του άρθρ. 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, διότι λήφθηκαν υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν.

Αριθμός 749/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Εμμανουήλ Καλούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Γιαννούλη, Βασίλειο Φούκα, Νικόλαο Λεοντή και Γεωργίου Γεωργέλλη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 19 Μαρτίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Ζ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Σιάρκο.

Του αναιρεσίβλητου: Β. Σ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Παπαδημητρόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε α) με την από 26 Ιανουαρίου 2005 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου και β)με την από 29 Νοεμβρίου 2004 ομοία του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6381/2008 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 4532/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 3 Ιανουαρίου 2011 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Γιαννούλης, ανέγνωσε την από 8 Μαρτίου 2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρ. 559 αριθ. 8 περ. α' ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έτσι, δημιουργείται λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη πράγματα ουσιώδη για την έκβαση της δίκης που δεν προτάθηκαν, ανιχνευόμενα δε στα δικόγραφα δεν μπορούσαν να ληφθούν υπόψη, γιατί δεν αφορούσαν τη δημόσια τάξη.

Εξάλλου, η αφανής εταιρία είναι η προσωπική εταιρία χωρίς νομική προσωπικότητα και εταιρική περιουσία, με απουσία ανάπτυξης του εταιρικού δεσμού προς τα έξω, στην οποία ο μεταξύ των εταίρων εταιρικός δεσμός καταλαμβάνει τις προς τα έσω σχέσεις των εταίρων. Ειδικότερα, οι αφανείς εταίροι μετέχουν μόνον ενοχικά στα αποτελέσματα της δραστηριότητας του εμφανούς και όχι ως κοινωνοί των δικαιωμάτων και συνοφειλέτες των υποχρεώσεων που δημιουργεί η δράση του εμφανούς, συμμετέχοντας μόνο στη κατανομή των κερδών και των ζημιών που προκύπτουν από τη δράση του εμφανούς, ενώ προς τα έξω εμφανίζεται ένας εταίρος (ή περισσότεροι), που ονομάζεται εμφανής, προς διάκριση από τους αφανείς, ο οποίος αναπτύσσει δραστηριότητα έναντι των τρίτων στο δικό του όνομα.

Επίσης, από τις διατάξεις των άρθρων 47 - 50 ΕμπΝ προκύπτει, ότι στην αφανή εταιρία, που δεν έχει νομική προσωπικότητα, εφαρμόζονται, εφόσον δεν αντιτίθενται στον ιδιάζοντα χαρακτήρα της, οι διατάξεις περί εταιριών του Αστικού Κώδικα, δηλαδή τα άρθρα 741 επ. αυτού. Η αφανής εταιρία λύεται για τους ίδιους λόγους, για τους οποίους λύεται και η αστική εταιρία με εφαρμογή των άρθρων 765 επ.

ΑΚ. Στους λόγους λύσεως της εταιρίας περιλαμβάνεται και η καταγγελία, που επιφέρει τα αποτελέσματά της, έστω και αν δεν υπάρχει σπουδαίος λόγος (άρθρ. 766 ΑΚ). Η άκαιρη λύση από τον καταγγέλλοντα έχει ως μόνη συνέπεια την υποχρέωσή του προς αποζημίωση των λοιπών, για τη ζημιά που επήλθε σε αυτούς από την άκαιρη καταγγελία, σε περίπτωση ανυπαρξίας σπουδαίου λόγου.

Μετά τη λύση της αφανούς εταιρίας δεν απαιτείται να επακολουθήσει υποχρεωτικά στάδιο εκκαθαρίσεως, διότι δεν υπάρχει εταιρική περιουσία, εφόσον ο εμφανής εταίρος εμπορεύεται ατομικά έναντι των τρίτων, με αποτέλεσμα να είναι παραδεκτή η άσκηση αγωγής εκ μέρους του αφανούς εταίρου, κατ' ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 779 έως 782 ΑΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 719 ΑΚ, κατά του εμφανούς εταίρου προς απόδοση σ' αυτόν της ανήκουσας στον ίδιο μερίδας από τα εταιρικά κέρδη, καθώς και της εισφοράς του, χωρίς να προηγηθεί εκκαθάριση, εκτός αν έχει συμφωνηθεί το αντίθετο μεταξύ των εταίρων (άρθρ. 361 ΑΚ) ή αν το δικαστήριο κρίνει ότι είναι απαραίτητη η εκκαθάριση, διότι από την παράλειψή της επέρχεται σύγχυση (ΑΠ 362/2008, 393/2006, 860/2002).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον μοναδικό λόγο αναιρέσεως από το άρθρ. 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, και συγκεκριμένα τον περιεχόμενο στο άρθρο 10 του από 6.8.2002 συμφωνητικού των διαδίκων περί συστάσεως αφανούς εταιρίας όρο, σύμφωνα με τον οποίο "μετά τη λήξη ή την καθ' οιονδήποτε τρόπο λύση της εταιρίας θα ακολουθούσε η εκκαθάριση και η διανομή της περιουσίας της εταιρίας μεταξύ των εταίρων", με αποτέλεσμα να απορρίψει την αγωγή του αφανούς κατά του εμφανούς εταίρου, αλλά και την αντίθετη αγωγή του δεύτερου κατά του πρώτου, για αξιώσεις τους από τη συμμετοχή τους στην αφανή εταιρία, σαν απαράδεκτη ως πρόωρα ασκηθείσα.

Από την επισκόπηση των δικογράφων της δικογραφίας (αντίθετες αγωγές, αντίθετες εφέσεις, προτάσεις σε πρωτοδικείο και εφετείο) προκύπτει, ότι οι διάδικοι στις αντίθετες αγωγές τους επικαλέστηκαν, αναφέροντάς μόνο διηγηματικά, το προαναφερόμενο άρθρο 10 του ιδιωτικού συμφωνητικού συστάσεως της αφανούς εταιρίας και τον περιεχόμενο σε αυτόν όρο, με το οποίο είχε συμφωνηθεί, ότι μετά τη λύση της εταιρίας θα επακολουθούσε η εκκαθάριση αυτής, αλλά δεν πρότειναν ευθέως με τις προτάσεις τους, ότι η αγωγή του αντιδίκου τους έπρεπε να απορριφθεί ως πρόωρα ασκηθείσα.

Οι αντίθετες αυτές αγωγές των διαδίκων απορρίφθηκαν πρωτοδίκως, η μεν του αναιρεσείοντος ως αόριστη, η δε του αναιρεσίβλητου ως εν μέρει αόριστη και εν μέρει ουσιαστικά αβάσιμη, την απόφαση δε αυτή πρόσβαλαν οι ίδιοι με αντίθετες εφέσεις. Με την έφεση του αναιρεσίβλητου δεν προβλήθηκε ως λόγος αυτής, με επίκληση του άρθρου 10 του παραπάνω ιδιωτικού συμφωνητικού συστάσεως της αφανούς εταιρίας, το απαράδεκτο της αγωγής του αναιρεσείοντος, γιατί λόγω μη πραγματοποιήσεως εκκαθαρίσεως ασκήθηκε πρόωρα, τέτοιος δε ισχυρισμός δεν προτάθηκε ούτε και με τις υποβληθείσες στο Εφετείο έγγραφες προτάσεις του ιδίου, ανάλογη δε ήταν και η δικονομική συμπεριφορά του αναιρεσείοντος για την αντίκρουση της εφέσεως και της αγωγής του αντιδίκου του.

Συνεπώς, το Εφετείο, που δεν έκρινε περαιτέρω, ότι ήταν αναγκαίο να διατάξει αυτεπαγγέλτως την εκκαθάριση της αφανούς εταιρίας, έλαβε υπόψη του δικονομικό ισχυρισμό, που δεν προτάθηκε από τον αντίδικο του αναιρεσείοντος και δεν μπορούσε να ληφθεί αυτεπαγγέλτως υπόψη, είχε όμως ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, διότι επέφερε τελικά την απόρριψή της αγωγής του αναιρεσείοντος ως απαράδεκτης. Επομένως, το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρ. 559 αριθ. 8 περ. α ΚΠολΔ, γι' αυτό και ο σχετικός μοναδικός λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος. Επειδή, ακολούθως πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580 § 3 του ΚΠολΔ. Τέλος, ο αναιρεσίβλητος, που νικήθηκε, θα καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρ. 183, 176 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 4.532/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές. και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 2 Απριλίου 2012.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Μαΐου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ