Supreme Court dismisses appeal due to lack of specific grounds in the appeal petition regarding insurance liability.

Απόφαση 741 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 741/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη, Ασημίνα Υφαντή και Κανέλλα Τζαβέλλα - Δημαρά - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 24 Ιανουαρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "... " " ..." που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Τσώνη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", με διακριτικό τίτλο "ΠΡΟ.ΣΚΥ.", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λουκά Αποστολίδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/5/2013 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 8306/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5459/2019 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 13/12/2019 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 13-12-2019 αίτηση αναίρεσης (ΓΑΚ 11958/2019, ΕΑΚ 1185/2019, Αριθ. Δικ. 2293/2019) προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων, εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία 5459/2019 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε επί της από 6-12-2017 έφεσης της ήδη αναιρεσίβλητης κατά της 8306/2017 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε η από 10-5-2013 αγωγή της. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ) και, συνεπώς, είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αποτέλεσμα της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής: Η ήδη αναιρεσίβλητη, με την απευθυνόμενη στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, από 10-5-2013, αγωγή της, επικαλούμενη ότι με την 3190/2012 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κρίθηκε εις ολόκληρον υπόχρεη για την καταβολή αποζημίωσης λόγω ψυχικής οδύνης, συνεπεία του θανάτου του αναφερόμενου προσώπου, που έλαβε χώρα σε εργατικό ατύχημα, το οποίο προκλήθηκε από συγκλίνουσα υπαιτιότητα του προστηθέντος από αυτήν (και άλλων προσώπων), οδηγού του ζημιογόνου οχήματος (βαρέλας με αντλία σκυροδέματος - πρέσας), το οποίο (όχημα) ήταν ασφαλισμένο για τον κίνδυνο από την λειτουργία του ως εργαλείου στην εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία (ήδη αναιρεσείουσα), με έγκυρη κατά το χρόνο του ατυχήματος ασφαλιστική σύμβαση, ζήτησε, λόγω επέλευσης της ασφαλιστικής περίπτωσης και της άρνησης της εναγομένης ότι αυτή καλύπτεται από την ασφαλιστική σύμβαση, να υποχρεωθεί η τελευταία να της καταβάλει την ασφαλιστική αποζημίωση, καθώς και τα τελεσιδίκως επιδικασθέντα σε βάρος της δικαστικά έξοδα.

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών με την 8306/2017 οριστική του απόφαση απέρριψε την αγωγή ως ουσία αβάσιμη, κατ' αποδοχή του προταθέντος, από το άρθρο 7 παρ. 5 ν. 2496/1997, ισχυρισμού της εναγομένης περί απαλλαγής της από την ευθύνη, λόγω συνδρομής βαριάς αμέλειας στο πρόσωπο του προστηθέντος της ενάγουσας. Κατά της απόφασης αυτής, η ενάγουσα άσκησε έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη 5459/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία η έφεση έγινε δεκτή κατ' ουσίαν, εξαφανίστηκε η πρωτόδικη απόφαση, κρατήθηκε η υπόθεση και δικάστηκε η αγωγή, η οποία έγινε δεκτή κατ' ουσίαν και υποχρεώθηκε η εναγομένη να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 122.097,19 ευρώ, νομιμοτόκως.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ.1 εδ. α του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ανωτέρω δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Στην τελευταία δε περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικώς και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν (ΑΠ 144/2019, ΑΠ 319/2017, ΑΠ 130/2016).

Για το ορισμένο του ανωτέρω από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγου αναίρεσης πρέπει να διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο τόσο η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε, όσο και το αποδιδόμενο στην προσβαλλομένη απόφαση νομικό σφάλμα, στη δε περίπτωση της κατ' ουσίαν έρευνας της υπόθεσης πρέπει επίσης να παρατίθεται στο αναιρετήριο το σύνολο των πραγματικών περιστατικών που έγιναν δεκτά, έστω και κατά τρόπο συνοπτικό, με βάση τα οποία συντελέσθηκε η επικαλουμένη παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 20/2005), ενώ δεν αρκεί η μνεία αποσπασματικών παραδοχών της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης κατ' επιλογή του αναιρεσείοντος (ΟλΑΠ 28/1998, ΑΠ 144/2019, ΑΠ 319/2017).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Για να είναι ορισμένος ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται ότι η προσβαλλομένη απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση εξαιτίας ανεπαρκών αιτιολογιών, πρέπει στο αναιρετήριο, πλην της αναφοράς της διάταξης του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε, του προταθέντος ουσιώδους αυτοτελούς ισχυρισμού και των θεμελιούντων αυτόν πραγματικών περιστατικών, αφενός μεν να αναφέρονται οι ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλομένης απόφασης, το δε να εξειδικεύονται οι ανεπάρκειες που προσάπτονται στις ως άνω παραδοχές, δηλαδή να διαλαμβάνεται ποίες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιλαμβάνει η απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας (ΟλΑΠ 20/2005, ΑΠ 81/2020, ΑΠ 144/2019).

Στην προκείμενη υπόθεση, με τον πρώτο αναιρετικό λόγο, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια της ευθείας παράβασης των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 7 παρ. 5, 25 και 33 παρ. 1 του Ν. 2496/1997, με την παραδοχή, όπως εκτίθεται κατά λέξη στο αναιρετήριο, ότι "... δεν μπορεί, σύμφωνα με όσα αναλυτικά προεκτέθηκαν στη σκέψη της παρούσας, να τύχει εφαρμογής η ένσταση εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη της ασφαλιστικής εταιρείας, εξαιτίας βαρείας (ή έστω ελαφράς) αμέλειας του παραπάνω χειριστή [...].

Τούτο, διότι η συμβατική εξαίρεση του άρθρου 21 του παραρτήματος, που συμπλέει προς τους ορισμούς της εφαρμοζομένης αναγκαστικού δικαίου διατάξεως του άρθρου 25 ΑσφΝ, η οποία ως ειδικότερη, κατισχύει αυτής του άρθρου 7 του ιδίου νόμου (η οποία ως εκ τούτου δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής), αφορά σύμφωνα με ρητό όρο του παραρτήματος (άρθρο 1 παρ. 2 εδ.

β) όλες τις ειδικές καλύψεις που εγκύρως συνομολογήθηκαν εν προκειμένω και ίσχυαν κατά τον κρίσιμο χρόνο επέλευσης της ασφαλιστικής περίπτωσης". Περαιτέρω, με τον δεύτερο αναιρετικό λόγο, από τον αριθμό 19 άρθρου 559 ΚΠολΔ, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι παραβίασε εκ πλαγίου τη διάταξη του άρθρου 922 ΑΚ με ανεπαρκείς αιτιολογίες αναφορικά με την ευθύνη του υπαίτιου οδηγού χειριστή, προστηθέντος της ενάγουσας, δεχόμενη, όπως εκτίθεται κατά λέξη στο αναιρετήριο, ότι "...

η εις ολόκληρον παθητική ενοχή υφίσταται εν προκειμένω μεταξύ της ενάγουσας και των λοιπών συνυπαιτίων για το υπόψη θανατηφόρο εργατικό ατύχημα, ως εις ολόκληρον υποχρέων στην καταβολή χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης...". Τέλος, με την τρίτο λόγο αναίρεσης, αποδίδεται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, της ευθείας παραβίασης της διάταξης του άρθρου 927 ΑΚ, με το να δεχθεί, όπως κατά λέξη εκτίθεται στο αναιρετήριο, ότι "...

η εις ολόκληρον παθητική ενοχή υφίσταται εν προκειμένω μεταξύ της ενάγουσας και των λοιπών συνυπαιτίων για το υπόψη θανατηφόρο εργατικό ατύχημα, ως εις ολόκληρον υποχρέων στην καταβολή χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης [...] η ένδικη αγωγή δεν πάσχει αοριστία, για τον επικαλούμενο λόγο ότι δεν προσδιορίζεται σ' αυτή η αιτία για την οποία η ενάγουσα απαιτεί ασφάλισμα και τόκους πλέον του ποσοστού του 1/3, κατά το οποίο η εναγομένη - εφεσίβλητη υπολαμβάνει ότι είναι συνυπαίτια".

Όλοι, όμως, οι προαναφερθέντες λόγοι, κατά τις προαναφερθείσες αιτιάσεις τους, από τους αριθμούς 1 και 19 άρθρου 559 ΚΠολΔ, κρίνονται πολλαπλώς απαράδεκτοι και απορριπτέοι. Ειδικότερα, λόγω της αοριστίας τους, η οποία καθιστά, εν προκειμένω, ανέφικτο τον αναιρετικό τους έλεγχο, διότι, για τη θεμελίωση των λόγων αυτών, δεν διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο, ενόψει του ότι η υπόθεση κρίθηκε κατ' ουσίαν, με πληρότητα και σαφήνεια, όπως είναι αναγκαίο, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες νομικές σκέψεις της παρούσας, οι κρίσιμες παραδοχές της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης, στις οποίες το Εφετείο στήριξε την κρίση του, παρά μόνο τα προαναφερόμενα αποσπάσματα αυτής, τα οποία επέλεξε, κατά το δοκούν, η αναιρεσείουσα, αλλά με βάση αυτά και μόνο δεν είναι εφικτός ο έλεγχος της βασιμότητάς τους.

Επιπλέον, αναφορικά με την επικαλουμένη, με τον πρώτο αναιρετικό λόγο, παραβίαση των διατάξεων των άρθρων 7 παρ. 5, 25 και 33 παρ. 1 του Ν. 2496/1997, λόγω της κατ' ουσίαν απόρριψης του ισχυρισμού της αναιρεσείσουσας περί απαλλαγής της από την καταβολή του ασφαλίσματος λόγω συνδρομής βαριάς αμέλειας στο πρόσωπο του προστηθέντος από την αναιρεσίβλητη, χειριστή της αντλίας, διότι ο ισχυρισμός αυτός αναφέρεται επιγραμματικά στο αναιρετήριο και όχι, όπως ακριβώς προτάθηκε στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, ούτε αναφέρεται ο τρόπος νόμιμης επαναφοράς του στο Εφετείο, ώστε να κριθεί αν αυτός παραδεκτά και νόμιμα προβλήθηκε στα Δικαστήρια της ουσίας και, εντεύθεν, (να κριθεί) το παραδεκτό ή μη του υπόψη αναιρετικού λόγου, ως στηριζόμενου σε προταθέντα παραδεκτώς κατ' άρθρο 562 ΚΠολΔ, ισχυρισμό.

Επίσης, αναφορικά με την αποδιδόμενη με τον δεύτερο αναιρετικό λόγο, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ανεπάρκεια αιτιολογιών, διότι δεν εξειδικεύονται στο αναιρετήριο οι επιπλέον αιτιολογίες, που, κατά την αναιρεσείουσα, έπρεπε να περιλαμβάνει η προσβαλλομένη απόφαση, ώστε οι αιτιολογίες της να είναι επαρκείς.

Τέλος, αναφορικά με την επικαλούμενη με τον τρίτο λόγο πλημμέλεια, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, της παραβίασης της ουσιαστικού δικαίου διάταξης του άρθρου 927 ΑΚ, διότι δεν διαλαμβάνεται στο αναιρετήριο, για τη θεμελίωσή του, ο ισχυρισμός της αναιρεσείουσας περί περιορισμού της υποχρέωσής της προς καταβολή της ασφαλιστικής αποζημίωσης στην ενάγουσα μόνο κατά ποσοστό 1/3 αυτού, όπως ακριβώς προτάθηκε στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, ούτε και ο τρόπος με τον οποίο επαναφέρθηκε, νομίμως, στο Εφετείο, ώστε να κριθεί, κατά τα προεκτεθέντα το παραδεκτό ή μη του κρινόμενου αναιρετικού λόγου.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα, ως διάδικος που ηττήθηκε, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, κατά το σχετικό αίτημά της, που υποβλήθηκε με τις προτάσεις που κατέθεσε (άρθρα 106, 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα αναφέρεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 13-12-2019 (ΓΑΚ 11958/2019, ΕΑΚ 1185/2019, Αριθ. Δικ. 2293/2019) αίτηση για αναίρεση της 5459/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Μαρτίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 4 Μαΐου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ