Supreme Court dismisses appeal regarding adoption law application and costs in adoption case.

Απόφαση 741 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 741/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Φεβρουαρίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: 1. Κ. Δ. του Ε., κατοίκου ..., για αυτόν ατομικά και ως αποκλειστικό καθολικό διάδοχο της αποθανούσας την 2/3/2013, αρχικής αναιρεσείουσας Γ. χήρας Ε. Δ., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ανδρέα Λοΐζο και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Π. Δ. του Κ., κατοίκου ..., 2. Κ. Δ. του Β., κατοίκου ... και 3. Ν. Δ. του Κ., κατοίκου ..., όλοι οι ανωτέρω εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Λευτέρη Κτιστάκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-10-2007 αίτηση των ήδη αναιρεσειόντων και την από 5-11-2007 κύρια παρέμβαση των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θηβών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:66/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2217/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 22-10-2010 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 728/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου, που κήρυξε την συζήτηση της υπόθεσης απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφεραν για εκ νέου συζήτηση οι αναιρεσίβλητοι με την από 5-7-2013 κλήση τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου, ανέγνωσε την από 12-10-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του μοναδικού λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη 1078/22-10-2010 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η εκδοθείσα κατά την εκούσια δικαιοδοσία 2217/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία, πλήν άλλων, απορρίφθηκε η έφεση των κατ' εκείνη την δίκη εκκαλούντων ως προς τον δεύτερο των εφεσιβλήτων (Β.Δ.), σε συνέπεια με την παραδοχή της ότι ο τελευταίος κατά τον χρόνο ασκήσεως της εν λόγω εφέσεως είχε ήδη αποβιώσει, γεγονός που γνώριζαν οι εκκαλούντες, χωρίς κατά το κεφάλαιο τούτο να προσβάλλεται με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως αξιολογείται προεχόντως ως απαράδεκτη κατά την απεύθυνσή της κατά του δευτέρου των αναιρεσίβλητων (Κ. Δ.), μοναδικού εξ αδιαθέτου κληρονόμου του Β.Δ., εφόσον ο τελευταίος δεν υπήρξε διάδικος κατά την δευτεροβάθμια δίκη. Το τυπικά παραδεκτό της αιτήσεως αναιρέσεως κατά το μέρος που απευθύνεται κατά των λοιπών αναιρεσίβλητων επιτρέπει την έρευνα της βασιμότητας του διατυπούμενου δι'αυτής μοναδικού λόγου.

Επειδή, με την παρ.3 του άρθρου 37 ν.2447/1996 παρέχεται το δικαίωμα στο θετό γονέα σε υιοθεσία ανηλίκου που συντελέστηκε, πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού και κατ'ακολουθία είναι ατελής ως προς τα αποτελέσματά της, ενόψει των νέων ρυθμίσεων των άρθρων 1561-1566 ΑΚ να ζητήσει από το δικαστήριο με αίτησή του που δικάζεται κατά την εκούσια δικαιοδοσία, η οποία είναι απρόθεσμη, τη μετάπλαση της υιοθεσίας σε πλήρη, με την πλήρη ένταξη του τέκνου στην οικογένεια του κατά τους ορισμούς των ΑΚ 1561-1566 για την ποιοτική αναβάθμιση του συγγενικού δεσμού που δημιουργείται με την υιοθεσία.

Προς τούτο απαιτείται η συναίνεση και του τέκνου που συμπλήρωσε το 12ο έτος της ηλικίας του και σε κάθε περίπτωση ανάλογα με την ωριμότητά του, η ακρόαση και της δικής του γνώμης κατά τη διαδικασία και στις δύο περιπτώσεις του άρθρου 800 παρ.2 ΚΠολΔ. Αναφορικά με τη νομιμοποίηση για την υποβολή της αίτησης του άρθρου 57 παρ.3 του ν.2447/1996 η ίδια η διάταξη ορίζει ως μόνο νομιμοποιούμενο πρόσωπο το θετό γονέα ή τους θετούς γονείς και παράλληλα απαιτεί για την αποδοχή της αίτησης τη συναίνεση του θετού τέκνου που έχει συμπληρώσει το 12ο έτος.

Δεν προκύπτει δηλαδή από το νόμο η δυνατότητα υποβολής της αίτησης του άρθρου 57 παρ.3 από το θετό τέκνο του μόνο, όταν οι θετοί γονείς έχουν αποβιώσει. Αυτό θα προϋπέθετε μια contra legem ερμηνεία, που δεν δικαιολογείται, ο νόμος δίνει την πρωτοβουλία για τη μετατροπή της υιοθεσίας σε πλήρη, όπως και για την ίδια την τέλεση της υιοθεσίας στο θετό γονέα και στο τέκνο, μόνο το δικαίωμα να συναινέσει ή να αρνηθεί τη συναίνεσή του, και πάλι όπως για την τέλεση της υιοθεσίας.

Αν ο θετός ή οι θετοί γονείς είναι ζωντανοί και επιθυμούν τη μετατροπή, θα υποβάλουν τη σχετική αίτηση. Αν ο θετός γονέας έχει αποβιώσει, δεν δικαιολογείται η υποβολή της αίτησης από τον υιοθετούμενο ή τον επιζώντα έτερο θετό αυτού γονέα, αφού σε μια τέτοια περίπτωση, η μετατροπή των αποτελεσμάτων της υιοθεσίας, δεν αποσκοπεί, όπως είναι η ratio του άρθρου 57 παρ.3 στην ενδυνάμωση της σχέσης μεταξύ υιοθετούντος και υιοθετούμενου, αλλά προφανώς, σε ρυθμίσεις κληρονομικών δικαιωμάτων του θετού τέκνου με συγγενείς του θετού γονέα ή και με τη φυσική του οικογένεια.

Εξ άλλλου, έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως, ήτοι εκ πλαγίου παραβίαση ουσιαστικού κανόνα κατά την έννοια της διατάξεως του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, υπάρχει, όταν στις αιτιολογίες της αποφάσεως, που αποτελούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε, όχι όμως όταν οι ελλείψεις ή οι αντιφάσεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση και αξιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς στην απόφαση.

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι ο λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, αντίστοιχα δε, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου τα πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται με βάση το πραγματικό κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας, που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της.

Στην περίπτωση, που το δικαστήριο έκρινε κατ'ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση (Ολ.ΑΠ 9/2013).

Τέλος, από τη διάταξη αυτή σε συνδυασμό προς τις διατάξεις των άρθρων 118 αρ.4, 556 παρ.1, 573 παρ.3 και 578 του ιδίου κώδικα προκύπτει, ότι για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως για εκ πλαγίου παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου πρέπει να διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο εκτός άλλων α)τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε το δικαστήριο ως θεμελιωτικά της κρίσεώς του για το βάσιμο ή μη της αγωγής και β)η εξειδίκευση του σφάλματος, ήτοι αν πρόκειται για παντελή έλλειψη αιτιολογίας μνεία του περιστατικού αυτού και αν πρόκειται για ανεπαρκή αιτιολογία, ποία επι πλέον πραγματικά περιστατικά έπρεπε να αναφέρονται.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, δέχθηκε ανελέγκτως με την προσβαλλόμενη απόφασή του τ'ακόλουθα: Δυνάμει της υπ. αρ.14/1978 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θηβών η οποία κατέστη αμετάκλητη, κηρύχθηκε θετό τέκνο της Γ. Δ. και του Ε. Δ. το τότε ανήλικο (7) ετών, άρρεν τέκνο Κ., φυσικό τέκνο του Ι. και Φ.

Π. σύμφωνα με το ΝΔ 610/1970 περί υιοθεσίας ανηλίκων. Στη συνέχεια, το έτος 1986 απεβίωσε ο θετός γονέας Ε. Δ., ενώ το έτος 1996 τέθηκε σε ισχύ ο Ν.2447/1996 σύμφωνα με τον οποίο δίδεται δυνατότητα για τις περιπτώσεις υιοθεσιών ανηλίκων πριν από την έναρξη ισχύος του, να μετατραπούν τα περιορισμένα αποτελέσματα της υιοθεσίας του προϊσχύσαντος δικαίου σε πλήρη (δηλαδή σε πλήρη ένταξη του τέκνου στην οικογένεια του θετού γονέα), η σχετική διάταξη του οποίου (άρθρο 57 παρ.3) ορίζει ως μόνο νομιμοποιούμενο πρόσωπο το θετό γονέα ή τους θετούς γονείς, τον οποίο αφορά η διωκόμενη διάπλαση, ενώ στο θετό τέκνο, που συμπλήρωσε το δωδέκατο έτος, παρέχει μόνο δυνατότητα συναίνεσης ή άρνησης στην επιδιωκόμενη διάπλαση.

Σε συνέπεια με τις παραδοχές του αυτές κατέληξε, "Συνεπώς, οι λόγοι της ένδικης εφέσεως ότι το Πρωτοβάθμιο δικαστήριο εσφαλμένα απέρριψε την ένδικη αγωγή, αφ'ενός ως προς τη σωρευόμενη αίτηση της θετής μητέρας του ναζητήσει την πλήρη ένταξη του θετού τέκνου της στην οικογένεια του αποβιώσαντος θετού πατέρα και συζύγου της Ε.

Δ. και αφ'ετέρου, ως προς τη σωρευόμενη αίτηση του ίδιου του θετού τέκνου να ενταχθεί στην οικογένεια του αποβιώσαντος θετού πατέρα του Ε. Δ., πρέπει να απορριφθούν, αφού το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, ορθά εφάρμοσε το Νόμο". Έτσι που έκρινε το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του αναφορικά με το ουσιώδες ζήτημα των νομιμοποιούμενων κατά τη διάταξη του άρθρου 57 παρ.3 Ν.2447/1996 υποβολής αιτήσεως ενώπιον του αρμοδίου δικαστηρίου πλήρους εντάξεως θετού τέκνου, υιοθετηθέντος υπό τον προϊσχύσας δίκαιο στην οικογένειά του, κατ'ορθή εφαρμογή της εν λόγω διατάξεως απέρριψε τις σωρευόμενες αιτήσεις της θετού τέκνου και της θετής μητέρας για έλλειψη ευεργετικής στο πρόσωπό τους νομιμοποιήσεως, με άμεση δικονομική συνέπεια η προβαλλόμενη με τον μοναδικό λόγο αναιρετική αιτίαση από το άρθρο 559 αρ.19 ΚΠολΔ με προσήκουσα εκείνη από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ, να ελέγχεται ως αβάσιμη.

Επειδή, με βάση τα προεκτιθέμενα πρέπει να απορριφθεί η από 22.10.2010 και με αρ.κατ.1078/2010 αίτηση αναιρέσεως της 2217/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων, όπως παρίσταται, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσίβλητων, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό (αρθρ.183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22.10.2010 και με αρ.κατ.1078/2010 αίτηση αναιρέσεως της 2217/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα, όπως παρίσταται, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων που ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 21 Μαρτίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 3 Απριλίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ