Supreme Court remands traffic accident case for retrial due to insufficient reasoning on exclusive driver liability.

Απόφαση 741 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 741/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μαρία Βασιλάκη-Φραγκίσκου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 10 Φεβρουαρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Της εδρεύουσας στην Αθήνα, Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΙΣ Α.Ε." και τον διακριτικό τίτλο "ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ", νομίμως εκπροσωπούμενης και 2. Γ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ευθύμιου Καραΐσκου, αφού ανακάλεσε την από 9/2/2012 δήλωσή του, και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Θ. Μ. του Η., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Απόστολου Γεροντίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις 2514/ΕΓα105/15-12-2005 και 2650/ΕΓα120/22-12-2006 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σπάρτης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 294/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1/2011 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10-3-2011 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Βασιλάκη-Φραγκίσκου ανέγνωσε την από 30-1-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή και των τριών λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 εδ. β' και 914 ΑΚ συνάγεται ότι η αδικοπρακτική ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της συμπεριφοράς του δράστη και της ζημίας. Παράνομη είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου, ο οποίος απονέμει δικαίωμα ή προστατεύει συγκεκριμένο συμφέρον του ζημιωθέντος, μπορεί δε η συμπεριφορά αυτή να συνίσταται σε θετική ενέργεια ή σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που αν καταβαλλόταν, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς ανθρώπου του κύκλου δραστηριότητας του ζημιώσαντος, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή του παράνομου και ζημιογόνου αποτελέσματος.

Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του δράστη ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Τέλος, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης και έτσι ιδρύεται ο από τη διάταξη αυτή προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης και όταν έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υπό την έννοια ότι στο αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν εκτίθενται με σαφήνεια και πληρότητα εκείνα τα πραγματικά γεγονότα, που είναι αναγκαία, για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμoγής του εφαρμοσθέντος κανόνα δικαίου.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως ως προκύψαντα από τις αποδείξεις τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Στις 29-6-2004 και περί ώρα 12:15', η ενάγουσα Θ. Μ. οδηγώντας την υπ' αριθμ. κυκλοφ. ... δίκυκλη μοτοσικλέτα έβαινε επί της ανωνύμου δημοτικής οδού της πόλεως "Σκάλα" Λακωνίας η οποία εφάπτεται της πλατείας των Πηγών, προκειμένου να κινηθεί ημικυκλικώς και να κατευθυνθεί από νοτιοανατολικώς προς βορειοδυτικώς για να μεταβεί στην οικία της.

Ενώ είχε, κατά τον ίδιο χρόνο φθάσει στην διασταύρωση της ανωτέρω οδού με την ετέρα επίσης ανώνυμη δημοτική οδό η οποία άγει προς το βόρειο άκρο της πόλεως, η ενάγουσα διέκοψε την πορεία της και τοιουτοτρόπως παραχώρησε, ως όφειλε, την προτεραιότητα διελεύσεως στο εκ δεξιών της ερχόμενο και κατευθυνόμενο από το βόρειο τμήμα της πόλεως προς την κεντρική οδό υπ' αριθμ.

κυκλοφ. ... Ι.Χ. φορτηγό αυτοκίνητο το οποίο οδηγείτο από τον εναγόμενο Γ. Κ. και ήτο ασφαλισμένο στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία υπό την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΙΝΕΤΤΑ". Εν τούτοις, όμως, και δη παρ' ότι η ενάγουσα ανέμενε εν στάσει και κανονικώς, εντός του ρεύματος πορείας της, την διέλευση του φορτηγού, ο εναγόμενος οδηγός του εισήλθε άνευ προηγουμένου ελέγχου στην διασταύρωση και εντεύθεν επέπεσε, επιχειρώντας πέδηση, με το εμπρόσθιο τμήμα του φορτηγού επί της μοτοσικλέτας με αποτέλεσμα η ενάγουσα να τραυματισθεί σοβαρώς.

Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, ο εναγόμενος οδηγός κατέστη αποκλειστικώς υπαίτιος του ατυχήματος διότι δεν επέδειξε, ένεκα των ειρημένων πράξεων και παραλείψεών του, την επιμέλεια και προσοχή την οποία θα κατέβαλε ο μέσος συνετός και ευσυνείδητος οδηγός υπό τις ίδιες συνθήκες και συμφώνως προς τους κανόνες της οδηγήσεως, της κοινής πείρας και της λογικής.

Τουναντίον, περιστατικά τα οποία θεμελιώνουν υπαιτιότητα της ενάγουσας οδηγού δεν απεδείχθησαν και είναι η εκ του άρθρου 300 Α.Κ ένσταση περί συντρέχοντος πταίσματος η οποία είχε προταθεί από τους εναγομένους πρωτοδίκως και επαναφέρεται δια της εφέσεως τους, απορριπτέα ως αβάσιμη. Με τις άνω όμως παραδοχές το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες όσον αφορά το ουσιώδες ζήτημα της αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού του Ι.Χ.Φ.

αυτοκινήτου δεύτερου αναιρεσείοντος στην επίλυση του ενδίκου ατυχήματος. Ειδικότερα δεν αναφέρεται: πόσα ρεύματα πορείας είχε η ανώνυμος οδός όταν εκινείτο η ενάγουσα, το πλάτος εκάστου ρεύματος, αλλά και του συνολικού τοιούτου του οδοστρώματος της ανωνύμου οδού, τις λωρίδες κυκλοφορίας εκάστου ρεύματος, αν υπάρχει διαχωριστική των ρευμάτων γραμμή επί του οδοστρώματος, σε ποιο ακριβώς σημείο του οδοστρώματος σε σχέση με το ρεύμα πορείας της ενάγουσας, αλλά και σε σχέση με τη διασταύρωση συνέβη το ατύχημα και σε πόση απόσταση από τη διαχωριστική των ρευμάτων γραμμών, από πόση απόσταση μπορούσε ο οδηγός του ΙΧΦ να αντιληφθεί την ύπαρξη της μοτοσυκλέτας, καθώς και σε ποιό ακριβώς σημείο του ρεύματος πορείας της βρισκόταν εν στάσει η μοτοσυκλέτα και τις ακριβείς συγκρουσθείσες επιφάνειες των δύο οχημάτων και ειδικότερα του ΙΧΦ.

Τέλος, δεν εξηγείται πως ενώ η ενάγουσα παραχώρησε την προτεραιότητα στον οδηγό του Ι.Χ.Φ. αυτοκινήτου, ο τελευταίος επέπεσε στην μοτοσυκλέτα που εκείνη οδηγούσε. Ενόψει των άνω ασαφών και ανεπαρκών αιτιολογιών πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι οι συναφείς πρώτος και δεύτερος λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως με τους οποίους προσάπτεται στην προσβαλλομένη η πλημμέλεια από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που εξέδωσε την απόφαση συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1/2011 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Μαρτίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 27 Απριλίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ