Supreme Court partially allows appeal against expropriation compensation order, remanding case for retrial on specific legal grounds.

Απόφαση 741 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 741/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ελένη Μαραμαθά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Ιανουαρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό των Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και 2. Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων (Τ.Α.Π.Α.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, τα οποία εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια Αγγελική Καστανά, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Β. Ν. του Π., κατοίκου ... και 2. Γ. συζ. Μ. Β., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευστάθιο Τζεφριό, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9 Νοεμβρίου 2002 αίτηση προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης επί αναγκαστικής απαλλοτρίωσης των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε ενώπιον του Εφετείου Πατρών.

Εκδόθηκε η 339/2003 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν τα αναιρεσείοντα με την από 30 Ιουλίου 2003 αίτησή τους και τον από 23 Ιουνίου 2005 πρόσθετο λόγο αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Μαραμαθά, ανέγνωσε την από 25 Ιουλίου 2005 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και την απόρριψη του πρόσθετου λόγου. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 118 παρ. 4, 561 παρ. 1, 577 παρ. 3 και 578 Κ.Πολ.Δ. συνάγεται, ότι στο δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο το οποίο εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση, ώστε να είναι δυνατόν να διαγνωσθεί με βάση το περιεχόμενο του αναιρετηρίου αν και ποιό λόγο από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 559 Κ.Πολ.Δ.

θεμελιώνει η προβαλλομένη αιτίαση. Διαφορετικά ο λόγος αναιρέσεως είναι αόριστος και απορρίπτεται ως απαράδεκτος χωρίς να είναι επιτρεπτή η συμπλήρωση των στοιχείων που λείπουν με παραπομπή σε άλλο έγγραφο και σ' αυτή την προσβαλλομένη απόφαση. Ειδικότερα ως προς τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ.

λόγο αναιρέσεως πρέπει να προσδιορίζεται η ουσιαστικού δικαίου διάταξη, η οποία φέρεται ότι παραβιάστηκε, το αποδιδόμενο στο δικαστήριο της ουσίας νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία ή εφαρμογή της διατάξεως αυτής, εάν δε το δικαστήριο έκρινε επί της ουσίας της υποθέσεως πρέπει να αναφέρεται η ελάσσων πρόταση του νομικού συλλογισμού, δηλαδή τα πραγματικά γεγονότα που δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας, υπό τα οποία και φέρεται ότι συντελέσθηκε η προβαλλομένη παραβίαση του ουσιαστικού κανόνα δικαίου.

Διότι μόνο εν όψει των ουσιαστικών αυτών παραδοχών μπορεί να ελεγχθεί αν η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στην αναιρεσιβαλλομένη απόφαση οδήγησε σε εσφαλμένο διατακτικό από το οποίο και εξαρτάται η ευδοκίμηση της αιτήσεως αναιρέσεως (Ολ. Α.Π. 27/1998). Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως προβάλλεται αιτίαση από το άρθρο 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ.

για το ότι το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του κατά τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως του ακινήτου των αναιρεσειόντων και των επικειμένων αυτού καθόρισε οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως και για τα μη περιλαμβανόμενα στα έγγραφα της κτηματογραφήσεως κεραμοσκεπή αγροτική αποθήκη και περίφραξη με δικτυωτό συρματόπλεγμα παραβιάζοντας τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 16 παρ. 1 επ και 3 παρ. 1 του ν. 2882/2001.

Ο λόγος αυτός της αιτήσεως αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι δεν αναφέρονται στο αναιρετήριο οι παραδοχές του εφετείου, αλλά και σε τι ειδικότερα συνίσταται η πλημμέλεια της προσβαλλομένης αποφάσεως περί την ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 16 παρ. 1 επ. και 3 παρ. 1 Ν. 2882/2001 των οποίων γίνεται μόνο παράθεση.

Για τον ίδιο λόγο απορριπτέος ως απαράδεκτος είναι και ο πρόσθετος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται η πλημμέλεια στην προσβαλλομένη απόφαση από το άρθρο 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ. για το ότι δεν ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε ορθά την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 με το να επιβάλλει τη δικαστική δαπάνη σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου, ενώ από την απόφαση των Υπουργών ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.

και Πολιτισμού προκύπτει, ότι η απαλλοτρίωση κηρύχθηκε υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου με δαπάνες του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων. Κατά τα λοιπά ο ίδιος λόγος ελέγχεται απορριπτέος διότι προσβάλλει την ανέλεγκτη εκτίμηση πραγμάτων σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ..

ΙΙ. Με τον δεύτερο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως προβάλλεται αιτίαση κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως από το άρθρο 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ. από το πρώτο των αναιρεσειόντων, όπως εκτιμάται. Ειδικότερα ότι το Εφετείο παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 100 παρ. 1, 103, 107, 110 και 111 του Κώδικα περί Δικηγόρων επιδικάζoντας εφ' άπαξ αμοιβή του δικηγόρου για τη σύνταξη αιτήσεων και προτάσεων ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου και του Εφετείου εκ ποσοστού 6% επί της καθορισθείσης οριστικής απoζημιώσεως.

Από το άρθρο 18 παρ.4 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) συνάγεται ότι α) η δικαστική δαπάνη βαρύνει τον υπόχρεο προς απoζημίωση και επιδικάζεται από το Δικαστήριο με την ίδια απόφαση. β) η εκκαθάριση της δικαστικής δαπάνης γίνεται σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες οικείες διατάξεις γ) το άρθρο 22 του νόμου 3693/1957 δεν εφαρμόζεται δ) η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου με την οποία καθoρίζεται η προσωρινή τιμή μονάδος αποτελεί ως προς την δικαστική δαπάνη εκτελεστό τίτλο σε βάρος του υποχρέου προς απoζημίωση, εάν και οι δύο διάδικοι αποδέχθηκαν την απόφαση αυτή, ή παρήλθε άπρακτη η προθεσμία ασκήσεως αιτήσεως οριστικού προσδιορισμού της απoζημιώσεως ε) σε περίπτωση ασκήσεως εμπρόθεσμης αιτήσεως, το Εφετείο αποφαίνεται ενιαίως, τόσο για τη δικαστική δαπάνη της ενώπιον αυτού διαδικασίας, όσο και για τη δικαστική δαπάνη του προσωρινού προσδιορισμού της απoζημιώσεως και στ) στη δίκη του προσωρινού ή οριστικού προσδιορισμού της απoζημιώσεως του απαλλοτριουμένου σύμφωνα με τα άρθρα 18, 19 και 20 του ΚΑΑΑ ένα είναι το αντικείμενο της δίκης, ο προσδιορισμός της αποζημιώσεως (προσωρινός ή οριστικός) και συνεπώς μία αμοιβή του δικηγόρου, σε ποσοστό επί της αξίας του αντικειμένου αυτού της δίκης, ορίζεται (άρθρα 100 παρ. 1, 114 παρ. 5 του Κώδικα Δικηγόρων).

Κατ' ακολουθίαν τούτων σε περίπτωση εμπρόθεσμης αιτήσεως για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως στο Εφετείο μετά τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημιώσεως η δικαστική δαπάνη περιλαμβάνει : 1) τα γενόμενα για τη διεξαγωγή και υπεράσπιση της δίκης έξoδα που ήταν απαραίτητα (άρθρο 189 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.), 2) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου για την παράστασή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου, καθώς κα ι για την παράστασή του ενώπιον του Εφετείου (άρθρ 109 και 111 του Κώδικα περί Δικηγόρων) και 3) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου σε ποσοστό επί της καθοριζομένης οριστικής αποζημιώσεως και δη 2% για τη σύνταξη της αιτήσεως ή ανταιτήσεως και 1% για τη σύνταξη προτάσεων επί της αιτήσεως ή ανταιτήσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση μετά τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημιώσεως του απαλλοτριωθέντος ακινήτου το Εφετείο καθορίζοντας οριστική τιμή μονάδας για τα απαλλοτριούμενα καταδίκασε το υπόχρεο σε αποζημίωση Ελληνικό Δημόσιο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, ήτοι στην αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου των αιτούντων σε ποσοστό 6% επί της αξίας των απαλλοτριωθέντων ακινήτων και επί πλέον στην παράσταση του πληρεξουσίου δικηγόρου σε διακόσια πενήντα (250) ευρώ. 'Ετσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις διατάξεις των άρθρων 100 παρ. 1, 103, 107, 110, 111 και 114 παρ. 5 του Κώδικα περί Δικηγόρων (ως και διατάξεις των άρθρων 18 παρ. 4, 29 παρ. 1, 2 του v. 2882/2001 και 17 παρ. 2, 4 του Συντάγματος όπως ο σχετικός λόγος συμπληρώθηκες από την Εισηγητή).

Συνεπώς πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως ως προς το Ελληvικό Δημόσιο. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως όσον αφορά το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων, να καταδικασθεί το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση ως προς το αναφερόμενο στο σκεπτικό της παρούσας τμήμα της και μόνον ως προς το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) στο ίδιο δικαστήριο του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-Απορρίπτει την από 30 Ιουλίου 2003 αίτηση του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων για αναίρεση της 339/2003 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών.

-Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

-Αναιρεί την 339/2003 απόφαση του Εφετείου Πατρών όσον αφορά το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο και κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό τμήμα της.

-Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο τμήμα της στο ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

-Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου το ποσό της οποίας ορίζει σε χίλια διακόσια τριάντα (1.230) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Μαρτίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Απριλίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ