Supreme Court dismisses appeal for failure to prove facts were not considered by lower court.

Απόφαση 740 / 2023 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 740/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Παναγιώτη Βενιζελέα, Βρυσηίδα Θωμάτου και Χρυσούλα Πλατιά - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Ιανουαρίου 2023, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Ν. του Ο., κατοίκου ... Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ελένη Ζάρρα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ο. Χ. του Δ., κατοίκου ... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Χατζή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-7-2016 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κασσάνδρας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 111/2017 μη οριστική, 138/2019 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 22/2021 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 24-6-2021 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Με την κρινόμενη από 24.6.2021 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την τακτική διαδικασία, υπ' αριθ. 22/2021 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής (δικάσαντος ως Εφετείου), το οποίο, αφού δέχθηκε την έφεση του αναιρεσίβλητου και εξαφάνισε την υπ' αριθ. 138/2019 οριστική απόφαση του Ειρηνοδικείου Κασσάνδρας, που είχε απορρίψει ως ουσιαστικά αβάσιμη την εκ του άρθρου 57 ΑΚ περί προσβολής προσωπικότητας από 20.7.2016 αγωγή του κατά του αναιρεσείοντος, στη συνέχεια, κρατώντας και δικάζοντας την υπόθεση, δέχθηκε εν μέρει την ως άνω αγωγή του και υποχρέωσε τον αναιρεσείοντα να άρει την προσβολή της προσωπικότητας του αναιρεσίβλητου με την απομάκρυνση του πασσάλου που έχει τοποθετήσει πάνω στο τμήμα κοινόχρηστης δημοτικής οδού έμπροσθεν της ιδιοκτησίας του τελευταίου, με την απειλή σε βάρος του χρηματικής ποινής και προσωπικής κράτησης για κάθε μελλοντική διατάραξη. Η αίτηση αναίρεσης έχει ασκηθεί νομοτύπως και εμπροθέσμως (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 1 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ) και, συνεπώς, είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 560 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015 (με έναρξη ισχύος την 1.1.2016) και εφαρμόζεται στην προκείμενη περίπτωση ως εκ του χρόνου άσκησης της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης (24.6.2021), κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο: 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως όριζε ο νόμος ή δίκασε ειρηνοδίκης του οποίου είχε γίνει δεκτή η εξαίρεση, 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα, 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας, 5) αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και 6) αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Η απαρίθμηση των προαναφερόμενων λόγων αναίρεσης είναι περιοριστική, όπως συνάγεται από τη λέξη "μόνο" και, συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να προβληθεί οποιοσδήποτε άλλος λόγος αναίρεσης κατά των ως άνω αποφάσεων (ΑΠ 1211/2021, ΑΠ 117/2018). Εξάλλου, το ως άνω άρθρο 560 ΚΠολΔ δεν περιέχει διάταξη αντίστοιχη με εκείνη του αριθμού 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Έτσι, στους λόγους αναίρεσης του άρθρου 560 ΚΠολΔ δεν περιλαμβάνεται η λήψη υπόψη από το δικαστήριο αποδεικτικών μέσων που ο νόμος δεν επιτρέπει ή η παρά το νόμο λήψη υπόψη αποδείξεων που δεν προσκομίστηκαν ή η μη λήψη υπόψη αποδεικτικών μέσων που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν (ΑΠ 13/2017, ΑΠ 456/2012).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια, ότι το δικάσαν ως Εφετείο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκιδικής έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει και συγκεκριμένα έλαβε υπόψη τις αναφερόμενες δύο ένορκες βεβαιώσεις, που επικαλέσθηκε και προσκόμισε ο αναιρεσίβλητος, αν και δεν τηρήθηκαν για τη λήψη τους οι προϋποθέσεις του άρθρου 422 παρ. 1 ΚΠολΔ, αφού στην επιδοθείσα στον αναιρεσείοντα κλήση αναφέρονται λανθασμένα το επάγγελμα και η διεύθυνση κατοικίας των δύο μαρτύρων από τους οποίους ελήφθησαν οι εν λόγω ένορκες βεβαιώσεις.

Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, αφού, ενόψει του ότι η αναιρεσιβαλλόμενη είναι απόφαση Μονομελούς Πρωτοδικείου που έκρινε επί έφεσης κατά απόφασης Ειρηνοδικείου, δεν προβλέπεται στο άρθρο 560 ΚΠολΔ λόγος αντίστοιχος εκείνου του άρθρου 559 αρ. 11 ΚΠολΔ, κατά τα εκτιθέμενα στην αμέσως προηγούμενη νομική σκέψη.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ (που είναι ταυτόσημη με αυτήν του άρθρου 559 αριθ. 1 του ίδιου Κώδικα) ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται εάν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, είτε ως κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Με τον ανωτέρω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ανωτέρω δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Στην τελευταία δε περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικώς και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν (ΟλΑΠ 1/2022, ΟλΑΠ 1/2016).

Για να είναι δε ορισμένος ο λόγος αυτός πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο τόσο η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε, όσο και το αποδιδόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση νομικό σφάλμα, ενώ πρέπει να παρατίθενται και οι αντίστοιχες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά και υπό τα οποία συντελέσθηκε η επικαλούμενη παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αφού μόνο βάσει των παραδοχών αυτών μπορεί να κριθεί αν η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στην απόφαση οδήγησε σε εσφαλμένο διατακτικό (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 20/2005, ΑΠ 1413/2017).

Εξάλλου, με τον λόγο αυτόν δεν επιτρέπεται η προσβαλλόμενη απόφαση, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, να πλήττεται κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο κατ' άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 1137/2019, ΑΠ 185/2019, ΑΠ 326/2018).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης προβάλλεται από τον αναιρεσείοντα η από το άρθρο 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ (και όχι από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, όπως αναγράφεται στο αναιρετήριο) αιτίαση με την επίκληση ότι, κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε ότι ο επίδικος πάσσαλος τοποθετήθηκε από αυτόν σε τμήμα της κοινόχρηστης δημοτικής οδού, αν και: α) "από κανένα αποδεικτικό μέσο δεν προέκυψε ότι το συγκεκριμένο τμήμα χρησιμοποιείτο ως κοινόχρηστη οδός" και β) "ο αντίδικος δεν απέδειξε τον κοινόχρηστο χαρακτήρα της οδού". Ο λόγος αυτός είναι, πρωτίστως, απαράδεκτος λόγω αοριστίας, αφού δεν καθορίζεται η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε και το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου και, επίσης, δεν αναφέρεται η ελάσσων πρόταση του νομικού του συλλογισμού (παραδοχές), ήτοι τα πραγματικά γεγονότα που το δικαστήριο δέχθηκε, ενώ, σε κάθε περίπτωση, ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, γιατί, υπό το πρόσχημα της παραβίασης του όρθρου 560 αρ. 1 ΚΠολΔ, πλήττεται η αναιρετικώς ανέλεγκτη, κατ' άρθρο 561 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας.

ΙΙΙ. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 5 περ. β' του ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015 (που είναι ταυτόσημη με αυτήν του άρθρου 559 αριθ. 8 περ. β' του ίδιου Κώδικα), αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο της ουσίας παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ή λόγου έφεσης (ΟλΑΠ 2/2022, ΟλΑΠ 22/2005, ΑΠ 50/2020).

Αντιθέτως, δεν αποτελούν "πράγματα" η αιτιολογημένη άρνηση, οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων, η επίκληση αποδεικτικών μέσων ή του περιεχομένου τους, καθώς και οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι κατά νόμο ισχυρισμοί, οι οποίοι δεν ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (ΟλΑΠ 8/2013, ΑΠ 630/2020, ΑΠ 1915/2013).

Εξάλλου, δεν στοιχειοθετείται ο ανωτέρω λόγος αυτός αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΟλΑΠ 12/1991, ΑΠ 531/2022, ΑΠ 1293/2017), γεγονός που συντρέχει στην τελευταία περίπτωση και όταν το δικαστήριο δέχθηκε ως αποδειχθέντα γεγονότα αντίθετα από εκείνα που συγκροτούν τον ισχυρισμό, οπότε τον αντιμετωπίζει και τον απορρίπτει εκ των πραγμάτων κατ' ουσία.

Για το ορισμένο του λόγου αυτού πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο: α) ο συγκεκριμένος ισχυρισμός που δεν λήφθηκε υπόψη, β) ο νομότυπος τρόπος της προβολής του στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και της επαναφοράς του στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, αν η υπόθεση διήλθε και τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας (ΑΠ 555/2019, ΑΠ 275/2017) και γ) τα στοιχεία εκείνα από τα οποία προκύπτει ότι ο ισχυρισμός αυτός έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (ΑΠ 1373/2022, ΑΠ 71/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με τον τρίτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άρθρο 560 αριθ. 5 περ. β' ΚΠολΔ (και όχι από το άρθρο 559 αριθ. 8 περ. β' ΚΠολΔ, όπως αναφέρεται στο αναιρετήριο) πλημμέλεια, ισχυριζόμενος ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν από αυτόν και συγκεκριμένα δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό του ότι η επίδικη οδός που χωρίζει την ιδιοκτησία του με αυτήν του αντιδίκου του, είναι ιδιωτική και όχι κοινόχρηστη δημοτική οδός, καθώς και ότι ο επίμαχος πάσσαλος τοποθετήθηκε από αυτόν για την οριοθέτηση της ιδιοκτησίας του, όπως η βασιμότητα του ανωτέρω ισχυρισμού του προκύπτει από τις υπ' αριθ. 344, 345 και 372/2016 ένορκες βεβαιώσεις των αναφερόμενων τριών μαρτύρων του, τις οποίες αγνόησε το ως άνω δικαστήριο.

Ο λόγος, όμως, αυτός, ανεξαρτήτως της αοριστίας του, αφού ο αναιρεσείων δεν αναφέρει α) το νόμιμο τρόπο προβολής του ανωτέρω ισχυρισμού του στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και της επαναφοράς του στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο και β) τα στοιχεία εκείνα από τα οποία προκύπτει ότι ο ισχυρισμός αυτός έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, είναι, προεχόντως, απαράδεκτος, γιατί τα επικαλούμενα με αυτόν πραγματικά γεγονότα δεν αποτελούν "πράγμα" υπό την προεκτεθείσα έννοια, αλλά επιχειρήματα και συμπεράσματα του αναιρεσείοντος, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων, προκειμένου να αντικρούσει την ιστορική βάση της αγωγής του αντιδίκου του, ενώ αποτελούν και επίκληση αποδεικτικών μέσων και του περιεχομένου τους.

Επιπλέον, ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, αφού, υπό την προσχηματική επίκληση της ως άνω αιτίασης, πλήττεται κατ' ουσίαν, η από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο γενόμενη εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία, όμως, δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ). Σε κάθε περίπτωση, ο ανωτέρω ισχυρισμός του αναιρεσείοντος ελήφθη υπόψη από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο και απορρίφθηκε με την προσβαλλομένη απόφαση τόσο ρητώς με την απόρριψη ως αβάσιμου του ισχυρισμού του ότι η επίδικη οδός είναι ιδιωτική, όσο και εκ των πραγμάτων, με την παραδοχή ως αποδειχθέντων γεγονότων αντιθέτων προς αυτά που ο αναιρεσείων επικαλείται για τη συγκρότηση αυτού, ήτοι με την παραδοχή ότι ο αναιρεσείων "τοποθέτησε με σταθερό τρόπο ένα πάσσαλο σε τμήμα της κοινόχρηστης δημοτικής οδού έμπροσθεν της εισόδου του ακινήτου ιδιοκτησίας του ενάγοντος (αναιρεσίβλητου)", με αποτέλεσμα ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης να καθίσταται και αβάσιμος.

ΙV. Κατ' ακολουθίαν τούτων, μη υπάρχοντος άλλου αναιρετικού λόγου προς έρευνα, πρέπει η ένδικη αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί και να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος, για την άσκηση αυτής, παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τέλος, τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσείοντος λόγω της ήττας του (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ) κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24.6.2021 αίτηση του Γ. Ν. για αναίρεση της υπ' αριθ. 22/2021 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής (δικάσαντος ως Εφετείου).

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ανωτέρω αίτησης, παραβόλου.

Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Απριλίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Μαΐου 2023.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ