Supreme Court dismisses appeal on divorce jurisdiction, ruling foreign court lacked authority due to Greek residency.

Απόφαση 740 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 740/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Νοεμβρίου 2005, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας- καθής η κλήση: Α. χήρας Δ. Γ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Παπασπύρου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων - καλούντων: 1. Π. Γ. του Δ. και 2. Α. Γ. του Δ., κατοίκων ..., ατομικά για τον εαυτό τους και ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων της ήδη αποβιώσασας 'Α. Π., πρώην συζύγου Δ. Γ.. Η 1η παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Τουμασάτο και ο 2ος εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6 Ιουνίου 2001 τριτανακοπή της αρχικής διαδίκου και ήδη αποβιώσασας 'Α. Π. Δ. Γ., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 356/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 109/2003 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε η αναιρεσείουσα με την από 15 Ιουλίου 2003 αίτησή της, επί της οποίας εκδόθηκε η 1287/2004 απόφαση, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η υπόθεση επανέρχεται και πάλι για συζήτηση με την από 21 Ιουνίου 2005 κλήση των ήδη αναιρεσίβλητων.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ανδρέας Μαρκάκης ανάγνωσε την από 20 Αυγούστου 2004 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου τούτου, Αρεοπαγίτη Ανάργυρου Πλατή, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 905 παρ. 4 και 323 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, με την επιφύλαξη αυτών που ορίζουν διεθνείς συμβάσεις, για την αναγνώριση δεδικασμένου από αλλοδαπή απόφαση που αφορά την προσωπική κατάσταση, απαιτείται εκτός άλλων, ότι η υπόθεση θα υπαγόταν κατά τις διατάξεις του ελληνικού δικαίου στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων του κράτους στο οποίο ανήκει το δικαστήριο που εξέδωσε την απόφαση, όταν τα ελληνικά δικαστήρια, υπεισερχόμενα υποθετικά στη θέση του ξένου δικαστηρίου, θα είχαν δικαιοδοσία για να δικάσουν την υπόθεση, σύμφωνα με τις διατάξεις του ελληνικού δικαίου.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 126 του ΕισΝΑΚ με την οποία αντικαταστάθηκαν τα άρθρα 27 και 28 της έχουσας εν προκειμένω εφαρμογή, λόγω του χρόνου έκδοσης της κατωτέρω αλλοδαπής δικαστικής απόφασης, προϊσχύσασας Πολ. Δικονομίας οι αλλοδαποί υπάγονται στη δικαιοδοσία των ημεδαπών πολιτικών δικαστηρίων δυνάμενοι να εναγάγωσιν ή να εναχθώσιν ως και οι ημεδαποί κατά τας περί δωσιδικιών κείμενας διατάξεις.

Τέτοια δωσιδικία υφίσταται, κατά το άρθρο 16 της ίδιας Δικονομίας, για το δικαστήριο του τόπου κατοικίας του εναγομένου και συνεπώς, υπάρχει δικαιοδοσία των δικαστηρίων του κράτους στο οποίο ανήκει το εκδόν την αλλοδαπή απόφαση δικαστήριο, εάν ο εναγόμενος στη δίκη επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση εκείνη, είχε κατοικία στο κράτος στο οποίο ανήκει το δικαστήριο που την εξέδωσε.

Εξάλλου, ο δικαστής, ερευνώντας την ύπαρξη των πραγματικών γεγονότων που προσδιορίζουν τη δικαιοδοσία των δικαστηρίων του αλλοδαπού κράτους δεν δεσμεύεται κατ' αρχήν από την διαδικασία ενώπιον του αλλοδαπού δικαστηρίου και από τα συμπεράσματα του αλλοδαπού δικαστή περί των γεγονότων αυτών, πλην όμως, αν τα γεγονότα αυτά συμπίπτουν προς τα γεγονότα τα οποία κατά την αγωγή θεμελιώνουν το δικαίωμα που ασκείται με αυτήν και κρίθηκαν ως αληθινά από το αλλοδαπό δικαστήριο, δεν μπορεί να ελεγχθεί στην περίπτωση αυτή η κρίση του αλλοδαπού δικαστή, διότι ο έλεγχος αυτός θα συνιστούσε ανεπίτρεπτη αναθεώρηση κατ' ουσίαν της αλλοδαπής απόφασης και επομένως ο έλληνας δικαστής δεσμεύεται από τα διαπιστωθέντα κατ' αυτόν τον τρόπο από τον αλλοδαπό δικαστή στοιχεία περί της δικαιοδοσίας των δικαστηρίων του αλλοδαπού κράτους.

Στην κρινόμενη περίπτωση το Εφετείο όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως, τα εξής: Ο Δ. Γ. του Α. και η τριτανακόπτουσα Ά. Π., Έλληνες υπήκοοι και οι δύο, τέλεσαν νόμιμο, θρησκευτικό γάμο στην Αθήνα στις 10-8-1939. Η έγγαμη συμβίωσή τους δεν υπήρξε ομαλή και τον Μάρτιο του έτους 1953 διακόπηκε οριστικά.

Το έτος 1955 ο Δ. Γ. ανεχώρησε μόνος και εγκαταστάθηκε μόνιμα ... και ειδικότερα στην .... Ακολούθως αυτός υπέβαλε ενώπιον του Ανωτέρου Δικαστηρίου του ... της ... αγωγή διαζυγίου κατά της συζύγου του (τριτανακόπτουσας), συνοδευόμενη από ένορκη βεβαίωση αυτού ενώπιον του Συμβολαιογράφου G... K..., κατατεθείσα στο Γραμματέα του ανωτέρω Δικαστηρίου, με την οποία αυτός βεβαίωνε ενόρκως ότι η τριτανακόπτουσα διέμενε στην Ελλάδα, κατοικούσα επί της ....

Κατ' αποδοχή της αγωγής, εκδόθηκε, ερήμην της τριτανακόπτουσας (η οποία είχε κλητευθεί με δημοσίευση σε μία εβδομαδιαία εφημερίδα της Κομητείας του LAKE της ανωτέρω Πολιτείας επί τρεις συνεχείς εβδομάδες), η 359-488/1959 απόφαση του ανωτέρω Δικαστηρίου τελεσίδικη και αμετάκλητη καταστάσα με την οποία χορηγήθηκε στον τότε ενάγοντα, διαζύγιο..

Έκρινε δε περαιτέρω το Εφετείο ότι ο λόγος της τριτανακοπής με τον οποίο η τριτανακόπτουσα επικαλέσθηκε ότι το ανωτέρω αλλοδαπό δικαστήριο, δεν είχε δικαιοδοσία να επιληφθεί της διαφοράς (για τη λύση δηλαδή του γάμου των τότε διαδίκων) δεδομένου ότι θεμελίωσε τη δικαιοδοσία του στο σύνδεσμο της κατοικίας του ενάγοντος, που βρισκόταν στην Κομητεία του LAKE της Πολιτείας της INDIANA και όχι σε εκείνον της κατοικίας της εναγομένης συζύγου του, όπως αξίωνε το εφαρμοστέο ελληνικό δίκαιο, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 22 ΚΠολΔ, αποδεικνύεται και ουσιαστικά βάσιμος, για τους εξής λόγους:

Ο Δ. Γ., μετά πάροδο διετίας από τη διακοπή της έγγαμης συμβίωσής του με την τριτανακόπτουσα και αφού είχε εκδηλώσει σαφώς την πρόθεση του να λύσει τον μετ' αυτής υφιστάμενο γάμο, αναχώρησε μόνος για την Αμερική, χωρίς να αποδεικνύεται από κάποιο στοιχείο ότι ενημέρωσε την τότε σύζυγο του για την απόφαση του αυτή ή ότι την προσκάλεσε καθ' οιονδήποτε τρόπο να τον ακολουθήσει στη νέα κατοικία του, την οποία κατέστησε έκτοτε, με τη μόνιμη εγκατάστασή του, σταθερό κέντρο των βιοτικών του σχέσεων (άρθρο 51 ΑΚ).

Με βάση τις ιδιαίτερες αυτές συνθήκες, λαμβανομένου υπόψη ότι η έγγαμη συμβίωση τους είχε διακοπεί, η τριτανακόπτουσα δεν ήταν υποχρεωμένη να τον ακολουθήσει στη νέα του κατοικία και ως εκ τούτου απέκτησε αυτή αυτοτελή ..., όπως προβλέπεται από το εδάφιο β' του άρθρου 55 του ΑΚ, που, αν και καταργήθηκε με το ν. 1329/1983, εφαρμόζεται εν προκειμένω, γιατί πρόκειται για υπόθεση προγενέστερη της καταργήσεώς του.

Τα περιστατικά αυτά, με βάση, τα οποία προσδιορίζεται η δικαιοδοσία του αλλοδαπού δικαστηρίου, δεν είναι αντίθετα προς τα περιστατικά εκείνα τα οποία στήριξαν την περί διαζυγίου αγωγή του τότε ενάγοντος ενώπιον του αλλοδαπού δικαστηρίου και τα οποία κρίθηκαν ως αληθινά με την προαναφερθείσα απόφαση του δικαστηρίου αυτού.

Συγκεκριμένα το αλλοδαπό δικαστήριο, έκρινε με την απόφασή του ως αληθινά τα περιστατικά που επικαλέσθηκε ο ενάγων με την αγωγή του, ότι δηλαδή "κατά τη διάρκεια του έγγαμου βίου του ενάγοντος με την εναγομένη η τελευταία ήταν ένοχος σκληρής και απάνθρωπης μεταχειρίσεως του ενάγοντος ως προς τούτο, ήτοι:

ότι "είχε αρνηθεί να ζήσει με τον ενάγοντα σε σχέση συζυγική, γεγονός το οποίο προκάλεσε εις τον ενάγοντα να υποφέρει από μεγάλη πνευματική αγωνία και απώλεια πνευματικής ηρεμίας". Θεμελίωσε δηλαδή την απόφασή του στον ισχυρό κλονισμό που επήλθε στην έγγαμη σχέση των τότε διαδίκων, όσο διάστημα διήρκεσε ο κοινός συζυγικός βίος αυτών, δηλαδή μέχρι τον Μάρτιο του έτους 1953, χωρίς να προβαίνει σε περαιτέρω κρίση περί του εάν η συμπεριφορά της εναγομένης ήταν απότοκος κλονιστικών γεγονότων που συνδέονταν υπαίτια ή ανυπαίτια με το πρόσωπο του συζύγου της ή στοιχειοθετούσε την έννοια της κακόβουλης εγκατάλειψης.

Ο ισχυρός κλονισμός του γάμου των διαδίκων, όσο διαρκούσε η έγγαμη συμβίωσή του, που δέχθηκε το αλλοδαπό δικαστήριο, δεν έδιδε το δικαίωμα στον τότε ενάγοντα να μεταβάλει μονομερώς την κατοικία του και να εγκαταλείψει την εναγομένη, χωρίς προηγουμένη πρόσκληση αυτής να τον ακολουθήσει στο νέο τόπο κατοικίας τους και εφόσον βέβαια η αξίωσή του αυτή προς συμβίωση δεν ήταν, προσχηματική.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε ουσιαστικά την έφεση της αναιρεσείουσας και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, η οποία κατά παραδοχή της τριτανακοπής της Ά. Π. εξαφάνισε την 4080/2001 απόφαση του Μον. Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία είχε αναγνωρίσει, ότι υπάρχει δεδικασμένο που απορρέει από την ως άνω 359-488/16-9-1959 αμετάκλητη απόφαση του Ανωτέρου Δικαστηρίου του LAKE της ..., με την οποία λύθηκε ο μεταξύ του Δ.

Γ. και Ά. Γ., το γένος Ν. Π., ως άνω γάμος. Έτσι που έκρινε το Εφετείο ότι δηλαδή το αλλοδαπό δικαστήριο που εξέδωσε την απόφαση λύσης του γάμου των τότε διαδίκων (Δ. Γ. και Ά. Γ.) δεν είχε δικαιοδοσία να επιληφθεί της διαφοράς, αφού κανένας από τους διαδίκους αυτούς δεν ήταν αμερικανός υπήκοος, η δε τότε εναγομένη δεν κατοικούσε κατά το χρόνο έγερσης της αγωγής διαζυγίου στην περιφέρεια του αλλοδαπού δικαστηρίου, αλλά ήταν κάτοικος Ελλάδος, ως έχουσα αποκτήσει αυτοτελή κατοικία ενταύθα, μη έχοντας υποχρέωση να ακολουθήσει το σύζυγό της στη νέα κατοικία του στην Αμερική, δεν παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 55 ΑΚ, όπως ίσχυε πριν την κατάργησή της περιέλαβε δε σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες επί του ως άνω ζητήματος της, κατ' άρθρο 55 ΑΚ, κατοικίας της εναγομένης, το οποίο ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης για τη θεμελίωσή της, σύμφωνα με τα άρθρα 126 ΕισΝΑΚ και 16 της προϊσχύσασας Πολ.

Δικονομίας, ήδη άρθρα 3 παρ. 1 και 22 ΚΠολΔ δικαιοδοσίας του αλλοδαπού δικαστηρίου επί της προκείμενης διαφοράς και είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι οι, από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ, αντίστοιχα, α' λόγος κατά το σχετικό μέρος του και δ' που υποστηρίζουν το αντίθετο. Ο α' λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, κατά το μέρος του με το οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ότι παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 905 παρ. 4 και 323 αρ. 2 και 5 ΚΠολΔ είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος αφού οι διατάξεις αυτές είναι δικονομικού δικαίου και η παραβίαση αυτών δεν ελέγχεται με τον κρινόμενο αναιρετικό λόγο.

Επίσης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος ο γ' λόγος αναίρεσης, από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ με τον οποίο η αναιρεσείουσα αιτιάται την προσβαλλόμενη απόφαση, ότι δεν έλαβε υπόψη το νομίμως προς θεμελίωση της δικαιοδοσίας του αλλοδαπού δικαστηρίου, προβληθέντα ισχυρισμό της, ότι η εναγομένη είχε εγκαταλείψει κακοβούλως τον ενάγοντα συζύγό της, αφού όπως προκύπτει από την απόφαση αυτή τον ως άνω ισχυρισμό τον απέκρουσε εκ του πράγματος με το να δεχθεί ότι ο ενάγων σύζυγος είναι εκείνος που μετέβαλε μονομερώς την κατοικία του και εγκατέλειψε την εναγομένη.

ΙΙ. Η, από το άρθρο 559 αρ. 20 ΚΠολΔ, με το β' λόγο αναίρεσης, προσβαλλόμενη αιτίαση, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραμόρφωσε το περιεχόμενο της, ως άνω 359-488/16-9-1959 απόφασης του Ανωτέρου Δικαστηρίου της Κομητείας ..., είναι απαράδεκτος, διότι ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αρ. 20 ΚΠολΔ δεν έχει εδώ πεδίο λειτουργίας, αφού η απόφαση από την οποία κρίθηκε ότι πηγάζει δεδικασμένο δεν αποτελεί αποδεικτικό έγγραφο, ο Άρειος δε Πάγος, προκειμένου να ελέγξει την ύπαρξη ή μη δεδικασμένου επισκοπεί την απόφαση και δεν αρκείται σε όσα το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ως περιεχόμενό της. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει ν' απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ -

Απορρίπτει την από 15-7-2003 αίτηση της Α. χήρας Δ. Γ. για αναίρεση της 109/2003 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και -

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων τα οποία ορίζει σε χίλια τριακόσια (1.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Δεκεμβρίου 2005. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Απριλίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ