Supreme Court dismisses appeal on death compensation for grief, upholding lower court's assessment of facts and damages.

Απόφαση 732 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 732 /2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 22 Μαρτίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ν. Σ. Α., κατοίκου ... και 2. Της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "GENERALI HELLAS" που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι ανωτέρω εκπροσωπήθηκαν δια της πληρεξουσίας δικηγόρου τους Σωτηρίας Βελέντζα, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Β. Σ. και Α. Σ., συζ. Ε. Π., αμφιθαλούς αδελφής του αποβιώσαντος Α. Σ. του Σ. και Α., κατοίκου ..., 2. Π. Σ. και Α. Σ., συζ. Δ. Π., αμφιθαλούς αδελφής του αποβιώσαντος Α. Σ. του Σ. και Α., κατοίκου ..., 3. Μ. Σ. και Α. Σ., συζ. Ν. Τ., αμφιθαλούς αδελφής του αποβιώσαντος Α. Σ. του Σ. και Α., κατοίκου ..., 4. Γ. Σ. του Σ. και Α., αμφιθαλούς αδελφού του αποβιώσαντος Α. Σ. του Σ. και Α., κατοίκου ..., 5. Σ. Σ. και Α. Σ., συζ. Μ. Τ., αμφιθαλούς αδελφής του αποβιώσαντος Α. Σ. του Σ. και Α., κατοίκου ..., 6. Μ. Σ. του Σ. και Α., αμφιθαλούς αδελφού του αποβιώσαντος Α. Σ. του Σ. και Α., κατοίκου ... και 7. Χ. Σ. και Α. Σ., συζ. Κ. Μ., αμφιθαλούς αδελφής του αποβιώσαντος Α. Σ. του Σ. και Α., κατοίκου ..., όλοι οι ανωτέρω εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Κωνσταντίνο Φραγκανδρέα και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-12-2008 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Άρτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 49/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 72/2011 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 19/3/2012 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γεώργιος Σακκάς, ανέγνωσε την από 13/3/2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

O πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Kατά το άρθρο 932 ΑΚ σε περίπτωση αδικοπραξίας το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικασθεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης. Με τη διάταξη αυτή παρέχεται η δυνατότητα στο δικαστήριο της ουσίας να επιδικάσει στον παθόντα από αδικοπραξία εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη η ψυχική οδύνη.

Η επιδίκαση της ικανοποιήσεως αυτής αφέθηκε στην κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, το οποίο προσδιορίζει το ποσό αυτής μετά από εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών ως προς το βαθμό του πταίσματος του δράστη, το είδος της προσβολής, την έκταση του άλγους του παθόντος, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του και σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου, την ηλικία του θύματος και των μελών της οικογενείας του, τα οποία δοκιμάζουν ψυχική οδύνη, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και λογικής, εάν κρίνει ότι επήλθε ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, καθώς την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των μερών.

Για το ορισμένο της αγωγής, με την οποία διώκεται η επιδίκαση χρηματικής λόγω ψυχικής οδύνης ικανοποιήσεως, αρκεί σε σχέση με την τελευταία περίσταση η μνεία της εν γένει κοινωνικής και οικονομικής καταστάσεως των μερών, όπως κατ' αρχήν εμφανίζεται στον εξωτερικό κόσμο, στον εναγόμενο δε απόκειται να προτείνει, κατ' ανεπτυγμένη άρνηση, και άλλα περιστατικά ως προς το στοιχείο αυτό, χρήσιμο για τον προσδιορισμό του ποσού της χρηματικής ικανοποιήσεως.

Ενώ η ηλικία του θανόντος και των μελών της οικογενείας του δεν αποτελεί στοιχείο της αγωγής, αφού μπορεί να προκύψει από τις αποδείξεις και άρα δεν είναι αναγκαία η αναφορά της στο δικόγραφο της αγωγής.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την από 18-12-2008 αγωγή, που επισκοπείται παραδεκτά από τον Άρειο Πάγο (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), οι αναιρεσίβλητοι (ενάγοντες) ισχυρίστηκαν, ότι σε τροχαίο ατύχημα, που προκλήθηκε από υπαιτιότητα του πρώτου εναγομένου, θανατώθηκε ο πεζός αδελφός τους Α. Σ. και ότι ο θάνατός του προκάλεσε σ' αυτούς ψυχική οδύνη, γι' αυτό, λαμβανομένης υπόψη και της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως των μελών, ζήτησαν την επιδίκαση χρηματικού ποσού στον καθένα ως χρηματική ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη που έχουν υποστεί. Με αυτό το περιεχόμενο η αγωγή περιλαμβάνει όλα τα απαιτούμενα από τις διατάξεις των άρθρων 118 παρ 4 και 216 παρ.1 ΚΠολΔ πραγματικά περιστατικά προς θεμελίωση του κατά τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ δικαιώματος των αναιρεσιβλήτων. Έτσι το Εφετείο, που με την προσβαλλόμενη απόφαση, δεν απέρριψε την ένδικη αγωγή ως αόριστη και εντεύθεν το δικόγραφο αυτής ως άκυρο, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.14 ΚΠολΔ και ο αντίθετος πρώτος λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος.

2. Από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ.1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη. Εξάλλου, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ότι επήλθε, κατ' άρθρ.932 ΑΚ, ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, αφού αυτή σχηματίζεται από την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, χωρίς την υπαγωγή του πορίσματος σε κάποια νομική έννοια, ώστε να δύναται να νοηθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου είτε ευθέως, είτε εκ' πλαγίου (ΑΠ 1586/2002).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τους δεύτερο και τρίτο λόγους της αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση, ότι υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 519 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ, γιατί παραβίασε ευθέως, άλλως εκ πλαγίου τη διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ, με το να δεχθεί ότι οι ενάγοντες αναιρεσίβλητοι έχουν υποστεί ψυχική οδύνη από το θάνατο του αδελφού τους, ενώ με βάση τα δεκτά γενόμενα δεν συνέτρεχε τέτοια περίπτωση καθόσον επί 40ετίαν περίπου δεν υπήρχαν σχέσεις και επαφές μεταξύ αυτών και του θανόντος. Επομένως, οι λόγοι αυτοί είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, διότι πλήττουν την αναιρετικώς ανέλεγκτη από τον Άρειο Πάγο εκτίμηση των αποδείξεων. Τέλος προεχόντως απαράδεκτος ως αόριστος είναι και ο τέταρτος λόγος της αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτεται η αιτίαση, ότι κακώς επιδικάστηκε σε βάρος των αναιρεσειόντων δικαστική δαπάνη, διότι δεν αναφέρεται σε τι συνίσταται το σφάλμα του δικαστηρίου της ουσίας. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντος στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν και προτάσεις (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 19-3-2012 αίτηση για αναίρεση της 72/2011 αποφάσεως του Εφετείου Ιωαννίνων. Και

Καταδικάζει του αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Απριλίου 2013. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Απριλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ