Supreme Court allows appeal on lost future earnings due to contradictory lower court reasoning on permanent disability.

Απόφαση 732 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 732/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Τασσόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λουκά Τσούτσο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2/6/2004 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3909/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4443/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14/12/2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, ανέγνωσε την από 15/1/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του τετάρτου λόγου αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών λόγων.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 330 και 914 ΑΚ προκύπτει, ότι προϋποθέσεις της ευθύνης προς αποζημίωση είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, το παράνομο της πράξης ή παράλειψης αυτού και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ πράξης ή παράλειψης και της επελθούσας ζημίας. Περαιτέρω, από τις συνδυαζόμενες διατάξεις των άρθρων 929 και 298 ΑΚ προκύπτει, ότι αυτός που έπαθε βλάβη στο σώμα ή στην υγεία του δικαιούται να αξιώσει και τη μελλοντική αποθετική του ζημία (διαφυγόν κέρδος), γιατί, λόγω της μειωμένης ικανότητας του προς εργασία από βλάβη σώματος ή της υγείας του, χάνει τα εισοδήματα από την εργασία του, την οποία, έχοντας πλήρη ικανότητα κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, θα ασκούσε στο μέλλον.

Δεν απαιτείται, γι' αυτό, βεβαιότητα, αλλά αρκεί πιθανότητα κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, πράγμα, που προκύπτει από τις ιδιαίτερες περιστάσεις, ιδίως δε από τα μέτρα που λήφθηκαν προς τούτο. Εξάλλου, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ., η απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας αναιρείται για έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν από το αιτιολογικό της δεν προκύπτουν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις εκείνα τα πραγματικά περιστατικά που απαιτούνται για την εφαρμογή της διατάξεως του ουσιαστικού δικαίου, την οποία το δικαστήριο εφάρμοσε και έτσι δεν είναι δυνατός, ο έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης αυτής.

Όμως, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν η αντίστοιχη έλλειψη, ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα αναφέρεται στην ανάλυση στάθμιση, αξιολόγηση και γενικότερα στην εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη, αρκεί ότι το πόρισμα του δικαστηρίου που έχει εξαχθεί από αυτές, εκτίθεται με σαφήνεια.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, αναφορικά με βαρύτητα του τραυματισμού του αναιρεσείοντος κατά το ατύχημα και τη ζημία που αυτός υπέστη εξαιτίας της ανικανότητάς του για εργασία, δέχθηκε ανελέγκτως ότι αποδείχθησαν τα εξής: "... Μετά την ένδικη σύγκρουση ο ενάγων μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο "ΚΑΤ" όπου διαπιστώθηκε ότι έχει υποστεί κάταγμα - εξάρθρημα της βάσης του 2ου, 3ου και 4ου μεταταρσίου του αριστερού ποδιού του και κάταγμα του 02 σπονδύλου.

Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση και εσωτερική οστεοσύνθεση των καταγμάτων του αριστερού ποδιού και σε συνδεσμόταξη και σπονδυλοδεσία των 01, 02 και 03 σπονδύλων. Η νοσηλεία του στο ΚΑΤ διήρκεσε μέχρι τις 19-11-2003. Ο ίδιος σύμφωνα με την έκθεση πραγματογνωμοσύνης εμφανίζει αλλοιώσεις μετατραυματικής αρθρίτιδας στην περιοχή του αριστερού ταρσού και της βάσης του 2ου, 3ου και 4ου μεταταρσίου, ενώ η ραχιαία έκταση του αριστερού άκρου ποδός είναι μειωμένη κατά 5% σε σχέση με το δεξιό άκρο πόδα του.

Επίσης, εμφανίζει εκτεταμένη σφηνοειδή παραμόρφωση ως επί εικόνα κατάγματος του 02 σπονδύλου, η οποία προκαλεί πιεστικά φαινόμενα στο πρόσθιο τμήμα του μηνιγγικού σάκου στο παραπάνω επίπεδο. Επίσης, παρουσιάζει στένωση του μεσοσπονδυλίου διαστήματος 01-02 με εκφύλιση του μεσοσπονδυλίου δίσκου και κυκλοτερή προπέτεια του ινώδους δακτυλίου, με αποτέλεσμα πίεση στον πρόσθιο τμήμα του μηνιγγικού σάκου.

Ο εν λόγω τραυματισμός κατέλιπε στον ενάγοντα, ο οποίος κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν ηλικίας 27 ετών και πατέρας δύο ανηλίκων τέκνων δύο και τεσσάρων ετών, ισόβια και μόνιμη αναπηρία σε ποσοστό 67%, η οποία συνεπάγεται αδυναμία ευχερούς κίνησης της σπονδυλικής στήλης, αδυναμία πολύωρης ορθοστασίας και παραμονή εφόρου ζωής των μεταλλικών στηριγμάτων στη σπονδυλική του στήλη.

Περαιτέρω, δεν αποδείχθηκε ο ισχυρισμός του ενάγοντος ότι κατά το χρόνο του τραυματισμού του εργαζόταν ως εργάτης σε αγροτικές εργασίες στην περιοχή της κατοικίας του κατά τους μήνες Νοέμβριο, Δεκέμβριο και Ιανουάριο στη συγκομιδή ελαιοκάρπου, Μάϊο, Ιούνιο και Ιούλιο στη συγκομιδή βερυκόκων και Αύγουστο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο στη συγκομιδή σταφυλιών, γι'αυτό και το σχετικό αγωγικό κονδύλιο τόσο της από 2-6-2004 αγωγής όσο και της από 12-10-2005 αγωγής πρέπει ν' απορριφθεί ως κατ' ουσίαν αβάσιμο.

Περαιτέρω, όμως αποδείχθηκε ότι εξ αιτίας του τραυματισμού του ο ενάγων απώλεσε το ποσό των 700 ευρώ για το τρίμηνο Φεβρουάριο, Μάρτιο και Απρίλιο των ετών 2004 και 2005, δηλαδή για χρονικό διάστημα δύο (2) ετών από του τραυματισμού του, το οποίο θα εισέπραττε για την προσφορά της εργασίας του ως πωλητή στο κατάστημα -εργαστήριο υποδηματοποιΐας του πατέρα του Χ στο ..., στην οδό ...

αριθμ. ..., γι' αυτό και το σχετικό κονδύλιο της αγωγής πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτό ως και κατ' ουσίαν βάσιμο για το ποσό των 4.200 ευρώ (700 Χ 6 μήνες). Κατόπιν αυτού πρέπει ν' απορριφθεί ως κατ' ουσίαν αβάσιμη η από 12-10-2005 αγωγή με την οποία ο ενάγων ζητεί αποζημίωση λόγω απώλειας εισοδημάτων-για το χρονικό διάστημα από 31-10-2005 έως 30-12-2006 ...".

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο αφού δέχτηκε τυπικά και ουσιαστικά τις αντίθετες εφέσεις, εξαφάνισε τις πρωτόδικες αποφάσεις και κράτησε και δίκασε την υπόθεση κατ' ουσίαν. Στην συνέχεια, απέρριψε στο σύνολό της την από 12-10-2005 αγωγή του αναιρεσείοντος, με την οποία ζήτησε την επιδίκαση αποζημίωσης, λόγω της ανικανότητάς του για εργασία κατά το χρονικό διάστημα από 31-10-2005 έως 30-12-2006, ενώ δέχτηκε εν μέρει την προγενέστερη από 2-6-2004 αγωγή του, επιδικάζοντας σ' αυτόν για την προαναφερθείσα αιτία, το ποσό των 4.200 Ευρώ, προς αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη κατά το χρονικό διάστημα από 10-11-2003 έως 10-11-2005.

όμως κρίνοντας έτσι το Εφετείο ως προς το ζήτημα της αποθετικής ζημίας που υπέστη, αλλά και θα υποστεί στο μέλλον ο αναιρεσείων, εξαιτίας του τραυματισμού του κατά το ατύχημα και της εντεύθεν ανικανότητάς του για εργασία, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες, έτσι ώστε καθίσταται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου που προαναφέρθηκαν.

Πιο συγκεκριμένα: α) Ενώ βεβαιώνει ότι ο αναιρεσείων ήταν ηλικίας 27 ετών, δέχεται ότι αυτός θα εργαζόταν μόνο για χρονικό διάστημα δύο ετών από την ημέρα του τραυματισμού του στο εργαστήριο υποδηματοποιΐας του πατέρα του και μάλιστα μόνο επί τρίμηνο (Φεβρουάριο, Μάρτιο και Απρίλιο), χωρίς να διευκρινίζει για ποιο λόγο κατά τους υπόλοιπους μήνες του έτους δεν θα εργαζόταν ο αναιρεσείων σε οποιοδήποτε άλλη εργασία και δεν θα κέρδιζε από αυτή εισόδημα.

β) Παρότι δέχεται ότι ο τραυματισμός του αναιρεσείοντος κατέλιπε σ'αυτόν ισόβια και μόνιμη αναπηρία σε ποσοστό 67% και ότι κάθε έτος επί τρεις μήνες (Φεβρουάριο, Μάρτιο, Απρίλιο) εργαζόταν στο κατάστημα του πατέρα του, επιδικάζει σ'αυτόν αποζημίωση μόνο για δύο (2) έτη, χωρίς να εκθέτει στην προσβαλλόμενη απόφασή του, γιατί ο αναιρεσείων δεν θα στερηθεί τα εισοδήματά του από την προαναφερθείσα εργασία κατά το μετέπειτα μέχρι 30-12-2036 επίδικο χρονικό διάστημα.

Επομένως, ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμος και πρέπει, κατά παραδοχή αυτού, ν' αναιρεθεί ως προς τον αναιρεσείοντα η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το κεφάλαιο που αφορά την αποθετική ζημία που αυτός υπέστη, αλλά και θα υποστεί στο μέλλον, εξαιτίας του τραυματισμού του κατά το ατύχημα και της εντεύθεν ανικανότητάς του για εργασία.

Στη συνέχεια, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, μόνο κατά το ως άνω αναιρούμενο μέρος, στο ίδιο Εφετείο, δυνόμενο να συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί ως προς τον αναιρεσείοντα την 4443/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, μόνο κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει κατά το μέρος αυτό την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Μαρτίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 24 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ