Appeal partially allowed; withdrawal against two defendants; appeal against insurance company allowed due to insufficient reasoning.

Απόφαση 730 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 730/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (επειδή κωλύεται ο Αντιπρόεδρος Ιωάννης Παπανικολάου), Ελένη Μαραμαθά, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 7 Μαρτίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2, αμφοτέρων κατοίκων ..., οι οποίοι παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Αντωνίου Γεωργακόπουλου και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 2) Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΠΑΤΡΑΪΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ Α.Ε.", η οποία εδρεύει στην ..., όπως αυτή νόμιμα εκπροσωπείται και η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 3) Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε.Ε.Γ.Α.", η οποία εδρεύει στην ..., όπως αυτή νόμιμα εκπροσωπείται και η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Δ. Τριανταφύλλου, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων, αφού έλαβε το λόγο δήλωσε ότι οι αναιρεσείοντες παραιτούνται από το δικόγραφο της από 15/4/2007 κρινόμενης αίτησης ως προς τον 1ο και 2ο των ως άνω αναιρεσιβλήτων.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 15/5/2000 και 13/3/2001 αγωγές των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κορίνθου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 204/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, 51/2003 μη οριστική και 281/2004 οριστική του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 15/4/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Πετράκης ανέγνωσε την από 18/2/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη των άλλων λόγων αυτής.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Επειδή, ο πληρεξούσιος δικηγόρος των αναιρεσειόντων, με προφορική δήλωσή του στο ακροατήριο, πριν από τη συζήτηση της ουσίας της υποθέσεως, που καταχωρίστηκε στα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως του δικαστηρίου τούτου, παραιτήθηκε από το δικόγραφο της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως ως προς τους δύο πρώτους αναιρεσιβλήτους Ψ και ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "ΠΑΤΡΑΪΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΑΕ", έχοντας την απαιτούμενη προς τούτο πληρεξουσιότητα των αναριεσειόντων (βλ. ... πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Αθηνών Ευδοκίας Οικονόμου. Επομένως, η αίτηση αναιρέσεως ως προς τους ανωτέρω αναιρεσιβλήτους θεωρείται ότι δεν έχει ασκηθεί (άρθρα 294 εδ. α', 295 παρ. 1 εδ. α' και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ).

ΙΙ.- Επειδή κατά τα άρθρα 914 και 929 εδαφ. α' του ΑΚ, σε περίπτωση αδικοπραξίας, που προκάλεσε βλάβη του σώματος ή της υγείας προσώπου, η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία, που ήδη έχει επέλθει, και το εισόδημα από την εργασία του, που ο παθών θα στερείται στο μέλλον. Περαιτέρω, κατά την έννοια της διατάξεως του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας στοιχειοθετείται, όταν στο αιτιολογικό της δεν περιέχονται καθόλου ή δεν περιγράφονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά γεγονότα εκείνα, που είναι αναγκαία για να κριθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως ότι από τη σύγκρουση της οδηγουμένης από τον δεύτερο από αυτούς δίκυκλης μοτοσικλέτας, στην οποία επέβαινε και ο πρώτος, με το φορτηγό βυτίο υγρών καυσίμων (ρυμουλκό με ρυμουλκούμενο) ασφαλισμένο για την αστική ευθύνη έναντι τρίτων στην τρίτη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία, που προκλήθηκε από αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του φορτηγού αυτοκινήτου, οι αναιρεσείοντες υπέστησαν σοβαρές σωματικές βλάβες, για τις οποίες υποβλήθηκαν σε εγχειρήσεις και ήδη ο μεν πρώτος από αυτούς φέρει πολλαπλές ουλές, ευαισθησία προσώπου αριστερά και ελάττωση της ακοής αριστερά, βράχυνση του δεξιού σκέλους κατά 3 1/2 cm με επακόλουθο κλίση της σπονδυλικής στήλης, έχει περιορισμό της κινητικότητας του γόνατος 5-98 (φυσιολογικές τιμές 0-140) με σημαντικό κριγμό, ατροφία τετρακέφαλου μυός και ρίκνωση του ορθού μηριαίου μυός και έξω πλάγια αστάθεια του γόνατος, ο δε δεύτερος έχει υποστεί σπληνεκτομή και εμφανίζει περιορισμό της κινητικότητας του αριστερού ώμου και μερική παράλυση ραχιαίων μυών με προβολή της ωμοπλάτης, μυϊκή αδυναμία στην κατανομή του κερκιδικού νεύρου, ευαισθησία στην έξω επιφάνεια του βραχίονος και αγγειοκινητικές διαταραχές ολόκληρου του αριστερού άνω άκρου, ενώ παρουσιάζει πλήρη πώρωση όλων των καταγμάτων, φέρει όμως ακόμη όλα τα υλικά οστεοσύνθεσης, έκτοπη οστεόφυση στην περιοχή της επιγονατιδεκτομής, κινητικότητα του γόνατος 0-100 (φυσιολογικές τιμές 0-140), ατροφία τετρακέφαλου και προσθιοπισθία χαλάρωση του γόνατος και ουλές σε διάφορα μέρη του σώματος από τις χειρουργικές επεμβάσεις.

Ότι οι ανωτέρω σωματικές βλάβες προκαλούν στους αναιρεσείοντες σημαντική δυσχέρεια στην άσκηση βαριάς χειρονακτικής εργασίας, όπως είναι εργάτης οικοδομών ή ανειδίκευτος εργάτης, με ποσοστό αναπηρίας για τον πρώτο 50% και για τον δεύτερο 59%, η οποία, δεν επιδέχεται βελτίωση στο μέλλον, ήτοι είναι μόνιμη.

Ότι οι αναιρεσείοντες, Αλβανοί υπήκοοι, είχαν εισέλθει στη χώρα και κατείχαν νόμιμες άδειες παραμονής και εργασίας και εργάζονταν στην περιοχή της ..., ο πρώτος ως ελαιοχρωματιστής και ο δεύτερος, ως βοηθός ελαιοχρωματιστή, την εργασία δε αυτή θα πραγματοποιούσαν και κατά το από το χρόνο του ατυχήματος, ήτοι από 10.8.1998, έως 9.1.2004, χρονικό διάστημα, στο οποίο αφορά η πρώτη από 15.5.2000 αγωγή τους και θα κέρδιζαν το καθοριζόμενο μηνιαίο εισόδημα, από το οποίο εκείνο, που αντιστοιχεί στο ποσοστό αναπηρίας εκάστου 50% και 59%, μετ' αφαίρεση για τον πρώτο ποσού αντιστοιχούντος στο ποσοστό 20% της υπαιτιότητάς τους στην έκταση της ζημίας του, πρέπει να επιδικαστεί σε κάθε ένα, κατά μερική παραδοχή της αγωγής αυτής.

Περαιτέρω το Εφετείο, εξετάζοντας και την άλλη, από 3.1.2001, αγωγή των αναιρεσειόντων, που αφορούσε αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος κατά το μεταγενέστερο από 1.1.2004 έως και 31.12.2032 χρονικό διάστημα, δέχθηκε, όπως από την αναιρεσιβαλλομένη προκύπτει, ότι για το μετά την 9.1.2004 διάστημα και οι δύο αναιρεσείοντες "...παρεκτός του ότι θα μπορούσαν να εργασθούν σε λιγότερο βαριά εργασία, λαμβανομένης υπόψη της συνολικής αποκατάστασης, που παρουσίασαν τα τραύματά τους, και το νεαρό της ηλικίας τους, είναι αμφίβολο εάν θα μπορούσαν να είχαν εργασθεί λόγω της αφίξεως πολλών οικονομικών μεταναστών, που ασχολούνται με τέτοιες εργασίες και της υπάρξεως μεγάλου ποσοστού ανεργίας ιδίως στους ανειδίκευτους εργάτες στη χώρα μας...", με βάση δε τις παραδοχές αυτές απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσίαν την ανωτέρω δεύτερη αγωγή των αναιρεσειόντων.

Με αυτά, όμως, που δέχθηκε το Εφετείο αναφορικώς με την απορριφθείσα αυτή αγωγή, στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσεως, αφού διέλαβε σ' αυτή ανεπαρκείς αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο περί της συνδρομής ή μη των προϋποθέσεων εφαρμογής των αναφερομένων στην αρχή ουσιαστικών διατάξεων, τις οποίες, έτσι, παραβίασε εκ πλαγίου.

Και τούτο, διότι, καθόσον μεν αφορά την πρώτη αιτιολογία, δεν καθορίζεται στην απόφαση η λιγότερο βαριά βιοποριστική εργασία από εκείνη του ελαιοχρωματιστή και βοηθού ελαιοχρωματιστή, που οι αναιρεσείοντες, αντιστοίχως, πραγματοποιούσαν πριν από τον τραυματισμό τους, την οποία μπορούσαν αυτοί να εκτελέσουν κατά το ένδικο χρονικό διάστημα ενόψει της μόνιμης μερικής αναπηρίας τους, ούτε διευκρινίζουν αν από τη νέα αυτή εργασία τους θα αποκτούσαν το ίδιο εισόδημα, που κέρδιζαν προηγουμένως ή αυτό θα ήταν μικρότερο και στην τελευταία αυτή περίπτωση, γιατί δεν ήταν επιδικαστέα η προκύπτουσα διαφορά? καθόσον δε αφορά τη δεύτερη αιτιολογία, δεν διευκρινίζεται, αν κατά το επίδικο χρονικό διάστημα θα έρχονταν πολλοί οικονομικοί μετανάστες, που θα ασκούσαν το επάγγελμα του ελαιοχρωματιστή και του βοηθού ελαιοχρωματιστή και στην περιοχή της ..., όπου εργάζονταν οι αναιρεσείοντες και θα υπήρχε μεγάλο ποσοστό ανεργίας και στα πιο πάνω επαγγέλματά τους στην ίδια περιοχή και γιατί θα επηρέαζαν τα γεγονότα αυτά και εκείνους και όχι μόνο τους νέους οικονομικούς μετανάστες, ούτε επίσης διευκρινίζεται, σε κάθε περίπτωση, αν οι αναιρεσείοντες θα ασχολούνταν ή όχι με άλλη βιοποριστική εργασία, για την οποία θα υπήρχε ζήτηση εργατών και θα τους απέφερε κάποιο εισόδημα και αν την ίδια αυτή εργασία μπορούν ή όχι να πραγματοποιήσουν και με την υφιστάμενη αναπηρία τους.

Κατά συνέπεια, είναι βάσιμος ο σχετικός από την πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως. Κατόπιν αυτού, πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί εν μέρει και συγκεκριμένα μόνο ως προς τη διάταξή της, με την οποία απορρίφθηκε η από 3-1-2001 αγωγή των αναιρεσειόντων, καθώς και ως προς εκείνη που αφορά τα δικαστικά έξοδα για την αγωγή αυτή, να παραπεμφθεί η υπόθεση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος της αποφάσεως, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από δικαστές άλλους από εκείνους, που εξέδωσαν την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 281/2004 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου και συγκεκριμένα μόνο κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος της αποφάσεως, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη ανώνυμη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "Εθνική Α.Ε.Ε.Γ.Α." στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Απριλίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Απριλίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ