Supreme Court dismisses appeal and orders retrial due to judge's prior participation in lower court ruling.

Απόφαση 728 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 728/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (επειδή κωλύεται ο Αντιπρόεδρος Ιωάννης Παπανικολάου), Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ιωάννη Σίδερη (κωλυομένης της Αρεοπαγίτου Ελένης Μαραμαθά) και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 1 Φεβρουαρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1 ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Κεχαγιά, 2) Χ2, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Κεχαγιά.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του , Παντελή Μήτση με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, 2) Ψ2, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της, Παντελή Μήτση με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, 3)Ψ3, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12/3/1993 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, την από 4/11/1993 προσεπίκληση των 1ου και 2ης των αναιρεσιβλήτων και την από 8/11/1993 πρόσθετη παρέμβαση του 3ου των αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Άρτας και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 72/1994 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 270/1996 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι ως άνω αναιρεσείοντες με την από 30/10/1996 αίτησή τους και οι ως άνω 1ος και 2η των αναιρεσιβλήτων με την από 30/12/1996 αίτησή τους. Εκδόθηκαν η με αριθμό 640/2002 απόφαση του Αρείου Πάγου η οποία απέρριψε την από 30/12/1996 αίτηση των ως άνω 1ου και 2ης των αναιρεσιβλήτων και η με αριθμό 482/1998 απόφαση του Αρείου Πάγου η οποία αναίρεσε εν μέρει την 270/1996 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων, κατά το μέρος που στρεφόταν κατά των ως άνω 1ου και 2ης των αναιρεσιβλήτων και παρέπεμψε την υπόθεση κατά τούτο προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο.

Εκδόθηκε η με αριθμό 223/2000 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας ζήτησαν οι ως άνω 1ος και 2η των αναιρεσιβλήτων με την από 12/8/2000 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η με αριθμό 639/2002 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την 223/2000 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων και παρέπεμψε την υπόθεση στο Εφετείο Ιωαννίνων προς περαιτέρω εκδίκασή της από αυτό, αποτελούμενο όμως από άλλους δικαστές σε σχέση με εκείνους που είχαν εκδώσει την αναιρούμενη απόφαση.

Εκδόθηκε η με αριθμό 322/2003 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας ζήτησαν οι ως άνω αναιρεσείοντες με την από 12/12/2003 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η με αριθμό 1347/2005 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την 322/2003 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων και παρέπεμψε την υπόθεση στο ίδιο Εφετείο προς περαιτέρω εκδίκαση από άλλους δικαστές στην σύνθεσή του.

Εκδόθηκε η με αριθμό 2/2007 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 1/3/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Πετράκης, ανέγνωσε την από 21/1/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος, κατά το δεύτερο μέρος, λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως και να απορριφθούν οι άλλοι λόγοι αυτής. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

Κατά την 19/3/2008, ημέρα Τετάρτη, που συγκροτήθηκε το παρόν Δικαστήριο για να διασκεφθεί την ανωτέρω υπόθεση, ένα μέλος του Δικαστηρίου, ο Αρεοπαγίτης Ιωάννης Σίδερης, κατέθεσε την από 19/3/2008 δήλωσή του κατευθυνόμενη προς τον Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη του Τμήματος, η οποία έχει ως εξής: "Προς τον Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη του Δ' Τμήματος του Αρείου Πάγου.

Δήλωση Αυτοεξαίρεσης Ιωάννου Σίδερη, Αρεοπαγίτη. Κατά την δικάσιμο της 1.2.2008 συζητήθηκε στο Δ' Τμήμα του Αρείου Πάγου, το οποίο συνεδρίασε υπό την προεδρία σας, αίτηση αναίρεσης των Χ1 κλπ. Κατά των Ψ1 κλπ. Και κατά της 2/2007 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων, που είχε αριθμό πινακίου 34. Στη σύνθεση του δικαστηρίου, που δίκασε την αίτηση αναίρεσης, έχω συμμετάσχει και εγώ ως μέλος.

Κατά τη διάσκεψη της υποθέσεως διαπιστώθηκε ότι είχα συμμετάσχει στην σύνθεση του Εφετείου Ιωαννίνων, το οποίο είχε εκδώσει την 223/2000 απόφασή του επί της κρινόμενης αγωγής. Η ως άνω απόφαση δε του Εφετείου Ιωαννίνων αναιρέθηκε με την με αριθμό 693/2002 απόφαση του Αρείου Πάγου. Εν όψει αυτών, είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στους διαδίκους της υπόθεσης, που εκδικάστηκε ήδη, η εντύπωση ότι θα οδηγηθώ στην κρίση μου επ' αυτής με βάση την γνώμη, που εξέφρασα προηγουμένως.

Έτσι προς αποφυγή του ενδεχομένου αυτού, ήτοι της δημιουργίας δυσπιστίας στους διαδίκους ως προς το αμερόληπτο της κρίσης μου, που αποτελεί λόγο εξαίρεσής μου, κατά το άρθρο 52παρ.1 περ. ε και στ του Κ.Πολ.Δ., δικαιολογείται η αυτοεξαίρεσή μου, κατά το άρθρο 55παρ.1 του ιδίου Κώδικα, γι' αυτό και πρέπει να γίνει δεκτή η παρούσα δήλωσή μου και να διαταχθούν τα νόμιμα.

Αθήνα 19 Μαρτίου 2008. Ο Δηλών." Στη συνέχεια το Δικαστήριο συγκροτήθηκε από τους Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες και από τον ίδιο ως άνω Γραμματέα προκειμένου να αποφασίσει για τις ανωτέρω δήλωση και αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Κατά το άρθρο 55 παρ. 1 και 4 ΚΠολΔικ "Δικαστές πολυμελών δικαστηρίων και εισαγγελείς, αν υπάρχει λόγος εξαίρεσής τους, οφείλουν να το δηλώσουν στον πρόεδρο του δικαστηρίου.... Το δικαστήριο αποφασίζει χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε τη δήλωση και χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο".

Συνεπώς, νόμιμα φέρεται στο Δικαστήριο τούτο, που συνεδριάζει σε Συμβούλιο, η από 19-3-2008 δήλωση κωλύματος (αυτοεξαίρεσης), που υποβλήθηκε στον προεδρεύοντα αρεοπαγίτη του πολιτικού τμήματος του Αρείου Πάγου, από τον υπηρετούντα στο ίδιο δικαστήριο αρεοπαγίτη Ιωάννη Σίδερη και πρέπει να ερευνηθεί.

ΙΙ.- Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 52 παρ. 1 περ. στ' ΚΠολΔικ και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, που υπηρετούν πρωτίστως την αμεροληψία της δικαιοσύνης, σαφώς προκύπτει, ότι οι δικαστές μπορεί να προτείνουν την εξαίρεσή τους ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν προκαλούν υπόνοια μεροληψίας και ιδίως αν σε ζήτημα, που τίθεται ενώπιόν τους έχουν εκφέρει γνώμη σε άλλη δίκη.

Η δήλωση αυτού του κωλύματος δεν υπόκειται σε κανένα χρονικό περιορισμό και μπορεί να γίνει και στη διάσκεψη της υπόθεσης για την έκδοση της σχετικής απόφασης, οπότε, αν αποφασιστεί η έξοδος του εξαιρετέου από τη σύνθεση δικαστή, το δικαστήριο οφείλει να απόσχει από την εκδίκαση της υπόθεσης. Στην προκείμενη περίπτωση, από τα έγγραφα της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής :

Μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο της κρινόμενης από 1-3-2007 αίτησης των Χ1 και Χ2 κατά των Ψ1 κλπ για αναίρεση της 2/2007 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων, στη διάσκεψη της προκείμενης υπόθεσης, διαπίστωσε ο παραπάνω δηλών, μέλος της σύνθεσης του δικαστηρίου, ότι συντρέχει περίπτωση αυτοεξαίρεσής του, γι' αυτό έκανε την ακόλουθη δήλωση : "Προς τον Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη του Δ' Τμήματος του Αρείου Πάγου.

ΔΗΛΩΣΗ ΑΥΤΟΕΞΑΙΡΕΣΗΣ Ιωάννου Σίδερη, Αρεοπαγίτη. Κατά την δικάσιμο της 1.2.2008 συζητήθηκε στο Δ' Τμήμα του Αρείου Πάγου, το οποίο συνεδρίασε υπό την προεδρία σας, αίτηση αναίρεσης των Χ1 κλπ. Κατά των Ψ1 κλπ. Και κατά της 2/2007 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων, που είχε αριθμό πινακίου 34. Στη σύνθεση του δικαστηρίου, που δίκασε την αίτηση αναίρεσης, έχω συμμετάσχει και εγώ ως μέλος.

Κατά τη διάσκεψη της υποθέσεως διαπιστώθηκε ότι είχα συμμετάσχει στην σύνθεση του Εφετείου Ιωαννίνων, το οποίο είχε εκδώσει την 223/2000 απόφασή του επί της κρινόμενης αγωγής. Η ως άνω απόφαση δε του Εφετείου Ιωαννίνων αναιρέθηκε με την με αριθμό 693/2002 απόφαση του Αρείου Πάγου. Εν όψει αυτών, είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στους διαδίκους της υπόθεσης, που εκδικάστηκε ήδη, η εντύπωση ότι θα οδηγηθώ στη κρίση μου επ' αυτής με βάση την γνώμη, που εξέφρασα προηγουμένως.

Έτσι προς αποφυγή του ενδεχομένου αυτού, ήτοι της δημιουργίας δυσπιστίας στους διαδίκους ως προς το αμερόληπτο της κρίσης μου, που αποτελεί λόγο εξαίρεσής μου, κατά το άρθρο 52 παρ.1 περ. ε και στ του Κ.Πολ.Δ., δικαιολογείται η αυτοεξαίρεσή μου, κατά το άρθρο 55 παρ.1 του ιδίου Κώδικα, γι' αυτό και πρέπει να γίνει δεκτή η παρούσα δήλωσή μου και να διαταχθούν τα νόμιμα.

Αθήνα 19 Μαρτίου 2008. Ο Δηλών. Υπογραφή.". Η διαπίστωση αυτή του δηλούντος ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα κι επομένως είναι βάσιμα τα αναφερόμενα στη δήλωσή του, αποδεικνυόμενα από τα έγγραφα της δικογραφίας. Ειδικότερα από τα έγγραφα αυτά προκύπτουν τα ακόλουθα : Με την από 12-3-1993 αγωγή τους κατά των δύο πρώτων αναιρεσιβλήτων, απευθυνόμενη ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου 'Αρτας, οι αναιρεσείοντες ζήτησαν, αφού κριθεί ότι οι περιλαμβανόμενες στα καθοριζόμενα αγοραπωλητήριο και συστατικό οριζόντιας ιδιοκτησίας συμβόλαια διατάξεις, με τις οποίες συμφωνείται, ότι ο περιγραφόμενος ακάλυπτος χώρος του τέταρτου ορόφου πολυόροφης οικοδομής, στην οποία οι ίδιοι και οι αντίδικοί τους είναι συνιδιοκτήτες διαμερισμάτων, δεν αποτελεί κοινόχρηστο και κοινόκτητο χώρο, αλλά αυτοτελή ιδιοκτησία ή τμήμα αυτοτελούς ιδιοκτησίας, είναι άκυρες και ανενεργείς, να αναγνωριστεί ότι ο εν λόγω χώρος αποτελεί κοινόκτητο και κοινόχρηστο πράγμα της οροφοκτησίας, ανήκον σε όλους τους οροφοκτήτες κατά το ποσοστό της συνιδιοκτησίας εκάστου.

Επί της αγωγής αυτής, της προσεπίκλησης των εναγομένων και της πρόσθετης υπέρ αυτών παρέμβασης του προσεπικαλουμένου ήδη τρίτου αναιρεσιβλήτου εκδόθηκε η 72/1994 απόφαση του πιο πάνω Μονομελούς Πρωτοδικείου, που τις απέρριψε. Κατά της απόφασης αυτής οι ενάγοντες αναιρεσείοντες άσκησαν έφεση, στην οποία εκδόθηκε η 270/1996 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων, που την απέρριψε ως προς τον τρίτο αναιρεσίβλητο και την έκανε δεκτή ως προς τους εναγομένους δύο πρώτους αναιρεσιβλήτους, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση, έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή και αναγνώρισε ότι οι εναγόμενοι δεν έχουν αποκτήσει δικαίωμα κυριότητας στον επίδικο ακάλυπτο χώρο του τέταρτου ορόφου της πολυκατοικίας.

Κατά της απόφασης αυτής όσον αφορά το απορριπτικό του αναγνωριστικού του κοινόκτητου και κοινόχρηστου χαρακτήρα του επιδίκου αιτήματος της αγωγής μέρος της οι ενάγοντες άσκησαν την από 30-10-1996 αίτηση αναίρεσης, η οποία έγινε δεκτή με την 482/1998 απόφαση του Αρείου Πάγου, αναιρέθηκε η απόφαση και παραπέμφθηκε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο Ιωαννίνων, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Ακολούθως, εκδόθηκε η 223/2000 απόφαση του Εφετείου αυτού, με την οποία έγινε δεκτή η έφεση των εναγόντων, εξαφανίστηκε η πρωτόδικη απόφαση, έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή και αναγνωρίστηκε ομόφωνα ότι ο επίδικος χώρος αποτελεί κοινόκτητο και κοινόχρηστο πράγμα ανήκον σε όλους τους οροφοκτήτες κατά το ποσοστό της συνιδιοκτησίας εκάστου.

Στη σύνθεση του Εφετείου, που εξέδωσε την εν λόγω απόφαση, όπως από αυτή προκύπτει, μετείχε ως μέλος και ο τότε εφέτης και ήδη αρεοπαγίτης Ιωάννης Σϊδερης, ο οποίος είναι μέλος της σύνθεσης του δικαστηρίου τούτου, που δίκασε την εξαταζόμενη αίτηση αναίρεσης. Κατά της πιο πάνω εφετειακής απόφασης οι εναγόμενοι δύο πρώτοι αναιρεσίβλητοι άσκησαν την από 12-8-2000 αίτηση για αναίρεσή της, που έγινε δεκτή με την 639/2002 απόφαση του Αρείου Πάγου και παραπέμφθηκε η υπόθεση για νέα κρίση στο ίδιο Εφετείο.

Στη συνέχεια, εκδόθηκε η 322/2003 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων, με την οποία κρίθηκε ότι ο επίδικος χώρος δεν είναι κοινόχρηστος, αλλά ανήκει κατά χρήση τους εναγομένους και απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η έφεση των εναγόντων. Κατά της απόφασης αυτής οι ενάγοντες άσκησαν την από 12-12-2003 αίτηση για αναίρεσή της, η οποία έγινε δεκτή με την 1347/2005 απόφαση του Αρείου Πάγου και η υπόθεση παραπέμφθηκε και πάλι στο ίδιο Εφετείο Ιωαννίνων για περαιτέρω εκδίκαση.

Ακολούθως, το Εφετείο αυτό εξέδωσε την 2/2007 απόφαση, με την οποία έκρινε απ' αρχής την αγωγή στο σύνολό της και την απέρριψε κατ' ουσίαν, κατά της απόφασης δε αυτής οι ενάγοντες άσκησαν την κρινόμενη αίτηση για αναίρεσή της. Από τα παραπάνω προκύπτει, ότι ο αιτούμενος την εξαίρεσή του δικαστής, με τη συμμετοχή του στη σύνθεση του Εφετείου Ιωαννίνων, που εξέδωσε την προηγούμενη 223/2000 απόφασή του, έχει εκφέρει γνώμη στην ίδια αγωγή και υπόθεση, στην οποία αφορά και η αίτηση αναίρεσης, που συζητήθηκε στο δικαστήριο τούτο, το γεγονός δ αυτό διαπιστώθηκε μετά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο κατά τη διάσκεψη, οπότε το εν λόγω μέλος του πρότεινε την εξαίρεσή του.

Ενόψει λοιπόν του ότι το μέλος αυτό του δικαστηρίου έχει εκφέρει γνώμης την ίδια υπόθεση είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στους διαδίκους, που έχουν αντιτιθέμενα συμφέροντα, η εντύπωση ότι θα οδηγηθεί σε κρίση με βάση τη γνώμη που έχει ήδη εκφέρει, γεγονός που προκαλεί κατ' ανάγκη δυσπιστία ως προς το αμερόληπτο της κρίσης του.

Κατόπιν αυτού, πρέπει το δικαστήριο τούτο να αποφανθεί ότι ο πιο πάνω αρεοπαγίτης είναι εξαιρετέος στην εξεταζόμενη υπόθεση και να διαταχθεί η επανάληψη της συζήτησής της κατ' άρθρο 307 Κ.Πολ.Δ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-Αποφαίνεται, ότι ο αρεοπαγίτης Ιωάννης Σιδέρης, μέλος της σύνθεσης του δικαστηρίου τούτου στη δικάσιμο της 1-2-2008, είναι εξαιρετέος από τη συζήτηση της από 1-3-2007 αίτησης των Χ1 και Χ2 για αναίρεση της 2/2007 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων.

-Διατάσσει την επανάληψη της συζήτηση της αίτησης αυτής σε νέα δικάσιμο, που θα οριστεί με επιμέλεια των διαδίκων ενώπιον του ίδιου τούτου πολιτικού τμήματος του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου δεν θα μετέχει ο πιο πάνω δικαστής, που εξαιρέθηκε.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Μαρτίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Απριλίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ